VI SA/Wa 938/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2009 r. sprawy ze skargi Rady Izby Notarialnej we W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2009 r., [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. o powołaniu J. G. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w B. Powyższe decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. [...] J. G. złożył w dniu 6 października 2008 r. wniosek do Ministra Sprawiedliwości o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w B. Z jego oświadczenia wynikało, iż spełnił wszystkie warunki przewidziane prawem do powołania na stanowisko notariusza. Studia prawnicze ukończył w 1981 r. na [...] z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł magistra prawa. W latach 1981-1983 odbył aplikację sędziowską w okręgu Sądu Wojewódzkiego w J., którą zakończył zdanym z wynikiem bardzo dobrym egzaminem sędziowskim. Przez okres ponad 1 roku i 2 miesięcy orzekał w Sądzie Rejonowym w J. na stanowisku asesora. Po złożeniu w roku 1985 egzaminu radcowskiego z wynikiem bardzo dobrym rozpoczął wykonywanie zawodu radcy prawnego. W latach 1986-1990 odbył aplikację adwokacką zakończoną zdanym egzaminem adwokackim z wynikiem dobrym, zaś w okresie 1991-1992 wykonywał zawód adwokata w Zespole Adwokackim w L. W roku 1992 powrócił do wykonywania zawodu radcy prawnego i świadczył usługi prawne na rzecz różnych podmiotów m.in. na rzecz spółki akcyjnej z kapitałem amerykańskim B. W grudniu 1994 r. [...] J. G. zdał egzamin na członków rad nadzorczych w spółkach z udziałem Skarbu Państwa, co pozwoliło mu pracować w radach nadzorczych K. SA w N. oraz w Z. SA w Ś. W okresie od września 1995 r. do stycznia 1998 r. wykonywał zawód adwokata w ramach własnej kancelarii a od lutego 1998 r. do dnia złożenia wniosku jest radcą prawnym, początkowo pracując w ramach spółki cywilnej a ostatnio prowadząc własną kancelarię. [...] J. G. do wniosku dołączył opinię z Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., z której wynika, że przeciwko niemu nie toczyło się postępowanie wyjaśniające ani dyscyplinarne i nie było żadnych zarzutów co do sposobu wykonywania przez niego zawodu radcy prawnego, czy naruszenia zasad etyki radcy prawnego. Nie zalegał on z zapłatą obowiązkowych składek członkowskich na rzecz samorządu radcowskiego oraz składek na ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej radców prawnych. Pismem z dnia 10 października 2008 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił się do Rady Izby Notarialnej [...] o wydanie opinii w trybie art. 10 w zw. z art. 35 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 369 z późn. zm.) w sprawie złożonego przez J. G. wniosku o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w B.. Rada Izby Notarialnej [...] uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. negatywnie zaopiniowała wniosek [...] J. G. z uwagi na to, że w czasie spotkania w dniu 15 grudnia 2008 r. kandydat "odmówił odpowiedzi na pytania merytoryczne Rady, a tym samym pozbawił Radę możliwości oceny, czy daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza". Rada Izby Notarialnej we [...] nadesłała również do Ministerstwa protokół lustracji lokalu, z którego wynika, że lokal spełnia wymogi przewidziane dla potrzeb kancelarii notarialnej i protokół rozmowy z kandydatem. J. G. w piśmie z dnia 22 stycznia 2009 r. podtrzymał złożony przez siebie wniosek. Wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem samorząd notarialny nie ma prawa weryfikowania wiedzy osób ubiegających się o powołanie na stanowisko notariusza, które spełniają wymogi określone w art. 12 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] powołał J. G. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w B. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że bezspornym jest fakt, że kandydat wykonując zawód radcy prawnego spełnił warunki wymienione w art. 11 pkt 1-3, 7 oraz art. 12 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie. Według oceny Ministra rozmowa Rady z kandydatem, mająca miejsce w dniu 15 grudnia 2008 r. de facto miała być egzaminem kwalifikacyjnym, a to jest niedopuszczalne w przypadku osoby spełniającej warunki określone w art. 12 pkt 1-3, co wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 532/00, w wyroku z 11 grudnia 2003 r., sygn. akt SA 4068/02 oraz w wyroku z 8 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 277/07. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 30 czerwca 2006 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby zainteresowanej tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 tej ustawy. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych decyzja Ministra Sprawiedliwości o powołaniu na stanowisko notariusza osoby, która spełnia wymogi określone w art. 11 i 12 ustawy Prawo o notariacie jest decyzją uznaniową, co stwarza Ministrowi Sprawiedliwości możliwość działania na własną odpowiedzialność, jakkolwiek na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie (wyrok NSA z 27 września 2005 r., sygn. akt II GSK 152/05). Według organu sporną kwestią w niniejszej sprawie jest to, czy J. G. spełnia wymóg nieskazitelności charakteru oraz czy daje rękojmię należytego wykonywania przez niego zawodu notariusza, o czym mowa jest w art. 11 ust. 2 ustawy Prawo o notariacie. Zdaniem Ministra, który powołał się w tym względzie na orzecznictwo NSA (m.in. wyrok z 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 225/00 i z dnia 23 lutego 1999 r. sygn. akt II SA 1888/98) [...] J. G. udowodnił swoim dotychczasowym postępowaniem zarówno w sferze działalności zawodowej jak i prywatnej, że posiada przymiot nieskazitelnego charakteru. Skoro przez prawie 18 lat w sposób nie budzący zastrzeżeń wykonywał inne zawody prawnicze to mając na uwadze wyrok NSA, w sprawie sygn. akt II GSK 302/06, wyrok NSA w sprawie sygn. akt 294/06 daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Nie ma również podstaw do przyjęcia, że notariusz ma jakąś nadzwyczajną pozycję w stosunku do innych zawodów prawniczych, a głównie, że dotyczą go szczególne wymagania co do spełniania przesłanki rękojmi wykonywania zawodu (tak w wyroku NSA z 8 stycznia 2001 r., sygn. akt II SA 896/00). Minister wskazał, że brak doświadczenia kandydata w zawodzie notariusza jest rzeczą oczywistą nie tylko w jego przypadku, ale występuje u wszystkich osób niewykonujących dotychczas zawodu notariusza. Kandydat posiadający tak bogate życie zawodowe w dyscyplinach prawniczych i wykonujący nienagannie swoje obowiązki przez 18 lat z pewnością daje gwarancję prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Wobec tego, że Rada Izby Notarialnej nie zajęła stanowiska co do siedziby kancelarii notarialnej, Minister Sprawiedliwości zaprezentował stanowisko, że utworzenie kolejnej kancelarii notarialnej w B. jest możliwe i celowe z uwagi na ożywioną działalność gospodarczą prowadzoną na tym terenie i czynione tam inwestycje m.in. z udziałem kapitału zagranicznego. Poza tym miasto to posiada blisko 24 ha terenów przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną, wielorodzinną oraz działalność usługową. Z tych wszystkich względów istnieje tam duże zapotrzebowanie mieszkańców na usługi notarialne. Lokal proponowany przez [...] J. G. na siedzibę kancelarii notarialnej jest odpowiedni na ten cel, co potwierdziła lustracja przeprowadzona przez samorząd notarialny. W tym stanie rzeczy nie było przeszkód, aby orzec zgodnie z wnioskiem kandydata. Rada Izby Notarialnej [...] nie zgadzając się z decyzją Ministra Sprawiedliwości złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy powołania J. G. na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w B., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie: - art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP poprzez powołanie na stanowisko notariusza osoby, co do której brak jest wystarczających dowodów, iż daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza i tym samym dopuszczenie do wykonywania "zawodu zaufania publicznego" osoby, która nie gwarantuje prawidłowości wykonywania tego zawodu, - art. 77 § 1 w zw. z art. 7, 75 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie przez Ministra Sprawiedliwości całego możliwego do zgromadzenia w sprawie materiału dowodowego. Poza tym, zdaniem Rady Minister Sprawiedliwości naruszył art. 10 § 1 ustawy Prawo o notariacie w związku z art. 106 k.p.a. w ten sposób, że zaniechał rozważenia argumentów zawartych w uchwale Rady Izby Notarialnej [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. W obszernym uzasadnieniu organ podkreślił, że wbrew zarzutom Rady skarżona decyzja została podjęta po wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i na podstawie przepisów prawa. Organ powtórzył swoje poprzednie argumenty przemawiające za uwzględnieniem wniosku [...] J. G. i wskazał, że uzasadnienie jego decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. zawiera ustosunkowanie się do wszystkich zagadnień istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Twierdzenia natomiast Rady Izby Notarialnej [...] dotyczące niespełnienia przez kandydata przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza nie zostały poparte żadnymi rzeczowymi argumentami. Organ miał prawo do odmiennego poglądu niż ten, który został wyrażony w opinii Rady, albowiem jest zobowiązany do zasięgnięcia opinii natomiast nie jest prawnie związany stanowiskiem opiniującego. Zdaniem organu zgodnie z art. 10 ustawy Prawo o notariacie powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej to jedna sprawa, obejmująca kwestie ze sobą ściśle związane. Z tego względu Minister rozważył również celowość utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej w B. pomimo braku odniesienia się przez Radę w uzasadnieniu uchwały do elementu przedmiotowego wniosku kandydata – siedziby kancelarii notarialnej. Zdaniem Ministra uzasadnił on należycie, że brak jest przeszkód do utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej w B., gdyż w interesie społecznym jest umożliwienie mieszkańcom wyboru kancelarii notarialnej oraz zapewnienie im swobodnego dostępu do usług notarialnych. Na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] Rada Izby Notarialnej [...] złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej: - naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) a mianowicie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez wydanie jej przez pracownika organu podlegającego wyłączeniu z mocy prawa, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 75 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie przez Ministra Sprawiedliwości całego możliwego do zgromadzenia w sprawie materiału dowodowego; - naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj. przepisów ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1158 ze zm.), a mianowicie: - art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie poprzez przyjęcie, że J. G. spełnia przesłankę powołania na notariusza, jaką jest dawanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza i będące tego skutkiem powołanie na to stanowisko osoby, która nie spełnia wszystkich prawem przewidzianych przesłanek, warunkujących możliwość nabycia uprawnień do wykonywania zawodu notariusza, - art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 11 pkt 2 ustawy – Prawo o notariacie poprzez dopuszczenie do wykonywania "zawodu zaufania publicznego" osoby, która nie gwarantuje prawidłowości wykonywania tego zawodu. Wskazując na powyższe uchybienia skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2009 r. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Minister wskazał, iż skarżąca dokonała sprzecznej z obowiązującym orzecznictwem interpretacji art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. W przypadku bowiem organu monokratycznego (ministra), właściwego zgodnie z wolą ustawodawcy do załatwiania danego rodzaju sprawy, art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania przy rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (patrz wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 300/07). Przytoczony natomiast przez Radę Izby Notarialnej [...] wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. (sygn. akt P 57/07) dotyczy sytuacji odmiennej. Trybunał Konstytucyjny w powyższym orzeczeniu uznał, że art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie wyłącza on członka samorządu kolegium odwoławczego z postępowania toczącego się z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania J. G. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie jest ona zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lutego 2009 r. odpowiadają prawu. Podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 10, 11 pkt 1-3 i 7, 12 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity z 2008 r. Dz. U. Nr 189, poz. 1158). W świetle powyższych uregulowań organem powołującym na stanowisko notariusza i wyznaczającym siedzibę jego kancelarii jest Minister Sprawiedliwości. Decyzja wydawana jest na wniosek osoby zainteresowanej po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Przepis art. 11 ustawy Prawo o notariacie precyzuje wymogi, jakie powinien spełniać kandydat na notariusza, przy czym osoby, wymienione w art. 12 § 1 ww. ustawy są zwolnione od wykazania przesłanki przewidzianej w pkt 4, 5, 6 powyższego art. 11 ustawy. Decyzja wydawana przez Ministra Sprawiedliwości jest decyzją uznaniową z tym, że zgodnie z art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie, może on odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy. Przed podjęciem decyzji organ jest prawnie zobowiązany do zasięgnięcia opinii organu samorządu notarialnego (art. 106 k.p.a.), z tym, że stanowisko opiniującego nie jest dla Ministra Sprawiedliwości wiążące. W niniejszej sprawie, orzekając w sprawie wniosku [...] J. G. organ nie naruszył wskazanych wyżej przepisów ustawy Prawo o notariacie, a wydana przez niego decyzja zapadła po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy. Tak więc nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. Również uzasadnienie decyzji bardzo obszerne i dogłębne jest zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Organ na poparcie swojego stanowiska przytoczył bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Bezsporne jest w sprawie, że J. G., wykonując przez szereg lat zawód adwokata i radcy prawnego spełnia wymagania określone w art. 11 w związku z art. 12 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie. W takiej sytuacji ustawa nie przewiduje żadnego egzaminu sprawdzającego, któremu zobowiązany byłby poddać się kandydat na notariusza, a do tego miała sprowadzać się rozmowa kwalifikacyjna z wnioskodawcą, która miała miejsce w siedzibie Rady w dniu 15 grudnia 2008 r. Również wskazane przez Ministra Sprawiedliwości orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przemawia jednoznacznie za brakiem możliwości weryfikowania osób ubiegających się o powołanie na stanowisko notariusza przez organy samorządu notarialnego. Ustawodawca założył, że osoby, które wykonywały zawód adwokata lub radcy prawnego przez okres co najmniej 3 lat posiadają niezbędną wiedzę i doświadczenie do wykonywania zawodu notariusza i mogą ubiegać się o powołanie na to stanowisko bez wcześniejszego odbywania aplikacji notarialnej oraz pracy w charakterze asesora notarialnego. Trafnie uznał Minister Sprawiedliwości, że wnioskodawca jest nieskazitelnego charakteru oraz, że daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. J. G. w swej wieloletniej pracy w charakterze radcy prawnego i adwokata wykazał się szeroką wiedzą i znajomością różnych dziedzin prawa. Ukończył trzy zawodowe aplikacje: sędziowską, radcowską i adwokacką. Pracował w sądownictwie oraz wykonywał obsługę prawną osób fizycznych i podmiotów prawnych. Posiada bardzo dobrą opinię m.in. z Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.. Nie toczyło się przeciwko niemu żadne postępowanie dyscyplinarne, wyjaśniające ani nie postawiono mu zarzutu naruszenia zasad etyki zawodowej ani niewywiązywania się z obowiązków wobec korporacji zawodowej. W tym stanie rzeczy jego cechy charakteru jak i nienaganny przebieg całej pracy zawodowej sprawiają, że jest osobą wiarygodną i brak jest jakichkolwiek przeciwwskazań, aby wykonywał zawód notariusza. Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji również szeroko odniósł się co do celowości wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej wnioskodawcy w B. Podana przez organ charakterystyka terenu i potrzeb mieszkańców w zakresie usług notarialnych przemawia za uznaniem stanowiska Ministra Sprawiedliwości za uzasadnione w okolicznościach sprawy. Skoro ustaleniom organu dotyczącym zarówno osoby kandydata na notariusza oraz miejsca wykonywania przez niego zawodu nie można zarzucić dowolności należało zarzuty skargi w powyższym przedmiocie uznać za bezzasadne. Nietrafny jest również zarzut skargi, wskazujący na naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez wydanie jej przez pracownika organu podlegającego wyłączeniu z mocy samego prawa. Aczkolwiek poglądy doktryny i orzecznictwo NSA w powyższym przedmiocie nie są jednolite, Sąd w niniejszym składzie przychyla się do tego stanowiska, iż art. 24 § 1 pkt 5 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Postępowanie w sprawie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby jego kancelarii jest bowiem postępowaniem jednoinstancyjnym. Obie decyzje wydawane są przez ten sam organ tj. Ministra Sprawiedliwości. Natomiast, jak trafnie zauważył organ przywołany przez skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. dotyczy zupełnie innego zagadnienia a mianowicie członka organu kolegialnego, jakim jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W tym stanie rzeczy skoro zarzuty skargi okazały się bezzasadne Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.