II FSK 1909/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej F. Sp. zo.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1026/09 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi F. Sp. zo.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 12 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenie bez rozpoznania. postanawia: oddalić skargę kasacyjną NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1026/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej w skrócie: p.p.s.a. odrzucił skargę F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 12 marca 2009 r. w przedmiocie pozostawienia zażalenie bez rozpoznania. Relacjonując przebieg postępowania Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 22 stycznia 2009 r. Naczelnik D. Urzędu Skarbowego w W. odmówił Spółce, przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że pełnomocnik Spółki nie uprawdopodobnił braku swojego zawinienia w uchybieniu temu terminowi. K. M., działając jako pełnomocnik Spółki, złożył w jej imieniu zażalenie na przedmiotowe postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej wezwał K. M., do przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Pełnomocnik podniósł, że pełnomocnictwo udzielone mu w toku postępowania podatkowego, zachowuje skuteczność na gruncie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 12 marca 2009 r., Dyrektor Izby Skarbowej w W. pozostawił zażalenie bez rozpoznania z uwagi na nieprzedstawienie do akt sprawy prawidłowego pełnomocnictwa w wyznaczonym czasie. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że jest ono ostateczne. W dniu 21 kwietnia 2009 r. Spółka wniosła skargę na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej odrzucenie z uwagi na to, że skarżąca nie wezwała organu do usunięcia naruszenia prawa. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że postępowanie w sprawie toczy się przed organami administracyjnymi na gruncie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zw. dalej w skrócie: dalej u.p.e.a. Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. na postanowienia wydawane w toku postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie tylko w przypadkach, gdy tak stanowi ustawa egzekucyjna lub k.p.a. Z uwagi na to, że u.p.e.a. nie reguluje kwestii wnoszenia zażaleń oraz kontroli ich wymogów formalnych, zastosowanie będą miały w tym względzie przepisy k.p.a. Sąd podkreślił, że pozostawienie pisma bez rozpoznania oznacza na gruncie przepisów k.p.a., że dane pismo nie spełniło niezbędnych wymogów proceduralnych, aby stanowić podstawę do wszczęcia postępowania. Rozstrzygnięcie to stanowi zatem etap poprzedzający formalne i merytoryczne rozpoznanie sprawy. Tym samym Spółka nie ma racji, że zaskarżone postanowienie z dnia 12 marca 2009 r. zostało wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej, działającego jako organ odwoławczy, w ramach postępowania zażaleniowego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 22 stycznia 2009 r. Ma to istotne znaczenie z uwagi na dopuszczalność wniesienia skargi na to rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego. Art. 64 § 2 k.p.a. nie przewiduje bowiem możliwości zażalenia samego pozostawienia podania bez rozpoznania, z czym wiąże się, w oparciu o art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., brak możliwości zaskarżenia postanowienia wydanego w tym trybie. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, kontrola działalności administracji przez sąd administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W ocenie Sądu na postanowienie z dnia 12 marca 2009 r. stronie nie przysługuje skarga i z tego też względu wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest bezprzedmiotowy Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył pełnomocnik Spółki zarzucając orzeczeniu naruszenie: 1) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie objawiające się przyjęciem, że skarga w niniejszej sprawie była niedopuszczalna, 2) art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a., a w efekcie art. 3 § 1 oraz art. 2 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie postanowienia objawiające się przyjęciem, że strona zaskarżyła samo pozostawienie podania bez rozpoznania, podczas gdy zaskarżono postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, 3) art. 160, art. 88, art. 163 § 2 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewydanie postanowienia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminuj do wniesienia skargi i rozstrzygnięcie tej kwestii wyłącznie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy oraz zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał m.in., że zachodzi sprzeczność pomiędzy podstawą rozstrzygnięcia Sądu a sposobem w jaki je uzasadnił. Przyjmując bowiem, że u podstaw poglądu, który doprowadził do odrzucenia skargi, leżały zacytowane twierdzenia, należało stwierdzić, że skarga w sprawie nie należała do właściwości sądu administracyjnego. Stanowić by to mogło podstawę do jej ewentualnego odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., czego jednak Sąd nie uczynił. W sprawie nie zaszła zatem żadna z podstaw odrzucenia skargi ze względu na jej niedopuszczalność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, bowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z kolei z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. niedopuszczalność drogi sądowej (przed sądem administracyjnym) jest bezwzględną przesłanką odrzucenia skargi. Dopuszczalność drogi sądowej względnie jej brak jest niezależna od tego, czy zaskarżone akty lub czynności są wadliwe pod względem merytorycznym lub formalnym, czy też są prawidłowe. Dopuszczalność drogi sądowej zależna jest w pierwszym rzędzie od tego, czy zaskarżony akt lub czynność należy do jednej z kategorii wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. aktów i czynności, w stosunku do których sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg. Rozwiązanie takie jest konsekwencją konstytucyjnie określonej właściwości sądów administracyjnych, które zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, ale jedynie w zakresie określonym w ustawie. Wobec tego gwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu nie narusza uznanie sprawy za niepodlegającą właściwości sądów administracyjnych, jeżeli zaskarżony akt lub czynność nie należy do wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. i to nawet wtedy gdy przedmiot zaskarżenia dotknięty jest wadami. Istota sporu w niniejszym postępowaniu kasacyjnym sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 marca 2009 r. o pozostawieniu zażalenie z dnia 29 stycznia 2009 r. bez rozpoznania z uwagi na nie przedstawienie do akt sprawy prawidłowego pełnomocnictwa w wyznaczonym czasie przysługuje skarga. Zażalenie z dnia 29 stycznia 2009 r. zostało złożone na postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego w W. z dnia 22 stycznia 2009 r. oddalającego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej jako zgłoszone po terminie. W tym miejscu zatem należy odwołać się do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie, z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg, na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Biorąc pod uwagę powyższe słusznie wskazał więc Sąd pierwszej instancji, że na postanowienie z dnia 12 marca 2009 r. nie służy żaden środek zaskarżenia, więc jest ostateczne. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że Sąd pierwszej instancji powołał jako podstawę prawną odrzucenia skargi art. 58 § 1 pkt 6 zamiast art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Błąd w tym zakresie nie miał wpływu na wynik sprawy jeśli zważyć, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje, że zaskarżony akt zakwalifikowano jako nienależący do którejkolwiek z kategorii zaskarżalnych postanowień, a więc przyjęto, że droga sądowa była niedopuszczalna. Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może być również uwzględniony podniesiony w skardze kasacyjnej przez pełnomocnika Spółki zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. i w efekcie art. 3 § 1 oraz 2 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie postanowienie objawiające się przyjęciem, że Spółka zaskarżyła samo pozostawienie podania bez rozpoznania, podczas gdy zaskarżono akt administracyjny. Z kolei zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 p.p.s.a., który to poprzez art. 166 p.p.s.a. znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień, uzasadnienie wyroku powinno zawierać: zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, a nadto, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu zawarł powyższe elementy. Podjęcie rozstrzygnięcia sprzecznego z oczekiwaniami strony nie może uzasadniać twierdzenia, że art. 141 § 4 p.p.s.a. został naruszony. W przedstawionym stanie prawnym i faktycznym nie mógł odnieść skutku, szeroko uzasadniany zarzut naruszenia art. 160, art. 88, art. 163 § 2 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewydanie postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i rozstrzygnięcia tej kwestii wyłącznie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podkreślić należy, że rację ma pełnomocnik Spółki podnosząc, że Sąd pierwszej instancji winien wniosek ten rozpatrzyć formalnie wydając stosowne rozstrzygnięcie. Natomiast nie można pominąć tego, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, albowiem w niniejszej sprawie skarga na postanowienie z dnia 12 marca 2009 r. podlegała odrzucenie ze względu na niedopuszczalność drogi sądowej i w tej sytuacji słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o przywrócenie do wniesienia skargi jest bezprzedmiotowy. Z wymienionych powodów oddalono skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a. nie przewidują możliwości zwrotu kosztów w przypadki skargi na postanowienie kończące postępowanie, a ponadto strona przeciwna nie złożyła też wniosku o ich zasądzenie.