II OSK 2416/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-01-20
Skład orzekający: Wiesław Kisiel, Andrzej Jurkiewicz, Grażyna Radzicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, wydana na podstawie specustawy drogowej, narusza prawo, jeśli ogranicza prawo własności w sposób uznany przez strony za nadmierny i nie uwzględnia ich uzasadnionych interesów?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, wydana na podstawie specustawy drogowej, jest zgodna z prawem. Sąd stwierdził, że prawo własności, choć chronione przez Konstytucję, może być ograniczane ustawowo w zakresie nienaruszającym jego istoty, zwłaszcza w celu realizacji celu publicznego, jakim jest budowa drogi. Spełnione zostały warunki wywłaszczenia, w tym cel publiczny i możliwość ustalenia odszkodowania. Sąd podkreślił, że inwestor (zarządca drogi) decyduje o przebiegu inwestycji, a organ administracji i sąd kontrolują jedynie zgodność z prawem, a nie racjonalność czy słuszność koncepcji inwestora. Kwestie techniczne i środowiskowe są regulowane na dalszych etapach postępowania (pozwolenie na budowę, analiza porealizacyjna).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A.T. i S.T. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Infrastruktury utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej S-[...]. Skarżący zarzucali naruszenie prawa własności, brak uwzględnienia ich uzasadnionych interesów oraz naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Odstąpiono od zasądzenia od skarżących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz /spr./ Sędzia del. NSA Grażyna Radzicka Protokolant asystent sędziego Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.T. i S.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1162/09 w sprawie ze skargi A.T. i S.T. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi krajowej 1. oddala skargę kasacyjną 2. odstępuje od zasądzenia od A.T. i S.T. na rzecz Ministra Infrastruktury zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości
Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1162/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skarg H. G., D. S., A. T. i S. T. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi krajowej, oddalił wniesione skargi.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W toku postępowania Sąd ustalił, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej dla inwestycji polegającej na rozbudowie drogi krajowej S-[...] do parametrów drogi dwujezdniowej wraz z realizacją obiektów budowlanych, w tym infrastruktury technicznej, na odcinku obwodnicy K., na terenie miasta: K. i C. oraz gmin: M., M., P., S.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia 8 września 2008r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił do Wojewody Świętokrzyskiego o wydanie decyzji lokalizacyjnej dla inwestycji pn. "Rozbudowa drogi ekspresowej S-[...] do parametrów drogi dwujezdniowej na odcinku obwodnicy [...]" i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności.
W związku z powyższym wnioskiem Wojewoda Świętokrzyski wszczął postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem w dniu [...] grudnia 2008 r. decyzji ustalającej lokalizację przedmiotowej inwestycji.
Od decyzji Wojewody Świętokrzyskiego odwołania wnieśli: H. G. i D. S., A. i S. T., E. i K. L., J. Z., M. i J. L., J. B., G. K., A. B. oraz T., R. i D. K., które były przedmiotem merytorycznej oceny przez organ odwoławczy.
Minister Infrastruktury prowadząc postępowanie odwoławcze wskazał, iż decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), która została znowelizowana z dniem 10 września 2008 r., mocą przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958). Mając na uwadze treść art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. Minister podniósł, iż z uwagi na fakt, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte przed dniem 10 września 2008 r., a decyzja Wojewody Świętokrzyskiego została wydana w dniu [...] grudnia 2008 r., organ odwoławczy stosuje przepisy ustawy, obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania.
W dalszej części uzasadnienia Minister podkreślił, iż w trakcie przeprowadzonego postępowania odwoławczego rozpatrzył ponownie złożony przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wniosek z dnia 8 września 2008r., przeanalizował dokumenty zgromadzone przez organ I instancji oraz zbadał wydaną przez Wojewodę Świętokrzyskiego decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r.
Analiza wykazała, iż do wniosku inwestor załączył wymagane specustawą dokumenty:
- opinie takie jak: uchwałę Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...], Wójta Gminy Masłów z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], Wójta Gminy Miedziana Góra z dnia [...] lipca 2008 r. znak: [...], Prezydenta Miasta Kielce z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], Wójta Gminy Sitkówka - Nowiny z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], Burmistrza Miasta i Gminy Chęciny z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego z dnia [...] sierpnia 2008 r., znak: [...],
- pisma z wnioskiem o opinię kierowane do Zarządu Powiatu Kieleckiego oraz Wójta Gminy Piekoszów, co do których nie złożono zastrzeżeń,
- mapy w skali 1:1000, na których przedstawiono proponowany przebieg drogi, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych oraz istniejące uzbrojenie terenu, analizę powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, mapy zawierające projekty podziału nieruchomości oraz określenie zmian w dotychczasowej infrastrukturze zagospodarowania terenu,
- decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r., znak: [...], o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
Wojewoda Świętokrzyski, zgodnie z art. 5 ust. 5 specustawy zawiadomił o wszczęciu postępowania o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej, w drodze obwieszczeń w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi oraz w prasie lokalnej. W aktach sprawy znajdują się potwierdzenia: Urzędu Miasta Kielce, Urzędu Gminy w Miedzianej Górze, Urzędu Gminy Masłów, Urzędu Gminy i Miasta Chęciny oraz Urzędu Gminy Sitkówka-Nowiny o wywieszeniu przedmiotowego obwieszczenia w dniach od 30 października do 13 listopada 2008 r., a także potwierdzenie Urzędu Gminy w P. informujące o wywieszeniu w dniach od 30 października do 14 listopada 2008 r. Ponadto do akt sprawy załączono dowód wydrukowania obwieszczenia w "[...]" w dniu 30 października 2008 r. W obwieszczeniach podano, gdzie strony mogą zapoznać się ze sprawą i gdzie można składać ewentualne uwagi i wnioski.
W ocenie organu odwoławczego decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi z dnia [...] grudnia 2008 r. czyni również zadość wymogom, jakie stawia tego rodzaju decyzjom art. 7 ust. 1 specustawy. Zawiera ona właściwe wymagania oraz wskazuje warunki, które winny być uwzględnione w dalszych etapach procesu inwestycyjnego. W konsekwencji brak jest podstaw do zakwestionowania tej decyzji.
Rozpatrując zarzuty podniesione w odwołaniach, Minister uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez H. G. i D. S. Minister wskazał, iż organ odwoławczy na gruncie specustawy jest właściwy jedynie do oceny legalności wydanej decyzji, tj. zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, nie jest natomiast w jego kompetencji ocena ekonomicznych i emocjonalnych skutków decyzji w odniesieniu do właścicieli poszczególnych nieruchomości. Podkreślił również, że kwestie odszkodowania za przejęte nieruchomości reguluje art. 12 ust. 4 specustawy, zgodnie z którym przechodzą one na własność Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym przez wojewodę w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 i 18a specustawy. Odnosząc się do kwestii czasowego zajęcia działki o nr ewid. [...] (Gmina M., obręb [...]) pod przebudowę infrastruktury technicznej, organ stwierdził, że decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi wskazuje jedynie, gdzie zachodzi konieczność dokonania takiego przebudowania. Wskazanie w decyzji lokalizacyjnej przez organ obszarów, gdzie planuje się przebudowę istniejącej infrastruktury, wynika z konieczności zawarcia w decyzji wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich o czym mówi art. 7 ust. 1 pkt 4 specustawy. Organ zobowiązany jest do wskazania miejsca gdzie funkcjonujące przed realizacją inwestycji urządzenia będą przeniesione poprzez wskazanie w decyzji działek do czasowego zajęcia. Zgodnie z art. 30 ust 1 specustawy, sprawy związane z przebudową infrastruktury technicznej na obszarach poza liniami rozgraniczającymi teren inwestycji znajdują rozstrzygnięcie na etapie pozwolenia na budowę i nie należą do zakresu spraw rozpatrywanych na etapie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi. Odnosząc się zaś do kwestii braku mieszkania, w którym strony mogłyby przebywać na okres budowy Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 4 specustawy, w przypadku gdy decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi dotyczy nieruchomości zabudowanej, właściwy zarządca drogi jest obowiązany, w terminie faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie, do wskazania lokalu zamiennego. W związku z powyższym obawy stron uznano za bezzasadne. Minister wyjaśnił również, że do kompetencji organu administracyjnego wydającego decyzję o ustaleniu lokalizacji drogi, jak również organu rozpatrującego odwołania od niej, nie należy korekta przebiegu drogi wyznaczonej przez inwestora. Stanowisko to zostało podkreślone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. IV SA/Wa 638/06, zgodnie z którym przepisy specustawy nie upoważniają organów orzekających do oceny racjonalności lub słuszności rozwiązań przyjętych we wniosku o ustalenie lokalizacji drogi. Organy te mają obowiązek dokonać jedynie oceny, czy wnioskowane ustalenie lokalizacji przedsięwzięcia nie pozostaje w sprzeczności z prawem powszechnie obowiązującym.
Rozpoznając odwołanie A. i S. T. Minister zaznaczył, że zgodnie z pkt IV decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację omawianego przedsięwzięcia, wymaga ono wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie oceny skuteczności zastosowanych rozwiązań w celu zapewnienia ochrony terenów zabudowy mieszkaniowej przed hałasem. Analizę należy wykonać w terminie po upływie 1 roku od dnia oddania obiektu do użytkowania i przedstawić w terminie 18 miesięcy od dnia oddania obiektu do użytkowania. W przypadku stwierdzenia przekroczeń wartości dopuszczalnych poziomu hałasu należy zastosować odpowiednie środki ochrony. W sytuacji, w której standardy jakości środowiska nie będą mogły być dotrzymane, należy podjąć działania mające na celu utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania. Odnosząc się z kolei do podnoszonych przez strony kwestii uzbrojenia terenu, a także zgodności planowanej inwestycji z zasadami Prawa budowlanego Minister wyjaśnił, iż będą one przedmiotem odrębnego postępowania dotyczącego uzyskania pozwolenia na budowę. Zaskarżona decyzja Wojewody Świętokrzyskiego wyznacza jedynie teren ograniczający inwestycję, nie decydując o szczegółowych rozwiązaniach technicznych zastosowanych przy jej realizacji.
W odpowiedzi na zarzut braku naniesienia zabudowań zlokalizowanych na nieruchomości skarżących na mapach geodezyjnych, organ odwoławczy wyjaśnił, iż przedmiotowe budynki zostały zamieszczone na mapie z projektem podziału nieruchomości, stanowiącej załącznik Nr 2.18 do decyzji (rys. 2b). Odnosząc się zaś do zarzutu stron, iż początkowe plany inwestycji różnią się od projektu końcowego, Minister wyjaśnił, że jedynie inwestor jest władny do decydowania o finalnym kształcie inwestycji, będącym przedmiotem rozstrzygnięcia decyzją administracyjną.
Organ podniósł ponadto, iż zaskarżona decyzja nie przesądza o szczegółowych rozwiązaniach technicznych, gdyż pozostają one w zakresie regulowanym przez pozwolenie na budowę. Zgodnie z pkt 7 "Warunków lokalizacji" (str. 9 decyzji), inwestycję należy zaprojektować w sposób zapewniający poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym m. in. zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Ponadto zgodnie z niniejszym punktem decyzji, należy zapewnić możliwość korzystania z urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z drogą, których przebudowa będzie wiązać się z inwestycją. W związku z powyższym zarzut strony dotyczący braku wjazdu na stację paliw nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do wniosku stron o wydanie informacji o parametrach drogi S-[...] w odniesieniu do wyodrębnionego obszaru inwestycji Minister wyjaśnił, że szczegółowe rozwiązania i parametry techniczne zostaną ustalone dopiero w pozwoleniu na budowę. Ponadto zgodnie z treścią obwieszczenia Wojewody Świętokrzyskiego strony miały możliwość zapoznania się z zaskarżoną decyzją, w tym także z wnioskowanymi informacjami, w Wydziale Infrastruktury i Geodezji Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach.
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r., uzupełnione późniejszymi pismami procesowymi złożyli H. G., D. S., A. T. i S. T.
H. G. i D. S. decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. zaskarżyły w części dotyczącej nieruchomości wspólnej, oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek: [...] - obręb [...],[...]i [...]- obręb [...] oraz [...] i [...] - obręb [...] zarzucając jej:
- naruszenie art. 64 Konstytucji RP w związku z art. 140 ustawy Kodeks cywilny, art. 7 ust. 1 pkt 2 specustawy oraz art. 7 K.p.a., poprzez pozbawienie ich własności dwóch budynków gospodarczych i gruntu rolnego, bez uwzględnienia słusznego interesu stron, z naruszeniem istoty prawa własności, a także poprzez zajęcie, bez oznaczenia czasu tego zajęcia, działki nr [...] na wybudowanie słupów linii wysokiego napięcia,
- naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Świętokrzyskiego w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego, co spowodowało, że skarżące nie miały możliwości zgłoszenia dowodu z wizji lokalnej dokumentującej położenie ich nieruchomości oraz możliwości zmiany przebiegu linii rozgraniczających inwestycję. Ponadto skarżące stwierdziły, że nie mogły złożyć wniosku o przeprowadzenie przesłuchania w celu dokładnego wyjaśnienia spraw służących ochronie ich interesów,
- naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 i art. 86 K.p.a., a także art. 7 ust. 1 pkt 4 specustawy w związku z art. 140 K.p.a., tj. wydanie decyzji bez wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego oraz bez zagwarantowania ochrony interesów w zakresie kosztów przeprowadzenia gospodarstwa rolnego z inwentarzem, zebrania zasianych plonów. Ponadto skarżące podniosły, iż zaskarżona decyzja winna określić inny niż ustawowy termin opuszczenia nieruchomości ze względu na rozmiary przenoszonego gospodarstwa. Zdaniem skarżących nie zagwarantowano im także możliwości przeniesienia gospodarstwa rolnego, albowiem nie można uznać za spełnienie tegoż warunku zapewnienie lokalu mieszkalnego.
A. i S. T. decyzję Ministra Infrastruktury zaskarżyli w części dotyczącej nieruchomości o numerach [...] i [...] obręb [...], zarzucając jej naruszenie:
- art. 64 Konstytucji RP oraz art. 140 ustawy Kodeks cywilny w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez dowolne ograniczenie prawa własności z całkowitym pominięciem słusznego interesu strony oraz w sposób naruszający istotę prawa własności,
- art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 140 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, w tym z art. 7 pkt 3 i 4 specustawy. Skarżący podnieśli, iż nie rozpatrzono dokładnie zarzutów odwołania w zakresie braku w decyzji pierwszoinstancyjnej określenia warunków wynikających z potrzeby ochrony środowiska przed zanieczyszczeniem powietrza, gleby i hałasem. Ponadto skarżący twierdzili, że decyzja Ministra Infrastruktury nie odnosi się do braku wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów stron w zakresie ograniczenia prawa własności,
- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronom wypowiedzenia i ustosunkowania się do zgromadzonego materiału przed wydaniem zaskarżonej decyzji,
- brak uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji poprzez brak wskazania przyczyn dla których Minister Infrastruktury odmówił wiarygodności wyjaśnieniom i dowodom stron w zakresie kwestionowania przez skarżących poprawności ustalenia linii rozgraniczających teren inwestycji, co powoduje jednocześnie wadliwość formalną decyzji z uwagi na treść art. 107 § 3 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi w/w skarżący podnieśli, iż Minister Infrastruktury winien w uzasadnieniu faktycznym decyzji wskazać powody, które zadecydowały o nieuwzględnieniu zarzutów dotyczących sytuowania krawędzi jezdni planowanej drogi w odległości odpowiednio 8 i 5 m. od istniejących budynków. Zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych odległość w terenie niezabudowanym drogi ekspresowej od budynków winna wynosić 40 metrów, natomiast drogi krajowej 25 m. Skarżący wskazali, iż teren ich nieruchomości wykorzystywanej na cele rolnicze, położony jest obok innych gruntów rolnych i nie jest terenem zabudowanym w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430), gdyż w terenie leżącym w otoczeniu nieruchomości skarżących nie dominują obszary o miejskich zasadach zagospodarowania. Dlatego - zdaniem skarżących - ustalenie linii rozgraniczających teren inwestycji nastąpiło z naruszeniem art. 7 i art. 77 K.p.a. w zw. z art. 43 ustawy o drogach publicznych. Skarżący podnieśli również, iż w decyzji lokalizacyjnej Wojewody Świętokrzyskiego brak jest dodatkowych warunków dotyczących zabezpieczenia interesów stron. Skarżący wskazali, że istnieje możliwość innego ulokowania inwestycji z uwzględnieniem zasad słusznego interesu stron i interesu publicznego. Ponadto podnieśli, że przyjęcie raportu określającego potrzebę monitoringu porealizacyjnego inwestycji, po upływie 18 miesięcy od jej wykonania, nie zabezpieczy interesów skarżących w zakresie wpływu na zdrowie i życie zanieczyszczeń powietrza, hałasu, a także zanieczyszczenia gleby. Wskazali również, że nastąpiło drastyczne, przewyższające uzasadnioną potrzebę ograniczenie prawa własności i zmiana sposobu jej użytkowania, a także pozbawienie możliwości pobierania pożytków z uprawy gruntów rolnych powodujące pogorszenie sytuacji ekonomicznej. Dodatkowo skarżący podnieśli pozbawienie możliwości wyposażenia swoich dzieci w działki pod budowę ich własnych domów. Zdaniem skarżących decyzja lokalizacyjna Wojewody Świętokrzyskiego powinna zabezpieczyć ich interesy np. poprzez zagwarantowanie budowy elementów zabezpieczających wokół budynku, ulokowanie drogi w większej odległości od budynku mieszkalnego, a także zmniejszenie wielkości terenu zajętego pod inwestycję. Brak wyszczególnienia w decyzji Wojewody Świętokrzyskiego w/w warunków ochrony środowiska i ich uzasadnionych interesów, pozbawia ich możliwości obrony w trakcie późniejszego postępowania o wydanie pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżących, Minister Infrastruktury powinien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, dopuszczając: dowody z przesłuchania stron, sprawdzenie przebiegu linii rozgraniczających na gruncie lub opinię biegłego geodety co do możliwości innego przebiegu inwestycji. Skarżący podnieśli ponadto, że na etapie rozpatrywania sprawy przez Wojewodę Świętokrzyskiego inwestor publikował na swojej stronie internetowej przebieg inwestycji różniący się od zatwierdzonego decyzją lokalizacyjną, o czym skarżący nie wiedzieli ze względu na brak informacji o zakończeniu postępowania przed wydaniem w/w decyzji. Niniejsza kwestia nie została także rozpatrzona przez Ministra Infrastruktury, co skutkuje naruszeniem art. 7, art. 75, art. 77 i art. 140 K.p.a., z powodu załatwienia sprawy bez wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego z pominięciem słusznego interesu strony. Formalna zgodność decyzji lokalizacyjnej z przepisami specustawy nie oznacza, że mamy do czynienia ze zgodnością materialną decyzji. Inwestor decydując we wniosku o ustaleniu lokalizacji o jej finalnym kształcie nie może pozostawać poza kontrolą merytoryczną organów administracyjnych, w zakresie zgodności inwestycji z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska i interesów osób trzecich. Strony wskazały także, że Minister Infrastruktury nie zamieścił uzasadnienia faktycznego świadczącego o racjonalności i słuszności rozwiązań przyjętych przez inwestora, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji, a także art. 7 i 8 K.p.a. poprzez brak wszechstronnej analizy zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem słusznego interesu strony i zasady budowania zaufania do organów państwa. Kolejnym zarzutem podniesionym przez skarżących jest niedoinformowanie stron przez Ministra Infrastruktury o zakończeniu postępowania odwoławczego, co uniemożliwiło wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkuje naruszeniem art. 10 § 1, art. 7, art. 77 i art. 140 K.p.a. Skarżący podnieśli również, iż Minister Infrastruktury winien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe i dopuścić dowód z wysłuchania stron w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności spornych przed wydaniem decyzji, zgodnie z art. 75, art. 140 i art. 136 K.p.a.
Za okoliczności sporne skarżący uważają prawidłowość ustalenia linii rozgraniczających inwestycje, a także spełnienie wymagań w zakresie ochrony środowiska i uzasadnionych interesów osób trzecich.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, powołując motywy zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 1 czerwca 2010 r. H. G. podniosła, iż budowy drogi jeszcze nie rozpoczęto i nie otrzymała jeszcze odszkodowania. Podkreśliła również, że w toku postępowania administracyjnego naruszono art. 10 K.p.a. uniemożliwiając stronie zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenie się w sprawie. Wskazała również, że skutkiem wydania zaskarżonej decyzji jest pozbawienie skarżącej oraz jej rodziny całego dobytku.
Skarżąca D. S. podtrzymała stanowisko przedstawione w skardze i w piśmie procesowym z dnia 26 sierpnia 2009 r. oraz przyłączyła się do stanowiska zaprezentowanego przez skarżącą H. G.
Skarżąca A. T. w imieniu własnym oraz skarżącego S. T. poparła skargę oraz stanowisko zaprezentowane w złożonych pismach procesowych. Wyjaśniła również, że do dnia dzisiejszego nie otrzymała odszkodowania, nie wykonano również wyceny nieruchomości o powierzchni 3380 m², które to działki przejęto aktem notarialnym na rzecz Skarbu Państwa w grudniu 2008 r. Podkreśliła także, że planowane inwestycje spowodują, że nieruchomość skarżącej z każdej strony będzie graniczyła z drogami publicznymi, co będzie miało bezpośredni wpływ na wartość nieruchomości skarżącej.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skarg. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. podniósł, że jest on bezzasadny, albowiem strony miały możliwość czynnego uczestniczenia w postępowaniu, zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie. Podkreślił, że Minister Infrastruktury orzekał na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji. Wyjaśnił ponadto, iż wybór wariantu planowanej inwestycji nastąpił na etapie postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, w którym to postępowaniu skarżące brały udział.
Pełnomocnik uczestnika postępowania GDDKiA wniósł o oddalenie skarg. Podkreślił, że w decyzji nastąpił podział nieruchomości, wskazano wszystkie działki, które objęto lokalizacją. Wyjaśnił również, iż rozpoczęcie prac planowane jest na przełomie lipca i sierpnia 2010 r. oraz wskazał, że nie była możliwa realizacja innego wariantu drogi, albowiem od strony wschodniej jest już na ukończeniu budowa drogi ekspresowej, której przedłużenie będzie stanowiła ul. [...] od strony zachodniej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie uchybia przepisom prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i dlatego też oddalił wniesione skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył przepis art. 145 § 1 P.p.s.a. i podniósł, że wyeliminowanie przez sąd administracyjny zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego możliwe jest wyłącznie w przypadku ziszczenia się ściśle określonych przesłanek. W szczególności podkreślił, iż podstawą zakwestionowania orzeczenia organu administracji nie może być stwierdzenie wystąpienia jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa lecz musi być to naruszenie, które można uznać co najmniej za takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju uchybień Sąd w niniejszej sprawie się nie dopatrzył.
Sąd uznając zarzuty podniesione przez skarżących za niezasługujące na uwzględnienie, wyjaśnił iż nietrafny jest zarzut obu skarg, że w postępowaniu administracyjnym naruszono art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 140 ustawy Kodeks cywilny poprzez pozbawienie skarżących prawa własności nieruchomości bez uwzględnienia słusznego interesu stron, z naruszeniem istoty prawa własności.
W dalszej części uzasadnienia Sąd przytoczył treść art. 64 Konstytucji RP oraz art. 140 ustawy Kodeks cywilny i podkreślił, że Konstytucja RP nie statuuje bezwzględnego zakazu ograniczania własności przez ustawodawcę. W ustawie zasadniczej zastrzeżono jedynie, że ograniczenie takie może być dokonane wyłącznie w formie ustawowej i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza istoty prawa własności. Spełnia te kryteria ustawowa możliwość wywłaszczenia przez Skarb Państwa pod drogi publiczne nieruchomości należących do podmiotów prywatnych.
Nadto Sąd wskazał, że w postępowaniu sądowym strony podniosły w obu skargach, że dokonano w nadmierny sposób ingerencji w przysługujące im prawo własności nieruchomości oraz wskazały, że można było w mniejszym zakresie wywłaszczyć ich nieruchomości, ewentualnie zlokalizować pewne fragmenty drogi w innym miejscu, ilustrując swoje twierdzenia przedłożonym obszernym materiałem kartograficznym (k. 26, 27, 28, 29, 130, 240, 248 akt sądowych).
Jednakże konfrontacja wskazanego wyżej stanowiska skarżących oraz przedłożonych przez nich dokumentów z materiałem dowodowym sprawy zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym przez organ pierwszej instancji, w tym w szczególności z zawartymi w nim mapami oraz z wyjaśnieniami skarżących złożonymi na rozprawie nie daje - w ocenie Sądu - wystarczających podstaw do zakwestionowania stanowiska wyrażonego w decyzjach Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r., że trasa drogi ustalona w postępowaniu administracyjnym ma optymalny przebieg. O ile z życiowego punktu widzenia w pełni zrozumiałym jest niezadowolenie stron z samego faktu odjęcia im własności nieruchomości, to jednakże materiał dowodowy sprawy nie wskazuje na to, że istniała realna możliwość mniejszej ingerencji przez organy w prawo własności skarżących.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w oczywisty sposób nie można odmówić trafności rozumowaniu skarżących, że od organu właściwego w sprawie lokalizacji dróg należy oczekiwać, że przy wybieraniu wariantu planowanej inwestycji weźmie on pod uwagę to, aby w jak najmniejszy możliwy sposób ingerować w prawo własności niepublicznych podmiotów prawa, niemniej nie można oczekiwać, aby przesłanka nieingerowania w prywatną własność była bezwzględnie priorytetowa, tj. aby miała absolutne pierwszeństwo przed wszystkimi innymi aspektami lokalizacji drogi. Organ ma bowiem obowiązek wybrać z ewentualnych wariantów przebiegu fragmentu drogi wariant korzystniejszy dla właścicieli nieruchomości tylko wtedy, gdy zastosowanie tego wariantu znajduje swoje uzasadnienie funkcjonalne, techniczne i ekonomiczne. Oczywistym jest, że kryteriów tych nie spełnia każda z ewentualności przebiegu fragmentu drogi, którą dałoby się sformułować na gruncie teoretycznym, tak jak ma to miejsce w przypadku propozycji skarżących.
W ocenie Sądu I instancji, nietrafne są pozostałe zarzuty H. G. i D. S.
Zdaniem Sądu nie można uznać, że w postępowaniu administracyjnym naruszono uprawnienia procesowe stron, które to naruszenia miałyby doprowadzić do pozbawienia ich czynnego udziału w postępowaniu. Uznano, że orzekające w sprawie organy wypełniły w tym zakresie wszystkie spoczywające na nich obowiązki. W szczególności z akt sprawy wynika, że Wojewoda Świętokrzyski, zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych zawiadomił o wszczęciu postępowania o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej, w drodze obwieszczeń w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi oraz w prasie lokalnej. Podobnie strony zostały poinformowane o przesłaniu odwołania przez Wojewodę Świętokrzyskiego do Ministra Infrastruktury pismem znak [...]. Zatem, w ocenie Sądu, strony miały możliwość zapoznania się z aktami sprawy oraz zgłaszania dowodów. Ponadto - w ocenie Sądu - nie można uznać, że w ocenianym postępowaniu wystąpiła konieczność przeprowadzenia dowodu z wizji lokalnej, albowiem okoliczności faktyczne, które miałyby być przedmiotem takiej wizji były możliwe do ustalania w oparciu o zgromadzone w postępowaniu administracyjnym dokumenty, w tym w szczególności w oparciu o mapy uwzględniające umiejscowienie nieruchomości skarżących. Zgodnie z art. 78 § 1 K.p.a. organ administracji nie może uwzględnić żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność nie mająca znaczenia dla sprawy.
Ponadto zdaniem Sądu w sprawie tej nie wystąpiły przesłanki do przeprowadzenia przez organy dowodu z przesłuchania stron w szczególności, że w postępowaniu administracyjnym nie istnieje obowiązek przesłuchania strony. Przesłuchanie to może odbyć się wtedy, gdy pozostały w sprawie niewyjaśnione, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Sąd podzielił również stanowisko Ministra co do braku możliwości uwzględnienia zarzutu nieadekwatności zapewnienia lokalu zamiennego w sytuacji posiadania gospodarstwa rolnego.
Również w ocenie Sądu nietrafne są zarzuty skargi A. i S. T. Sąd wyjaśnił, że nieusprawiedliwiony jest zarzut, iż w postępowaniu odwoławczym nie rozpatrzono dokładnie zarzutów skarżących zgłaszanych w odwołaniu, a to w zakresie braku w decyzji pierwszoinstancyjnej określania warunków wynikających z potrzeby ochrony naszego środowiska na etapie projektowania, wykonawstwa i eksploatacji inwestycji przed zanieczyszczeniem powietrza, hałasem, zanieczyszczeniem gleby, a także braku wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów skarżących odnośnie zakresu ograniczenia własności skarżących. Nadto Sąd wskazał, że kwestie ochrony środowiska uregulowano w decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji, a wyrokiem z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 968/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. T. i S. T. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. Sąd wyjaśnił również, że decyzja ta wymaga wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie oceny skuteczności zastosowanych rozwiązań w celu zapewnienia ochrony terenów zabudowy mieszkaniowej przed hałasem i wskazał, że analizę należy wykonać w terminie po upływie jednego roku od dnia oddania obiektu do użytkowania i przedstawić w terminie 18 miesięcy od dnia oddania obiektu do użytkowania. W przypadku stwierdzenia przekroczeń dopuszczalnych wartości poziomu hałasu należy zastosować odpowiednie środki ochrony. W sytuacji, w której standardy jakości środowiska nie będą mogły być dotrzymane, należy podjąć działania mające na celu utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie ma podstaw do przypuszczenia, że monitoring nie zabezpieczy interesów skarżących. Zastrzeżenie dla analizy terminu 18 miesięcy od zrealizowania inwestycji drogowej uznać należy za niezbędne dla uzyskania danych pozwalających na ustalenie, czy inwestycja szkodzi, czy też nie.
Również zarzut naruszenia art. 43 ustawy o drogach publicznych Sąd uznał za niezasadny.
W dalszej części uzasadnienia Sąd powołał się na orzecznictwo sądowo- administracyjne (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 638/06) i wyjaśnił, że norma zawarta w przytoczonym przepisie reguluje wymóg obowiązujący w procesie sytuowania obiektu budowlanego przy istniejącej drodze publicznej. Nie dotyczy natomiast sytuacji odwrotnej: sytuowania drogi publicznej przy istniejącym obiekcie budowlanym (ani przeznaczenia terenu pod drogę w planie miejscowym). Dyspozycja art. 43 ust. 1 ustawy o drogach publicznych normuje odległości, jakie muszą być zachowane między obiektem budowlanym, a krawędzią jezdni istniejącej drogi publicznej, podczas budowy obiektu budowlanego, a nie podczas budowy drogi.
Sąd nadto wskazał, że Minister Infrastruktury orzekał w przedmiotowej sprawie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji, nie przeprowadzając dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu zebranie dodatkowych dowodów. Mając na uwadze fakt, że strony zostały prawidłowo poinformowane o wszczęciu postępowania oraz o przekazaniu odwołań przez Wojewodę Świętokrzyskiego do Ministra Infrastruktury, skarżący mieli od momentu wszczęcia postępowania możliwość zapoznania się oraz wypowiedzenia co do zgromadzonego w sprawie materiału, w oparciu o który wydane zostały omawiane decyzje. Na organie odwoławczym spoczywałby obowiązek zapewnienia stronom możliwości wypowiedzenia się, zgodnie z dyspozycją art. 10 K.p.a. w sytuacji, gdy organ prowadziłby, w oparciu o art. 136 K.p.a. dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Powyższe - w ocenie Sądu - nie miało w niniejszej sprawie miejsca.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiedli A. i S. T., zaskarżając go na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez błędną
wykładnię art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
w zakresie w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za
dopuszczalne ograniczenie prawa własności podmiotów fizycznych przy
ustaleniu linii rozgraniczającej inwestycję drogową ulokowaną na działkach
skarżących położonych w K. przy ul. [...] pomijając rozpatrzenie
sprawy w aspekcie dalszej przesłanki wymienionej w art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uzależniającej ograniczenie prawa własności od nienaruszalności istoty własności przy ustaleniu linii rozgraniczających inwestycję, co doprowadziło do oddalenia skargi, gdyby zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej mając na względzie dokonany zakres ograniczenia prawa własności skarżących kasacyjnie zaskarżoną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. i poprzedzającą decyzją Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] grudnia 2008 r., znak [...], wówczas doszedłby do przekonania, że ustalone w w/w decyzjach linie rozgraniczające inwestycję drogową naruszają istotę własności skarżących i wobec tego nie są spełnione kryteria wywłaszczenia przez Skarb Państwa działek nr [...],[...] w tak dużym zakresie, wówczas skarżący mogliby liczyć na uwzględnienie skargi,
- art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
P.p.s.a. poprzez rozpatrzenie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w
Warszawie wbrew rzeczywistemu stanowi faktycznemu sprawy, przytoczenie w
uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanu faktycznego nie odpowiadającego
zakresowi skargi co do zarzutu braku dostępu do drogi publicznej oraz wjazdu
na stację paliw, a także powiązaniu niektórych fragmentów uzasadnienia
wyroku dotyczącego innej skargi o podobnym, ale nie takim samym stanie
faktycznym co skutkuje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przedstawił
stanu rzeczywistego sprawy skarżących, w oparciu o który rozstrzygnął sprawę.
Uchybienie to mogło doprowadzić do oddalenia skargi, albowiem gdyby
Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniał sprawę na podstawie rzeczywistego,
indywidualnie i dokładnie określonego stanu faktycznego w sprawie, to
spowodowałby wydanie odmiennego orzeczenia,
- art. 135 i 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 145
§ 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. a także naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych poprzez rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji w oparciu o niepełny materiał dowodowy, a to wobec nie przedstawienia przez organy administracji I i II instancji innego wariantu dróg zjazdowych z ronda w ciągu ul. [...] w K. do ulic: [...] i [...] w K. ani też konkretnego uzasadnienia ekonomicznego i technicznego dla dotychczasowej wersji dróg zaplanowanych na działkach skarżących orzekł, a Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał, że przebieg dróg ustalony w zaskarżonej decyzji jest optymalny. Również nie uzasadnił dlaczego zgłoszone przez skarżących dowody w postępowaniu sądowym przeciwko ustalonej lokalizacji dróg są niewystarczające, co skutkowało oddaleniem skargi, podczas gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 134 § 1 P.p.s.a. nie związania Sądu zarzutami i wnioskami stron dokonał pełnej weryfikacji legalności działania organów I i II instancji w aspekcie zgłoszonych dowodów przez skarżących w toku postępowania sądowego zorientowałby się, że ustalone w zaskarżonych decyzjach Ministra Infrastruktury i Wojewody Świętokrzyskiego linie rozgraniczające inwestycję drogową naruszają uzasadnione interesy skarżących pozbawiając ich ponad uzasadnioną potrzebę prawa własności działek nr [...] i [...] położonych w Kielcach przy ul. [...] oraz nie zabezpieczając skarżących przed uciążliwościami inwestycji w trakcie wykonawstwa i eksploatacji tj. przed hałasem, zanieczyszczeniem powietrza i gleby. Gdyby dalej Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 135 P.p.s.a. skontrolował decyzje organów administracji I i II instancji czy przy ich podejmowaniu uwzględniono taktycznie uzasadnione interesy skarżących zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych to wówczas mógłby uwzględnić skargę,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania przez błędną wykładnię art. 10 § 1 K.p.a. poprzez stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż na organie odwoławczym spoczywa obowiązek zapewnienia stronom możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji tylko wtedy gdy ten organ przeprowadzał uzupełniające postępowanie dowodowe. Rozumowanie takie Sądu jest błędne, albowiem odstąpienie od wymienionej w art. 10 § 1 K.p.a. zasady może mieć miejsce tylko w konkretnie wymienionych przypadkach w art. 10 § 2 K.p.a., które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Zaniechanie w tej kwestii organu odwoławczego uniemożliwiło skarżącym skuteczne zgłoszenie dowodów (co uczynili dopiero w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i skutkowało oddaleniem skargi) podważających stanowisko Ministra Infrastruktury o nie naruszeniu uzasadnionych interesów skarżących w zakresie ochrony środowiska, w tym zdrowia i niezgodnego z prawem wywłaszczenia skarżących z posiadanej nieruchomości w celu ulokowania inwestycji drogowej, co skłoniłoby Sąd do pozytywnego dla stron rozstrzygnięcia sprawy.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej, jej autor wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie jako nie mającej usprawiedliwionych podstaw i zasądzenie kosztów postępowania.
Również Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, informując jednocześnie, że budowa przedmiotowej drogi ekspresowej została już rozpoczęta na dowód czego przestawił kserokopię spisanego w dniu 15 września 2010 r. protokołu przekazania wykonawcy placu budowy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej ustawy. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Natomiast skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a." - Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa nie wymaga w tym przypadku, aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy. Wystarczy uznanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
A zatem, aby Sąd pierwszej instancji mógł zastosować ten przepis ustawa wymaga stwierdzenia, iż organ administracji dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Wbrew wywodom kasacji Sąd I instancji trafnie uznał w okolicznościach tej sprawy rozpoznając skargę A. i S. T., iż nie zasługiwała ona na uwzględnienie wobec braku zaistnienia podnoszonych w niej naruszeń prawa jak i wystąpienia innych przesłanek skutkujących uwzględnieniem tejże skargi. Stąd też zasadnie ją oddalił albowiem w razie nieuwzględnienia skargi Sąd zobowiązany jest do zastosowania przepisu art. 151 P.p.s.a.
Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania mającego na celu ocenę legalności przedmiotowej decyzji ustalającej lokalizację drogi publicznej zasadnie orzekł o nieuwzględnieniu skargi małżonków T., gdyż wydane w sprawie decyzje odpowiadały prawu.
Wskazane w kasacji przepisy Konstytucji RP tj. art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 ustawy zasadniczej nie zostały naruszone. Zatem zgłoszony w kasacji zarzut błędnej ich wykładni nie można uznać za usprawiedliwiony.
Przede wszystkim wskazać trzeba, że prawo własności, którego nadmierne naruszenie zarzucają skarżący, nie jest prawem bezwzględnym i może być ograniczane, pod warunkiem że nastąpi to tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza istoty prawa własności (art. 64 ust. 3 Konstytucji). Rzeczypospolita Polska chroni prawo własności i dziedziczenie (art. 21 ust. 1 Konstytucji). Wywłaszczenie jest natomiast dopuszczalne tylko na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2 Konstytucji).
Zagwarantowanie prawa własności nie oznacza bynajmniej, że jest ona niewzruszalna. Mogą zaistnieć takie sytuacje, w których niezbędna jest zmiana właściciela. Konstytucja przewiduje sytuacje tego rodzaju i dlatego nie wyklucza i nie zakazuje dokonania wywłaszczenia mienia. Jest dopuszczalne o ile spełnione zostaną dwa warunki a to wywłaszczenie nastąpi na cel społeczny i wypłacone zostanie słuszne odszkodowanie.
W kontrolowanym postępowaniu na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych – zwanej dalej specustawą, które faktycznie prowadzi do wywłaszczenia dotychczasowych właścicieli, powyższe warunki zostały spełnione. Przejście z mocy prawa własności nieruchomości skarżących, w granicach wydzielonych liniami rozgraniczającymi zatwierdzonymi w projekcie podziału, następuje na podstawie przepisów ustawowych, przewidujących obowiązek ustalenia odszkodowania (art. 12, 18 specustawy). Również pozbawienie skarżących prawa własności stanowi realizację celu publicznego, jakim jest budowa drogi (rozbudowa drogi krajowej S-[...] na odcinku obwodnicy [...] oraz Gmin M., M., P., S.) mającej służyć polepszeniu obsługi komunikacji w K. i jego okolicach.
Zdaniem inwestora realizacja tej inwestycji, z przeznaczeniem na ten cel szeregu działek, również i tych będących własnością skarżących, stanowi konieczną inwestycję celu publicznego i dlatego została w takim kształcie zaproponowana we wniosku inicjującym postępowanie. Wobec tego ani organ, ani sąd nie mogą ingerować w przebieg inwestycji. To inwestor (Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad) jest bowiem zarządcą dróg, monitoruje funkcjonowanie istniejącego układu komunikacyjnego i opracowuje sposoby jego usprawnienia, a także – posiadając najobszerniejsze informacje w tej dziedzinie – jest w stanie najbardziej racjonalnie sformułować potrzeby komunikacyjne miasta, których zaspokojenie stanowi niewątpliwie cel publiczny.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie można również uznać, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok naruszył przepisy art. 3 § 1, art. 134 i 135 jak też art. 141 § 4 P.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 P.p.s.a.)
Zakres kontroli wyznacza art. 134 P.p.s.a., stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1), Nadto zgodnie z art. 135 ustawy P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Powołane przepisy obligują Sąd do objęcia kontrolą wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie, niezależnie od tego, w jakiej fazie postępowania administracyjnego zapadły, jeżeli mieszczą się w granicach stosunku administracyjnoprawnego wyznaczającego daną sprawę. Rozpoznaniem tym winny być zatem objęte wszystkie rozstrzygnięcia w tej samej sprawie, czyli dotyczące konkretyzacji danego stosunku materialnoprawnego.
Natomiast przepis art. 141 § 4 P.p.s.a., określa, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazanie co do dalszego postępowania.
Niewątpliwie szczególne miejsce w uzasadnieniu wyroku Sądu zajmuje wskazanie podstawy rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Powinno ono mieć charakter zwięzły ale pozwalający na skontrolowanie przez strony postępowania i ewentualnie Naczelny Sąd Administracyjny, czy Sąd pierwszej instancji nie popełnił błędu w swoim rozumowaniu. Tym samym zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie można by uznać za usprawiedliwiony w sytuacji, kiedy Sąd nie wyjaśniłby w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści tego przepisu, dlaczego uznał wniesioną skargę małżonków T. za niezasadną, co w konsekwencji doprowadziło do zastosowania w tej sprawie art. 151 P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, iż przesłanki oddalenia przedmiotowej skargi A. i S. T. zamieszczone w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia zostały prawidłowo i w sposób jednoznaczny przedstawione. Uzasadnienie to jest przekonujące i nie można mu zarzucić dowolności albowiem odnosi się zarówno do podstawy rozstrzygnięcia organu administracji jak i do stanu faktycznego sprawy opisanego prawidłowo w motywach zaskarżonego wyroku.
Przede wszystkim zauważyć należy, że nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. powiązanie niektórych fragmentów uzasadnienia dotyczącego innej skargi w tym wypadku skargi H. G. i D. Si. Niewątpliwie Sąd rozpoznawał skargę A. i S. T. łącznie ze skargą innych stron wyżej wskazanych i zarzuty obu tych skarg w części powtarzały się, a zatem należało ustosunkował się do tych zarzutów przedstawiając jednolite uzasadnienie, co też skutecznie uczyniono. Nie można uznać, że Sąd orzekał wbrew rzeczywistemu stanowi faktycznemu sprawy, zaś z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż Sąd I instancji również ustosunkował się kompleksowo do zarzutów skargi małżonków T.
Przede wszystkim skarżący mocno akcentowali i akcentują to również w kasacji, że organy administracji nie przedstawiły stronie jak również i w postępowaniu sądowym uzasadnienia ekonomicznego i technicznego co do prawidłowości wyboru lokalizacji dróg i po dokonaniu rozważenia uzasadnionego interesu wywłaszczonych właścicieli.
Jednakże należy w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż materiał dowodowy sprawy nie wskazuje na to, by w rozpoznawanej sprawie istniała realna możliwość mniejszej ingerencji przez organy w prawo własności skarżących. Organ ma bowiem obowiązek wybrać z ewentualnych wariantów przebiegu drogi wariant korzystniejszy dla właścicieli nieruchomości tylko wtedy gdy zastosowanie tego wariantu znajduje uzasadnienie techniczne i ekonomiczne. Niewątpliwie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte w sprawie rozwiązania są optymalne a poza tym wynikają już z wcześniejszych postępowań prowadzonych w tej sprawie. Kwestia wariantowości przebiegu drogi była już rozważana na etapie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia poprzedzającej wydanie zaskarżonych w tej sprawie decyzji i poszczególne rozwiązania tam zaproponowane był następnie uzgadniane z odpowiednimi organami administracji.
Nie można zatem w tej sprawie generalnie uznać podnoszonego zarzutu nieracjonalność rozwiązań przyjętych w decyzji lokalizacyjnej, prowadzących do zbyt rozległego pozbawienia własności prywatnej. Poza tym organ orzekający o lokalizacji drogi w trybie specustawy drogowej nie posiada kompetencji do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji, czy też do zmiany proponowanych rozwiązań co do jej przebiegu. Postępowanie dotyczące ustalenia lokalizacji drogi publicznej, jest postępowaniem prowadzonym z wniosku zarządcy drogi. Do niego należy ustalenie przebiegu projektowanej drogi publicznej. Organ w toku postępowania administracyjnego dokonuje sprawdzenia czy wniosek spełnia przewidziane prawem wymagania, czy projekt jest zgodny z ustawą oraz czy dotyczy inwestycji o charakterze drogi publicznej. Spełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych ustawą specjalną obliguje organ do wydania decyzji o lokalizacji drogi. Organ nie może modyfikować wniosku zarządcy drogi, ani też korygować jej przebiegu. Nie może również uzależniać wydania decyzji od jakichkolwiek innych świadczeń i warunków nie przewidzianych przepisami (art. 6 ustawy specjalnej).
Niedopuszczalna jest również ocena racjonalności czy słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora, bowiem miałaby ona charakter pozaprawny. Podkreślić bowiem należy, że o przebiegu drogi decyduje zarządca (wnioskodawca) i to on wybiera najbardziej korzystne rozwiązanie lokalizacyjne i techniczno – wykonawcze. Przepisy specustawy drogowej nie zobowiązują inwestora do przedstawienia różnych wariantów przebiegu planowanej inwestycji, stąd też ocena organów ogranicza się wyłącznie do zgodności z prawem takiego wariantu, jaki przedstawił wnioskodawca. Organ, a w konsekwencji i sąd rozpoznający skargę na decyzję lokalizacyjną, mogą jedynie ocenić zgodność z prawem rozwiązań decyzji. W rozpoznawanej sprawie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż zaskarżone decyzje w przedstawionym wariancie jako optymalne nie naruszają prawa.
Ponadto nie można uznać za naruszenie prawa mające istniejący wpływ na wynik tej sprawy, nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez Sąd I instancji do kwestii szczegółowych rozwiązań budowlanych podnoszonych przez skarżących w tym np.: rozwiązań dotyczących wjazdu do stacji paliw gdyż w rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Sądu była decyzja lokalizacyjna drogi publicznej, natomiast wskazane wyżej rozwiązania, rozstrzygane będą na kolejnym etapie postępowania w sprawie realizacji spornej drogi, a więc będą przedmiotem oceny w ramach postępowania o pozwoleniu na budowę spornej drogi publicznej.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów wskazać należy, iż przepis art. 7 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych określa elementy konieczne decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi.
W skardze kasacyjnej podniesiono, iż przyjęte w tej sprawie linie rozgraniczające naruszają uzasadnione interesy skarżących pozbawiając ich ponad uzasadnioną potrzebę prawa własności działki nr [...] i [...] oraz nie zabezpieczają skarżących przed uciążliwościami inwestycji w trakcie wykonawstwa i eksploatacji tj. przed hałasem, zanieczyszczeniem powietrza i gleby wiążąc to naruszenie z art. 7 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Zatem tak podniesiony zarzut dotyczy nie zawarcia w zaskarżonej decyzji postanowień odnośnie ustaleń w zakresie warunków wynikających z potrzeby ochrony środowiska ochrony dóbr kultury oraz potrzeb obronności państwa jak i wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich.
Przepis art. 7 ust. 1 pkt 4 wskazanej ustawy zobowiązuje organ do określenia w decyzji m.in. wymagań dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Tyle, że decyzja będzie zawierać szczególne postanowienia w tym zakresie tylko w przypadku ustalenia przez organ w trakcie postępowania o ustalenie lokalizacji drogi, że określona lokalizacja narusza uzasadnione interesy osób trzecich. Tym samym, obowiązek, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy, będzie naruszony, jeśli mimo ustalenia przez organ istnienia uzasadnionych interesów osób trzecich, zasługujących na ochronę, organ nie określi w wydanej decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi stosownych wymogów zapewniających poszanowanie takich interesów.
Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich obejmuje w szczególności zapewnienie dostępu do drogi publicznej, ochronę przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas czy też ochronę przed zanieczyszczeniem powietrza.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji poprawnie odnosząc się do tej kwestii ustalił, powołując się na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji, utrzymaną w mocy przez decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2009 r., że generalnie problematyka ochrony środowiska została uregulowana w tych decyzjach, a niewątpliwie skarżący brali czynny udział w tym postępowaniu. Trafnie również wskazano, że skarga małżonków T. na decyzję ostateczną w sprawie środowiskowych uwarunkowań została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 968/09.
Nie można zatem w rozpoznawanej sprawie uznać, że doszło do naruszenia tej normy prawa materialnego albowiem Sąd I instancji trafnie wskazał, iż planowane przedsięwzięcie wymaga wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie oceny skuteczności zastosowanych rozwiązań w celu zapewnienia ochrony terenów zabudowy mieszkaniowej przed hałasem i wyjaśnił, że analizę należy wykonać w terminie po upływie jednego roku od dnia oddania obiektu do użytkowania i przedstawić w terminie 18 miesięcy od dnia oddania obiektu do użytkowania. W przypadku stwierdzenia przekroczeń dopuszczalnych wartości poziomu hałasu należy zastosować odpowiednie środki ochrony. W sytuacji, w której standardy jakości środowiska nie będą mogły być dotrzymane, należy podjąć działania mające na celu utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania. Dlatego też słusznie wskazano w motywach zaskarżonego wyroku, iż nie ma podstaw do przypuszczenia, że monitoring nie zabezpieczy interesów skarżących, zaś zastrzeżenie dla analizy terminu 18 miesięcy od zrealizowania inwestycji drogowej uznać należy za niezbędne dla uzyskania danych pozwalających na ustalenie, czy inwestycja szkodzi, czy też nie.
Ponadto jednoznacznie wskazać należy, że decyzja organu I instancji zawiera uregulowania dotyczące wymagań w zakresie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, a zamieszczone one zostały w jej punkcie I ppkt 7 rozstrzygnięcia. Wyraźnie zatem nakazano zaprojektować inwestycję zgodnie ze wskazanymi tam uregulowaniami prawnymi jak i zapewniającymi poszanowanie występujących w obszarze obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej, zapewnienie korzystania z urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z drogą, których przebudowa wiązać się będzie z drogą. Nakazano również uwzględniać wskazywaną wyżej decyzje Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r. i jej postanowienia.
Tym samym na tym etapie postępowania nie było potrzeby w decyzji lokalizacyjnej wskazywać dodatkowych kwestii związanych z ochroną ich uzasadnionych interesów, tym bardziej, że skarżący w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wykazali istnienia takich uzasadnionych interesów, których ochrona nie została w odpowiedni sposób zapewniona w decyzji ustalającej lokalizację przedmiotowej inwestycji. Podobnie należy tu ocenić kwestie związane z wymaganiami wynikającymi z potrzeby ochrony środowiska co wynika z dyspozycji art. 7 ust. 1 pkt 3 specustawy drogowej, tym bardziej, że w tym przedmiocie skarżący powołują się jedynie na bardzo ogólnikowe stwierdzenia o "niedotrzymaniu standardów jakości środowiska".
Nadto analizując zaskarżone decyzje nie można przyjąć, że planowanie spornej inwestycji drogowej pozbawi skarżących dostępu do drogi publicznej. Natomiast zastrzeżenia stron odnoszą się wyłącznie do nadmiernego przybliżenia planowanej inwestycji do terenu działki, na którym zlokalizowany jest ich dom. W skardze kasacyjnej wskazano bowiem, że ulokowanie jednej z dwóch dróg zjazdowych od strony północnej w odległości około 8 m. od nieruchomości zabudowanej budynkiem skarżących, a drugiej drogi w odległości 20 m. stanowi naruszenie prawa podczas gdy w sąsiedztwie znajdują się tereny Skarbu Państwa i nieużytki.
Jednakże podnieść należy niezależnie od wyżej przedstawionych rozważań co do racjonalności proponowanych przez inwestora rozwiązań drogowych, że trafnie Sąd I instancji odniósł się do powyższej kwestii przybliżenia planowanej drogi do nieruchomości, na której posadowiony jest dom skarżących w kontekście czynionego zarzutu naruszenie art. 43 ustawy o drogach publicznych. Prawidłowo wyjaśniono, iż norma art. 43 ustawy o drogach publicznych nie dotyczy takiej sytuacji jak w rozpoznawanej sprawie a więc sytuowania drogi publicznej przy istniejącym obiekcie budowlanym. W szczególności jak wynika to z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1687/07 publikowanym w zbiorze Lex nr 470931, art. 43 ust. 1 ustawy o drogach publicznych nie dotyczy sytuowania drogi publicznej przy istniejącym obiekcie budowlanym. Dyspozycja tego przepisu ustawy o drogach publicznych normuje odległości, jakie muszą być zachowane między obiektem budowlanym a krawędzią jezdni istniejącej drogi publicznej, podczas budowy obiektu budowlanego. Teza ta akceptowana przez skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje niewątpliwie zastosowanie w tej sprawie co powoduje, że zarzuty czynione w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie.
Powyższe rozważania nie pozwalają zatem na uwzględnienie zarzutu naruszenia art. 135 i 134 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. a także naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.
Jednocześnie wyjaśnić trzeba, że ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, jak sama jej nazwa wskazuje, ma charakter regulacji szczególnej. Potwierdzają to kolejne nowelizacje ustawy zmierzające do maksymalnego uproszczenia i przyspieszenia realizacji inwestycji drogowych. Uproszczone zasady i procedury przygotowania i realizacji inwestycji drogowych, określone w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), mają zastosowanie do inwestycji mających na celu budowę (rozbudowę) dróg innych niż drogi wewnętrzne w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W rozpoznawanej sprawie ustalono lokalizację drogi publicznej polegającej na rozbudowie drogi krajowej S-[...] do parametrów drogi dwujezdniowej wraz z realizacją obiektów budowlanych, w tym infrastruktury technicznej.
Przypomnienie to uczyniono albowiem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię art. 10 § 1 K.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Przepis art. 10 K.p.a. dotyczy tzw. zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Zasada ta podlega ograniczeniom w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych lecz nie podlega wyłączeniu. W postępowaniu tym strony zawiadamia się o wszczęciu postępowania w drodze obwieszczeń i ogłoszenia prasowego (art. 5 ust. 5 specustawy). W tym samym trybie organy obu instancji zawiadamiają pozostałe strony, poza wnioskodawcą, o wydaniu decyzji lokalizacyjnej (art. 7 ust. 2 i ust. 4 specustawy) oraz wysyłają jedynie zawiadomienie o wydaniu decyzji dotychczasowemu właścicielowi na adres określony w ewidencji gruntów. Należy wskazać, że skarżący brali czynny udział w postępowaniu przed organem I instancji, bowiem strony skierowały do organu swoje zastrzeżenia co do planowanej lokalizacji inwestycji, skorzystali także w ustawowym terminie z prawa wniesienia odwołania do organu II instancji. To, że organ II instancji nie zawiadomił indywidualnie o potrzebie zapoznania się z aktami, nie jest naruszeniem prawa mającym wpływ na wynik postępowania skutkującym uchyleniem zaskarżonego wyroku, albowiem naruszenie to nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia tym bardziej, jak trafnie wskazano w motywach zaskarżonego wyroku, że przed organem II instancji nie było prowadzone uzupełniające postępowanie dowodowe.
Konkludując zauważyć należy, że w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonych decyzji wydając wyrok, który odpowiada prawu. Nie można uznać by kontrola legalności odbyła się z naruszeniem wskazywanych w kasacji przepisów sądowo- administracyjnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślenia raz jeszcze wymaga teza, że prawidłowo Sąd I instancji zastosował przepis art. 151 P.p.s.a. oddalając wniesioną skargę co wprost prowadzi do wniosku, iż nie było podstaw do zastosowania przywołanego przez skarżących w różnych wariantach przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Podobnie nie było podstaw do zastosowania art. 135 P.p.s.a., skoro wyrok oddalający skargę jak już wyżej zaznaczono nie naruszał prawa.
Dlatego też mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż skarga kasacyjna jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie.
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił wniesioną skargę kasacyjną.
Jednocześnie w uwzględnieniu wniosku skarżących zgłoszonego na rozprawie o odstąpienie w przypadku oddalenia skargi od zasądzania od nich zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpił od zasądzenia od skarżących zwrotu kosztów postępowania w całości uznając, iż w sprawie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek o jakim mowa w tej normie związany z charakterem sprawy jak i sytuacją skarżących w tej sprawie realizujących swoje konstytucyjne prawo do Sądu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło