I FZ 392/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. S.A. w Z. i zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Po 436/09 w zakresie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi T. S.A. w Z. na decyzję Izby Skarbowej w Z. z dnia 1 sierpnia 2002 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 1995 r. postanawia oddalić zażalenia. Zaskarżonym postanowieniem z 7 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Po 436/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi T. S. A. w Z. na decyzję Izby Skarbowej w Z. z 1 sierpnia 2002 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 1995 r. W uzasadnieniu Sąd ten przedstawił przebieg postępowania przed organami administracji – organami podatkowymi i przed sądami administracyjnymi w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 1995 r. Z akt sprawy wynika, że przedmiotem postępowania przed Sądem pierwszej instancji jest skarga na decyzję Izby Skarbowej w Z. z 1 sierpnia 2002 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 1995 r., wydaną w związku z wcześniejszym stwierdzeniem nieważności poprzedniej decyzji wymiarowej za ten sam okres z 20 grudnia 2000 r. Jej nieważność stwierdził Minister Finansów decyzją z 8 czerwca 2002 r. Decyzją z 21 listopada 2007 r. Minister Finansów stwierdził wygaśnięcie wskazanej wyżej decyzji z 8 czerwca 2002 r. Wskutek wniesionego odwołania decyzją z 8 maja 2009 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję z 21 listopada 2007 r. W wyniku wniesionej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzja z 8 maja 2009 r. została uchylona wyrokiem tego Sądu z 17 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1047/09. Orzeczenie to nie było jednak prawomocne. Zdaniem Sądu pierwszej instancji dopiero prawomocne zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na decyzję z 8 maja 2009 r. pozwoli odpowiedzieć na pytanie, która z decyzji określających wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 1995 r. znajduje się w obrocie prawnym tj. czy decyzja z 20 grudnia 2000 r., czy też późniejsza decyzja z 1 sierpnia 2002 r., będąca przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie. WSA wskazał też, że postanowieniem z 16 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1664/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie (po wznowieniu postępowania sądowoadministracyjnego) w sprawie ze skargi na decyzję Izby Skarbowej w Z. z 20 grudnia 2000 r. z uwagi na wskazane okoliczności. Odpowiedź na pytanie, która decyzja (z 20 grudnia 2000 r. czy z 1 sierpnia 2002 r.) znajduje się w obrocie prawnym, w ocenie Sądu pierwszej instancji jest istotna również w rozpatrywanej sprawie i będzie możliwa dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi na decyzję z 8 maja 2009 r. oraz zakończeniu postępowania ze skargi na decyzję Izby Skarbowej w Z. z 20 grudnia 2000 r. Skoro konieczne jest zweryfikowanie, czy sprawa zobowiązania podatkowego za grudzień 1995 r. nie została już ostatecznie rozstrzygnięta decyzją z 20 grudnia 2000 r. wydaną za ten okres, to na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 131 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) WSA zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w tej sprawie. Spółka wniosła zażalenie na postanowienie sądu o zawieszeniu postępowania (dwukrotnie błędnie podając jego sygnaturę), zarzucając mu naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. Strona podniosła, że WSA unika merytorycznego rozpoznania sprawy, co przedłuża czas oczekiwania strony na rozstrzygnięcie. Zdaniem strony z wyroku NSA z 13 marca 2009 r., uchylającego wyrok WSA z 27 grudnia 2007 r. w sprawie ze skargi na decyzję z 2002 r. wynika, że według NSA w obrocie prawnym występuje decyzja z 2002 r., a WSA został zobowiązany w tym wyroku do rozstrzygnięcia sprawy bez względu na prawomocność jakichkolwiek decyzji Ministra Finansów lub innych orzeczeń WSA odnoszących się do decyzji Izby Skarbowej z 2000 r. Dyrektor Izby Skarbowej również wniósł zażalenie na postanowienie WSA, twierdząc, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 125 § 1 pkt 1 i art. 170 p.p.s.a. Organ wnikliwie przedstawił wielotorowy przebieg postępowań dotyczących kwestii zobowiązania podatkowego spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 1995 r. Zdaniem organu WSA posiadał pełną i wystarczającą wiedzę i dowody co do stanu faktycznego i prawnego sprawy do jej merytorycznego rozstrzygnięcia, a ponadto był związany prawomocnymi orzeczeniami WSA i NSA oraz Sądu Najwyższego. Organ podnosił, iż decyzja z 1 sierpnia 2002 r. nie miała związku z decyzją z 20 grudnia 2000 r. Zdaniem organu jedyną decyzją wymiarową pozostającą w obrocie prawnym za omawiany okres rozliczeniowy jest decyzja z 20 grudnia 2000 r. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie z uwagi na merytoryczny charakter tej sprawy i na wniesienie zażaleń na postanowienie o zawieszeniu postępowania przez obie strony. Spółka w swoim piśmie procesowym wniosła o nieuwzględnienie wniosku organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku Dyrektora Izby Skarbowej o rozpoznanie zażalenia spółki na posiedzeniu jawnym w trybie art. 90 § 2 w związku z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. Art. 90 § 2 p.p.s.a. wskazuje jedynie na możliwość sądu administracyjnego skierowania sprawy na posiedzenie jawne, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Decyzja o ewentualnym skierowaniu sprawy na rozprawę należy zawsze do uznania sądu i ewentualne wnioski stron postępowania nie mają dla sądu charakteru wiążącego. Stosownie do treści art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że sytuacja, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, wymaga wyjaśnienia, która decyzja wymiarowa w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 1995 r. pozostaje w obrocie prawnym. Konieczne jest zatem, aby przed merytorycznym rozpoznaniem niniejszej sprawy doszło do: 1) prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na decyzję Ministra Finansów z 8 maja 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję z 21 listopada 2007 r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji z 8 czerwca 2002 r., której skutkiem było wydanie zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji organu odwoławczego z 1 sierpnia 2002 r., będącej niewątpliwie decyzją wymiarową w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 1995 r.; 2) zakończenia wznowionego postępowania sądowego ze skargi na decyzję Izby Skarbowej w Z. z 20 grudnia 2000 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 1995 r. (której nieważność stwierdzono decyzją z 8 czerwca 2002 r.). Niewątpliwie uprzednie wyjaśnienie wskazanych okoliczności w odniesieniu do tego samego okresu rozliczeniowego, a więc jednoznaczne ustalenie stanu prawnego sprawy w tym zakresie, pozwoli na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Z tego względu należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie było konieczne. Wbrew zaś wywodom zażalenia, wyrok NSA z 13 marca 2009 r. (sygn. akt I FSK 1975/08) nie zobowiązywał WSA do rozstrzygnięcia sprawy bez względu na prawomocność jakichkolwiek decyzji lub orzeczeń WSA w omawianym zakresie, wręcz przeciwnie – wyraźnie wskazano w nim, że niedopuszczalne są wskazania co do dalszego przebiegu postępowania, oparte na niepewnych zdarzeniach przyszłych, związanych z innymi postępowaniami. Oznacza to, że ujęcie wskazań co do dalszego postępowania dla organów - z powołaniem się na inne postępowania - jest dopuszczalne jedynie, gdy postępowania te są prawomocnie rozstrzygnięte. W odniesieniu zaś do twierdzeń organu wnoszącego zażalenie, należy wskazać, że organ przedstawiając stan prawny sprawy, mimo próby uporządkowania wydawanych w odniesieniu do zobowiązania podatkowego za grudzień 1995 r. rozstrzygnięć, nie baczył na wagę i ścisły związek z niniejszą sprawą toczących się postępowań, których rozstrzygnięcie z uwagi na ich przedmiot jest zdaniem Sądu pierwszej instancji niezbędne do rozstrzygnięcia tej sprawy. Dotyczy to zwłaszcza wznowionego postanowieniem WSA w Poznaniu z 28 maja 2009 r. postępowania sądowego ze skargi na decyzję z 20 grudnia 2000 r., co do której organ stwierdził, że brak jest możliwości jej wzruszenia poprzez stwierdzenie nieważności, co oznacza, że jest ona jedyną decyzją wymiarową w odniesieniu do zobowiązania podatkowego za grudzień 1995 r. pozostającą w obrocie. Tymczasem dopiero wyniki wznowionego postępowania i postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na decyzję Ministra Finansów z 8 maja 2009 r. będą przesądzały, która decyzja wymiarowa pozostaje w obrocie prawnym. Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażaleń, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.