I SA/Wa 487/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka WSA Agnieszka Miernik Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2009 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego R. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania R. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej utrzymał w mocy powyższą decyzję Wojewody [...]. W oparciu o materiał dokumentacyjny zebrany w przedmiotowej sprawie ustalono następująco stan faktyczny: Prezydent Miasta K. decyzją z [...] listopada 2002 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32 ze zm.) orzekł, że R. B. i J. S. przysługuje łącznie uprawnienie do zaliczenia wartości mienia pozostawionego przez ich poprzedników prawnych (rodziców) J. B. i M. B. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Rzeczypospolitej Polskiej położonego we L. przy ulicy [...] i ulicy [...]. W dniu 7 sierpnia 2006 r. R. B. i J. S. wystąpili do Wojewody [...] o zmianę decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2002 r. w trybie art. 155 Kpa w ten sposób, aby wartość nieruchomości została ustalona w oparciu o zasady wynikające z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 169, poz. 1418). Wniosek uzasadniono zmianą stanu prawnego, który pozwala na określenie wartości nieruchomości w sposób korzystniejszy niż w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] odmówił zmiany powyższej decyzji, podając w uzasadnieniu, że zmiana stanu prawnego wyklucza zastosowanie art. 154 i155 Kpa, które można stosować tylko w czasie obowiązywania podstawy prawnej na jakiej decyzja której żąda była wydana. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrujący skargę na powyższą decyzję podzielił stanowisko organu i wyrokiem z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1980/07 skargę oddalił. Jednocześnie w uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skoro skarżący uznają ustawę z 2005 r. za korzystniejszą, to mogą wystąpić o wszczęcie nowego postępowania administracyjnego w sprawie realizacji prawa do rekompensaty na nowej podstawie prawnej, bowiem w razie zmiany stanu prawnego nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. B. i J. S. złożyli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie. NSA wyrokiem z dnia 1 stycznia 2009 r. oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zmiany decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] listopada 2002 r. w trybie art. 155. Jednocześnie w uzasadnieniu podniósł (podobnie jak WSA), że nowe rozstrzygnięcie w sprawie może zapaść po zastosowaniu nowych przepisów w całości, jeśli strona złoży stosowny wniosek w tym zakresie oraz oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2008 r. R. B. złożył do Wojewody [...] w dniu 5 kwietnia 2008 r. ponowny wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Podniósł w nim, że jest obecnie jedynym uprawnionym w trybie art. 3 ust. 2 ustawy z lipca 2005 r. do jego złożenia (oświadczenie notarialne J. S.). Wojewoda [...] działając na podstawie art. 105 §1 Kpa decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] umorzył postępowanie z wniosku R. B. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu wydanie kolejnej decyzji w rozstrzygniętej uprzednio sprawie jest nieodwracalne i dlatego umorzył postępowanie. Od decyzji Wojewody [...] R. B. złożył odwołanie do Ministra Skarbu Państwa kwestionując decyzję organu pierwszej instancji, uznając ją za krzywdzącą. Organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania utrzymał w mocy orzeczenie pierwszoinstancyjne akceptując w pełni zaskarżoną decyzję, zwracając jednocześnie uwagę na naruszenie przez organ pierwszej instancji zasad wynikających z treści art. 10 i art. 77 Kpa poprzez nie umożliwienie wypowiedzenia się przez wnioskodawcę w sprawie zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego uchylenie to nie wpłynęło jednak na wynik przedmiotowej sprawy. Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. B. zarzucając zaskarżonej decyzji błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie istnieje powaga rzeczy osądzanej, podczas gdy WSA i NSA orzekły przeciwnie oraz świadomie działanie organu mające na celu, opóźnienie definitywnego zakończenia sprawy, co zdaniem skarżącego jest sabotażem obowiązującego w Polsce prawa oraz wniósł o jej uchylenie w całości. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej pod względem zgodności z obowiązującym prawem. Przy czym kontroli tej dokonuje w oparciu o zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny. Natomiast stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie w skardze podniesiony. Rozpoznając przedmiotową sprawę w oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Skarbu Państwa utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. umarzającą postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej we L. przy ulicy [...] oraz przy ulicy [...] w trybie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że skoro R. B. i J. S. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2002 r. nabyli już uprawnienie do zaliczenia wartości mienia pozostawionego przez ich poprzedników prawnych (rodziców) J. i M. małżonków B. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Rzeczypospolitej Polskiej, a decyzja ta jest prawomocna i nie została wycofana z obrotu prawnego to nowe postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę nie podziela stanowiska organów w tej kwestii. Należy zauważyć, że decyzja prezydenta Miasta K. z dnia listopada 2002 r. została wydana na podstawie art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Nr 46, poz. 543 z 2000 r. ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32 ze zm.). Skarżący nie zrealizował swojego prawa wynikającego z powyższej decyzji i w dniu 9 czerwca 2008 r. złożył nowy wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie już pod rządami nowej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. regulującej powyższe kwestie. Zatem istotnym w rozpatrywanej sprawie jest rozstrzygnięcie czy istnienie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2002 r. potwierdzającej uprawnienia zabużańskie skarżącego nie stoi na przeszkodzie ponownemu rozstrzygnięciu sprawy i wydaniu nowej decyzji na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Problem ten został rozstrzygnięty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie który w wyroku z dnia 20 marca 2008 r. (sygn. akt I SA/Wa 1980/07) wyraźnie przesądził, że wobec zmiany stanu prawnego nie istnieje stan res iudicata i tym samym nie ma przeszkód do ponownego rozpoznania sprawy, oraz wydania nowego orzeczenia dotyczącego mienia zabużańskiego, jeśli zainteresowana strona złoży stosowny wniosek. Takie samo stanowisko w powyższej kwestii zajął NSA w wyroku z dnia 30 stycznia 2009 r. (sygn. akt I OSK 936/08), stwierdzając, że "nowe rozstrzygnięcie może zapaść po zastosowaniu nowych przepisów w całości, jeśli strona złoży stosowny wniosek w tym zakresie oraz oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej". Stanowisko wyrażone powyżej przez WSA i NSA popiera w pełni skład orzekający w przedmiotowej sprawie. Sąd podziela także stanowisko wyrażone w orzecznictwie w sposób wyraźny od dawna, że zmiana obowiązującego prawa powoduje, iż powstaje nowa sprawa nie tylko w sensie procesowym, lecz również w znaczeniu materialnoprawnym (wyrok NSA z 10 stycznia 1984 r., SA/KA 660/83 z glosą J. Borkowskiego, wyrok NSA z 20 grudnia 1991 r. , IISA 893/91 ONSA z 1993 r.). Zmiana regulacji prawnej tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie oznacza konieczność rozpoznania uprawnień strony (po złożeniu przez nią nowego wniosku) w świetle nowego stanu prawnego i wydania nowego orzeczenia w sprawie (w oparciu o ustalony wcześniej stan faktyczny, który nie zmienił się) a nie tak jak to uczyniły organy umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Dlatego też ponownie rozpoznając sprawę organy powinny uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko sądu. Mając na uwadze powyższe Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak sentencji.