II OSK 1963/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms (spr.) sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia del. WSA Wojciech Mazur Protokolant Anna Sidorowska po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych Rady Powiatu w Łukowie i Z. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 lipca 2009 r. sygn. akt III SA/Lu 159/09 w sprawie ze skarg Rady Powiatu w Łukowie i Z. G. na zarządzenie zastępcze Wojewody Lubelskiego z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargi kasacyjne. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargi Rady Powiatu w Łukowie oraz Z. A. G. na zarządzenie zastępcze Wojewody Lubelskiego z dnia [...] lutego 2009 r. w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] lutego 2009 r. Wojewoda Lubelski stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Powiatu w Łukowie – Z. A. G., wskazując, że radny łączy wykonywanie mandatu z pełnieniem funkcji członka zarządu Banku Spółdzielczego w T., który sprawuje obsługę finansową Powiatu Łukowskiego. W ocenie Wojewody sytuacja ta stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu na skutek naruszenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia powiatu, w którym radny uzyskał mandat, a także zarządzania taką działalnością lub bycia przedstawicielem lub pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności (art. 25b ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym; Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1592 ze zm. oraz art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw; Dz. U. z 2003 r., Nr 159, poz.1547 ze zm.). Z uwagi na to, że radny nie zaprzestał wykonywania działalności w terminie, który upłynął z dniem 19 kwietnia 2007 r., a Rada Powiatu, mimo wezwania Wojewody nie podjęła uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu, istniały podstawy do wydania zarządzenia zastępczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargi na zarządzenie zastępcze, podzielając stanowisko Wojewody Lubelskiego, że radny naruszył art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że charakter działalności banku oraz kompetencje radnego jako członka rady powiatu sprawiają, że w sytuacji, kiedy radny jest członkiem zarządu banku sprawującego obsługę bankową budżetu powiatu, dochodzi do naruszenia zakazu zawartego w art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. Zakaz zarządzania działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia należy interpretować jako zakaz sprawowania zarządu działalnością gospodarczą w szerokim tego słowa znaczeniu. Sprawowanie funkcji jednego z kilku członków kolegialnego organu podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia jednostki samorządu terytorialnego mieści się w zakresie ustawowego zakazu zarządzania taką działalnością przez radnego jako osoby sprawującej funkcję publiczną. Ustawowy zakaz łączenia prowadzonej działalności z wykonywaną funkcją publiczną ma szeroki zakres i obejmuje zarówno zarządzanie samodzielne, jak też w ramach kolegialnego organu. Treść art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym nie uzależnia obowiązywania wprowadzonego tam zakazu od faktycznych funkcji radnego w podmiotach wykorzystujących w działalności gospodarczej mienie powiatu, lecz istnienie samego tylko związku pomiędzy taką działalnością a mieniem powiatu. To, że dochody Banku z prowizji za prowadzenie rachunku Powiatu oraz dochody Powiatu ze środków na rachunku prowadzonym przez Bank stanowią znikomy procent ogólnych przychodów obydwu podmiotów nie prowadzi do przyjęcia, iż nie ma funkcjonalnego związku pomiędzy wykorzystywaniem mienia Powiatu a działalnością Banku. Wykładnia art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym zastosowana przez Wojewodę nie jest nadmiernie restrykcyjna i opiera się na ugruntowanej linii orzeczniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżących o odroczenia rozprawy z dnia 7 lipca 2009 r. z uwagi na jego pobyt w sanatorium, ponieważ nie można było uznać tej przyczyny za przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia. Termin leczenia uzdrowiskowego znany był pełnomocnikowi już od 15 kwietnia 2009 r. W skargach kasacyjnych od wyroku, wniesionych w jednym piśmie, skarżący zarzucili naruszenia art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, art. 31 ust. 3 w związku z art. 32 i art. 169 Konstytucji, art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz art. 109 i 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarżący podnieśli, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie dokonał rozszerzającej wykładni art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, sprzecznej z art. 31 ust. 3 w związku z art. 32 i 169 Konstytucji, która prowadzi do ograniczenia biernego prawa wyborczego. Wykorzystanie mienia powiatu, w którym radny uzyskał mandat musi pozostawać w związku funkcjonalnym z prowadzoną przez radnego działalnością gospodarczą. Bank jest odrębną osobą prawną, nie połączoną organizacyjnie w jakikolwiek sposób z Radą Powiatu w Łukowie. Skarżący radny nie miał bezpośredniego i rzeczywistego wpływu na wykorzystanie mienia powiatu, a obawy, iż istniej możliwość, że jako członek zarządu Banku mógł manipulować radnymi lub Starostą, bez dbałości o interesy Powiatu, są bezpodstawne. Rada Powiatu o zobowiązaniach finansowych decyduje bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu Rady. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył także art. 109 i art. 183 § 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżących o odroczenie rozprawy w dniu 7 lipca 2009 r. z uwagi na jego usprawiedliwioną nieobecność (pobyt w sanatorium). Przytaczając takie podstawy kasacyjne skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzającego go zarządzenia Wojewody Lubelskiego z dnia [...] lutego 2009 r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi kasacyjne nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że przedłożona do akt sprawy w lipcu 2010 r. uchwała Rady Powiatu w Łukowie z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego Z. A. G. na skutek rezygnacji z mandatu radnego, nie ma wpływu na byt prawny zarządzenia zastępczego Wojewody Lubelskiego z dnia [...] lutego 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu tego radnego. Wygaśnięcie mandatu radnego następuje bowiem, zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia zastępczego, z mocy prawa, bezwarunkowo z dniem wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu, o których mowa w art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatu. Przy czym warunkiem koniecznym wygaśnięcia mandatu jest urzędowe potwierdzenie przez właściwy organ w określonej prawnie formie skutku prawnego, jaki nastąpił z mocy prawa. Taki akt urzędowy stanowi uchwała rady gminy, a jeżeli rada nie podejmie takiej uchwały, pomimo wezwania wojewody, takim aktem jest zarządzenie zastępcze wydane przez wojewodę. Dopóki nie zostanie wydany taki akt nie można powoływać się na to, że mandat wygasł. Takie stanowisko było wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1599/07). Wydanie aktu potwierdzającego wygaśnięcie mandatu, jeżeli akt ten jest wykonalny, stanowi podstawę podejmowania czynności w celu zapewnienia pełnienia funkcji radnego przez inną osobę. Zarówno uchwała rady powiatu stwierdzająca wygaśnięcie mandatu, jak i zarządzenie zastępcze wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu wywołują takie same skutki prawne, a wobec tego także ocena tych skutków nie powinna być różnicowana. Zwrócił na to uwagę Trybunał Konstytucyjny w powołanym przez Sąd pierwszej instancji wyroku z dnia 17 lipca 2007 r., sygn. akt P 19/04 (OTK z 2007 r., nr 7A, poz. 78) stwierdzając, iż skoro radnemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego na uchwałę rady gminy stwierdzającą wygaśnięcie jego mandatu, to radny może wnieść skargę na zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie jego mandatu, ponieważ akty te są aktami o tożsamej treści i wywołują tożsame skutki prawne, a wobec tego nie można różnicować tych aktów ze względu na ich skutki i możliwość zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania znowelizowany przepis art. 191 ust. 3 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, zgodnie z którym wygaśnięcie mandatu radnego następuje z dniem uprawomocnienia wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę na akt stwierdzający wygaśniecie mandatu. Należy bowiem mieć na uwadze, że art. 191 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, zmieniony z dniem 25 października 2008 r. przez art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 5 września 2008 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 180, poz. 1111 ze zm.), ma zastosowanie do kadencji następujących po kadencji, w czasie której ustawa zmieniająca weszła w życie. Oznacza to, że art. 191 ust. 3 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw nie ma zastosowania w tej sprawie, co prowadzi do przyjęcie, że nadesłana uchwała Rady Powiatu w Łukowie z dnia [...] czerwca 2010 r. stwierdzająca wygaśnięcie mandatu radnego nie powoduje bezprzedmiotowości oceny zaskarżonego zarządzenia zastępczego z dnia [...] lutego 2009 r. Aktualne zatem pozostaje rozpoznanie sprawy w zakresie oceny, czy zaistniały przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, o których mowa w art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw stwierdzić należy, że są nieuzasadnione. Wyrażona w zaskarżonym wyroku ocena, że organ trafnie przyjął, iż łączenie wykonywania mandatu radnego Rady Powiatu w Łukowie z pełnieniem funkcji członka Zarządu Banku Spółdzielczego w T., który sprawuje obsługę finansową Powiatu Łukowskiego stanowi naruszenie zakazu określonego w art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym jest prawidłowa. Ustawa o samorządzie powiatowym wprowadza instytucje prawne, których celem jest stworzenie gwarancji prawnych prawidłowego i rzetelnego wykonywania zadań przez jednostki samorządu terytorialnego. Powierzając im do samodzielnego gospodarowania mienie ustawodawca wprowadza instytucje, które mają na celu wyłączenie możliwości wykorzystania tego mienia bezpośrednio czy też pośrednio dla interesów indywidualnych osób wchodzących w skład organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, jak i osób wykonujących funkcje organów wykonawczych tych jednostek. Instytucje te mają charakter restrykcyjny przez ograniczenie uprawnień, które przysługują jednostkom w danym porządku prawnym, jak np. swobody wykonywania działalności gospodarczej przez wprowadzenie ograniczeń. Zakaz wykorzystywania mienia publicznego dla celów indywidualnych mieści się w wartościach demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), które w działaniach administracji publicznej, rzetelności wykonywania władzy publicznej przypisują szczególną wagę i znaczenie. Jest to szczególna wartość władzy publicznej, przyjęta też w prawie wspólnotowym. Przyjęte restrykcyjne instytucje prawne zapewniają jednostce pełen zakres swobody, pozostawiają bowiem wybór co do podjęcia funkcji publicznej, czy prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia samorządu terytorialnego. Art. 25b ustawy o samorządzie powiatowym reguluje ograniczenia w zakresie aktywności gospodarczej radnych, gdy taka aktywność miałaby związek z powiatem lub jego mieniem. Ustęp 1 tego artykułu wyłącza, jako niedopuszczalne prowadzenie przez radnego działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, zarządzanie taką działalnością, branie udziału w jej prowadzeniu jako przedstawiciel lub pełnomocnik, jeżeli taka działalność opiera się na mieniu powiatu, w którym radny uzyskał mandat. Odnosząc się zatem do zarzutu skarżących, że wykładnia art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatu dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest sprzeczna z art. 31 ust. 3 w związku z art. 32 i 169 Konstytucji, należy uznać ten zarzut za nieusprawiedliwiony. W żaden sposób wygaśnięcie mandatu radnego wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu z określoną działalnością, na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów Konstytucji. Przepisy o charakterze antykorupcyjnym zawarte w ustawie o samorządzie powiatowym w pełni mieszczą się w dyspozycji art. 31 ust. 3 Konstytucji i służą ochronie wartości wskazanych w tym przepisie. Nie może być tu przy tym mowy o jakimkolwiek ograniczeniu prawa wyboru radnego, a tym samym naruszeniu interesu społeczności lokalnej. Osoba wybrana na radnego posiada możliwość rezygnacji z prowadzonej działalności naruszającej art. 25b ust 1 ustawy o samorządzie powiatowym Bezsporne jest w tej sprawie, że radny Z. A. G. pełnił funkcję członka zarządu Banku Spółdzielczego w T., który sprawuje obsługę finansową Powiatu Łukowskiego, tzn prowadzi rachunek bankowy, na którym gromadzone są środki finansowe tego Powiatu. Celem przepisu art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym jest w szczególności wyeliminowanie sytuacji, w których radny powiatu zarządza działalnością gospodarczą, która jest prowadzona z wykorzystaniem mienia powiatu. W rozpoznawanej sprawie, dokonując oceny, czy zaistniały przesłanki do wygaśnięcia mandatu radnego, o którym mowa w art. 25b ust.1 ustawy o samorządzie powiatowym, rozstrzygające znaczenie mają zarządzanie działalnością gospodarczą oraz korzystanie z mienia powiatu przy prowadzeniu tej działalności. Działalność gospodarczą art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) charakteryzuje jako zarobkową oraz wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Cechy te wypełnia działalność bankowa, w szczególności przyjmowanie wkładów pieniężnych oraz prowadzenie rachunków tych wkładów. Tym samym nie sposób podważać przyjętego przez organy i Sąd pierwszej instancji ustalenia, że Bank Spółdzielczy w T. jest podmiotem gospodarczym i prowadzi działalność gospodarczą, na co wskazuje zarówno charakter działalności prowadzonej przez bank, jak również brzmienie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r., Nr 72, poz. 665 ze zm.). Zatem pełnienie funkcji członka zarządu banku mieści się w pojęciu zarządzania działalnością gospodarczą. Prowadzenie obsługi finansowej jednostki samorządu terytorialnego, w szczególności prowadzenie rachunku bankowego, na którym gromadzone są środki finansowe powiatu stanowi wykorzystanie mienia powiatu w rozumieniu art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. Mając powyższe względy na uwadze należy podzielić pogląd wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż pełnienie przez radnego funkcji prezesa, czy też członka organu kolegialnego zarządzającego bankiem wykonującym obsługę finansową jednostki samorządu terytorialnego, w której radny uzyskał mandat spełnia przesłanki, o jakich mowa w art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 63/08, LEX 507883, z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1747/09, z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1833/09). Naczelny Sąd Administracyjny w szczególności podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1833/09, w którym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że radny, będący członkiem zarządu banku spółdzielczego prowadzącego rachunek bankowy powiatu, w którym radny uzyskał mandat naruszył zakaz ustanowiony w art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. Twierdzenia skarżącego, że wykonuje funkcję członka zarządu na podstawie umowy o pracę i nie ma bezpośredniego, ani rzeczywistego wpływu na wykorzystanie mienia powiatu nie podważają tej oceny. W świetle przepisów ustawy z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających (Dz. U. Nr 119, poz. 1252 ze zm.) oświadczenie woli w imieniu banku spółdzielczego składają dwaj członkowie zarządu lub członek zarządu i pełnomocnik lub dwóch pełnomocników, ustanowionych bezpośrednio przez zarząd, przy czym stosownie do art. 13 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 7 grudnia 2000 r. oświadczenie woli w imieniu banku spółdzielczego przy zawieraniu umów rachunku bankowego składa członek zarządu lub pełnomocnik ustanowiony bezpośrednio przez zarząd. Na zmianę oceny prawnej zaskarżonego wyroku nie mają wpływu także twierdzenia skarżącego, że istniej tylko potencjalna możliwość działania przez radnego z jednej strony na korzyść banku, w którym jest członkiem zarządu, a z drugiej na szkodę powiatu, w którym uzyskał mandat. Wypełnienie dyspozycji przepisu art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym nie jest uzależnione od tego, czy z prowadzenia, zarządzania bądź bycia przedstawicielem lub pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności radny, czy jednostka którą zarządza uzyskuje dochód, czy inne osobiste korzyści. Ustawodawca wprowadził generalny zakaz w stosunku do radnego korzystania z mienia powiatu w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej bez względu na jej przedmiot, rodzaj majątku i tytuł prawny. Kładąc nacisk na zakaz prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego, zamiarem ustawodawcy było zapobieganie ewentualnemu wykorzystaniu mandatu w celu ułatwionego dostępu do tego mienia. Przedstawiona analiza przepisów, a także cel wprowadzenia przepisów "antykorupcyjnych" pozwala stwierdzić, że pełnienie przez radnego funkcji członka zarządu banku wykonującego obsługę finansową jednostki samorządu terytorialnego, w której radny uzyskał mandat narusza zakaz ustanowiony w art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. Przeciwny wniosek prowadziłby do nierespektowania zakazu wprowadzonego ze względu na ochronę ważnego interesu publicznego. W tym stanie rzeczy należy uznać, że organ nadzoru trafnie przyjął, iż pełnienie funkcji członka zarządu Banku Spółdzielczego w T., który sprawuje obsługę finansową Powiatu Łukowskiego stanowi zarządzanie działalnością gospodarczą prowadzoną z wykorzystaniem mienia należącego do powiatu, w którym skarżący uzyskał mandat. Sankcją za naruszenie zakazu wynikającego z art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym jest zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województwa wygaśnięcie mandatu radnego. Nie jest również trafny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut pozbawienia strony możności obrony swych praw. Zarzut ten należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy i nie można go łączyć tylko i wyłącznie z sytuacją, kiedy strona w ogóle nie brała udziału w rozprawie. Strona jest pozbawiona możności obrony swych praw, gdy zaistniałe uchybienie procesowe sądu godzić będzie bezpośrednio w istotę procesu i stawiać pod znakiem zapytania spełnienie jego celu w konkretnym przypadku. Leczenie sanatoryjne, na które powołuje się pełnomocnik skarżących, musi być nie tylko "znaną sądowi przeszkodą", ale i przeszkodą "której nie można przezwyciężyć". Dopiero przy spełnieniu obu tych warunków zachodzi podstawa odroczenia rozprawy na gruncie art. 109 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oceniając, czy oba te warunki zostały spełnione należy mieć na względzie zarówno statuowany w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nakaz rozpatrywania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, jak i wynikający z art. 183 § 1 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bezwzględny zakaz pozbawiania strony możności obrony jej praw. Jednocześnie należy dodać, że w tym ostatnim przepisie chodzi o realne pozbawienie strony możności obrony swych praw, a nie hipotetyczne. Taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, ponieważ odmowa odroczenia rozprawy nastąpiła w zgodzie z obowiązującymi przepisami (art. 109 i 110 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Termin pobytu w sanatorium znany był pełnomocnikowi już od 15 kwietnia 2009 r. i pełnomocnik miał możliwość ustanowienia substytuta. Tym samym pełnomocnik będący adwokatem, nie wykazał, że okoliczność, na którą się powołuje, jest taką przeszkodą, której faktycznie i to ze względów obiektywnych, nie można przezwyciężyć. Skoro zatem odmowa uwzględnienia takiego wniosku była uzasadniona, to nie można mówić o nieważności postępowania z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony. Mając powyższe względy na uwadze stwierdzić należy, iż w rozpoznawanej sprawie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie doszło do naruszenia art. 109 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postępowanie to nie było też dotknięte wadą wskazaną w art. 183 § 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ skarżący nie został pozbawiony możności obrony swych praw. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną. .