IV SA/Wa 674/09

WyrokWSA w Warszawie2009-07-07

Skład orzekający: Marian Wolanin, Danuta Dopierała, Krystyna Napiórkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wypłatę rekompensaty za przejęte grunty leśne na podstawie art. 7 ustawy o zasobach naturalnych kraju jest sprawą administracyjną, czy cywilną, i czy Minister Skarbu Państwa jest właściwy do jej rozpatrzenia?
Ratio decidendi
Minister Skarbu Państwa błędnie zwrócił wniosek o wypłatę rekompensaty za przejęte grunty leśne, uznając go za sprawę cywilną właściwą dla sądu powszechnego. Artykuł 7 ustawy o zasobach naturalnych kraju gwarantuje zaspokojenie roszczeń w formie rekompensat, jednak nie określa trybu ich ustalania ani wypłaty, ani nie wskazuje właściwego organu. Brak przepisów wykonawczych nie uprawnia do domniemania właściwości sądu powszechnego. Organ administracji powinien był rozpoznać wniosek merytorycznie lub umorzyć postępowanie, a nie zwracać wniosek.
Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek do Ministra Skarbu Państwa o wypłatę rekompensaty za przejęte grunty leśne na podstawie dekretu PKWN z 1944 r., powołując się na art. 7 ustawy o zasobach naturalnych kraju. Minister zwrócił wniosek, uznając sprawę za właściwą dla sądu powszechnego, ponieważ nie ma przepisu przewidującego właściwość organu administracji do rozstrzygania takich roszczeń. Skarżący zaskarżyli postanowienie Ministra, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie zasad postępowania administracyjnego oraz Konstytucji.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2009 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] lutego 2009 r. i zasądził od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2009 r. sprawy ze skarg M. T., J. C. i F. M. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku dotyczącego wypłaty rekompensaty 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2009 roku; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżących M. T., J. C. i F. M. kwotę po 340 (trzysta czterdzieści) złotych dla każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skarg M. T., J. C. oraz F. M. – reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika – jest postanowienie Ministra Skarbu Państwa znak [...] z dnia [...] marca 2009 r., utrzymujące w mocy postanowienie własne znak [...] z [...] lutego 2009 r. o zwrocie wniosku ww. w przedmiocie wypłaty rekompensaty za przejęte na rzecz Skarbu Państwa grunty leśne, położone w gminie M., powiat w., jako wniesiony w sprawie, w której właściwy jest sąd powszechny. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] stycznia 2009 r. wpłynął do Ministra Skarbu Państwa wniosek M. T., J. C. oraz F. M. o ustalenie i wypłatę rekompensaty w kwocie 1.940.775,60 zł z tytułu utraty własności zasobów naturalnych kraju tj. gruntów leśnych o łącznej powierzchni 161.7313 ha przejętych na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. nr 15, poz. 82 ze zm.), zwanego dalej "dekretem o przejęciu lasów". Jako podstawę zasadności żądania wskazano art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz. U. nr 97, poz. 1051 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o zasobach" oraz art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.), zwanej dalej "Konstytucją". Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. oraz utrzymującym je w mocy postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. zwrócił wnioskodawcom powyższy wniosek na podstawie art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", jako wniesiony w sprawie, w której właściwy jest sąd powszechny. W uzasadnieniu organ wskazał, iż nie ma obecnie żadnego przepisu, który przewidywałby właściwość organu administracyjnego do orzekania o roszczeniach dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości na podstawie - nieobowiązującego już - dekretu o przejęciu lasów. Zatem właściwym dla dochodzenia roszczeń z tytułu takiego przejęcia jest sąd powszechny. Minister powołał się w tym względzie na uchwałę z dnia 27 kwietnia 1994 r. (III CZP 54/94, OSNC 1994/11/215), w której Sąd Najwyższy stwierdził, iż organ administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności na mocy dekretu o przejęciu lasów oraz na wyrok z dnia 15 maja 2007 r. (sygn. akt IV SA/Wa 113/07, pub. LEX nr 346965), w którym postawiono tezę, że na gruncie obecnie obowiązujących przepisów spory dotyczące nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych na podstawie uchylonego dekretu mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Dalej Minister zauważył, iż powołany we wniosku art. 7 ustawy o zasobach, na którym strony oparły wniosek o ustalenie i wypłatę rekompensaty, nie został przez ustawodawcę na tyle skonkretyzowany, by można było go uznać za podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego. Z powyższego przepisu nie wynika bowiem, który organ administracji publicznej byłby uprawniony do prowadzenia takiego postępowania ani też nie określono w nim zasad, wedle których należałoby ustalić wysokość rekompensaty oraz sposób jej wypłaty. Zawiera on jedynie ogólną normę prawną kreującą roszczenie osób fizycznych (ich spadkobierców) z tytułu utraty własności m.in. gruntów leśnych, jednocześnie odesłanie do przepisów odrębnych, które nie zostały uchwalone do chwili obecnej. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, iż roszczenie spadkobiercy właściciela z tytułu przejętych przez państwo gruntów leśnych nie ma charakteru sprawy administracyjnej, a zatem nie może być rozstrzygane przez organ administracji publicznej, jakim jest Minister Skarbu Państwa. Zatem Minister Skarbu Państwa nie jest władny przeprowadzić postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania w związku z przejęciem przez państwo nieruchomości na podstawie dekretu o przejęciu lasów, a więc nie może wypełnić dyspozycji art. 7 ustawy o zasobach. Wysokość takiego odszkodowania może być ustalona wyłącznie w drodze postępowania przed sądem powszechnym, a następnie - na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu - wypłacona osobie uprawnionej przez Ministra Skarbu Państwa. Minister wyjaśnił również, że dokonuje wypłat odszkodowań z Funduszu Reprywatyzacji w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji i orzeczeń nacjonalizacyjnych, jednakże podstawą wypłaty odszkodowania jest w każdym przypadku decyzja lub wyrok sądowy o przyznaniu odszkodowania i o jego wysokości, wydane przez organ stwierdzający nieważność orzeczenia nacjonalizacyjnego, bądź przez sąd powszechny. Końcowo organ zauważył, iż rozważając argumentację strony skarżącej zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy oraz obowiązujące przepisy prawa - nie znalazł podstaw do zmiany przyjętego stanowiska. W skardze na postanowienie z dnia [...] marca 2009 r. M. T., J. C. oraz F. M. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] lutego 2009 r., zarzucając naruszenie: 1. art. 66 § 3 k. p. a. w związku z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (t. j.: Dz. U. z 2007 r. nr 65, poz. 437 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na niewłaściwym przyjęciu, iż do rozpoznania sprawy o wypłatę rekompensaty za utratę na rzecz Skarbu Państwa własności zasobów naturalnych kraju - gruntów leśnych - właściwy jest sąd powszechny; 2. art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnikowych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego rozpoznawana sprawa ma charakter sprawy cywilnej; 3. art. 184 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 177 Konstytucji, jako że przedmiotowa sprawa jest sprawą administracyjną, gdyż między osobą ubiegającą się o świadczenie a podmiotem, do którego zadań należy rozstrzyganie o jego przyznaniu bądź odmowie przyznania, istnieje stosunek administracyjnoprawny; 4. art. 2 Konstytucji i wyrażonej w nim zasady demokratycznego państwa prawnego, gdyż organ bezpodstawnie uznał się za zwolnionego z obowiązku przestrzegania postanowień zawartych w normach bezwzględnie obowiązujących, co godzi w podstawy systemu Rzeczypospolitej Polskiej; 5. art. 7 ustawy o zasobach poprzez błędne przyjęcie, że tryb administracyjnoprawny nie jest właściwym trybem dla rozpoznania wniosku skarżących, podczas gdy z treści i charakteru normy jednoznacznie wynika, iż roszczenie podlega rozpoznaniu i wypłacie rekompensaty w trybie administracyjnoprawnym, a właściwym w sprawie jest wskazany przez skarżących organ administracji publicznej. W motywach skargi podkreślono w szczególności, iż nie znajduje uzasadnienia stanowisko organu orzekającego, zgodnie z którym należy przyjąć właściwość sądu powszechnego wobec braku wyraźnej i jednoznacznej normy, która wskazywałaby jako właściwy tryb do rozpoznania sprawy tryb administracyjny oraz, która przyznawałaby kompetencje Ministrowi Skarbu Państwa w przedmiotowej sprawie. Skoro bowiem norma (art. 7 ustawy o zasobach) przyznaje podmiotom jednoznaczne roszczenie o wypłatę rekompensaty, to obowiązkiem organu jest wykonanie tej normy. Działanie organów polegające na uchyleniu się od wykonywania swoich obowiązków narusza podstawy konstytucyjnego państwa prawnego. Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał nadto, iż z art. 7 ustawy o zasobach wynika jedynie, że Skarb Państwa nie kwestionuje co do zasady roszczeń wynikających z utraty własności zasobów naturalnych, określonych przepisami ww. ustawy i gotów jest zaspokajać je w formie rekompensat, wypłacanych ze środków budżetu państwa na podstawie odrębnych przepisów. Zaznaczył przy tym, iż nie istnieje żadna podstawa prawna, która nadawałaby Ministrowi Skarbu Państwa uprawnienia do orzekania o przyznaniu prawa do rekompensaty i jej wypłaty na podstawie wskazanych przez skarżących przepisów. W piśmie procesowym z 29 czerwca 2009 r. stanowiącym "Uzupełnienie skargi" skarżący podkreślili, iż z uzasadnienia ustawy o zasobach wynika, że zamiarem ustawodawcy było uznanie roszczeń byłych właścicieli i zrekompensowanie im poniesionej straty z powodu utraty własności zasobów naturalnych kraju tj. gruntów leśnych wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o zasobach. Świadczy o tym zapis: "Dotyczy to kopalin energetycznych, zasobów wody oraz szczególnie cennych pod względem przyrodniczym i krajobrazowym obszarów kraju. Nie można jednak pominąć faktu, że wiele tych zasobów przeszło na własność państwa w sposób bezspornie krzywdzący dla ich byłych właścicieli. Dlatego poniesione przez nich z tego tytułu straty muszą być zrekompensowane w ramach istniejących możliwości państwa i szans jego rozwoju." W ocenie skarżących z art. 7 ustawy o zasobach wynika jasno, iż roszczenie o wypłatę rekompensaty istnieje w chwili wejścia w życie ustawy. Norma z art. 7 zawiera materialnoprawne przesłanki dla uczynienia zadość żądaniom skarżących, bowiem ustawa przyznaje im roszczenie o wypłatę rekompensaty ze środków budżetu państwa. Z uwagi jednocześnie na brak unormowań szczegółowych norma ta, jako wystarczająco zindywidualizowana i konkretna, winna znaleźć wprost zastosowanie do skarżących, którzy mają prawo do rozpatrzenia sprawy w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m. in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skarg M. T., J. C. oraz F. M. uznał, że zaskarżone postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2009 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] lutego 2009 r. naruszają prawo w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Z przedstawionego stanu sprawy wynika, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej było postanowienie Ministra Skarbu Państwa o zwrocie wyżej opisanego wniosku skarżących na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Stosownie do powołanej normy, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Niniejszy przepis reguluje m. in. sytuację, w której organ administracji publicznej po dokładnym zbadaniu treści podania ustali, iż nie tylko jest niewłaściwy w sprawie, ale i sprawa objęta podaniem w sposób jednoznaczny należy do właściwości sądu powszechnego. Należy zatem przyjąć, iż organ, aby mógł zastosować art. 66 § 3 k.p.a. i na jego podstawie zwrócić podanie wnioskodawcy, zobowiązany jest stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.), zwanej dalej "k.p.c.", a zatem sprawą z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy, jak również z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz do której przepisy powyższej ustawy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 768/06, publ. LEX nr 235525). Skarżący – M. T., J. C. oraz F. M. - pismem z [...] stycznia 2009 r. (data wpływu) wnieśli - w oparciu o art. 7 ustawy o zasobach - o ustalenie i wypłatę rekompensaty z tytułu utraty własności zasobów naturalnych kraju, tj. gruntów leśnych objętych zakresem art. 1 pkt 3 ustawy o zasobach. W tym miejscu należy więc już zauważyć, iż przedmiotem podania skarżących było żądanie przyznania i wypłaty rekompensaty za przejęcie lasów, a nie - jak to rozumuje organ - roszczeniem dotyczącym nabycia (przejęcia) lasów na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. (Dz. U. nr 15, poz. 82 ze zm.). Zatem stanowisko, jakie organ zaprezentował w kontrolowanych aktach administracyjnych, iż obecnie nie ma żadnego przepisu, który przewidywałby właściwość organu administracyjnego do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. (Dz. U. nr 15, poz. 82, ze zm.) w kontekście przedstawionej treści wniosku jest nietrafne. Zgodnie z regulacją art. 7 ustawy o zasobach roszczenia osób fizycznych, byłych właścicieli lub ich spadkobierców z tytułu utraty własności zasobów wymienionych w art. 1 (w tym lasów), zaspokojone zostaną w formie rekompensat wypłaconych ze środków budżetu państwa na podstawie odrębnych przepisów. Brzmienie tego przepisu wskazuje na okoliczność zagwarantowania przez ustawodawcę, że roszczenia osób z tytułu utraty własności mienia zaliczonego przez niego do strategicznych zasobów naturalnych kraju, a więc także lasów, zostaną zaspokojone w formie rekompensat. Innymi słowy przepis ów stanowi zapewnienie na przyszłość, gwarancję zaspokojenia w przyszłości, wymienionych w nim roszczeń. Roszczenia te zaspokojone zostaną w formie rekompensat wypłacanych z budżetu państwa na podstawie odrębnych przepisów, których jednak nie uchwalono do dnia dzisiejszego. Zatem uprawnionym wydaje się być twierdzenie, iż przepis ów w zakresie zasad ustalania i wypłaty rekompensat odsyła do odrębnych przepisów. W konsekwencji zaś oznacza to, iż w chwili obecnej nie jest wiadomym, czy ustalanie i wypłata rekompensat będą wymagały wydania indywidualnej decyzji administracyjnej, czy wystarczającą będzie ogólna regulacja ustawowa, której jedynie wykonanie w formie wypłaty rekompensaty zostanie powierzone właściwemu ministrowi, czy też w tym celu zostanie powołany zupełnie nowy organ lub instytucja. Nie jest także wiadomym, czy dochodzenie roszczeń z tytułu wypłaty rekompensaty nie zostanie przekazane do właściwości sądów powszechnych. Konkludując stwierdzić należy, iż z przepisu art. 7 ustawy o zasobach nie wynika wprost, aby sprawa o roszczenia, o których w nim mowa, po pierwsze - jak twierdzi organ nadzoru - była stricte sprawą cywilną, należącą do właściwości sądu powszechnego; po wtóre - jak twierdzą skarżący w skargach i w późniejszym piśmie procesowym - miała charakter administracyjny, do rozpoznania której właściwym byłby organ administracji publicznej. Przepis ten: - nie zawiera wskazania co do trybu dochodzenia roszczeń w nim przewidzianych, - nie określa konkretnego organu administracji publicznej ani nie wskazuje sądu powszechnego jako właściwych w tych sprawach, - nie określa sposobu wypłaty rekompensaty. Natomiast jedynym wskazaniem jakie zawiera omawiany przepis jest to, że rekompensata ma być wypłacona ze środków budżetu państwa. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż określa on wyłącznie źródło finansowania rekompensaty, nie zaś tryb procedowania w celu jej ustalenia. Powyższe dowodzi, iż mając w chwili obecnej za podstawę tylko taką regulację prawną jaką jest art. 7 ustawy o zasobach, nieuprawnionym jest wniosek organu, iż przedmiotowa sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, ale ma charakter sprawy cywilnej, do rozpoznania której właściwy jest sąd powszechny. Skoro brak właściwości organu administracji do rozpoznania spornego wniosku nie wynika wprost z art. 7 ustawy o zasobach, to i brak przepisów odrębnych nie może prowadzić do tak daleko idącego stwierdzenia, jakim jest stwierdzenie o właściwości sądu powszechnego, czyli w istocie do domniemania właściwości tego sądu. Przy tym niedopuszczalnym jest - jak to czyni organ - utożsamianie pojęcia "rekompensaty" z pojęciem "odszkodowania". Ewidentnie nomenklatura ustawy, na którą powołują się skarżący we wniosku, posługuje się pojęciem rekompensaty, obcym prawu cywilnemu, które reguluje instytucję odszkodowania. Wydaje się też, iż racjonalny ustawodawca nie posłużyłby się pojęciem rekompensaty, gdyby w istocie chodziło mu o odszkodowanie. Poczyniona uwaga raczej mogłaby przemawiać za właściwością organu, jako że po pierwsze w związku ze sformułowaniem zawartym w art. 7 ustawy o zasobach roszczenia "zaspokojone zostaną w formie rekompensat wypłaconych ze środków budżetu państwa" należy mieć na względzie fakt, iż to Minister Skarbu Państwa zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (t.j.: Dz. U. z 2007 r. nr 65, poz. 437 ze zm.) reprezentuje Skarb Państwa w sprawach dotyczących gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, a także fakt, iż zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 29 czerwca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej Funduszu Reprywatyzacji (Dz. U. nr 116, poz. 787), to Minister Skarbu Państwa jest dysponentem Funduszu Reprywatyzacyjnego; po wtóre prawo administracyjne już takowym pojęciem posługuje się w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 169, poz. 1418 ze zm.), która to ustawa sprawy o ustalenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na określonych w tej ustawie warunkach przekazała właśnie na drogę postępowania administracyjnego. Odnosząc się z kolei do przytoczonego przez organ orzecznictwa sądowego, mającego świadczyć o sądowej drodze dochodzenia roszczeń, o których mowa w art. 7 ustawy o zasobach, należy zauważyć, iż w części dotyczy ono spraw związanych z kwestionowaniem legalności przejęcia nieruchomości na własność państwa. Tymczasem wniosek skarżących: M. T., J. C. oraz F. M. - jak już wyżej wskazano - zmierza w innym kierunku, mianowicie jego celem jest uzyskanie rekompensaty za przejęte mienie. Zaś pozostałe orzeczenia, choć dotyczą poruszanej kwestii, to jednak nie przesądzają o właściwości sądów powszechnych do dochodzenia roszczeń opartych na art. 7 ustawy o zasobach. Nietrafnym jest także powołanie się przez skarżących na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2003 r. (III CKN 1271/00, opubl. Biul. SN 2003/5/9), albowiem należy odróżnić tryb dochodzenia roszczenia (administracyjny albo sądowy) od samej wypłaty ustalonej we właściwym trybie rekompensaty i związanej z nią kwestii podmiotu odpowiedzialnego za wypłatę. W wymienionej sprawie zawisłej przed Sądem Najwyższym o roszczeniach z art. 10 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. nr 34, poz. 149 ze zm.) orzekał sąd powszechny, natomiast Ministra Skarbu Państwa wskazano jedynie - zamiast Ministra Finansów - jako organ właściwy do reprezentowania Skarbu Państwa. Wydanie omawianego przepisu art. 7 ustawy o zasobach, które nie pociągnęło za sobą uchwalenia przepisów odrębnych, jest niewątpliwie zaniechaniem legislacyjnym, które powinno zostać usunięte działaniem Ministra Skarbu Państwa jako reprezentanta Skarbu Państwa w sprawach dotyczących gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, mającym na celu doprowadzenie do wydania przepisów odrębnych. W świetle przedstawionych wywodów - w ocenie Sądu - nie można było uznać, iż właściwość sądu powszechnego w sprawie wynikała w sposób oczywisty z podania. Należało w tym względzie podzielić zarzut skargi o błędnym zastosowaniu art. 66 § 3 k.p.a., a co za tym idzie o naruszeniu art. 7 k.p.a. nakładającym na organ obowiązek załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a także art. 2 Konstytucji głoszącym zasadę demokratycznego państwa prawa. W konsekwencji wydanie przez organ zaskarżonego i poprzedzającego postanowienia nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Końcowo Sąd zauważa, iż wniosek skarżących - stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. - wszczął postępowanie administracyjne i to organ administracyjny winien był rozstrzygnąć, czy przepis, w oparciu o który sformułowano żądanie, może (bądź nie może) stanowić podstawę materialnoprawną do załatwienia sprawy w drodze decyzji merytorycznej. Gdyby jednak organ w czynnościach wstępnych doszedł do przekonania, iż przepis ten nie może stanowić podstawy merytorycznego rozstrzygnięcia, winien wówczas umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Powyższe znajduje oparcie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 1990 r. (sygn. akt II SA 1240/89, publ. ONSA 1990 nr 1, poz. 16), w którym wyrażono pogląd, iż jeżeli żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem. W tym stanie rzeczy na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a..

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło