I SA/Wa 529/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędzia WSA Bogdan Wolski Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza L. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu odwołania M. O., decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza L. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] o odmowie przyznania M. O. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Burmistrz L. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. odmówił przyznania M. O. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawie nie został spełniony warunek wymieniony w art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), uprawniający do przyznania wnioskowanego świadczenia, albowiem bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego M. O. pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy. Od powyższej decyzji M. O. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., w którym podniosła, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z art. 10 ust 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jak również narusza art. 186 Kodeksu pracy. Odwołująca podniosła, że z dniem 11 lutego 2008 r. pracodawca rozwiązał umowę o pracę, niemniej po skierowaniu sprawy na drogę postępowania sądowego i wydaniu przez sąd pracy orzeczenia doszło do porozumienia stron i z dniem 4 listopada 2008 r. M. O. została przywrócona do pracy, jak również z tą datą pracodawca udzielił jej urlopu wychowawczego na okres 3 lat. W ocenie odwołującej organ pierwszej instancji zobowiązany był do wliczenia do stażu pracy poprzedniego miejsca pracy. Zdaniem M. O. użyty w art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwrot "bezpośrednio" powinien być interpretowany jako " bezpośrednio przed dniem porodu". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza L. z dnia [...] grudnia 2008 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie przysługuje jeżeli osoba uprawniona bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy. Organ zauważył, że przepis wykonawczy zawarty w § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 200Sr. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881) przewiduje, iż dowodem potwierdzającym ten fakt jest zaświadczenie o co najmniej sześciomiesięcznym okresie pozostawania w stosunku pracy bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Kolegium ustaliło, że M. O. pozostawała w zatrudnieniu w okresie od dnia 1 lutego 2006 r. do dnia 11 lutego 2008 r., a następnie od dnia 4 listopada 2008 r. Za zgodą pracodawcy wnioskodawczyni przebywa od dnia 4 listopada 2008 r. do dnia 3 listopada 2011r. na urlopie wychowawczym. Zdaniem organu odwoławczego, podany wyżej stan faktyczny i prawny sprawy wskazuje, że M. O. nie przysługuje prawo omawianego dodatku, ponieważ bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy. Kolegium wskazało, że przytoczony przez M. O. w odwołaniu artykuł 186 § 1 Kodeksu pracy nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania, gdyż dotyczy jedynie sposobu obliczania stażu pracy związanego z ustaleniem prawa do urlopu wychowawczego. Zdaniem organu, przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i przepisy wykonawcze do tej ustawy jako przepisy specjalne (lex specialis) ustalają inny tryb ustalania okresu pracy uprawniający do przyznania omawianego dodatku. Wprowadzając termin "bezpośrednio", wskazują jednoznacznie, że bezwzględnym warunkiem uzyskania prawa do omawianego świadczenia jest pozostawanie w ciągłym zatrudnieniu przez okres co najmniej 6 miesięcy, a warunku tego M. O. nie spełniła. Kolegium stwierdziło też, że okres poprzedniego zatrudnienia mógłby być zaliczony do okresu 6 miesięcy jedynie wówczas, gdyby między okresami zatrudnienia nie było żadnej przerwy. W rozpatrywanej sprawie wystąpiła jednak taka przerwa w okresie od dnia 12 lutego 2008 r. do dnia 4 listopada 2008 r. M. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi naruszenie prawa, tj. art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i Kodeksu pracy poprzez błędną interpretację treści znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów. W uzasadnieniu podniosła, że była zatrudniona w [...] Zespole [...] W. w okresie od 1 lutego 2006 do 11 lutego 2008 r. (do dnia porodu), po czym bezprawnie została rozwiązana ze skarżącą umowa o pracę. Z dniem porodu ZUS udzielił skarżącej urlopu macierzyńskiego do 15 czerwca 2008 r. Po rozwiązaniu umowy o pracę skarżąca skierowała sprawę do sądu pracy. W dniu 4 listopada 2008 r. doszło do porozumienia stron i przywrócenia skarżącej do pracy z dniem 4 listopada 2008 r. na czas nieokreślony; z tym też dniem został jej udzielony urlop wychowawczy na okres lat 3. Skarżąca podniosła, że nie zgadza się z dokonaną przez organy administracji interpretacją przepisu, art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem skarżącej przepis ten nie nadaje prawa do urlopu wychowawczego, ani też nie mówi, że omawiany zasiłek przysługuje z dniem złożenia wniosku, czy też z dniem przejścia na urlop wychowawczy. Kolegium interpretuje ten przepis kładąc nacisk na słowo "bezpośrednio" pomijając dalszą treść tego przepisu twierdząc, że słowo "bezpośrednio" oznacza bezpośrednio przed złożeniem wniosku, lub przejściem na urlop wychowawczy. Skarżąca uważa, że decyzje organów obu instancji miałyby sens gdyby art. 10 ust. 5 pkt 2 nosił brzmienie "bezpośrednio przed uzyskaniem urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy, niż 6 miesięcy". Prawo do urlopu uzyskuje się na podstawie przepisów Kodeksu pracy, a kwestię nabycia tego prawa reguluje art. 186 § 1 K.p., który stanowi, że pracownik zatrudniony, co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 4 roku życia. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia. M. O. jest zdania, że prawo do urlopu wychowawczego uzyskuje się po przepracowaniu 6 miesięcy, choć żeby z niego skorzystać to muszą być spełnione pewne warunki (np. urodzenie dziecka, adopcja, czy też opieka nad dzieckiem niepełnosprawnym). Skarżąca oświadczyła, że spełnia przesłanki z tego przepisu, gdyż przed dniem porodu pracowała nieprzerwanie od 1 lutego 2006 do 11 lutego 2008, czyli ponad 2 lata, a jak wynika z art. 186 § 1 k.p., powinno się wliczać poprzednie miejsca pracy. Okres zatrudnienia wynosi już ponad 5 lat. Skarżąca wskazała, że aby powołać się na art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych trzeba również odnieść się do art. art. 186 Kodeksu pracy, a teść art. 10 ust. 5 pkt 2 w pełni odnosi się do tego przepisu. Artykuł 186 § 1 k.p. nie dotyczy zaś tylko sposobu obliczania stażu pracy jak twierdzi, Kolegium, ale nadaje prawo do urlopu wychowawczego. Skarżąca uważa, że prawo do urlopu wychowawczego posiada do ukończenia przez dziecko 4 roku życia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium podniosło, że przytoczony przez M. O. w odwołaniu, jak i skardze artykuł 186 § 1 Kp nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania, gdyż dotyczy jedynie sposobu obliczania stażu pracy związanego z ustaleniem prawa do urlopu wychowawczego. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i przepisy wykonawcze do tej ustawy jako przepisy specjalne (lex specialis) ustalają inny tryb ustalania okresu pracy uprawniający do przyznania omawianego dodatku. Wprowadzając termin "bezpośrednio", wskazują jednoznacznie, że bezwzględnym warunkiem uzyskania prawa do omawianego świadczenia jest pozostawanie w ciągłym zatrudnieniu przez okres co najmniej 6 miesięcy (Kober Monika, Barcińska Ewa w: CASUS 2005.2.32), którego to warunku M. O. nie spełniła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. W niniejszej sprawie istota sporu między skarżącą, a organami administracji publicznej dotyczy interpretacji przepisu art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - zwanej dalej uśr, przewidującego jedną z przeszkód do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zgodnie z tym przepisem dodatek ten nie przysługuje osobie uprawnionej (w niniejszej sprawie matce A. O.), jeżeli bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy. Burmistrz L. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stoją na stanowisku, że termin 6 – miesięczny, dotyczący ciągłego zatrudnienia, o którym mowa w powyższym przepisie należy liczyć wstecz od daty faktycznego udzielenia M. O. urlopu wychowawczego przez pracodawcę, tj. od dnia 4 listopada 2008 r. Kolegium uważa również, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 186 § 1 Kodeksu pracy, który znajduje zastosowanie tylko do obliczenia stażu pracy związanego z ustaleniem prawa do urlopu wychowawczego, natomiast przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr jest przepisem szczególnym. Z kolei skarżąca uważa, że przy stosowaniu wyłączenia z art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr należy kierować się treścią art. 186 § 1 Kp, skoro ten pierwszy przepis mówi wyraźnie o uzyskaniu prawa do urlopu wychowawczego (a nie uzyskaniu urlopu wychowawczego), zaś warunki nabywania prawa do tego urlopu określa art. 186 § 1 Kp. W tej sytuacji - zdaniem M. O. – termin 6 – miesięczny należy liczyć wstecz od dnia porodu, tj. od 11 lutego 2008 r. W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy stanowisko prezentowane przez organy administracji publicznej jest błędne i narusza przepis prawa materialnego - art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr, w stopniu mającym wpływ na jej wynik. W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że rację ma skarżąca twierdząc, iż przy ocenie przesłanki z art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr należy stosować przepis art. 186 § 1 Kodeksu pracy. Uszło uwadze organów, że przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr operuje pojęciami właściwymi dla prawa pracy i odnosi się do instytucji właściwych tej dziedzinie prawa (uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego, pozostawanie w stosunku pracy). W tej sytuacji – skoro ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje, co należy rozumieć przez urlop wychowawczy, uzyskanie prawa do tego urlopu, czy pozostawanie w stosunku pracy – to należy w tym zakresie posiłkować się przepisami prawa pracy. Przepis art. 10 uśr - mimo, że zawarty w ustawie regulującej stosunki administracyjnoprawne - nie funkcjonuje w próżni, lecz jest elementem szeroko rozumianego system uprawnień pracowniczych. Bez odniesienia się do przepisów prawa pracy normujących problematykę pozostawania w stosunku pracy i nabywania prawa do urlopu wykonawczego nie byłoby możliwe stosowanie przepisu art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr, w sprawach indywidualnych. Z art. 186 § 1 k.p. wynika zaś, że aby uzyskać (nabyć) prawo do urlopu wychowawczego pracownik musi spełnić łącznie dwa warunki: posiadać staż pracowniczy w wymiarze 6 miesięcy i opiekować się dzieckiem do lat 4. Przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr dodatkowo wymaga, aby bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego ubiegający się o przedmiotowe świadczenie pozostawał w stosunku pracy nieprzerwanie przez 6 miesięcy. Sąd stwierdza, że powyższe warunki M. O. spełniła. Nie budzi bowiem wątpliwości, że skarżąca nabyła prawo do urlopu wychowawczego w dniu 11 lutego 2008 r. (urodzenie dziecka). W tym bowiem dniu spełniła się druga z przesłanek warunkująca uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego (opieka nad dzieckiem do lat 4). Poza sporem jest również to, że bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego (11 lutego 2008 r.) skarżąca pozostawała w stosunku pracy przez okres 6 miesięcy, skoro była zatrudniona jako pracownik w [...] Zespole [...] W. nieprzerwanie przez okres od dnia 1 lutego 2006 r. do dnia 11 lutego 2008 r. Sąd zauważa, że przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr normujący wyjątek od zasady udzielania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego podlega wykładni ścieśniającej. W konsekwencji wymienionego w tym przepisie zwrotu "uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego" nie można utożsamiać z "uzyskaniem urlopu wychowawczego", tj. faktycznym przejściem na ten urlop na skutek zgody udzielonej przez pracodawcę. Oznacza to, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy termin 6 – miesięczny należy liczyć od dnia nabycia prawa do urlopu wychowawczego (dnia urodzenia dziecka), a nie od dnia faktycznego rozpoczęcia realizowania prawa do urlopu (daty przejścia na urlop wynikającej z pisma pracodawcy o udzieleniu pracownikowi urlopu wychowawczego). W ponownie prowadzonym postępowaniu Burmistrz L. rozpozna wniosek M. O. z dnia 13 listopada 2008 r. o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, z uwzględnieniem zaprezentowanej w niniejszym wyroku oceny prawnej. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd postanowił uchylić obie wydane w sprawie decyzje i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.