I OZ 863/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. Sp. z o. o. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 732/09 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. Sp. z o. o. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 732/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] orzekającą o udzieleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonych w gminie N., obręb W., oznaczonych jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonych pod budowę drogi ekspresowej [...] na odcinku S. wraz z powiązaniem z drogą krajową nr [...] i z przebudową infrastruktury technicznej - część I - odcinek zlokalizowany poza granicami W., stanowiących własność S. Sp. z o. o. oraz nadającą decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki wskazał, iż podstawę prawną decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2009 r. oraz decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. stanowi art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm., zwanej dalej "specustawą"). Przepis ten ma wyjątkowy charakter, ponieważ pozwala na udzielenie w uzasadnionych przypadkach zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe, mimo niezakończenia postępowania wywłaszczeniowego ostateczną decyzją. W takiej sytuacji udzielenie ochrony tymczasowej stronie skarżącej niweczyłoby cel, jaki przyświecał ustawodawcy przy przyjęciu ustawy ustanawiającej szczególny reżim prawny przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, w tym także w zakresie reguł prawa i postępowania wywłaszczeniowego. Zdaniem Sądu powołane we wniosku okoliczności dotyczące niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody nie są tej miary, że uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji procesu budowlanego dla drogi krajowej. Wstrzymanie wykonania decyzji zaburzyłoby bowiem w istotny sposób realizację inwestycji i jednocześnie naruszyłoby w sposób rażący społeczny interes, który stał się podstawą wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod budowę drogi. W zażaleniu na powyższe postanowienie S. Sp. z o. o. wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ; dalej zwana jako: "p.p.s.a.") oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W szerokim uzasadnieniu skarżąca spółka powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, podnosząc, iż wstrzymanie działania stacji paliw zlokalizowanej na nieruchomości, której dotyczy skarżona decyzja oraz konieczność rozwiązania umowy dzierżawy części tego terenu dla restauracji M., spowoduje ogromne straty liczone w milionach złotych oraz konieczność zapłaty odszkodowania restauracji, które dodatkowo będą musiały być pokryte ze środków publicznych. Pociągnie to za sobą również natychmiastowe zwolnienie pracowników związane z likwidacją zakładu pracy. Ponadto z uwagi na konieczność zbyt dużych nakładów finansowych oraz przeprowadzenia szeregu procedur administracyjnych z zakresu prawa budowlanego, sanitarnego, ochrony środowiska itd. przywrócenie stanu pierwotnego (tj. odtworzenie stacji paliw) po wydaniu korzystnego wyroku w przedmiotowej sprawie nie będzie możliwe. Zamknięcie stacji paliw będzie miało zatem nieodwracalne skutki. Wobec powyższych argumentów skarżąca spółka zarzuciła, iż Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął, iż szczególny charakter postępowania w sprawie budowy dróg czyni bezprzedmiotową ogólną możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem Sądu było rozważyć, czy rzeczywiście istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Takich rozważań Sąd nie poczynił, bowiem z góry założył, iż skoro na szali leży interes publiczny, to interes prywatny się nie liczy. Skarżąca spółka zarzuciła ponadto, iż Sąd nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza nie ustalił na jakim etapie jest postępowanie wywłaszczeniowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie jednak do treści § 3 wskazanego przepisu sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma fakultatywny charakter, o czym świadczy użyty w cyt. przepisie zwrot "sąd może". Oznacza to, iż sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nawet, jeżeli stwierdzi, iż w rozpoznawanej sprawie występują przesłanki określone w art. 61 § 3. W rozpoznawanej sprawie należy podzielić stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż decyzja, której wstrzymania wykonania domaga się skarżąca spółka, została wydana na podstawie ustawy o szczególnym charakterze. Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych w art. 17 ust. 1 stanowi, iż wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych nadają decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek właściwego zarządcy drogi, uzasadniony interesem społecznym lub gospodarczym. Taka regulacja służy usprawnieniu procesu inwestycyjnego budowy dróg. Wstrzymanie wykonania decyzji wydanej na podstawie cyt. art. 17 - jak słusznie stwierdził Sąd Wojewódzki - byłoby działaniem sprzecznym z założeniami ustawodawcy i niweczyłoby cel takiego uregulowania. Zaskarżona decyzja uzyskała rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na szczególny charakter i ważny interes społeczny i gospodarczy, jakim jest budowa drogi ekspresowej. Wobec tego wstrzymanie wykonania tej decyzji naruszałoby w sposób rażący społeczny interes. Oczywistym jest, że w niniejszej sprawie zachodzi konflikt między interesem indywidualnym a interesem publicznym. Należy również stwierdzić, iż strona skarżąca wykazała, że w sprawie tej zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jednakże z uwagi na znaczenie planowanej inwestycji i zagrożenie celu publicznego Sąd I instancji słusznie skorzystał z możliwości odmowy wstrzymania wykonania decyzji, jaką daje regulacja art. 61 § 3 p.p.s.a. nawet w przypadku stwierdzenia istnienia ustawowych przesłanek. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, a znajdujące odzwierciedlenie w wielu dotychczasowych orzeczeniach tego Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 3 października 2007 r., sygn. akt I OZ 707/07; postanowienie NSA z dnia 10 września 2007 r., sygn. akt I OZ 659/07; postanowienie NSA z dnia 30 marca 2007 r., sygn. akt I OZ 202/07 oraz postanowienie NSA z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt I OZ 798/07). W tym stanie rzeczy oceniając prawidłowość postanowienia wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie należy stwierdzić, iż nie narusza ono prawa, a zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.