II GZ 226/09

Dnia 28 października 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 28 października 2009 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia U. P. sp. z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 26 czerwca 2009 roku sygn. akt III SA/Wr 666/08 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego J. S. w sprawie ze skargi U. P. sp. z o.o. we W. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] września 2008 roku, nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił wniosek U. P. Sp. z o.o. o wyłączenie Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. S. od orzekania w sprawie ze skargi U. P. Sp. z o.o. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wywiódł, że skarżąca przedmiotowy wniosek złożyła do protokołu rozprawy wskazując na jego uzasadnienie, iż "Sędzia J. S." orzekał w sprawie odrzucenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym z dnia 24 kwietnia 2009 (sygn. akt III SA/Wr 519/08), co ma bezpośredni związek ze sprawą dotyczącą nałożenia grzywny w celu przymuszenia". Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziego J. S. od orzekania w sprawie zważywszy na treść oświadczenia Sędziego złożonego stosownie do treści art. 22 § 2 p.p.s.a., Sąd wywiódł, iż nie dostrzegł istnienia przesłanek, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., stanowiących podstawę do wyłączenia z mocy ustawy. Odnosząc się do argumentu przytoczonego przez skarżącą w ustnym wniosku o wyłączenie sędziego, WSA we W. wskazał, że bezsprzecznie nie stanowi on przesłanki uzasadniającej jego wyłączenie. Zdaniem Sądu podstawą wyłączenia sędziego nie może być bowiem przedłożone przez skarżącą okoliczność, gdyż nie można uznać, że każdy pogląd prawny czy opinia wyrażona przez Sędziego J. S. w innej sprawie niż niniejsza, aczkolwiek w odniesieniu do tego samego podmiotu uzasadnia jego wyłączenie. WSA we W. wskazał, że byłoby to stanowisko – poprzez swój automatyzm i formalizm – błędne i niebezpieczne, a nadto w konsekwencji mogłoby prowadzić do nieuzasadnionej eliminacji Sądów dysponujących wiedzą oraz koniecznym doświadczeniem życiowym z możliwości sprawowania funkcji sędziego w sądownictwie administracyjnym. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości, zarzucając, że złożyła wniosek o wyłączenie Sędziego J. S. na podstawie art. 19 p.p.s.a., natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd w znacznej części odwołuje się do analizy przepisu art. 18 p.p.s.a. i powołuje oświadczenie Sędziego złożone na podstawie tego artykułu. Skarżąca zarzuciła, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd nie dokonał pogłębionej analizy okoliczności uzasadniających wyłączenie Sędziego od orzekania w sprawie, wskazanych w art. 19 p.p.s.a. Na uzasadnienie tak sformułowanego zarzutu skarżąca wywiodła, iż Pan Sędzia J. S. był Sędzią sprawozdawcą w innej sprawie zakończonej wydaniem przez WSA we W. w dniu 24.04.2009 r. wyroku oddalającego skargę na postanowienie PWIS z dnia [...].07.2008 r. utrzymujące w mocy postanowienie PPIS z dnia [...].05.2008 r. odrzucające zarzuty skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W wyroku tym Pan Sędzia J. S. przedstawił określoną ocenę, która wskazuje, że ma on wyrobione przekonanie w istotnej kwestii mającej zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Okoliczność ta w ocenie skarżącej stanowiła podstawę wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a. wyłącza się sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Powołany wyżej przepis określający tzw. względne przesłanki wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie w ww. brzmieniu obowiązuje od dnia 6 grudnia 2006 r. Nowelizacja art. 19 p.p.s.a. została wprowadzona ustawą z dnia 22 września 2006 r. zmieniającą ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 208, poz. 1536) w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. (sygn. SK 53/04 – Dz. U. Nr 250, poz. 2118), który uznał art. 19 p.p.s.a. (w poprzednim brzmieniu) w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, za niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu ww. wyroku Trybunał podkreślił, że z natury konieczność oceny konkretnej sytuacji in casu, a wszelki automatyzm postępowania przeczyłby celom, dla których ten typ przesłanek został wprowadzony do procedur wyłączenia sędziego. Trybunał dostrzegając specyfikę kwalifikacji, które są wymagane od osób powołanych na stanowiska sędziego sądu administracyjnego, przejawiającą się w niezbędności posiadania wiedzy fachowej zwrócił uwagę, iż nie można uznać, że każdy pogląd prawny czy opinia wyrażona na temat zagadnienia związanego z przedmiotem rozstrzygnięcia uzasadnia wyłączenie sędziego. Byłoby to stanowisko poprzez swój automatyzm i formalizm błędne i niebezpieczne, a nadto mogłoby prowadzić do eliminacji ludzi dysponujących koniecznym doświadczeniem życiowym ze sprawowania funkcji sędziego w sądownictwie administracyjnym. Dlatego też ocena taka musi być każdorazowo dostosowana do okoliczności konkretnego postępowania. Jak podkreślił Trybunał musi być zawsze wzięty nie tyle sam fakt wyrażenia stanowiska w tej lub innej kwestii prawnej, ale sposób zaangażowania i stopień, w jakim wywarł ono wpływ na kierunek przyjętych w konkretnej sprawie administracyjnej rozstrzygnięć. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Sąd I instancji oceniając zgłoszony wniosek w kontekście spełnienia przesłanek z art. 19 p.p.s.a. nie dokonał wszechstronnej oceny wskazanych przez skarżącą okoliczności. WSA we W. odnosząc się do okoliczności wskazanych przez skarżącą stwierdził, że podała ona, że chodzi o to, iż "Sędzia J. S. orzekał w sprawie dotyczącej strony skarżącej w przedmiocie odrzucenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym z dnia 24 kwietnia 2009 r. (sygn. akt III SA/Wr 519/08)’. W analizie tej okoliczności przeprowadzonej przez Sąd I instancji zabrakło odniesienia się do tego, iż skarżąca wskazywała we wniosku także na to, że fakt orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 519/08 – w jej ocenie – ma bezpośredni związek ze sprawą dotyczącą nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Zatem Sąd I instancji przy tak sformułowanym uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziego zobowiązany był wnikliwie zbadać i porównać zakres przedmiotu rozstrzygnięcia w obu sprawach skarżącej i rozstrzygnąć czy przedstawione przez sędziego sprawozdawcę w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 519/08 stanowisko może wskazywać, iż bezstronność Sędziego J. S. w sprawie rozpoznawanej może budzić usprawiedliwione wątpliwości. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekał jak w sentencji.