I OSK 322/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Sędzia NSA del. Leszek Kiermaszek Protokolant asyst. sędz. Anna Pośpiech-Kłak po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 856/09 w spawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 856/09 oddalił skargę T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie zasiłku stałego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w T. uchylił decyzję OPS [...] z dnia [...] października 2007 r. przyznającą T. S. pomoc w formie zasiłku stałego w okresie od 1 września 2007 r. do 30 września 2009 r. i wstrzymał dalszą jego realizację oraz odprowadzanie składki zdrowotnej od kwietnia 2009 r. z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej, tj. otrzymania przez ww. od byłej żony raty pieniężnej tytułem wyrównania udziałów w majątku wspólnym w kwocie [...] zł. Mając na uwadze treść art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, organ uznał, iż uzyskane przez stronę środki finansowe w marcu 2009 r. należało rozliczyć na 12 kolejnych miesięcy. Wyliczony w ten sposób dochód wyniósł [...] zł i przekroczył o kwotę [...] zł kryterium dochodowe dla osoby samotnej, które zgodnie z wyżej cytowaną ustawą wynosi 477 zł. Od powyższej decyzji T. S. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie podnosząc, iż otrzymane pieniądze są nieopodatkowane i przeznaczone na zakup mieszkania, a ponadto nie są jego dochodem, zaś jedynym dochodem był otrzymywany zasiłek stały w kwocie 444 zł pobierany z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy. OPS w T. zabierając odwołującemu się zasiłek pozbawił go realnych możliwości złagodzenia bardzo trudnej sytuacji życiowej, w tym koniecznego leczenia (po przebytym zawale i trzech operacjach). Ponadto odwołujący się podkreślił, że będzie zmuszony do naruszenia pieniędzy przeznaczonych na zakup mieszkania i w konsekwencji pozbawiony dachu nad głową. W wyniku rozpoznania odwołania SKO w Szczecinie decyzją dnia [...] czerwca 2009 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, jak również argumentację organu pierwszej instancji, w tym to, iż środki, które strona otrzymała od byłej żony tytułem wyrównania udziałów w majątku wspólnym stanowią dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej (art. 8 ust. 3) i dlatego muszą być wzięte pod uwagę przy ustalaniu dochodu w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczeń z opieki społecznej. Żaden bowiem przepis ustawy o pomocy społecznej nie przewiduje poza wyjątkami wymienionymi w art. 8 ust. 3 ustawy, że tak ustalony dochód pomniejsza się o kwoty przeznaczone na cele mieszkaniowe lub spłatę zaciągniętych pożyczek bądź kredytów. Uchylając decyzję w sprawie przyznania T. S. zasiłku stałego, SKO stwierdziło, iż organ pierwszej instancji działał w ramach obowiązujących przepisów prawa, które mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organ nie orzekał w ramach uznania administracyjnego i nie mógł brać pod uwagę żadnych szczególnych okoliczności (jak np. sytuacja zdrowotna odwołującego się). Powyższą decyzję T. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej naruszenie: art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 Nr 12, poz. 176 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę oddalił, bowiem mając na uwadze treść przepisów tj. art. 8 ust. 3 i ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 Nr 115, poz. 728 ze zm.), stwierdził, iż zarzuty są nieuzasadnione. Sąd wskazał, iż art. 8 ust. 11 jest rzeczywiście szczególnym unormowaniem ustawy o pomocy społecznej w tym znaczeniu, że stanowi prawną fikcję, polegającą na tym, że dochód jednorazowy traktowany jest jako uzyskiwany przez cały rok, przy czym nie każdy jednorazowy dochód, a jedynie uzyskany w wysokości wskazanej w tym przepisie. Zatem od wyniku rozliczenia na 12 miesięcy tego dochodu zależeć będzie przyznanie bądź odmowa przyznania pomocy społecznej. Art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie stanowi, że chodzi o każdy dochód, bowiem niezależnie od źródła jego pozyskania należy brać pod uwagę każdą uzyskaną kwotę, o ile pochodzi ona z okresów wskazanych w tym przepisie lub ust. 11 art. 8. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu, organy pierwszej i drugiej instancji nie miały podstawy, aby nie uwzględnić przy ustalaniu dochodu kwoty uzyskanej z podziału majątku wspólnego z tytułu wyrównania udziałów w majątku wspólnym. Nadto Sąd wyjaśnił, iż decyzja organu pierwszej instancji dotyczy wstrzymania wypłacania zasiłku od kwietnia 2009 r. i nie pozbawiała go uprawnień do otrzymywania zasiłku za okres wcześniejszy. Zatem nie ma racji skarżący, iż zaskarżona decyzja dotyczy okresu od 1 września 2007 r. do kwietnia 2009 r., lecz dotyczy okresu od kwietnia 2009 r. do 30 września 2009 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku oparto na podstawie naruszenia: prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych przez przyjęcie, że dochodem jest suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Wskazując na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o uchylenie w całości poprzedzająca decyzję SKO w Szczecinie z dnia 8 czerwca 2009 r. i przekazanie sprawy SKO do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcie o należnych stronie kosztach procesu za wszystkie instancje. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podtrzymano wszystkie argumenty i zarzuty zawarte w skardze do Wojewódzkiego Sądu, podnosząc, iż stanowisko Sądu jak również organów nie jest prawidłowe, bowiem wydane rozstrzygnięcia rażąco naruszają prawo. Skarżący kasacyjnie podtrzymał stanowisko, iż ww. podmioty nie ustaliły dla niego dochodu od sumy otrzymanych przychodów, którym jest przychód pomniejszony o podatek, zaś z art. 2 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, iż ustawa ta nie ma zastosowania do przychodów z tytułu podziału majątku wspólnego małżonków oraz przychodów z tytułu wyrównywania dorobków po ustaniu rozdzielności majątkowej. Wobec tego z przychodów tych nie pobiera się podatku. Natomiast w świetle art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochody uważa się sumę przychodów pomniejszone o podatek dochodowy od osób fizycznych. Zatem uzyskany przez skarżącego przychód z podziału wspólnego majątku nie uznaje się za przychód, który jest pomniejszany o podatek dochodowy. Wobec powyższego, przyjmując za dochód z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej do uzyskania uprawnień do otrzymania zasiłku, skarżący nie może pomniejszyć uzyskany przychód o podatek od osób fizycznych skoro nie miał obowiązku jego naliczenia. Dlatego też, jego przychód nie będzie stanowił dochodu w świetle ustawy o pomocy społecznej. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu. Dokonana bowiem przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 8 ust. 3 ww. ustawy o pomocy społecznej jest prawidłowa. Przepis ten zawiera ustawową definicję pojęcia dochód, jednocześnie określając, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów (ze wskazanego w tym przepisie okresu) bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Wyraźnie określa też składniki podlegające odliczeniu od dochodu. W związku z tym do określenia wysokości uzyskanego dochodu nie istnieje potrzeba odwoływania się do innych ustaw, w tym wskazanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Całkiem chybiona jest wskazana skardze kasacyjnej interpretacja powyższego przepisu, że do dochodu zaliczany jest tylko ten przychód, który podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Fakt, iż podatek ten jest odliczany od przychodu nie oznacza, iż w przypadku zwolnienia określonych przychodów od tego podatku, nie podlegają one zaliczeniu do dochodu określonego w ust. 3 art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Tak jak to wskazano wyżej, do dochodu tego zalicza się wszystkie przychody z uzyskania w określonym czasie bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jednakże w niniejszym przypadku ustawa nie przewiduje odmiennego uregulowania niż te zawarte w powołanym art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Z tych względów, uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.