IV SA/Po 310/09
WyrokWSA w Poznaniu2009-08-06
Skład orzekający: Izabela Kucznerowicz, Ewa Makosz – Frymus, Bożena Popowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy przejściowe ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, nakazujące stosowanie nowej ustawy do spraw wszczętych na podstawie poprzednich ustaw i niezakończonych decyzją ostateczną, mogą naruszać konstytucyjną zasadę ochrony praw słusznie nabytych i ekspektatyw prawa własności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy przejściowe ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. (art. 8 w związku z art. 10) w zakresie, w jakim nakazują stosowanie nowej ustawy do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. i niezakończonych decyzją ostateczną, mogą być sprzeczne z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą ochrony praw słusznie nabytych i ekspektatyw prawa własności. Sąd uznał, że w sytuacji, gdy skarżący spełnił wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe do nabycia prawa własności pod rządami poprzedniej ustawy, a sprawa nie została zakończona z powodu przewlekłości organów, nowe przepisy nie powinny pogarszać jego sytuacji prawnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku F. M. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Po kilku latach postępowań administracyjnych i sądowych, w tym wyroku WSA z 2005 r. uchylającym wcześniejsze decyzje, organ I instancji wydał decyzję z 2008 r. o przekształceniu i ustaleniu opłaty. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 2009 r. uchyliło tę decyzję i odmówiło przekształcenia, powołując się na przepisy ustawy z 2005 r. Skarżący wniósł skargę, kwestionując decyzję SKO jako wykraczającą poza granice odwołania i naruszającą jego prawa nabyte pod rządami poprzednich ustaw. Skarżący podniósł również zarzut przewlekłości postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus (spr.) WSA Bożena Popowska Protokolant St. sekr. sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 lipca 2009 r. sprawy ze skargi F. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego F. M. kwotę (...) (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/B.Popowska /-/I.Kucznerowicz /-/E.Makosz-Frymus
Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] Wójt [...] na podstawie art. 2 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt. 1, art. 4, art. 4a ust 1 ustawy z dnia 04 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (t.j. Dz. U. z 2001r., Nr 120, poz. 1299 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku [...], orzekł o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania przysługującego [...] w prawo własności nieruchomości zabudowanej budynkiem warsztatowym, położonej w [...] . Jednocześnie ustalono opłatę za przekształcenie w wysokości 257.996 zł, płatną w terminie 30 dni od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że [...] nabył prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] maja 1989 r., Jego wniosek o przekształcenie tego prawa w prawo własności nieruchomości zabudowanej budynkiem warsztatowym wpłynął do Urzędu Gminy[...] w dniu [...] grudnia 1999 r. Skoro [...] nabył prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r. i złożył wniosek o przekształcenie tego prawa w prawo własności przed dniem 31 grudnia 2002 r. to przysługuje Mu prawo przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 04 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1299 ze zm.) Rozpoznając złożone odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., Nr [...], uchyliło pkt 2 zaskarżonej decyzji, w którym ustalono opłatę za przekształcenie i ustaliło opłatę za przekształcenie w wysokości 87.751,05-, zł, płatną do dnia [...] sierpnia 2003 r. Organ odwoławczy w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 07 września 2005 r. (sygn. akt II SA/Po 2016/03) uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...]. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 04 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (t. j. Dz. U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1299 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, osobom fizycznym które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r. przysługiwało prawo do przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jeżeli wniosły o to do dnia 31 grudnia 2002 r. Art. 4 tejże ustawy zobowiązał osoby nabywające prawo własności w wyniku przekształcenia prawa użytkowania wieczystego do uiszczenia opłaty dotychczasowemu właścicielowi. Reguły ustalenia wysokości takiej opłaty zostały zawarte w art. 4 a ustawy. W art. 4 a ust. 2 z kolei wskazano, iż jeżeli nie wcześniej niż w okresie ostatnich dwóch lat przed dniem złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności była dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, dla ustalenia opłaty za przekształcenie przyjmuje się wartość nieruchomości określoną dla celów tej aktualizacji. We wrześniu 1999 r. została zawarta ugoda sądowa, pomiędzy Gminą [...] i[...], w której dokonano aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. WSA w Poznaniu ocenił, że skoro we wrześniu 1999 r. została dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, to podstawą ustalenia opłaty za przekształcenie, na podstawie wniosku z dnia [...] grudnia 1999 r. może być wartość nieruchomości określonej dla celów tej aktualizacji.
Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Wójt [...], działając na podstawie art. 4 ust. 1-2, art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. Nr 175, poz. 1459) w związku z art. 67 ust. 1, art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) ustalił opłatę za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w wysokości 204.977,00 złotych, na poczet ustalonej opłaty zaliczył kwotę 87.751,05 złotych wpłaconą przez Wnioskodawcę na rachunek bankowy Gminy w dniu [...] czerwca 2004 r. oraz określił, że pozostałą część opłaty, w wysokości 117.225,95 złotych Wnioskodawca winien zapłacić w terminie 30 dni licząc od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu napisano, że po wydaniu orzeczenia przez WSA w Poznaniu weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459). Przepis art. 8 tej ustawy nakazuje, do spraw wszczętych pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy i niezakończonych decyzją ostateczną, stosować przepisy nowej ustawy. Wnioskodawca został poinformowany o zmianie stanu prawnego co do ustalania opłaty z równoczesnym zastrzeżeniem, że decyzja Wójta [...]z dnia [...] maja 2003 r. w części dotyczącej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stała się ostateczna z uwagi na fakt, że przedmiotem odwołania do organu II instancji, a później skargi do WSA w Poznaniu była wysokość opłaty. Organ I instancji wskazał, że w celu ustalenia opłaty zlecono rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego, z którym Wnioskodawca został zapoznany w toku postępowania, i do którego nie wniósł żadnych uwag bądź zastrzeżeń. Z operatu wynika, że wartość prawa własności gruntu wynosi 499.994 zł. a wartość prawa użytkowania wieczystego określona została na kwotę 294.967 zł. Ponieważ na poczet ceny nieruchomości gruntowej zalicza się kwotę równą wartości prawa użytkowania wieczystego ustalono, iż opłata za przedmiotowe przekształcenie wynosi 204.977 zł. Ponieważ Wnioskodawca wpłacił w dniu 24 czerwca 2004 r. na rachunek bankowy Gminy kwotę 87.751,05 zł. kwota ta została zaliczona na poczet ustalonej opłaty.
Rozpoznając wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Wójta [...] z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że Wójt wadliwie przyjął w w/w decyzji, iż Jego decyzja z dnia [...] maja 2003 r. stała się ostateczna w części obejmującej przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 07 września 2005 r. uchylono bowiem w całości zarówno zaskarżoną decyzję [...] jak i poprzedzającą ją decyzję [...]. Zatem wydana została decyzja, w której ustalono wyłącznie wysokość opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności bez równoczesnego orzeczenia o samym przekształceniu.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Wójt [...], działając na podstawie art. 4 ust. 1-2, art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. nr 175, poz. 1459) w związku z art. 67 ust. 1 i art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości przysługującemu [...] w prawo własności, ustalił opłatę za przekształcenie w wysokości 265.304 zł., zaliczył na poczet ustalonej opłaty kwotę 87.751,05 złotych wpłaconą przez Wnioskodawcę na rachunek bankowy Gminy w dniu 24 czerwca 2004 r. oraz określił, że pozostałą część opłaty, w wysokości 177.552,95 zł Wnioskodawca winien wpłacić w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna. W uzasadnieniu napisał, że wobec nie wystąpienia o potwierdzenie aktualności operatu z lipca 2006 r. konieczne stało się sporządzenie nowego operatu szacunkowego. Do nowego operatu Wnioskodawca, stosownie poinformowany i zawiadomiony, nie wniósł żadnych uwag i zastrzeżeń jak i nie skorzystał z uprawnienia do wypowiedzenia się. Z operatu wynika, że wartość prawa własności gruntu wynosi 666.592 zł. a wartość prawa użytkowania wieczystego określona została na kwotę 401.288 zł. Na poczet ceny nieruchomości gruntowej zalicza się kwotę równą wartości prawa użytkowania wieczystego ustalono zatem, iż opłata za przedmiotowe przekształcenie wynosi 265.304 zł. Ponieważ Wnioskodawca wpłacił w dniu 24 czerwca 2004 r. na rachunek bankowy Gminy kwotę 87.751,05 zł. kwota ta została zaliczona na poczet opłaty.
W odwołaniu od opisanej decyzji pełnomocnik strony wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji Wójta w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez ustalenie opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zgodnie z operatem szacunkowym sporządzonym w 1999 r. Odwołujący się zakwestionował w całości ustaloną w dniu [...] lipca 2006 r. wycenę nieruchomości oraz sam fakt sporządzania nowego operatu szacunkowego. W wyroku z dnia 07 września 2005 r. WSA w Poznaniu zgodził się z Wnioskodawcą, że to operat szacunkowy z 1999 r. winien być podstawą wyceny nieruchomości. Co prawd doszło do zmiany stanu prawnego, ale sprawa toczy się od 8 lat jedynie ze względu na przewlekłość w wydawaniu niezgodnych z prawem decyzji przez Wójta. Taka przewlekłość jest zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych. Niedopuszczalne jest, by poprzez przewlekłość organów Gminy wydawane były decyzje z pokrzywdzeniem strony.
Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i odmówiło przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. W uzasadnieniu napisano, że przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459) wskazuje, że z dobrodziejstwa takiego przekształcenia skorzystać mogą wyłącznie osoby fizyczne, które w dniu wejścia w życie tej ustawy użytkują wieczyście nieruchomości rolne oraz nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub zabudowane garażami, albo przeznaczonymi pod tego rodzaju zabudowę. O przeznaczeniu nieruchomości pod określoną zabudowę przesądza się w umowie o oddaniu jej w użytkowanie wieczyste. W niniejszej sprawie, jak wynika z umowy o użytkowanie wieczyste gruntów państwowych z dnia [...] maja 1989 r. zawartej między Naczelnikiem Gminy [...] a stroną, przedmiotowa nieruchomość oddana została w użytkowanie wieczyste pod budowę warsztatową, zaś w dniu wejścia w życie ustawy była zabudowana budynkiem warsztatowym. Nie spełniała zatem kryteriów dotyczących możliwości przekształcenia własnościowego, a organ I instancji nie miał podstaw aby orzec jak w zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Napisał, że odwołanie dotyczyło decyzji tylko w części dotyczącej ustalenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Zaskarżona decyzja jest zatem decyzją wykraczającą poza granice odwołania. Podstawą przy dokonywanym przekształceniu winien być operat z 1999 r. Został naruszony zakaz reformationis in peius. Sprawa toczy się od 10 lat i skarżący dopiero teraz dowiaduje się, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia kryteriów dotyczących możliwości przekształcenia z uwagi na zmianę stanu prawnego. Jest to naruszenie przepisów prawa – zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz konstytucyjnej zasady ochrony praw słusznie nabytych. Niedopuszczalne jest, aby przez przewlekłość organów Gminy były wydawane decyzje z pokrzywdzeniem strony.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Wniosek o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w [...] w prawo własności [...] złożył w Urzędzie [...] w dniu [...] grudnia 1999 r.
W dacie składania tego wniosku obowiązywała ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 1999 r. nr 65 poz. 746 ze zm.), która weszła w życie 1 stycznia 1998 r.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 tej ustawy w brzmieniu pierwotnym przepisy ustawy stosowało się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem wejścia w życie ustawy (nowelizacja z 1998 r. rozszerzyła ten krąg osób o następców prawnych) i złożyły wniosek do dnia 31 grudnia 2000 r. W zamian za przekształcenie prawa ustawa w art. 4 i 5 przewidywała jednorazową opłatę pobieraną przez dotychczasowych właścicieli (jednostki samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa), a w art. 6 wymieniona została grupa użytkowników wieczystych i ich następców prawnych uprawnionych do nieodpłatnego przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Przekształcenie tego prawa następowało w drodze decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę wpisu do księgi wieczystej.
Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. K8/88 (OTKZ U 2000 r. nr 3 poz. 87) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność szeregu przepisów tej ustawy. W wyniku tego orzeczenia art. ust. 2a, art. 4, art. 5a, art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 utraciły moc, a ustawodawca w noweli z 2001 r. do tekstu ustawy wprowadził art. 4a określającej zasady ustalania opłat za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
W okresie obowiązywania powyższej ustawy została uchwalona ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. z 2001 r. nr 113 poz. 1209 ze zm.), która weszła w życie 24 października 2001 r. Ta ustawa rozszerzała krąg osób uprawnionych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego.
Natomiast z dniem 13 października 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. z 2005 r. nr 175 poz. 1459 ze zm.). W myśl art. 9 tej ustawy utraciły moc: ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności i ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Nowa ustawa w dalszym ciągu stwarza dla osób fizycznych, będących w dniu jej wejścia w życie użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych, uprawnienie do zgłoszenia żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności (art. 1 ust. 1). Takie żądania mogą zgłosić również osoby fizyczne będące następcami prawnymi wymienionych wyżej osób (art. 1 ust. 3). Ustawa jako zasadę przyjęła odpłatne nabycie prawa własności z możliwością zastosowania bonifikaty (art. 4 ust. 7). Natomiast nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności następuje tylko na rzecz użytkowników wieczystych, o których mowa w art. 1 ust. 1a albo ich następców prawnych (art. 5), tzn. osób fizycznych będących w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości, niezależnie od jej przeznaczenia, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r., a także na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
W art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. ustawodawca postanowił, że do spraw wszczętych na podstawie ustaw, o których mowa w art. 9 i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy niniejszej ustawy.
Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca konstruując przepisy międzyczasowe posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowego prawa, a jego retrospektywne działanie nie doznaje jakichkolwiek wyjątków. Oznacza to, że od chwili wejścia w życie nowego prawa stosować go należy do wszelkich stosunków, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju, zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i takich, które powstały przed wejściem w życie nowych norm, albo trwają w czasie dokonywania zmian prawa (poz. S. Wronkowska, M. Zieliński – komentarz do zasad techniki prawodawczy, Wydawnictwo Sejmowe).
Posłużenie się przez ustawodawcę zasadą bezpośredniego działania nowego prawa z jednej strony może okazać się zabiegiem zawierającym rozwiązanie korzystniejsze dla zainteresowanych, a z drugiej strony może spowodować pogorszenie ich sytuacji prawnej. Konstruując przepisy prawa międzyczasowego ustawodawca winien mieć na uwadze następstwa retrospektywnego działania prawa, uwzględniając, że nowe prawo nie może naruszać zasady państwa prawa wyrażonego w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Stanowienie przepisów przejściowych musi obejmować wszystkie sytuacje, jakie mogą się pojawić na tle wprowadzenia w życie nowych uregulowań i nie może pomijać ochrony praw jakiejkolwiek grupy podmiotów dotkniętych tymi przepisami (wyrok TK z dnia 24 października 2000 r. sygn. SK 7/00 – OTK ZU 2000 r. nr 7 poz. 256).
Natomiast w wyroku z dnia 13 kwietnia 1999 r. sygn. K 36/98 – OTK ZU 1999 r. nr 3 poz. 40 Trybunał Konstytucyjny wskazał na powinność ustawodawcy starannego uwzględnienia za pomocą powszechnie przyjętych technik stanowienia prawa, ze szczególnym uwzględnieniem techniki przepisów przejściowych, ochrony praw słusznie nabytych i ochrony interesów będących toku.
[...] w dniu [...] maja 1989 r. zawarł z Naczelnikiem [...], działającym w imieniu Skarbu Państwa, umowę notarialną nr [...] o oddanie w użytkowanie wieczyste działki nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa. Jak już wyżej wskazano w dniu [...] grudnia 1999 r. skarżący złożył wniosek o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości w prawo własności. W dacie złożenia wniosku obowiązywała ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Zgodnie z art. 1 ust. 2 przepisy tej ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i złożyli wniosek, o którym mowa w art. 2, do dnia 31 grudnia 2000 r.
Skarżący te kryteria ustawowe spełnił i w związku z tym powstało po jego stronie uprawnienie (ekspektatywa) nabycia prawa własności w tym trybie. Natomiast właściwy organ zobowiązany był do wydania prawotwórczej decyzji administracyjnej o nabyciu prawa w ustawowym, a zarazem rozsądnym terminie przewidzianym do załatwienia tego typu sprawy. Niezałatwienie sprawy skarżącego i niewydanie ostatecznej decyzji do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości spowodowało pogorszenie jego sytuacji, bowiem od daty złożenia wniosku w dniu 23 grudnia 1999 r. znacznie wzrosła wysokość opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, o której mowa w art. 4 i 4a ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ukształtował się pogląd o konieczności objęcia ochroną ekspektaty w maksymalnie ukształtowanych, tj. takich, które spełniają wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia prawa pod rządami danej ustawy, bez względu na stosunek do nich pomniejszych ustaw. Potrzeba objęcia ochroną takich ekspektatyw na równi z ochroną praw nabytych dotyczy w szczególności prawa własności i to z uwagi na ochronę tego prawa zagwarantowaną w art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Mając na uwadze takie stanowisko Trybunału Konstytucyjnego można wywieść normę, której sens pozostaje w wyraźnej kolizji z brzmieniem art. 8 w związku z art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w zakresie w jakim odnosi się do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności i do czasu wejścia w życie nowej ustawy niezakończonych decyzją ostateczną.
Sądy administracyjne uprawnione są do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu ustawy w oczywisty sposób sprzecznego z Konstytucją. Jeżeli nie budzi wątpliwości brak zgodności wymienionych przepisów ustawy z Konstytucją, a niezgodność w omawianej materii ma charakter oczywisty, zachodzi podstawa do odmowy zastosowania przez Sąd w niniejszej sprawie przepisów ustawy, bez potrzeby przedstawiania Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w tym zakresie.
Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a", art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uwzględni ocenę prawną i wynikające z niej wskazania Sądu co do dalszego postępowania, które winno być prowadzone w dalszym ciągu na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności z związku z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w sposób wynikający z oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.
Natomiast ustalając wysokość opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności organ winien się zastosować do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 września 2005 r. sygn. II SA/Po 2016/03.
/-/ B. Popowska /-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Makosz - Frymus
wz /-/ I. Kucznerowicz
j.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło