II SA/Ol 521/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Irena Szczepkowska Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy studentów kierunku zootechnika – uzupełnienia postanowienia I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego kwotę 340 zł. (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia "[...]" nr L.dz. "[...]" Dziekan Wydziału Bioinżynierii Zwierząt Uniwersytetu "[...]" w O. uchylił własną decyzję z dnia "[...]" nr L.dz. "[...]" w sprawie skreślenia P. B. z listy studentów I roku studiów stacjonarnych pierwszego stopnia kierunku Zootechnika. Od powyższej decyzji P. B. złożył odwołanie, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i odmówienia skreślenia z listy studentów kierunku Zootechnika. Postanowieniem Dziekana Wydziału Bioinżynierii Zwierząt Uniwersytetu "[...]" w O. z dnia "[...]" nr L.dz. "[...]" odwołanie to zostało przekazane – z powołaniem się na art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - Rektorowi Uniwersytetu "[...]" w O. jako organowi właściwemu do jego rozpoznania. W postanowieniu zawarto pouczenie o prawie do wniesienia zażalenia do Rektora Uniwersytetu "[...]" w O. w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia. Pismem z dnia "[...]" P. B. złożył wniosek o sprostowanie pouczenia zawartego w powyższym postanowieniu w ten sposób, że zamiast słów: "na niniejsze postanowienie stronie przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Rektora "[...]" w O. w terminie 7 dni od daty jego otrzymania", zamieścić słowa: "na niniejsze postanowienie stronie przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Rektora "[...]" w O. w terminie 7 dni od daty jego otrzymania, za pośrednictwem Dziekana". W uzasadnieniu P. B. wskazał, iż gdyby strona skorzystała z treści pouczenia zawartego w przedmiotowym postanowieniu, wówczas złożyłaby środek zaskarżenia do organu niewłaściwego z pominięciem trybu przewidzianego w art.129 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia "[...]" nr L.dz. "[...]" Dziekan Wydziału Bioinżynierii Zwierząt Uniwersytetu "[...]" w O. działając na podstawie art.111 Kpa uzupełnił pouczenie zawarte w wydanym przez siebie postanowieniu z dnia "[...]" w ten sposób, iż po słowach: "na niniejsze postanowienie stronie przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Rektora "[...]" w O. w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia" zamieszczono słowa: "za pośrednictwem Dziekana Wydziału Bioinżynierii Zwierząt". W uzasadnieniu wskazano, iż złożony przez P. B. wniosek o sprostowanie pouczenia, należało uznać za zasadny, traktując go jako wniosek o uzupełnienie postanowienia, a nie o jego sprostowanie. Jednocześnie pouczono, iż od przedmiotowego postanowienia nie przysługuje odwołanie. Na powyższe postanowienie P. B. złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy sprostowania do ponownego rozpoznania, względnie uchylenia postanowienia w części dotyczącej uzasadnienia. Odwołujący podniósł, iż wbrew twierdzeniom organu w tym przypadku nie ma miejsca uzupełnienie, lecz sprostowanie pouczenia. Wskazał, iż przepis art.111 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wyodrębnia instytucję uzupełnienia co do prawa odwołania od instytucji sprostowania zamieszczonego w akcie pouczenia co do prawa odwołania. W pierwszym przypadku chodzi o sytuację, w której brak jest w ogóle pouczenia co do prawa odwołania, natomiast sprostowanie dotyczy sytuacji, kiedy zamieszczone pouczenie jest błędne lub nieścisłe. Żalący się stwierdził, iż niedopuszczalne było orzeczenie o uzupełnieniu postanowienia i w tym zakresie wydane orzeczenie nie może się ostać, bowiem narusza w sposób istotny prawo. Postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]" wydanym przez Rektora Uniwersytetu "[...]" w O. po rozpatrzeniu zażalenia P. B. uchylono w całości postanowienie Dziekana Wydziału Bioinżynierii Zwierząt Uniwersytetu "[...]" z dnia "[...]" . W uzasadnieniu wskazano, że w związku z uchyleniem postanowienia Dziekana z dnia "[...]", skarżone postanowienie z dnia "[...]" także musi zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, pomimo właściwego potraktowania wniosku strony jako wniosku o uzupełnienie, a nie sprostowanie. Skargę na powyższe postanowienie złożył P. B., reprezentowany przez radcę prawnego T. B., wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podniesiono, że Rektor Uczelni dopuścił się rażącego naruszenia prawa rozpoznając zażalenie skarżącego, które było niedopuszczalne, bowiem na tego typu postanowienia zażalenie nie przysługuje. Zdaniem skarżącego oznacza to, iż Rektor nie tylko naruszył w sposób rażący przepisy postępowania administracyjnego, ale w istocie działał bez podstawy prawnej i skarga zasługuje na uwzględnienie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu "[...]" w O., reprezentowany przez radcę prawnego, M.S. wniósł o jej oddalenie. Wskazano, iż zaskarżonym postanowieniem organ wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie będące konsekwencją uchylonego już wcześniej postanowienia z dnia "[...]". Zatem organ działał zgodnie z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na postanowienie Sąd dokonuje zatem jedynie oceny, czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż stosownie do treści art. 111 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) strona może w terminie 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Przepis ten z mocy art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się do postanowień. Orzeczenie o uzupełnieniu decyzji (postanowienia) lub o odmowie jej uzupełnienia, inaczej niż w procedurze cywilnej, nie ma bytu samodzielnego i pozostaje częścią aktu, którego uzupełnienia domaga się strona, w szczególności dzieli losy tego aktu w postępowaniu odwoławczym – zażaleniowym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2000r., sygn. akt II SA/Gd 1783/98, ONSA 2002,nr1,poz.23). Zatem postępowanie prowadzone na skutek wniesienia żądania na podstawie art. 111 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie ma cech samodzielnego postępowania administracyjnego, a postanowienie wydane po jego rozpatrzeniu ma charakter incydentalny. Jego wydanie ma tylko ten skutek, iż termin dla strony do wniesienia odwołania (zażalenia), powództwa lub skargi biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi (art. 111 § 2 w związku z rat. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego). Jednocześnie należy wskazać, iż postanowienie wydane w trybie art. 111 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest zaskarżalne. Zgodnie bowiem z art. 141 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lutego 1998r. ( sygn. akt II SA 1434/97, Lex nr 41281) zażalenie przysługuje tylko na niektóre postanowienia, enumeratywnie wyliczone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że katalog postanowień, na które może być wniesione zażalenie, jest zamknięty i organ orzekający w sprawie nie może go rozszerzać. W art. 142 Kodeksu postępowania administracyjnego ustawodawca przewidział, że postanowienia, na które nie służy zażalenie strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Skoro zatem przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie uzupełnienia decyzji lub postanowienia, to zażalenie na takie postanowienie jest niedopuszczalne. W takim przypadku zastosowanie znajduje przepis art. 134 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie Dziekan Wydziału Bioinżynierii Zwierząt wydał w trybie art. 111 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowienie o uzupełnieniu pouczenia zawartego w swoim wcześniejszym postanowieniu z dnia "[...]". Przy czym organ właściwie pouczył stronę o braku możliwości zaskarżenia tego postanowienia (nieprawidłowo jedynie użyto sformułowania, iż na postanowienie to nie przysługuje odwołanie, gdyż od postanowień może jedynie służyć zażalenie). Pomimo jednak właściwego pouczenia organ wyższej instancji postanowienie to rozpatrzył merytorycznie, gdyż zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Rektor Uniwersytetu "[...]" w O. uchylił w całości postanowienie Dziekana Wydziału Bioinżynierii Zwierząt Uniwersytetu "[...]" w O. z dnia "[...]" w przedmiocie uzupełnienia pouczenia zawartego w wydanym przez Dziekana postanowieniu z dnia "[...]". Mając na uwadze wskazane wyżej regulacje ustawowe zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego stwierdzić należy, iż takie rozstrzygnięcie rażąco narusza prawo. Skoro bowiem stosownie do treści art. 141 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego prawo wniesienia zażalenia na postanowienie przysługuje tylko wtedy, gdy Kodeks tak stanowi i jednocześnie brak jest przepisu stanowiącego o dopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie o uzupełnieniu pouczenia zawartego w wydanym orzeczeniu, to w takim stanie rzeczy przedmiotowe zażalenie było niedopuszczalne i nie mogło być rozpoznane merytorycznie rozpoznane. Skoro zaś organ II instancji zaskarżonym postanowieniem rozpoznał niedopuszczalne zażalenie, a niedopuszczalność ta jest oczywista, to tym samym rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 141 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy błędnie bowiem uchylił postanowienie organu I instancji zamiast zastosować przepis art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowi to kwalifikowaną wadę poddanego kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięcia. Należy przy tym wskazać, iż nie jest zasadne stanowisko organu, iż jego działanie mieści się w granicach prawa, gdyż zaskarżonym postanowieniem wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie będące konsekwencją uchylonego już wcześnie postanowienia z dnia "[...]". Okoliczność ta bowiem nie sanuje naruszenia przez organ wskazanych przepisów prawa. Tym samym należy stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie dotknięte jest wadą nieważności, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji daje podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uwzględni powyższe rozważania Sądu i rozstrzygnie wniesione zażalenie stosownie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżącemu należy natomiast wyjaśnić, iż skoro – jak słusznie podniósł w skardze – na postanowienie w przedmiocie uzupełnienia postanowienia zażalenie nie służy, to poza przedmiotem niniejszej sprawy pozostaje podniesiona przez niego w zażaleniu kwestia dotycząca niewłaściwego – zdaniem skarżącego – zakwalifikowania jego wniosku. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia orzekając o kosztach postępowania stosownie do art. 200 powołanej ustawy. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.