I OSK 567/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-10-12
Skład orzekający: Leszek Leszczyński, Anna Lech, Jerzy Solarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dokumenty sporządzone przez uczelnię wojskową, dotyczące kosztów utrzymania i nauki żołnierza, stanowią dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i mogą stanowić podstawę do wydania decyzji o obowiązku zwrotu tych kosztów?Ratio decidendi
Dokumenty sporządzone przez uczelnię wojskową, dotyczące kosztów utrzymania i nauki żołnierza, stanowią dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i jako takie stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie wymaga, aby zestawienia dokonane przez uczelnię wojskową były poparte dodatkowymi dowodami. Skuteczne zakwestionowanie prawidłowości wyliczenia kosztów wymaga wykazania, że organ nie poniósł określonych kosztów lub że koszty faktycznie poniesione są niższe od wynikających z ewidencji księgowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obowiązku zwrotu przez P. K. kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Technicznej. Organy wojskowe ustaliły te koszty na kwotę 36.246,86 zł, uznając, że P. K. nie odbył wymaganej dwukrotności czasu służby wojskowej po ukończeniu studiów. P. K. kwestionował wysokość tych kosztów, twierdząc, że powinny one odpowiadać faktycznie poniesionym wydatkom, a dokumenty uczelni nie są dokumentami urzędowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P. K., a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną P. K. oraz oddalono wniosek Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w S. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) del. NSA Jerzy Solarski Protokolant Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 714/09 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w S. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę podlegających zwrotowi 1. oddala skargę kasacyjną 2. oddala wniosek Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w S. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 714/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę podlegających zwrotowi.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w Z. ustalił równowartość kosztów do zwrotu przez P. K. poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Technicznej w W. w wysokości 43.533,70 zł.
Po rozpoznaniu odwołania P. K. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując, że ten powinien ustalić, czy w aktach personalnych skarżącego znajdują się dane o równowartości kosztów, a dopiero w przypadku braku tych danych przystąpić do ustalania w oparciu o inne dowody. Organ uznał, że nie zostało też ustalone na podstawie jakiej dokumentacji księgowej zostały obliczone koszty.
Wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w Z. na podstawie art. 54 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 11 ustawy o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw oraz na podstawie § 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką ustalił równowartość kosztów do zwrotu przez P. K. poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Technicznej w W. w wysokości 43.533,70 zł.
Organ pierwszej instancji wskazał, że P. K. rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lutego 2008r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego.
W ocenie organu okres pełnienia służby wojskowej przez skarżącego liczony od dnia ukończenia nauki do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest krótszy od dwukrotności czasu trwania jego nauki w Wojskowej Akademii Technicznej w W., w związku z czym jest on zobowiązany do zwrotu kosztów nauki w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki pozostał mu do odbycia.
Od powyższej decyzji P. K. złożył odwołanie.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. na podstawie art. 54 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, § 15, § 17 oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką, art. 28 ustawy budżetowej na 2006 rok z dnia 17 lutego 2006r. (Dz. U. Nr 35, poz. 244), art. 25 ustawy budżetowej na 2007r. z dnia 25 stycznia 2007r. (Dz. U. Nr 15, poz. 90), art. 24 ustawy budżetowej na 2008 rok z dnia 23 stycznia 2008r. (Dz. U. Nr 19, poz. 117) w związku z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, uchylił w całości wskazaną wyżej decyzję i ustalił P. K. zwaloryzowaną na dzień zwolnienia ze służby równowartość podlegających zwrotowi kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę na kwotę 36.246,86 zł.
Organ odwoławczy, podobnie jak organ pierwszej instancji, jako podstawę prawną decyzji przyjął przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007r.
W ocenie organu wykładnia gramatyczna i systemowa art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), wskazuje, iż żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który nie odbył zawodowej służby wojskowej w wymiarze dwukrotnie dłuższym od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Organ podkreślił, że powołany wyżej przepis wyraźnie wskazuje, iż przedmiotowy obowiązek ciąży na żołnierzu, dopóki nie odsłuży zawodowo okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów.
W związku z tym organ uznał, że zgodnie z art. 54 ust. 1 powołanej ustawy nie ma wątpliwości, iż odwołujący się jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę.
Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ przyjął, iż samo wyliczenie kosztów przez uczelnię może być podstawą wydania decyzji o obowiązku ich zwrotu, gdyż taka informacja jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i jako taki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie ma bowiem wymagań, aby zestawienia dokonane przez uczelnię wojskową były poparte dodatkowymi dowodami, czy dokumentami.
W ocenie organu odwoławczego w niniejszej natomiast sprawie organ dokonał waloryzacji tych samych kosztów dwukrotnie, gdyż najpierw zwaloryzował rzeczywiste koszty na dzień zakończenia studiów (do czego brak jest podstawy w obowiązujących przepisach), a następnie ponownie zwaloryzował zwaloryzowane już wcześniej koszty - na dzień zwolnienia ze służby, choć z treści przepisów wynika, że waloryzacji na dzień zwolnienia ze służby podlega równowartość kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza na dzień ukończenia studiów, a nie kwota kosztów zwaloryzowanych na dzień ukończenia studiów.
Na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. z dnia [...] kwietnia 2009 r. P. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc, że Wojskowa Uczelnia Wyższa, która wykształciła żołnierza zawodowego i pokryła koszty jego nauki ma prawo domagać się ich zwrotu fakultatywnie, lecz jedynie w wysokości rzeczywiście poniesionych przez te organy kosztów.
W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 714/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę P. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. z dnia [...] kwietnia 2009 r., wskazał, że sporządzone w niniejszej sprawie wykazy zostały opisane w sposób jasny i precyzyjny, a sposób wyliczenia wartości środków uznał za dopuszczalny i czyniący zadość unormowaniu powołanego § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r.
Sąd pierwszej instancji uznał, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął, iż zestawienie podpisane przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Technicznej w W. korzysta z domniemania zgodności z prawem, które to może być obalone przeprowadzonym przeciwdowodem, którego to jednak przeciwdowodu skarżący w rozpoznawanej sprawie nie wykazał.
Zdaniem Sądu wolą ustawodawcy nie było wliczenie do służby zawodowej okresu trwania studiów, co oznacza, że okres dwukrotności trwania studiów należy liczyć się od dnia ich ukończenia.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę kasacyjną złożył P. K., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 15 i § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451, ze zm.) poprzez przyjęcie, iż zwrot kosztów obejmuje nie faktycznie poniesione przez Uczelnię Wyższą koszty, lecz koszty teoretyczne, maksymalnie możliwe do poniesienia;
2) naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), a tym samym oddalenie skargi na decyzję wydaną z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 76 § 1 k.p.a., a więc taką w której wysokość kosztów do zwrotu przez skarżącego oparto na bezpodstawnie uznanych za urzędowe dokumentach prywatnych, które nie dotyczyły osoby skarżącego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Skarb Państwa może domagać się od żołnierza zawodowego, którego wykształciła Wojskowa Uczelnia Wyższa i pokryła koszty jego nauki, ich zwrotu, lecz jedynie w wysokości rzeczywiście poniesionych przez te organy kosztów. Wynika to, zdaniem skarżącego kasacyjnie, z powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej oraz z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007 r., które mają zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na przepisy przejściowe ustawy nowelizującej.
Wskazano, że w niniejszej sprawie w jej aktach brakuje rachunków oraz stosownych dokumentów księgowych, a sporządzone zestawienie kosztów ma charakter jedynie szacunkowy, nie wykazano bowiem, że koszty takie zostały w istocie przez skarżącego poniesione. Podniesiono ponadto, że Wojskowa Uczelnia Wyższa nie jest organem państwowym, zatem sporządzone przez nią dokumenty nie są dokumentami urzędowymi. Tym samym nie cieszą się one domniemaniem zgodności z prawdą danych w nich zawartych, lecz dane te podlegają weryfikacji przez organy administracji w toku postępowania przed nimi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Podniesiono, że zarzut naruszenia art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż jest to przepis ogólny, co oznacza, że chcąc się powołać na zarzut jego naruszenia należy powiązać go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił Sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy.
Wskazano, że ustawa z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie zawiera wymagań, aby zestawienia dokonane przez uczelnię wojskową były poparte dodatkowymi dowodami, czy dokumentami. Natomiast skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących na to, że w jego przypadku koszty faktycznie poniesione są niższe od kosztów wynikających z ewidencji księgowej.
Wskazano, że formę dokumentu urzędowego i organ właściwy do sporządzenia dokumentu określają przepisy szczególne, w przedmiotowej sprawie przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalanie równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. W związku z tym uznano, że sporządzone w formie pisemnej przez uczelnię wyliczenie kosztów może być podstawą wydania decyzji o obowiązku ich zwrotu, gdyż taka informacja jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 k.p.a. i jako taka stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone. Tym samym, zdaniem organu, kwestionowane przez skarżącego zestawienie kosztów korzysta z domniemania zgodności z prawdą dopóki domniemanie to nie zostanie obalone jakimkolwiek dowodem przeciwnym, co w przedmiotowej sprawie nie zostało przez skarżącego uczynione.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawą decyzji nakładającej na skarżącego kasacyjnie obowiązek zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia i świadczeń związanych z jego nauką podczas studiów był art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007 r. Zgodnie bowiem z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2008 r., do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe.
Stosownie do art. 54 ust. 1 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a oraz pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Zwrot tych kosztów następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia, a decyzję o ustaleniu równowartości kosztów, wydaje dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową.
Wykładnia gramatyczna i systemowa wskazanego art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskazuje, iż żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który nie odbył zawodowej służby wojskowej w wymiarze dwukrotnie dłuższym od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że przedmiotowy obowiązek ciąży na żołnierzu, dopóki nie odsłuży zawodowo okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją, gdyż skarżący kasacyjnie pozostawał w zawodowej służbie wojskowej od dnia ukończenia szkoły przez 980 dni, natomiast okres dwa razy dłuższy od czasu trwania studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w W. to 3.538 dni, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji.
Zauważyć należy, że art. 55 ust. 1 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zobowiązywał Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowego sposobu ustalania między innymi równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego będącego absolwentem szkoły wojskowej, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Wykonując powyższą delegację ustawową Minister Obrony Narodowej wydał rozporządzenie wykonawcze z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451). Sposób ustalania równowartości kosztów na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego podlegających zwrotowi regulują przepisy rozdziału 4 wymienionego wyżej rozporządzenia, określając w § 15, § 16 i § 17, że chodzi o koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza w zakresie: zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i innych świadczeń związanych z nauką.
Stosownie do § 15 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczeń związanych z nauką i dojazdu do miejsca pobierania nauki. W myśl natomiast § 17 rozporządzenia, łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego.
Uznać zatem należy, że koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, ustala się jako sumę faktycznie poniesionych kosztów tych świadczeń w okresie studiów lub nauki oraz stażu lub kursu. Okres nauki obejmuje okres od dnia rozpoczęcia studiów lub nauki oraz stażu lub kursu do dnia ich ukończenia albo przerwania, w tym urlopy i inne usprawiedliwione nieobecności. Po ukończeniu studiów lub nauki oraz stażu lub kursu dane o równowartości kosztów zamieszcza się w aktach personalnych żołnierza zawodowego.
Ze wskazanych wyżej przepisów wynika, że ustawodawca koszty związane z nauką żołnierza zawodowego dzieli na koszty rzeczywiście poniesione w związku z kształceniem żołnierzy w określonym czasie, wynikające z ewidencji księgowej (§ 17 ust. 1 rozporządzenia) oraz koszty faktycznie poniesione w związku z nauką konkretnego żołnierza (§ 17 ust. 2 rozporządzenia). Przy czym samo wyliczenie kosztów przez uczelnię może być podstawą wydania decyzji o obowiązku ich zwrotu, gdyż taka informacja jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i jako taki stanowi dowód tego, co zostało w mm urzędowo stwierdzone. W ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie ma bowiem wymagań, aby zestawienia dokonane przez uczelnię wojskową były poparte dodatkowymi dowodami, czy dokumentami.
Należy zatem dojść do wniosku, że koszty faktycznie poniesione na naukę określonego żołnierza mogą się różnić od kosztów wynikających z ewidencji księgowej, która to niezgodność powinna zostać jednak udowodniona przez skarżącego, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło. Dla skutecznego zakwestionowania prawidłowości wyliczenia przez organ kosztów obciążających skarżącego obowiązkiem zwrotu, nie jest zatem wystarczające podniesienie zarzutu, iż koszty te ustalone wyłącznie na podstawie danych wynikających z ewidencji księgowej nie uwzględniają kosztów faktycznie poniesionych i są od nich wyższe, lecz konieczne jest wykazanie, iż w określonym czasie organ nie poniósł określonych kosztów związanych z nauką konkretnego żołnierza wobec zaistnienia pewnych zdarzeń powodujących obniżenie kosztów, o jakich mowa w § 17 ust. 1 rozporządzenia. Takich jednak dowodów skarżący kasacyjnie nie przedstawił na żadnym etapie postępowania. Subiektywne zaś jego poczucie o nieprawidłowości dokonanych wyliczeń, nie może stanowić skutecznej podstawy wzruszenia zaskarżonej decyzji.
Jak wynika z dokumentacji niniejszej sprawy, skarżący od dnia ukończenia szkoły w okresie od dnia 21 sierpnia 2000 r. do dnia 24 czerwca 2005 r., pobierał naukę w Wojskowej Akademii Technicznej w W., początkowo od dnia 21 sierpnia 2000 r. do dnia 25 czerwca 2004 r. jako kandydat na żołnierza zawodowego – podchorąży, a następnie od dnia 26 czerwca 2004 r. do dnia 24 czerwca 2005 r. jako żołnierz zawodowy, będący w dyspozycji Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej.
Po ukończeniu nauki skarżący pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku dowódcy plutonu w Jednostce Wojskowej Nr [...] w Z., w okresie od dnia 25 czerwca 2005 r. do dnia 29 lutego 2008 r.
Skarżący rozkazem Personalnym Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] listopada 2007 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lutego 2008 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący co do zasady nie kwestionuje obowiązku zwrotu kosztów poniesionych na naukę, lecz ich wysokość. Jednocześnie, ani w odwołaniu od decyzji organu administracyjnego, ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących na to, że w jego przypadku koszty faktycznie poniesione są niższe od kosztów wynikających z ewidencji księgowej. Ponadto organ ustalając w decyzji kwotę przypadającą do zwrotu wskazał szczegółowo sposób wyliczenia kosztów. Sporządzone wykazy zostały opisane w sposób jasny i precyzyjny. Oznacza to zatem, że koszty ujęte w ewidencji księgowej stanowią koszty faktycznie poniesione na naukę skarżącego. Pamiętać przy tym należy, że z oczywistych względów sposób dokonania wyliczenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę jednej osoby musi stanowić swego rodzaju kwotę cząstkową, będącą pewną wypadkową ogólnej kwoty kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie wszystkich uczących się na danej uczelni. Przyjęcie innej metody przy rozliczaniu tego rodzaju kosztów, w dodatku po upływie kilku lat, licząc od momentu ich wydatkowania, nie byłoby rzeczą realną. Takie też stanowisko zajął organ administracyjny orzekający w niniejszej sprawie, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 798/07, które to stanowisko podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie.
Tym samym uznać należy, że organ administracyjny, a za nim Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjęły, iż zestawienie podpisane przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Technicznej w W. korzysta z domniemania zgodności z prawem, a więc zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.
Odnosząc się natomiast do kwestii wynagrodzenia dla pełnomocnika Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w S., to wskazać należy, że regulują to przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Przepis § 14 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia stanowi, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi:
"2) w drugiej instancji:
a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 100 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł,
b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł,
c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam radca prawny, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł,
d) w postępowaniu zażaleniowym - 120 zł.
Z protokołu rozprawy z dnia 12 października 2010 r. wynika, że pełnomocnik Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w S., radca prawny A. S., nie brał udziału w rozprawie, pomimo powiadomienia go o jej terminie.
W związku z tym uznać należy, że nie należy się mu zwrot kosztów z tytułu zastępstwa procesowego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło