III SA/Lu 176/09
WyrokWSA w Lublinie2009-06-30
Skład orzekający: Jerzy Marcinowski, Jadwiga Pastusiak, Maria Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierzowi zwolnionemu ze służby wojskowej, którego decyzja o zwolnieniu została następnie stwierdzona jako nieważna (ex tunc), przysługuje prawo do uposażenia po zwolnieniu, jeśli w okresie, za który domaga się świadczenia, formalnie pozostawał w służbie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej oznacza, iż żołnierz w okresie, za który domaga się świadczenia, formalnie pozostawał w służbie. W związku z tym nie spełnił podstawowego warunku do uzyskania świadczenia po zwolnieniu, jakim jest faktyczne zwolnienie ze służby. Sąd potwierdził również, że istniały podstawy prawne do wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania takiego świadczenia na gruncie przepisów obowiązujących w dacie zwolnienia.Stan faktyczny
Skarżący M. P. został zwolniony ze służby wojskowej w 2004 r. i przyznano mu świadczenie po zwolnieniu. Następnie decyzja o jego zwolnieniu została stwierdzona jako nieważna, co skutkowało reaktywowaniem stosunku służbowego. Skarżący wystąpił o przyznanie uposażenia za okres roku po zwolnieniu, jednak organy odmówiły, argumentując, że w tym okresie formalnie pozostawał w służbie. Po utrzymaniu odmowy przez organ II instancji, skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do uposażenia po zwolnieniu ze służby zawodowej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...], Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L., po rozpoznaniu odwołania M. P. od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w P., nr [...], z dnia [...] stycznia 2009 r., w przedmiocie odmowy przyznania prawa do uposażenia po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach sprawy:
Skarżący M. P. pełnił zawodową służbę wojskową w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w P. Decyzją z dnia [...] marca 2003 r., Nr [...], Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego wypowiedział skarżącemu stosunek służbowy. Skarżący został zwolniony ze służby z datą 31 stycznia 2004 r. (rozkaz personalny Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego z dnia [...] maja 2003 r., znak [...]).
W związku ze zwolnieniem ze służby decyzją Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w L. z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...], przyznano skarżącemu świadczenie określone w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (w obowiązującym wówczas brzmieniu; Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693 z późn. zm.; dalej także jako: ustawa o uposażeniu żołnierzy z 1974 r.). Świadczenie zostało wypłacone.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...], Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego. W efekcie tej decyzji skarżący został przywrócony do służby z dniem z niej zwolnienia. Skarżący nie ponowił jednak pełnienia służby, ze względu na stwierdzoną w międzyczasie niezdolność do służby. W konsekwencji skarżący został ponownie zwolniony ze służby rozkazem personalnym Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2006 r., Nr [...], z datą uprawomocnienia się orzeczenia komisji lekarskiej (22 lutego 2005 r.).
Decyzją z dnia [...] września 2008 r., nr [...], Minister Obrony Narodowej stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w L. z dnia [...] lutego 2004 r. oraz decyzji tego samego organu z dnia [...] maja 2004 r., uzupełniającej decyzję z [...] lutego 2004 r., ze względu na wydanie ich z naruszeniem właściwości rzeczowej.
W związku z powyższym pismem z dnia 21 października 2008 r. skarżący wystąpił do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w P. z wnioskiem o wydanie decyzji o przyznaniu prawa do uposażenia należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej za okres od 1 lutego 2004 r. do 31 stycznia 2005 r.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w P. odmówił skarżącemu przyznania prawa do uposażenia, argumentując, iż we wskazanym we wniosku okresie skarżący był żołnierzem pełniącym służbę zawodową, co wynika z następstw stwierdzenia nieważności decyzji stanowiących podstawę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (z dnia [...] marca 2003 r. i [...] maja 2003 r.). W ocenie organu stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, że jest ona nieważna od chwili jej wydania i tym samym nie wywołuje skutków prawnych w niej wyrażonych – w przedmiotowej sprawie skutku w postaci zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej z dniem określonym w rozkazie personalnym, a tym samym niemożliwe jest przyznanie prawa do uposażenia przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. decyzją z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wywiódł, że skoro wniosek skarżącego jest związany ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2004 r., należy go rozpatrywać w oparciu o przepisy prawne obowiązujące w tej dacie, co wynika z treści art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892, z późn. zm.). W związku z tym podstawą prawnej oceny wniosku powinny być przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693) i wydanych na jej podstawie rozporządzeń wykonawczych.
W dalszych wywodach uzasadnienia stwierdzono, że organem właściwym do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie jest dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz służył. Przytoczone przepisy wymagają wystąpienia przesłanki zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, aby następnie możliwe było przyznanie prawa do uposażenia przez okres jednego roku po zwolnieniu ż zawodowej służby wojskowej. Ponieważ decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] stycznia 2006 r. stwierdzona została nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej, na mocy której nastąpiło zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2004 r., to w konsekwencji powstała sytuacja, w której z prawnego punktu widzenia na chwilę orzekania w przedmiotowej sprawie nie zachodzi okoliczność zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2004 r. Wobec powyższego brak jest przesłanki z art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1974 r., co uniemożliwia przyznanie żądanego uposażenia.
Na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie podnosząc zarzuty naruszenia:
- art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1974 r., poprzez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, które skutkowało uznaniem, iż świadczenie o którym mowa w tym przepisie nie przysługuje skarżącemu, podczas gdy spełnił on przesłanki jego nabycia, co zresztą potwierdziło Wojskowe Biuro Emerytalne w S. wypłacając świadczenie,
- § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MON z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. 2000 r. Nr 62 poz. 729), poprzez: nieuzasadnione jego zastosowanie, albowiem dotyczy on innych świadczeń niż będące przedmiotem sprawy, jak również poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż stanowi on podstawę wydania decyzji administracyjnej o prawie do świadczenia, podczas gdy upoważnia on jedynie do wypłaty świadczenia,
- § 13 ust. 1 pkt 3 wspomnianego rozporządzenia MON z 2000 r., poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a zamiast tego oparcie rozstrzygnięcia o przepis dotyczący innych świadczeń zwolnieniowych,
- art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z 2003 r. (poprzez jego zastosowanie w sprawie, w której nie ma on zastosowania, albowiem dotyczy on spraw w których wydaje się decyzje administracyjne, tymczasem w przedmiocie prawa do tzw. 12-stki z tytułu zwolnienia nie wydaje się takich rozstrzygnięć,
- art. 138 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., polegające na braku oparcia działań organu o obowiązujące normy prawne, nieprawidłowym ustaleniu znaczenia tych norm, wadliwym dokonaniu subsumcji oraz nieprawidłowym ustaleniom następstw prawnych,
- art. 7 i 77 k.p.a., poprzez nie zbadanie w sposób wystarczający sprawy i nie podjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób praworządny i z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego, który wyraża się w zapewnieniu realizacji przyznanego mu przez przepisy prawne prawa do świadczeń finansowych z tytułu pełnienia służby i zwolnienia z niej,
- art. 156 k.p.a., poprzez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe ustalenie konsekwencji prawnych stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu i wpływu tejże okoliczności na prawo skarżącego do świadczeń z tytułu zwolnienia ze służby w 2004 r., w konsekwencji czego błędnie odmówiono przyznania prawa do tego świadczenia,
- art. 156 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w sprawie w której przepisy nie wymagają takiej formy.
W obszernym uzasadnieniu powyższych zarzutów pełnomocnik skarżącego powołując się na liczne orzecznictwo sądowe wywodził, iż nawet po stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu nie odpadła przesłanka nabycia prawa do świadczeń przyznanych i wypłaconych w 2004 r. Skutki stwierdzenie nieważności dotyczą tylko decyzji, której to stwierdzenie dotyczy. Stwierdzenie decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie powoduje takiego skutku, że nieważne stają się wszystkie rozstrzygnięcia wydane w związku z nią. W ocenie pełnomocnika skarżącego nie powinno być wątpliwości, iż po stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu nie wygasa automatycznie prawo do świadczeń wypłaconych po zwolnieniu.
Pełnomocnik skarżącego argumentował również, że decyzje w sprawie zostały wydane bez podstawy prawnej z uwagi na brak upoważnienia organów administracji publicznej do rozstrzygania w przedmiocie żądanego świadczenia w drodze decyzji administracyjnej, przynajmniej na gruncie przepisów miarodajnych dla oceny żądań skarżącego. Zdaniem pełnomocnika podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie nie zawierały przytaczane przez organy przepisy – art. 18 ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1974 r. i § 13 rozporządzenia MON z 2000 r. Podstawę prawną do wydawania decyzji wprowadziła dopiero nowelizacja ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z 2003 r., która to zmiana weszła w życie z dniem 1 stycznia 2008 r. i z oczywistych względów nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odnosząc się do zarzutów związanych z brakiem podstaw prawnych do orzekanie w formie decyzji w przedmiotowej sprawie stwierdził, że upoważnienie takie zawiera art. 9 ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1974 r. oraz przepisy wykonawcze powołane w zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu ustawa o uposażeniu żołnierzy ani ww. rozporządzenia wykonawcze nie zawierają wprawdzie szczegółowych upoważnień do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie należności finansowych żołnierzy, w postaci, w jakiej czyni to obecnie obowiązująca ustawa pragmatyczna (z 2003 r.). Zawierają natomiast generalne i jednoznaczne wskazanie, iż uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy zawodowych przyznawane są w drodze decyzji administracyjnych. Przyjęcie innej argumentacji prowadziłoby do wniosku, iż na podstawie ww. ustawy o uposażeniu żołnierzy wydanie decyzji administracyjnej jest niemożliwe, a zatem martwe pozostałyby wszystkie przepisy odwołujące się do decyzyjnych rozstrzygnięć podejmowanych w sprawie należności finansowych żołnierzy zawodowych (art. 9 ww. ustawy i przepisy wykonawcze do ww. ustawy powołane w zaskarżonej decyzji), z uwagi właśnie na brak podstawy prawnej do wydania przedmiotowych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia.
Podniesione w skardze zarzuty względem decyzji odnoszą się do dwóch podstawowych kwestii: po pierwsze – czy skarżący spełnił przesłanki uprawniające go do uzyskania świadczenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy zawodowych z 1974 r. (w brzemieniu sprzed 1 lipca 2004r.); po drugie – czy istniały podstawy do rozstrzygania o tym świadczeniu w drodze decyzji administracyjnej. Pozostałe zarzuty, w szczególności dotyczące naruszeń przepisów proceduralnych w istocie ściśle wiążą się z obydwoma kwestiami i będą wspólnie z nimi rozważane.
W ocenie Sądu badanie zaskarżonej decyzji musi rozpocząć ocena kwestii podstaw prawnych do jej wydania. Podniesione w skardze zarzuty kwestionują bowiem samą możliwość orzekania w drodze decyzji w badanej sprawie, co jest kwestią fundamentalną dla sprawy.
Organy prawidłowo przyjęły, że wniosek skarżącego powinien być rozpatrywany w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu 31 stycznia 2004 r., tj. dacie zwolnienia skarżącego ze służby. Kwestia późniejszych skutków usunięcia z obrotu prawnego aktów stanowiących podstawę zwolnienia nie ma w tym miejscu znaczenia z uwagi na to, że roszczenie skarżącego jednoznacznie zostało określone jako dotyczące jednego roku po tejże dacie. Zasadności stosowania przepisów obowiązujących w dacie 31 stycznia 2004 r. nie kwestionuje także skarżący. Jego zarzut dotyczący bezzasadnego zastosowania w sprawie przepisu przejściowego – art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z 2003 r. dotyczy nie podstaw prawnych oceny żądania skarżącego, lecz istnienia podstaw prawnych do orzekania w formie decyzji. W świetle tego przepisu sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r., prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych.
W ocenie Sądu art. 169 ustawy z 2003 r. miał jednak zastosowanie jako norma intertemporalna w przedmiotowej sprawie, gdyż wbrew twierdzeniom skarżącego istniały podstawy do orzekania o roszczeniach skarżącego w formie decyzji administracyjnej.
Podstawę prawną orzekania w formie decyzji stanowił art. 9 ust. 4 w zw. z art. 2 ust. 2 pkt 6 ustawy o uposażeniu żołnierzy (w brzemieniu sprzed 1 lipca 2004r.). W świetle art. 9 ust. 4 ustawy od DECYZJI wydanych przez organy wojskowe w sprawach określonych w ust. 1 [tj. roszczeń z tytułu prawa do uposażenia i INNYCH NALEŻNOŚCI PIENIĘŻNYCH] żołnierz może wnieść, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia mu decyzji, odwołanie do organu wojskowego wyższego stopnia na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a także skargę do sądu administracyjnego. Z kolei w świetle art. 2 ust. 2 pkt 6 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w wyżej wskazanej dacie) inne należności pieniężne obejmują m.in. NALEŻNOŚCI W ZWIĄZKU ZE ZWOLNIENIEM ZE SŁUŻBY, do tych zaś należy zaliczyć dochodzone przez skarżącego świadczenie z tytułu uposażenia zasadniczego przysługującego w okresie 12 miesięcy po zwolnieniu ze służby (tzw. "dwunastka" – art. 18 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy).
Być może zastosowana w przytoczonych przepisach technika legislacyjna nie do końca jest prawidłowa, celowe byłoby bardziej wyraźne wyartykułowanie podstaw prawnych do rozstrzygania w omawianym zakresie w drodze decyzji, tym niemniej interpretacja tego przepisu pozwala jednoznacznie stwierdzić, że w stanie prawnym obowiązującym na gruncie przytaczanej ustawy z 1974 r. o uposażeniu i innych należnościach pieniężnych przysługujących żołnierzom zawodowym orzekały właściwe organy wojskowe w drodze decyzji. Do podobnych konkluzji doszedł WSA w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z 7 lutego 2008 r. (IV SAB 24/07, niepubl. dostępny w bazie orzecznictwa na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Za taką interpretacją przemawiają także inne niż gramatyczne reguły wykładni – w szczególności systemowa i celowościowa. Po pierwsze należy wskazać, że art. 9 ust. 4 ustawy z 1974 r. przewiduje możliwość zaskarżenia decyzji poprzez wniesienie odwołania oraz skargi do sądu administracyjnego. Możliwość wniesienia odwołania zakłada istnienie aktu, od którego będzie się odwoływać. Twierdzenie, że art. 9 ustawy nie upoważnia do rozstrzygania o uposażeniu i innych należnościach pieniężnych prowadzi do konkluzji o stworzeniu pustej normy prawnej w postaci ust. 4 tego artykułu, czemu sprzeciwia się podstawowej dla wszelkiej wykładni prawnej założenia o racjonalności ustawodawcy. Ponadto uznanie istnienia podstaw prawnych do orzekania o prawach i obowiązkach jednostki w drodze decyzji jest korzystne z punktu widzenia jej interesów, gdyż taka forma rozstrzygnięcia pozwala na względnie łatwą obronę praw poprzez zaskarżenie konkretnego aktu najpierw w toku instancji administracyjnych, a później do sądu administracyjnego. Możliwość wniesienia skargi do sadu administracyjnego istnieje wprawdzie również w przypadku innych niż decyzja form działania organów administracji publicznej, jest jednak bardziej skomplikowana z uwagi na mogące pojawić się wątpliwości odnośnie charakteru prawnego aktu.
W tym stanie rzeczy istnienie podstaw prawnych do wydania decyzji na gruncie art. 9 ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1974 r. nie może budzić wątpliwości. Nieuzasadnione tym samym są podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z 2003 r., art. 138 w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 156 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego, istniały bowiem podstawy prawne do orzekania w badanej sprawie w drodze decyzji administracyjnej.
Powyższych konkluzji nie podważa przytaczane obszernie w skardze orzecznictwo sądowe. Nie może ono stanowić argumentu w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy odmiennych stanów faktycznych i prawnych, niż zaistniałe w kontrolowanych decyzjach.
Dla przykładu: w sprawie o sygnaturze I OSK 363/06 chodziło o wypłatę odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, a ponadto zacytowany przez pełnomocnika skarżącego fragment ("Należy jednoznacznie podkreślić, że efektem wydania decyzji o zwolnieniu [...] z zawodowej służby wojskowej, był obowiązek organu wykonującego decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, obliczenia wysokości i wypłaty należności z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej") jest poglądem wnoszącego skargę kasacyjną, a nie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z kolei w sprawie o sygnaturze I OSK 1844/07 przedmiotem oceny sądów administracyjnych były pisma informujące o wypłacie świadczenia, skierowane do skarżącego przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego. Okoliczności te nie odpowiadają zatem tym, które zaistniały w badanej sprawie.
Należy jeszcze raz podkreślić, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie są decyzje ustalające wysokość świadczenia, a nie czynności dotyczącego jego wypłaty, dlatego skądinąd słuszne stanowisko prezentowane w cytowanych przez pełnomocnika skarżącego orzeczeniach, iż czynności związane z samą wypłatą świadczenia nie przybierają formy decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego, nie ma zastosowania w badanej sprawie.
Ustalenie powyższe pozwala na przejście do kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem oceny, czy skarżący spełnił przesłanki uprawniające go do uzyskania świadczenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1974 r. (w brzemieniu sprzed 1 lipca 2004r.).
Argumenty organu sprowadzają się do stwierdzenia, że skoro akty, na podstawie których skarżący został zwolniony ze służby z dniem 1 lutego 2004 r. zostały wyeliminowane z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia ich nieważności, należy przyjąć, że w okresie od 1 lutego 2004 do 31 stycznia 2005 r., za jaki domaga się świadczeń skarżący, pozostawał on żołnierzem służby zawodowej, to zaś wyklucza przyznanie świadczenia przysługującego po zwolnieniu ze służby.
Polemizując z tymi stwierdzeniami pełnomocnik skarżącego podnosi, iż skutki stwierdzenia nieważności dotyczą tylko decyzji, której to stwierdzenie dotyczy – a wiec w tym przypadku – o wypowiedzeniu stosunku służbowego i zwolnieniu ze służby. Stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie powoduje takiego skutku, że nieważne stają się wszystkie rozstrzygnięcia wydane w związku z nią. W ocenie pełnomocnika nie powinno być wątpliwości, iż po stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu nie wygasa automatycznie prawo do świadczeń wypłaconych po zwolnieniu.
W ocenie Sądu argumenty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie, a organ prawidłowo ocenił skutki stwierdzenia nieważności aktów stanowiących podstawę zwolnienia skarżącego ze służby w kontekście przysługujących mu świadczeń z tego tytułu. Przywoływane przez pełnomocnika skarżącego poglądy orzecznictwa dotyczą zupełnie innych stanów faktycznych i nie mogą być bezkrytycznie przenoszone na grunt niniejszej sprawy. Organy orzekające w 2009 r. o roszczeniach skarżącego z tytułu świadczeń przysługujących po zwolnieniu ze służby nie mogły zignorować faktu, iż stwierdzenie nieważności aktów stanowiących podstawę zwolnienia skarżącego ze służby spowodowało, że ich skutki musiały zostać uznane za niebyłe od początku.
W tym stanie rzeczy prawidłowo organy uznały, że w okresie za jaki domaga się świadczeń skarżący pozostawał on w służbie zawodowej, a zatem nie spełniał podstawowego warunku uzyskania świadczenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r.
Takie stanowisko potwierdzają wywody zawarte w wyroku NSA z 18 czerwca 2008 r. (I OSK 902/07; niepubl.), dotyczącego analogicznych jak w niniejszej sprawie świadczeń przysługujących po zwolnieniu ze służby wojskowej. W uzasadnieniu przytoczonego orzeczenia NSA wyraził następujący pogląd: "Decyzje o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, a stosunek służbowy został reaktywowany. Stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc), od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej dotkniętej wadą. Decyzja stwierdzająca nieważność uchyla skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji, a organ nadzoru wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. Zatem przykładając skutki prawne nieważności decyzji do przedmiotowego stanu faktycznego oraz stanu prawnego wynikającego z obowiązującej wówczas ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (...) należy podnieść, że zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej w 2002 r. w znaczeniu prawnym nie było".
W świetle powyższego niezasadne są podnoszone przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974. W konsekwencji niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 156 k.p.a., poprzez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe ustalenie konsekwencji prawnych stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu i wpływu tejże okoliczności na prawo skarżącego do świadczeń z tytułu zwolnienia ze służby w 2004 r. Jak wywiedziono wyżej – w ocenie Sądu organy prawidłowo oceniły skutki stwierdzenia nieważności aktów stanowiących podstawę zwolnienia skarżącego ze służby w kontekście przysługujących mu świadczeń z tego tytułu.
Brak tez podstaw do uwzględnienia podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nie zbadanie w sposób wystarczający sprawy i nie podjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób praworządny i z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego, który wyraża się w zapewnieniu realizacji przyznanego mu przez przepisy prawne prawa do świadczeń finansowych z tytułu pełnienia służby i zwolnienia z niej. Stan faktyczny w sprawie nie był sporny, zasadnicze problemy sprowadzały się do kwestii właściwej interpretacji przepisów prawa. Sąd nie dopatrzył się w tej mierze uchybień, które mogłyby skutkować uznaniem działań organów w sprawie za naruszające prawo. Trudno uznać za zasadny zarzut nieuwzględniania słusznego interesu skarżącego w sprawie, jeżeli w świetle wyżej przeprowadzonych wywodów prawnych nie było podstaw do zaspokojenia jego roszczeń w zakresie świadczeń przysługujących po zwolnieniu ze służby.
Po części zasadny jest zarzut naruszenia § 13 rozporządzenia MON z 2000 r., organ przywołał bowiem w podstawach prawnych decyzji § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, podczas gdy, jak słusznie podnosi skarżący, do świadczenia dochodzonego w niniejszej sprawie zastosowanie ma ust. 3. Zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia inne należności pieniężne wymienione w art. 2 ust. 2 ustawy (o uposażeniu żołnierzy z 1974 r.) wypłaca się, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, w terminie 14 dni od dnia, w którym właściwy organ wojskowy podjął decyzję o wypłacie (przyznaniu) żołnierzowi tych należności - w przypadku gdy przyznanie prawa do należności lub określenie ich wysokości jest uzależnione od wydania takiej decyzji. Z kolei w świetle ust. 3 cytowanego paragrafu uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym należne co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy, wypłaca się zwolnionemu żołnierzowi w terminach określonych w § 12 ust. 1, a w przypadku gdy żołnierz wystąpił z wnioskiem o wypłatę tego uposażenia za cały należny okres jednorazowo z góry - nie później niż w terminie do trzydziestu dni od dnia zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej.
Nie jest to jednak uchybienie, które miało wpływ na wynik sprawy, gdyż właściwą podstawą do orzekania w drodze decyzji w badanej sprawie, był, jak wywiedziono wyżej – art. 9 ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1974 r. Przepis § 13 wspomnianego rozporządzenia nie stanowi podstawy prawnej do orzekania, lecz reguluje kwestie techniczne związane z wypłatą przyznanych świadczeń.
Sąd administracyjny badający skargę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną, lecz ma obowiązek z urzędu dokonać kompleksowej oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Dokonując takiej oceny także poza zakresem podniesionych w skardze zarzutów Sąd nie dopatrzył się jednak w działaniach organów administracji publicznej uchybień, które mogłyby stanowić podstawę usunięcia decyzji z obrotu prawnego.
Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako pobawioną uzasadnionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło