III SA/Wa 315/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Góraj (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego K. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej – A. P. na rzecz wierzycieli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., Naczelnika Urzędu Skarbowego K., Naczelnika Urzędu Skarbowego K., Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., zawiadomieniem z dnia 3 stycznia 2007 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą Z. P.. W dniu 9 stycznia 2007 r. doręczony został Skarżącej odpis zawiadomienia; o zajęciu, zaś w dniu 18 stycznia 2007 r. dłużnikowi zajętej wierzytelności. Pismem z dnia 17 stycznia 2007 r. Skarżąca zaskarżyła na powyższą czynność egzekucyjną oraz wniosła skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W Skardze podniosła kwestie przedawnienia dochodzonych należności, brak odpowiedzi na zarzuty skierowane w 2003 r. dotyczące pracownika Urzędu Skarbowego K. w stosunku, do którego Skarżąca zarzuciła stronniczość oraz naruszenie przepisów prawa i tajemnicy skarbowej. W związku z tym, Skarżąca wniosła o wyłączenie pracownika z udziału w postępowaniach prowadzonych w stosunku do niej. Dodatkowo podniosła, iż zajęcie ruchomości dokonane na przełomie marca i kwietnia 2005 r. było bezpodstawne, bowiem zajęty majątek stanowi majątek odrębny współmałżonka i nieistniejący w momencie powstania zobowiązania, twierdząc jednocześnie, iż o powyższej czynności nie została poinformowana jako zobowiązana. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę na czynność egzekucyjną, jak i na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu z dnia 10 kwietnia 2007 r. Skarżąca zakwestionowała ww. rozstrzygnięcie zarzucając, iż nie dokonano weryfikacji zaskarżonej czynności pod kątem ustalenia wymagalnej kwoty dochodzonej należności, nie odniesiono się do przewlekłości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, uchylono się od oceny naruszenia przez organ administracji publicznej ogólnych zasad postępowania. Ponadto podniosła, iż organ rozpoznając sprawę uznał, iż przedmiotowy wniosek stanowi wyłącznie skargę określoną w art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjnym. Natomiast w opinii Skarżącej żaden przepis nie zabrania złożenia w jednym piśmie kilku środków prawnych, zaś przyjęcie przez organ, iż niniejszy wniosek stanowi wyłącznie skargę wniesioną w trybie art. 54 ustawy jest kolejnym przykładem celowego działania na szkodę Skarżącej. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Po ponownej analizie materiału zgromadzonego w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uznał skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego za zasadną i postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. oddalił ją. Skarżąca nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła zażalenie zarzucając wydanemu postanowieniu rażące naruszenie prawa. Zdaniem Skarżącej organ rozpatrujący skargę po raz kolejny nie dokonał weryfikacji zaskarżonej czynności egzekucyjnej pod kątem czy zajęcie wynagrodzenia za pracę było przeprowadzone prawidłowo pod względem formalnym i merytorycznym. Zobowiązana nadal kwestionuje dokonaną czynność zajęcia wynagrodzenia za pracę, albowiem jej zdaniem tytuły wykonawcze na podstawie, których dokonano ww. zajęcia stały się niewymagalne z powodu przedawnienia zobowiązań nimi objętych. W tym zakresie uważa, że skarga dotyczyła konkretnej czynności i powinna być rozpatrzona merytorycznie przez Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżąca kwestionuje też dokonaną przez organ nadzoru ocenę prowadzonego postępowania egzekucyjnego w zakresie jego przewlekłości. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż w przypadku skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przedmiotem zaskarżenia jest sposób prowadzenia postępowania przez organ egzekucyjny, wskutek którego nie doszło do wyegzekwowania obowiązku lub został on wyegzekwowany później niż mógłby być wyegzekwowany. Skarżąca może zatem w wyniku tego środka prawnego kwestionować prawidłowości poszczególnych czynności egzekucyjnych podnosząc, że sposób ich dokonania bądź odstąpienie od ich dokonania przez organ egzekucyjny doprowadziło do przewlekłości postępowania egzekucyjnego. W ocenie całokształtu postępowania egzekucyjnego należy wziąć pod uwagę zarówno stosowanie środków egzekucyjnych jak również podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zaznaczył, że to zobowiązany poprzez swoje działanie (niewykonanie ciążącego na nim obowiązku) doprowadza do wszczęcia egzekucji. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest zatem konsekwencją uchylania się zobowiązanego od wykonania ciążących na nim obowiązków. Rolą natomiast organu egzekucyjnego jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku, a nie wykonanie tego obowiązku w jego zastępstwie (poprzez stosowanie środków egzekucyjnych o charakterze zaspokajającym). Wybór środków egzekucyjnych nie należy do zobowiązanego lecz do organu egzekucyjnego i musi uwzględniać cel egzekucji. Podkreślił, że organ egzekucyjny może stosować wszystkie dostępne środki egzekucyjne jednocześnie. Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego przewlekłości postępowania egzekucyjnego, zauważył, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny, realizując podstawowy cel egzekucji, nie był bezczynny w działaniu, bowiem dokonywał szereg czynności zmierzających do wyegzekwowania zaległości objętych tytułami wykonawczymi. Na podstawie art. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dokonywał wielu prób skutecznego zastosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a tejże ustawy. Zaznaczył, iż organ egzekucyjny nie ma wpływu na to, czy dana czynność będzie skuteczna. Dodatkowo nadmienił, że na każdym etapie postępowania Skarżąca korzystała z przysługujących jej środków zaskarżenia, co też miało wpływ na wydłużające się w czasie postępowanie egzekucyjne. Organ wyjaśnił też, iż organ egzekucyjny nie noże odpowiadać za przedłużające się postępowanie egzekucyjne z powodu zwolnień lekarskich strony, czy z powodu braku majątku, z którego można by było prowadzić egzekucję. Podkreślił również, iż to na wniosek strony zostało wszczęte postępowanie restrukturyzacyjne, którego skutkiem było zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika też, że organ egzekucyjny korzystał stosownie do art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z przysługującego mu prawa, zwracając się do organów administracji publicznej o udzielenie informacji w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Analiza dokumentów w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że postępowanie egzekucyjne wszczęte w stosunku do zobowiązanej jest utrudnione ze względu na brak majątku, z którego można by było prowadzić egzekucję. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze Skarżąca zarzuciła postanowieniu Ministra Finansów rażące naruszenie prawa i wniosła o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazała, iż organy egzekucyjne nie przeprowadziły oceny prawnej czynności zajęcia wynagrodzenia dokonanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego K. oraz co spowodowało brak możliwości wniesienia przez Skarżącą skargi, czym organ naruszył art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje : skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę analizowaną według powyższych kryteriów uznać należy za niezasadną. Punktem wyjścia dla rozważań w sprawie niniejszej jest odniesienie się do pojęcia przewlekłości. Termin ten dotyczy sytuacji, gdy organ podejmuje swoje działania po zbyt długim czasie. Nadto uchybienie zasady szybkości postępowania nie jest uzasadnione obiektywnymi przesłankami. Przewlekłości nie stanowi natomiast czas trwania postępowania spowodowany, jak w niniejszej sprawie, trudnościami niezależnymi od organu. Podobne rozumienie omawianego sformułowania, z którym tut. Sad w pełni się zgadza, przedstawił m. In. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20.07.2006r. w sprawie – III SA/Wa 305/06, stwierdzając, iż nieskuteczność postępowania egzekucyjnego, spowodowana trudnościami w dostępie do majątku zobowiązanej lub jego braku, nie można utożsamiać z jego przewlekłością. Analizując przedmiotową skargę w oparciu o w/w rozumienie pojęcia przewlekłości, uznać należy, iż nie zawiera ona w sobie argumentów dla wykazania istnienia tak rozumianej przewlekłości. Treść skargi wskazuje bowiem na to, iż przewlekłość postępowania utożsamiana jest z długością trwania postępowania egzekucyjnego. Z takim jednak rozumieniem omawianego sformułowania, tut. Sąd nie może się zgodzić. Jest ono bowiem sprzeczne z utrwalonymi poglądami doktryny jak i judykatury. Nadto podkreślić należy, iż czas trwania postępowania egzekucyjnego nie został określony w przepisach prawa. Skoro celem tego postępowania jest zaspokojenie wierzyciela, to do czasu osiągnięcia tego rezultatu, istnieją przesłanki uzasadniające jego trwanie. O przewlekłości tego postępowania moglibyśmy więc mówić w sytuacji, gdyby organy podejmowały czynności, naruszając zasadę sprawności postępowania. Takiego zarzutu skarga jednakże nie zawiera. Tut. Sąd analizując akta administracyjne również nie dopatrzył się występowania w/w przesłanek przewlekłości. Co się tyczy zarzutu dotyczącego bezpodstawności zajęcia wynagrodzenia za pracę, to kwestia ta pozostaje poza sferą badania w niniejszym postępowaniu. Nie dotyczy bowiem przewlekłości – tj. terminowości działania organu, lecz odnosi się do zasadności podejmowanych przez organ decyzji. Stąd tut. Sąd nie miał podstaw aby wypowiadać się w tej materii. Pozostawało to bowiem poza zakresem jego kognicji w niniejszym postępowaniu. Powyższe argumenty znajdują również zastosowanie do zarzutu związanego z nadmierną dokuczliwością działań podejmowanych przez organy. Ta materia także nie podlega badaniu w postępowaniu o stwierdzenie przewlekłości. Sąd nie miał także podstaw do tego, aby rozpoznając niniejszą sprawę, oceniać istnienie przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Te okoliczności nie stanowią bowiem materii związanej z przewlekłością postępowania. Podobny pogląd, podzielany w pełni przez tut, Sad, wyraził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12.03.2007r. w sprawie o sygn. akt-III SA/Wa 3609/06 stwierdzając, iż w trybie skargi uregulowanej w art.54 par.1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie mogą być badane okoliczności związane z nieistnieniem obowiązku skutkującego umorzeniem postępowania egzekucyjnego, czy też kwestie przedawnienia zaległości podatkowych lub uzupełnienia decyzji wymiarowej. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów wskazanych w przedmiotowej skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art.151 p.p.s.a.