II FZ 398/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 29 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia N. sp. z o.o. w L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 272/09 oddalającego wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi N. sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 11 maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku - podając jako podstawę art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - oddalił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w spawie ze skargi N. spółki z o.o. w L. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 11 maja 2009 r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. 2. Uzasadniając postanowienie, Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2009 r. Spółka została wezwana przez Sąd do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie zostało doręczone Spółce w dniu 3 lipca 2009 r. Pismo zawierające zarządzenie oraz odpowiedź na skargę odebrał specjalista do spraw administracyjno-biurowych Spółki A. K. W związku z nieuiszczeniem wpisu sądowego w wyznaczonym terminie, WSA w Białymstoku postanowieniem z 5 sierpnia 2009 r. odrzucił w.w. skargę Spółki. Pismem z dnia 14 sierpnia 2009 r. Spółka wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu podano, że organ Spółki w osobie Członka Zarządu, dowiedział się o dokonaniu przez Sąd wezwania do dokonania wpisu i równocześnie o uchybieniu terminu do jego uiszczenia w dniu 7 sierpnia 2009 r. z uzasadnienia postanowienia o odrzucenia skargi. Spółka podniosła, że w.w. zarządzenie było podpięte zszywaczem pod odpowiedź na skargę Dyrektora IS, jakby była to ostatnia strona tej odpowiedzi. Nikt do dnia 7 sierpnia 2009 r. nie zapoznał się z treścią zarządzenia. Ponadto Spółka podniosła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, ponieważ zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, jak też postanowienie z dnia 5 sierpnia 2009 r., nie zostało jej skutecznie doręczone. Wskazano, powołując się na zarządzenie Zarządu Spółki z dnia 8 czerwca 2009 r., że jedyną osobą uprawnioną do odbioru korespondencji w sprawie jest J. C. Zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu Sąd zaadresował z pominięciem w.w. Członka Zarządu jako adresata korespondencji. Przytaczając § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm.), mającym zastosowanie do postępowania sądowoadministracyjnego, Spółka wskazała, że przesyłkę doręcza się wyłącznie adresatowi. Skoro więc w skardze jako bezpośredni adresat został wskazany J. C., tak powinny być adresowane pisma Sądu. Do wniosku dołączono m.in. odpis zarządzenia Zarządu Spółki z dnia 8 czerwca 2009 r. i dowód uiszczenia wpisu sądowego. 3. Oddalając wniosek, WSA w Białymstoku stwierdził, że okoliczności wskazane we wniosku nie dają podstaw do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu, gdyż nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Spółka starała się głównie wykazać, że skierowane do niej wezwanie do uiszczenia wpisu, podobnie jak postanowienie o odrzuceniu skargi, nie zostało skutecznie doręczone. Podkreślono, że brak uprawnienia pracownika do odbioru korespondencji winien być uprawdopodobniony w sposób dostatecznie przekonujący. W tym zakresie Spółka powołała się na zarządzenie Zarządu z dnia 8 czerwca 2009 r. w sprawie odbioru korespondencji, z którego wynika, że jedyną osobą upoważnioną do odbioru korespondencji jest J. C., a jednocześnie w zarządzeniu tym zabrania się innym pracownikom Spółki odbioru jakiejkolwiek korespondencji zaadresowanej w sposób określony w § 1 zarządzenia. Sąd zauważył, że wspomniane zarządzenie, przedstawione dopiero przy wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, nie obala domniemania o istnieniu upoważnienia dla pracownika Spółki do odbioru korespondencji, gdyż pomimo w.w. zarządzenia, przesyłki kierowane przez Sąd do Spółki w każdym przypadku odbierała ta sama osoba, dokonując stosownej adnotacji na potwierdzeniu odbioru pieczęcią imienną pracownika Spółki. Wynika z tego, że w ramach wewnętrznych stosunków Spółki przedłożone Sądowi zarządzenie nie jest wykonywane, przynajmniej jeśli chodzi o korespondencję wysyłaną przez Sąd. Skutki tego faktu oraz skutki ewentualnych zaniedbań pracownika Spółki obciążają w takiej sytuacji Spółkę, gdyż świadczy to o niedostatecznym podjęciu przez Spółkę działań mających na celu dotrzymywanie terminów procesowych. W ocenie Sądu, pismo zawierające wezwanie do uiszczenia brakującego wpisu od skargi zostało Spółce skutecznie doręczone. Podkreślono również, że stroną w sprawie jest Spółka, a nie jej Członek zarządu J. C. Członek zarządu spółki z o.o. nie jest pełnomocnikiem, tylko jej wewnętrznym organem, dlatego Sąd właściwie adresował przesyłki do Spółki, a nie do Członka zarządu. Zdaniem Sądu, na faktyczne przyczyny uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu wskazuje ta część wniosku, w której Spółka podnosi, że zarządzenie do uiszczenia wpisu było podpięte zszywaczem pod odpowiedź Dyrektora IS. Wynika z tego, że odpowiedzialne w Spółce osoby nie zapoznały się z całą zawartością wysłanej przesyłki, co jest ewidentnym zaniedbaniem, którego skutki obarczają stronę postępowania. 4. Zażalenie od w.w. postanowienia WSA w Białymstoku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Spółka, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu i zarzucając naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 87 p.p.s.a. Uzasadniając zażalenie, Spółka zwróciła uwagę na brak swej winy w uchybieniu terminu, gdyż z uwagi na błędne zaadresowanie korespondencji przez Sąd, tj. wbrew wskazaniom Spółki w skardze z dnia 9 czerwca 2009 r. J. C. - jedyna osoba uprawniona do odbioru korespondencji - dowiedział się o zarządzeniu do uiszczenia wpisu dopiero w dniu 7 sierpnia 2009 r. z uzasadnienia postanowienia o odrzuceniu skargi. Podniesiono, że Sąd bardzo pobieżnie zapoznał się z zarządzeniem Zarządu Spółki z dnia 8 czerwca 2009 r. w sprawie odbioru korespondencji, gdyż w § 1 zaznaczono, że jedyną osobą upoważnioną do odbioru korespondencji jest J. C. Zarzucono, że Sąd pominął również, że w skardze Spółka jako adres do korespondencji wskazała wyraźnie J. C. jako adresata korespondencji, a Sąd miał obowiązek adresować korespondencję do Spółki w sposób wskazany w skardze. Dodano, że skutkiem tego korespondencję Sądu odebrała osoba do tego nieuprawniona, która została wprowadzona w błąd przez Sąd, który niewłaściwie zaadresował przesyłkę. Spółka wskazała, że pracownik, który odebrał w.w. zarządzenie Sądu ma prawo odbioru korespondencji zaadresowanej na adres Spółki, ale nie ma prawa odbierać korespondencji ze wskazaniem w.w. Członka Zarządu jako adresata przesyłki. Spółka podniosła, że przesyłanie dwóch pism w jednej kopercie jest mylące, więc należy zmienić tę praktykę w ten sposób, by najpierw wzywać do uiszczenia wpisu, a dopiero po jego uiszczeniu przesyłać odpis odpowiedzi na skargę, gdyż dopiero po uzupełnieniu braków formalnych skargi możemy mówić o wszczęciu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli ta nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym w terminie bez swojej winy. Według powyższego przepisu konieczną, a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu, jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia braku winy, natomiast Sąd rozpoznając wniosek strony musi ocenić, czy w terminie przewidzianym do dokonania czynności nastąpiła taka przeszkoda. Za niezasadny należy uznać zarzut Spółki, która uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, powołała się na nieskuteczność doręczenia. W myśl art. 67 § 2 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Stosownie do art. 67 § 3 p.p.s.a. pisma te dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres do doręczeń. W rozpoznawanej sprawie, Spółka we wniesionej skardze jako adres do korespondencji podała: "J. C., N. sp. z o.o., ul. [...]". W nagłówku wniesionej skargi wskazano: "N. sp. z o.o. ul. [...]". Niewątpliwie skarżącą w niniejszej sprawie jest Spółka, natomiast (jak podano w załączonym do skargi odpisie aktualnym z rejestru przedsiębiorców na dzień 23 kwietnia 2009 r. J. C. jest Członkiem zarządu tejże Spółki, uprawnionym do reprezentacji Spółki. Zarząd Spółki - jego członkowie, mający prawo działania w imieniu Spółki są zatem uprawnieni, w ramach kompetencji reprezentacji, do odbioru przesyłek adresowanych na adres Spółki. Zgodnie z nagłówkiem, intencją wnoszącej skargę Spółki było otrzymywanie korespondencji kierowanej przez Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym na adres Spółki wskazany w załączonym do skargi odpisie z rejestru przedsiębiorców, tj. "N. sp. z o.o., ul. [...]" Adres wskazany przez Spółkę jako adres do korespondencji jest bowiem taki sam jak adres Spółki podany w nagłówku skargi i w odpisie z rejestru przedsiębiorców. Różnica polega więc nie tyle na wskazaniu innego adresu do korespondencji niż adres Spółki, ale na wskazaniu innego podmiotu niż Spółka uprawnionego do odbioru korespondencji. Taką intencję Spółki potwierdza zresztą sama Spółka, wskazując w zażaleniu, że: "korespondencja powinna być kierowana bezpośrednio do J. C., po to, aby mógł on ją odebrać (...) jako jedyna osoba upoważniona do odbioru pism (...)" - s. 3 zażalenia oraz powołując się na § 1 zarządzenia Zarządu z dnia 8 czerwca 2009 r. w sprawie odbioru korespondencji, według którego jedyną osobą upoważnioną do odbioru korespondencji jest J. C. Wskazanie innego podmiotu uprawnionego do odbioru korespondencji nie może być utożsamiane ze wskazaniem adresu do doręczeń, o którym stanowi art. 67 § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji o istniejącym upoważnieniu do odbioru korespondencji dla J. C. należało powiadomić Sąd. Twierdzenie Spółki zawarte dopiero we wniosku o przywrócenie terminu, i podtrzymywane w zażaleniu, nie może odnieść skutku co do doręczeń dokonywanych przed złożeniem takiego oświadczenia. Należy powtórzyć, że doręczanie pism osobom prawnym reguluje art. 67 § 2 p.p.s.a., który przewiduje dwie formy doręczenia: organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk upoważnionego pracownika. W orzecznictwie przyjmuje się, że upoważnienie pracownika osoby prawnej do odbioru korespondencji sądowej, adresowanej do tej osoby, może być udzielone również w sposób dorozumiany (por. postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2007 r. o sygn. I OSK 911/07, Lex nr 360325). Jeżeli zatem poczta doręcza przesyłkę sądową stronie będącej spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, która nie ma ustanowionego pełnomocnika procesowego, to należy uznać, że potwierdzenie odbioru tej przesyłki w siedzibie Spółki przez jej pracownika jest skuteczne, chyba że okoliczności wskazywałyby na brak upoważnienia tego pracownika do jej kwitowania. Taka sytuacja w sprawie jednak nie zachodziła. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, że przesyłka Sądu skierowana na właściwy adres Spółki została błędnie skierowana i nie mogła być doręczona skutecznie. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również uchybienia w praktyce doręczania do strony dwóch pism w jednej przesyłce, o ile oba pisma (tak jak w rozpoznawanej sprawie) zostały wyszczególnione na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. 6. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.