I OSK 1452/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-04-22

Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Małgorzata Pocztarek, Leszek Kiermaszek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchybienie czternastodniowego terminu na złożenie wniosku o wypłacenie zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, liczonego od dnia objęcia nowego stanowiska służbowego, skutkuje utratą tego uprawnienia, nawet jeśli żołnierz podnosi zarzuty dotyczące niezgodności przepisów regulujących ten termin z Konstytucją RP?
Ratio decidendi
Uchybienie materialnoprawnego terminu do złożenia wniosku o wypłacenie zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, określonego w art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, skutkuje wygaśnięciem uprawnienia do żądania wypłaty tego ekwiwalentu. Zarzuty dotyczące niezgodności tego przepisu z Konstytucją RP nie mogą być skuteczne, jeśli sąd nie powziął wątpliwości co do jego zgodności z ustawą zasadniczą, a termin ten nie narusza zasad demokratycznego państwa prawnego, równości ani sprawiedliwości społecznej.
Stan faktyczny
Skarżący, P. T., objął nowe stanowisko służbowe w dniu 1 kwietnia 2008 r. Wniosek o wypłacenie zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym złożył w dniu 25 listopada 2008 r., przekraczając czternastodniowy termin określony w art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Organy administracji odmówiły wypłaty ekwiwalentu, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, podnosząc m.in. zarzuty naruszenia Konstytucji RP i wnosząc o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia NSA del. Leszek Kiermaszek Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 577/09 w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłacenia zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 577/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. T. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłacenia zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. Minister Obrony Narodowej zwolnił mjr. P. T. z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i wyznaczył na stanowisko Zastępcy Wojskowego Prokuratora Garnizonowego w Warszawie, jednocześnie mianując go, z dniem objęcia obowiązków, na stopień podpułkownika. Nowe stanowisko służbowe żołnierz objął w dniu 1 kwietnia 2008 r. Wnioskiem z dnia 25 listopada 2008 r. P. T., na podstawie art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), zwrócił się do Wojskowego Prokuratora Garnizonowego w Warszawie o niewydawanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym i wydanie decyzji, o której mowa w art. 24 ust. 6 powołanej ustawy, tj. decyzji w sprawie wypłacania zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie, w oparciu o art. 13 ust. 6 oraz art. 24 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, odmówił ppłk. P. T. wypłacenia zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. W uzasadnieniu organ podał, iż stosownie do art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy nie wydaje się decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym na pisemny wniosek żołnierza służby stałej, zgłoszony do dowódcy jednostki wojskowej nie później niż czternaście dni od dnia objęcia stanowiska służbowego w tej jednostce. W powyższym przypadku dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie wypłacania zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Nabycie uprawnień do przedmiotowego świadczenia jest zatem uzależnione od zaistnienia dwóch przesłanek, które, w ocenie organu, nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Wprawdzie P. T. wystąpił ze stosownym wnioskiem do Wojskowego Prokuratora Garnizonowego w Warszawie, jednak uchybił ustawowemu, czternastodniowemu terminowi na dokonanie tej czynności. Nowe stanowisko służbowe objął on bowiem w dniu 1 kwietnia 2008 r., zaś wniosek został złożony w dniu 25 listopada 2008 r. Od powyższej decyzji P. T. wniósł odwołanie do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, działając na podstawie art. 13 ust. 7, art. 24 ust. 5 pkt 3 i ust. 6 oraz art. 87 ust. 1 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w pełni zawarte w niej stanowisko. Podkreślił, iż w wprawdzie organ I instancji w sentencji decyzji nie doprecyzował, który z ustępów art. 24 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP stanowił podstawę orzekania w niniejszej sprawie, jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano już konkretne przepisy, w oparciu o które została ona wydana. Na powyższą decyzję P. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi naruszenie art. 2, art. 32 oraz art. 75 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wskazał, iż organ całkowicie pomija okoliczność, że skarżący posiada własnościowy lokal mieszkalny w miejscowości, w której pełni służbę. Podniósł, iż użyte w art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP sformułowanie "w tej jednostce wojskowej" oraz fakt, że przedmiotowe prawo przysługuje od dnia wyznaczenia żołnierza na pierwsze stanowisko służbowe, jak również okoliczność, iż z wnioskiem występuje dowódca jednostki wojskowej wskazują, że chodzi o objęcie pierwszego stanowiska w danej jednostce wojskowej. Wyrokiem z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 577/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę P. T. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], wskazał, że nadrzędnym celem ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej jest zapewnienie żołnierzowi odpowiednich warunków mieszkaniowych w miejscowości, w której pełni on służbę, przy wykorzystaniu zasobów lokalowych, jak i środków pieniężnych, jakimi dysponuje Wojskowa Agencja Mieszkaniowa. Sąd stwierdził, że art. 24 ust. 1 powołanej ustawy obliguje organ Wojskowej Agencji Mieszkaniowej do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych żołnierza zawodowego w miejscowości, w której ten pełni służbę wojskową i wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, natomiast odstąpienie od tego obowiązku możliwe jest, gdy z taką inicjatywą wystąpi strona. W takim przypadku dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie wypłacenia zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, o czym stanowi art. 24 ust. 6 powołanej ustawy. Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z akt niniejszej sprawy, na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. Minister Obrony Narodowej zwolnił mjr. P. T. z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i wyznaczył na stanowisko Zastępcy Wojskowego Prokuratora Garnizonowego w Warszawie, jednocześnie mianując go, z dniem objęcia obowiązków, na stopień podpułkownika. Sąd I instancji zaznaczył, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż nowe stanowisko służbowe skarżący objął w dniu 1 kwietnia 2008 r. Z wnioskiem, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 1 powołanej ustawy, mógł on więc wystąpić najpóźniej w dniu 15 kwietnia 2008 r., zaś złożył go dopiero w dniu 25 listopada 2008 r., a więc z przekroczeniem ustawowo określonego czternastodniowego terminu, czego nawet sam skarżący nie kwestionuje. W ocenie Sądu organ zasadnie zatem odmówił stronie wypłacenia zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, bowiem nie została spełniona ww. przesłanka. Sąd Wojewódzki podkreślił, że iż skarżący nie kwestionuje podstawy prawnej wydania zaskarżonej decyzji. Zarzuca jej wyłącznie naruszenie art. 2, art. 32 oraz art. 75 Konstytucji RP oraz wnosi o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, nie wskazując jednak, o które konkretnie przepisy chodzi. Z treści skargi można wnosić, iż skarżący upatruje niekonstytucyjności przepisów powołanej ustawy w tym, że postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o prawie zamieszkiwania organ prowadzi z urzędu, bez udziału zainteresowanego żołnierza, który nie jest inicjatorem takiego postępowania oraz tym samym bez uwzględnienia jego woli, jak również w tym, że wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania powoduje brak możliwości przyznania odprawy mieszkaniowej. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącego, iż fakt, że żołnierz nie jest inicjatorem tego postępowania ogranicza mu możliwość rezygnacji z przedmiotowego prawa, a tym samym nie uwzględnia woli samego zainteresowanego. W przypadku bowiem, gdy żołnierz nie chce, aby decyzja o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym została wydana, ma prawo wystąpienia ze stosownym oświadczeniem, skierowanym do dowódcy jednostki wojskowej w terminie czternastu dni od dnia objęcia nowego stanowiska służbowego. Nie można zatem mówić tu o jakimkolwiek ograniczeniu ze strony ustawodawcy do swobodnego wyrażenia woli we wskazanym przedmiocie. Fakt, iż w przepisie został zakreślony czternastodniowy termin na wyrażenie przez żołnierza stanowiska w sprawie przysługującego mu prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nie oznacza wcale, wbrew temu co podnosi skarżący, iż taka norma prawna pozostaje w sprzeczności z art. 2, art. 32 czy art. 75 Konstytucji RP. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o wystąpienie z pytaniem prawnym co do zgodności ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP z Konstytucją, Sąd wojewódzki stwierdził, iż taka możliwość zachodzi wyłącznie w takich sytuacjach, w których Sąd poweźmie poważne wątpliwości co do zgodności przepisu z ustawą zasadniczą, a nie wtedy, gdy – zdaniem skarżącego – powinien takie wątpliwości powziąć. Znamiennym przy tym jest, że skarżący, formułując wniosek o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego, nie wskazał nawet, których przepisów ustawy pytanie prawne miałoby dotyczyć. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył P. T., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto wniósł o skierowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 193 Konstytucji RP i art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w celu zbadania zgodności z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 75 Konstytucji RP przepisów art. 24 ust. 5 (w tym pkt 1 tegoż ustępu) art. 24 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w związku z art. 37 ust. 1–5 i art. 69 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego przez: – błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 24 ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.; dalej powoływanej jako "ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP"), polegające na tym, że Sąd I instancji przyjął, iż dla pozytywnego skutku prawnego wypłacania zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkania w lokalu mieszkalnym, poza wnioskiem strony, niezbędne jest zachowanie cztemastodniowego terminu na zgłoszenie wniosku do dowódcy jednostki wojskowej od dnia objęcia stanowiska służbowego w tej jednostce, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, a zakreślenie przez ustawodawcę cztemastodniowego terminu na wyrażenie przez żołnierza stanowiska w sprawie przysługującego mu prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nie oznacza, że taka norma prawna pozostaje w sprzeczności z art. 2, art. 32 i art. 75 Konstytucji RP. Przyjęcie przez Sąd takiego stanowiska skutkowało oddaleniem skargi, pomimo że była ona zasadna, gdyż przepisy art. 24 ust. 5 i ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP naruszają konstytucyjną zasadę równości; – błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 75 Konstytucji RP w związku z art. 24 ust. 5 pkt 1 i ust. 6 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w związku z art. 37 ust. 1–5 i art. 69 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892), polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, iż każdego wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe dokonuje się na ściśle określony okres, pomimo że w skardze skarżący podnosił, iż kadencyjność stanowisk nie dotyczy żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową na stanowiskach służbowych sędziów w sądach wojskowych i prokuratorów wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury oraz w instytucjach cywilnych (art. 37 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) oraz poprzez przyjęcie przez Sąd, że przepisy art. 24 ust. 5 i ust 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie naruszają konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz równego traktowania wszystkich żołnierzy zawodowych służby stałej przez władze publiczne; – błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 24 ust. 5 pkt 1 i ust. 6 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w zw. z art. 37 ust. 1–5 i art. 69 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 75 Konstytucji RP, skutkujące zastosowaniem przepisów art. 24 ust. 5 pkt 1 i ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, pomimo że naruszają one nakaz równego traktowania, będący emanacją określonej w art. 32 Konstytucji zasady równości, jak również konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego, zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę lojalności państwa wobec obywateli, zakazującej zastawiania przez przepisy prawne "pułapek"; 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 75 Konstytucji RP oraz art. 7 K.p.a., poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo istnienia ku temu podstaw w konsekwencji naruszenia prawa materialnego i procesowego przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej; – art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że każdego wyznaczenia żołnierza (a więc w ocenie Sądu także prokuratora wojskowej jednostki organizacyjnej prokuratury) na stanowisko służbowe, dokonuje się na ściśle określony okres, pomimo że w skardze skarżący podnosił, iż kadencyjność stanowisk nie dotyczy żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową na stanowiskach służbowych sędziów w sądach wojskowych i prokuratorów wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury oraz w instytucjach cywilnych (art. 37 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych); – art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a., polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, a przede wszystkim okoliczności, że skarżący nie został wyznaczony na stanowisko służbowe na ściśle określony czas oraz polegające na nierozpoznaniu zarzutów skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny; – art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 193, art. 178 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwą realizację funkcji kontrolnej sądu wynikającą z niedostrzeżenia niekonstytucyjności art. 24 ust. 5 i 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i niezwrócenia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 24 ust. 5 (w tym pkt 1 tegoż ustępu) i ust. 6 ww. ustawy z Konstytucją RP, a w szczególności z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 75. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w konsekwencji przyjęcie przez ustawodawcę w art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, iż wniosek w sprawie rezygnacji z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym można złożyć tylko w przypadku obejmowania stanowiska służbowego i do tego w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od dnia objęcia tego stanowiska, stoi w sprzeczności zarówno z art. 2, jak i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Tak skonstruowana norma prawna – z pominięciem skutków wynikających z regulacji art. 37 ust. 1–5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych – powoduje, że żołnierze zawodowi pełniący zawodową służbę wojskową – na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej – na stanowiskach służbowych sędziów w sądach wojskowych oraz prokuratorów wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury, są w gorszej sytuacji od żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej na innych stanowiskach służbowych przez czas określony kadencjami. Żołnierze zawodowi pełniący zawodową służbę wojskową na stanowiskach sędziów oraz prokuratorów mają bowiem – ze względów wskazanych powyżej – ograniczoną możliwość składania wniosków w sprawie rezygnacji z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Zakreślając zatem czternastodniowy termin od dnia objęcia stanowiska służbowego do złożenia tego wniosku ustawodawca zróżnicował sytuację żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu na pełnienie służby stałej. Podniesiono także, że decyzja żołnierza o formie w jakiej chce on zrealizować przysługujące mu uprawnienie, o którym mowa w art. 21 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w rzeczywistości tak naprawdę nie zależy od zajmowanego przez niego stanowiska służbowego, ale od wielu innych czynników, które mogą ulec zmianie w czasie wieloletniego oczekiwania na lokal mieszkalny z zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W okresie tym może natomiast nie nastąpić kolejne wyznaczenie na stanowisko służbowe, które pozwalałoby mu na złożenie wniosku o rezygnacji z tego prawa. Czynnikami, które przede wszystkim decydują o tym, w jakiej formie żołnierz chce zrealizować przedmiotowe uprawnienie są: sytuacja osobista, rodzinna, mieszkaniowa, finansowa, zdrowotna członków rodziny. Sytuacja ta może ulegać zmianom po upływie 14 dni od objęcia stanowiska służbowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Wszystkie przedstawione w niej zarzuty w istocie sprowadzają się do wykazania, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie dokonał wykładni art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398), określanej dalej jako ustawa o zakwaterowaniu, z naruszeniem art. 2, 32 i 75 Konstytucji RP. W ten sposób skarżący uzasadnia również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Skarga kasacyjna zarzuca także naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że prokuratora wojskowej jednostki organizacyjnej prokuratury wyznacza się na ściśle określony czas, stawia także zarzut naruszenia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) polegający na niewystąpieniu przez Sąd I instancji do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 24 ust. 5 pkt 1 i ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu z art. 2, 32 ust. 1 i art. 75 Konstytucji RP. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na to, iż przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, o którym mowa w art. 193 Konstytucji RP stanowi uprawnienie, a nie obowiązek Sądu. Nie może być skuteczny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 193 Konstytucji RP, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie znalazł podstaw do wystąpienia z urzędu z odpowiednim pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Zarzut taki byłby uzasadniony tylko w przypadku gdyby w ocenie Sądu nie można było dokonać wykładni przepisu będącego podstawą prawną wyroku zgodnie z Konstytucją RP – art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. O potrzebie skorzystania z możliwości wynikającej z art. 193 Konstytucji RP decydują rzeczywiste wątpliwości Sądu, co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, a nie wątpliwości podnoszone przez strony, czy też praktyczna doniosłość rozważanego problemu (por. wyrok SN z 29 lutego 2008 II CSK 463/07, Lex nr 463366). Sąd nie może stawiać pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji RP dopóty, dopóki sam nie wyrobi sobie poglądu prawnego w kontekście niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją (por. wyrok NSA z 20 lutego 2008 r. II FSK 1785/06, Lex nr 469215). W wyroku z dnia 21 grudnia 2004 r. OSK 471/04, Lex nr 236849, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący nie ma uprawnienia skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu, a zarzut skargi kasacyjnej naruszenia procedury sądowej i prawa materialnego poprzez niezbadanie konstytucyjności określonych przepisów nie może być uznany za usprawiedliwioną podstawę. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wykładnia art. 24 ust. 5 ustawy o zakwaterowaniu jest poprawna i dla takiej oceny pozostaje bez żadnego znaczenia zarzut przyjęcia przez Sąd I instancji na str. 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że "każdego wyznaczenia dokonuje się na ściśle określony okres". Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu dyrektor oddziału regionalnego Agencji właściwy dla garnizonu, w którym żołnierza służby stałej wyznaczono na stanowisko służbowe, lub w którym zajmuje takie stanowisko, na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, wydaje decyzję o prawie zamieszkiwania na czas pełnienia obowiązków na tym stanowisku w lokalu mieszkalnym, w miejscowości, w której żołnierz został wyznaczony na stanowisko służbowe lub zajmuje takie stanowisko albo w miejscowości pobliskiej, bądź wydaje decyzję, o której mowa w ust. 6. Decyzja o prawie zamieszkiwania może obejmować zasób mieszkaniowy towarzystwa budownictwa społecznego oddanego Agencji do dyspozycji na podstawie umowy oraz zasób mieszkaniowy pozyskiwany przez Agencję na podstawie innych tytułów prawnych. Z cytowanego przepisu w sposób niewątpliwy wynika, że decyzja o prawie zamieszkiwania wydawana jest na czas pełnienia obowiązków na określonym stanowisku. W przypadku prokuratorów wojskowych czas pełnienia obowiązków, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu jak słusznie podnosi to skarga kasacyjna nie będzie wyznaczony kadencjami, lecz okresem pozostawania na stanowisku służbowym prokuratora wojskowego. Nieprecyzyjne ustalenie przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że wyznaczenia żołnierza dokonuje się na ściśle określony czas, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem upoważnienie określone w art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu dotyczy wszystkich żołnierzy zawodowych (w tym sędziów i prokuratorów wojskowych), a nie tylko żołnierzy pełniących służbę wojskową przez czas określony kadencjami na stanowisku służbowym. Tym samym nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Jak zaznaczono wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skarżący wobec niezłożenia w terminie określonym w art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu stosownego wniosku utracił prawo do zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania. W myśl wymienionego przepisu nie wydaje się decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym na pisemny wniosek żołnierza służby stałej zgłoszony do dowódcy jednostki wojskowej nie później niż czternaście dni od dnia objęcia stanowiska w tej jednostce. Stosownie do ust. 6 art. 24 ustawy o zakwaterowaniu w przypadku, o którym mowa w ust. 5 pkt 1, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie wypłacania zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w wysokości 50% maksymalnej stawki opłat za używanie lokalu, określonej w art. 36 ust. 1, za przysługującą mu maksymalną powierzchnię użytkową podstawową, o której mowa w art. 26. Od dnia wpływu wniosku, o którym mowa w ust. 5 pkt 1, do oddziału regionalnego Agencji żołnierzowi służby stałej nie przysługuje zakwaterowanie w kwaterze zastępczej ani w kwaterze internatowej. Za zakwaterowanie w internacie ponosi pełną odpłatność. W sprawie jest bezsporne, że wniosek o jakim mowa w art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu skarżący złożył dopiero w dniu 28 listopada 2008 r., podczas gdy nowe stanowisko służbowe objął z dniem 1 kwietnia 2008 r. Termin określony w art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), z zachowaniem którego dla żołnierza zawodowego związane są określone prawa, jest terminem prawa materialnego. Jego uchybienie powoduje wygaśnięcie uprawnienia do żądania wypłaty ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania. W niniejszej sprawie niedochowanie przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o niewydawanie decyzji o prawie do zamieszkiwania, skutkujące utratą prawa do ekwiwalentu określonego w art. 24 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu w żadnym razie nie może być postrzegane jako naruszające art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 75 Konstytucji RP. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie powoływanie się w skardze kasacyjnej na przepisy Konstytucji RP nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia. Za takie nie mogą być uznane podnoszone w skardze kasacyjnej argumenty związane z różnicami w zakresie możliwości awansu pomiędzy żołnierzami zawodowymi zajmującymi stanowiska prokuratorów wojskowych, a żołnierzami zajmującymi inne stanowiska służbowe. Niezrozumiałe w tym kontekście jest także powoływanie się na okoliczności, które mogą determinować decyzję żołnierza zawodowego co do formy w jakiej zechce skorzystać z praw przyznanych mu przepisem art. 24 ustawy o zakwaterowaniu. W końcu nie można w żadnym wypadku zgodzić się z twierdzeniem skargi kasacyjnej, że żołnierz nie może skutecznie złożyć wniosku w sprawie rezygnacji z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym przed wydaniem decyzji o prawie zamieszkiwania, skoro właśnie takie prawo przyznane mu zostało przepisem art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu. Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że jej zasadniczym celem jest zakwestionowanie charakteru terminu określonego w art. 24 ust. 5 pkt 1 ww. ustawy, a to z uwagi na jego niedochowanie przez skarżącego. Przepis art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu przyznaje określone w nim szczególne uprawnienia wszystkim żołnierzom zawodowym. Nieskorzystanie przez skarżącego z możliwości realizacji przyznanych mu praw w zakresie zakwaterowania w trybie uregulowanym w art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy pozostaje bez związku z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawa, równości wobec prawa, czy też zasadą prowadzenia polityki w celu zaspokojenia potrzeb obywateli. Z tych tez względów Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku skarżącego o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 24 ust. 5 pkt 1 i ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu z art. 2, 32 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji RP. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło