III SA/Wa 1047/09
WyrokWSA w Warszawie2009-07-17
Skład orzekający: Krystyna Kleiber, Andrzej Góraj, Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie przez Sąd Najwyższy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził nieważność decyzji organu podatkowego, może stanowić podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia (bezprzedmiotowości) decyzji Ministra Finansów stwierdzającej nieważność tej decyzji?Ratio decidendi
Uchylenie przez Sąd Najwyższy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stanowił podstawę wydania decyzji Ministra Finansów stwierdzającej nieważność decyzji organu podatkowego, nie może być traktowane jako okoliczność uzasadniająca stwierdzenie bezprzedmiotowości (wygaśnięcia) tej decyzji Ministra Finansów. Stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji wymaga zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającej jej wykonanie lub zmiany stanu prawnego, a samo uchylenie wyroku sądu nie spełnia tych kryteriów. Ponadto, próby wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Ministra Finansów stwierdzającej nieważność decyzji organu podatkowego, które nastąpiły po wydaniu tej pierwszej decyzji, okazały się bezskuteczne z uwagi na upływ terminów, co potwierdza jej trwałość w obrocie prawnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. S. A. na decyzję Ministra Finansów stwierdzającą wygaśnięcie decyzji z dnia 14 czerwca 2002 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 grudnia 2000 r. dotyczącej podatku od towarów i usług. Minister Finansów uznał decyzję z 2002 r. za bezprzedmiotową po tym, jak Sąd Najwyższy uchylił wyrok NSA, który stanowił podstawę tej decyzji. Skarżąca kwestionowała to rozstrzygnięcie, podnosząc m.in. że decyzja z 2002 r. wywołała skutki prawne i nie można jej wyeliminować z obrotu prawnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2007 r., stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, i zasądził od Ministra Finansów na rzecz T. S. A. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2009 r. sprawy ze skargi T. S. A. w Z. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1995r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2007r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz T. S. A. w Z. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 roku Minister Finansów działając na podstawie art. 258 par. 1 pkt 1 oraz 258 par. 2 ordynacji podatkowej stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku wydanej w sprawie T. SA z siedzibą w Z. w wykonaniu uchylonego przez Sąd Najwyższy w dniu 7 listopada 2002 roku (sygn. akt III RN 124/02) wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2002 roku o sygn. akt. III S.A. 2927/01 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] grudnia 2000 roku nr [...] od [...] do [...] dotyczących podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2000 roku.
W motywach decyzji wskazano, że Sąd Najwyższy uchylił wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2002 roku, co oznacza że przestał istnieć stosunek prawny w postaci wiążącej Ministra Finansów oceny prawnej w zakresie obowiązku orzeczenia o istnieniu podstaw do stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] grudnia 2000 roku. Wobec powyższego, jak również wobec faktu, że ostatecznie skargi Skarżącej na decyzje Ministra Finansów z dnia [...] i [...] października 2001 roku odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej z dnia z dnia [...] grudnia 2000 roku zostały prawomocnie oddalone, w obrocie pozostają powyższe decyzje.
W konsekwencji Minister Finansów nie jest już związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2002 roku, co oznacza, że po wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku nastąpiła sytuacja zmieniająca czynniki indywidualizujące stosunek prawny ustalony w decyzji, która była wyrazem tych stosunków, co kładzie kres istnieniu tego stosunku i musi oddziaływać na obowiązywanie decyzji. W ocenie organu stan taki uznać należy za bezprzedmiotowość decyzji.
2. Odwołaniem z dnia 17 grudnia 2007 roku Spółka T. SA (dalej zwany Skarżącą), zaskarżyła powyższą decyzję wskazując, że Minister Finansów nie ustosunkował się w niej do okoliczności, że nie jest możliwe zastosowanie art. 258 par. 1 pkt 1 ordynacji podatkowej do decyzji z dnia [...] grudnia 2002 roku gdyż decyzja ta była decyzją organu II instancji a zatem nie ma możliwości stwierdzenie jej bezprzedmiotowości przez organ I instancji w sytuacji, gdy została ona poddana kontroli przez sądownictwo administracyjne w wyniku której NSA wyrokiem z dnia 10 lipca 2007 roku (sygn. akt I FSK 1439/06 ) stwierdził, że brak jest prawnej możliwości wycofania tejże decyzji z obrotu. Podniesiono również, że decyzja ta została wydana przed wydaniem wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2002 roku co oznacza że w sprawie nie może mieć zastosowania przepis art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dodatkowo strona zarzuciła Ministrowi Finansów pominięcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 października 2007 roku wydanego w sprawie SK 63/06 w którym stwierdzono, że art. 54 par. 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 roku w zakresie w jakim nie wyłącza naliczania odsetek za zwłokę w przypadku gdy w postępowaniu zabezpieczającym organ podatkowy przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, dokonał zajęcia środków pieniężnych, rzeczy lub praw majątkowych a następnie środki pieniężne w tym kwoty uzyskane ze sprzedaży rzeczy lub praw zostały zaliczone na poczet należności podatkowych, jest niezgodny z art. 32 ustęp 1 w związku z art. 84 oraz 64 ustęp 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Skarżący wskazał, że decyzje Izby Skarbowej w Z. wydane zostały na podstawie art. 54 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku, co oznacza, że w sposób rażący naruszały prawo.
W ocenie Skarżącej niedopuszczalne jest aby Minister Finansów doprowadził do sytuacji w której pozostawałyby w obrocie prawnym decyzje Ministra Finansów z dnia [...] i [...] października 2001 roku nr [...] do [...] odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] grudnia 2000 roku o nr [...] do [...] podczas gdy decyzje te w sposób rażący naruszają prawo w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
3. Po rozpoznaniu powyższego odwołania Minister Finansów decyzją z dnia [...] maja 2009 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Ustosunkowując się do zarzutów Skarżącej zawartych w odwołaniu, Minister Finansów wskazał, że nie jest uzasadnione twierdzenie, jakoby nie odniósł się w postępowaniu pierwszoinstancyjnym do okoliczności, że decyzja z dnia [...] czerwca 2002 roku była decyzją wydaną przez organ drugiej instancji, przywołując fragmenty swojej decyzji w których przytoczono stanowisko doktryny co do możliwości zastosowania art. 258 par.1 pkt 1 do decyzji wydanych w toku postępowania odwoławczego.
Organ wskazał, że w zaskarżonej decyzji ustosunkował się również do kwestii związanych z wydaniem wyroku w sprawie o sygn. akt. I FSK 1439/06 i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wskazując również, że powyższy wyrok nie dotyczy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji wskutek jej bezprzedmiotowości. Nie zgodził się również z poglądem strony, że decyzja z dnia [...] czerwca 2002 roku poddana została kontroli sądu.
Organ wskazał również, że właśnie wydanie wyroku przez Sąd Najwyższy jak również wydanie wyroków przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i Naczelny Sąd Administracyjny, orzekających o braku podstaw do stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] grudnia 2000 roku powoduje konieczność stwierdzenia bezprzedmiotowości decyzji z dnia [...] lutego 2002 roku.
Ustosunkowując się do przywołanego przez Skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego organ wskazał, że wyrokami o sygn. akt. od I FSK 1835/07 do I FSK 1840/07 Naczelny Sąd Administracyjny odmówił wznowienia postępowania sądowodaministracyjnego w sprawach zakończonych powyższymi wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2006 roku o sygn. akt. od I FSK 919/05 do I FKS 924/05 wskazując na brak istnienia przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej w związku z powołanym przez stronę wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
4. W skardze z dnia 18 maja 2009 roku Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2007 roku i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucając decyzji naruszenie art. 258 par.1 pkt 1 ordynacji podatkowej poprzez stwierdzenie, że decyzja z dnia [...] czerwca 2002 roku stała się bezprzedmiotowa.
W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2002 roku została wykonana i wywoła już swój skutek prawnym gdyż zostały wydane nowe decyzje przez Izbę Skarbową w dniach [...] i [...] lipca oraz [...] sierpnia 2002 roku.
Skarżąca powołała się również na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2006 roku (sygn. akt. I FSK 194/05), 10 lipca 2007 roku (sygn. akt. I FSK 1439/06) oraz 13 marca 2009 roku (sygn. akt. od I FSK 1970/08 do 1975/08) z których wynika, że decyzja z dnia [...] czerwca 2002 roku jest decyzją legalną, która wywołała określone skutki i mimo że wadliwa musi pozostać w obrocie.
5. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazał, że w sprawie istnieją dwa rodzaje decyzji Ministra Finansów : decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] grudnia 2000 roku tj decyzje z dnia [...] i [...] października 2001 roku oraz decyzja stwierdzająca nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2000 roku,, wydana dnia [...] czerwca 2002 roku.
Organ wskazał również, że decyzja z dnia [...] czerwca 2002 roku wydana została w sytuacji, w której decyzje z dnia [...] i [...] października 2001 roku wyeliminowane były z obrotu, wyroki zaś dotyczące odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2000 roku nie zostały jeszcze wydane. W tej sytuacji fakt wydania decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] i [...] lipca 2002 roku oraz [...] sierpnia 2002 nie stanowi w okolicznościach sprawy argumentu przemawiającego za brakiem podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku.
Dodatkowo organ podniósł, że przesłanki uzasadniające stwierdzenie wygaśnięcia decyzji zaistniały po wydaniu decyzji jak również wskazał, że wydając wyroki w sprawach o sygn. akt od I FSK 919/05 do I FSK 925/05 Naczelny Sąd Administracyjny miał pełną wiedzę o wydaniu w dniu [...] czerwca 2002 roku decyzji przez Ministra Finansów. Okoliczność ta w żaden sposób nie wpłynęła na rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2000 roku.
Organ wskazał również, że zagadnienie bezprzedmiotowości decyzji wiąże się ze zmianą stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji czy też zmiany w stanie prawnym o ile powoduje on taki skutek (J,. Borkowski w B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego str. 765). Decyzja administracyjna wiąże rebus sic stantibus co powoduje, że gdy powstaną nowe przesłanki faktyczne, które czynią decyzję nieodpowiadającą rzeczywistości, przestaje istnieć stosunek prawny w postaci skonkretyzowanej w tej decyzji i sama decyzja staje się bezprzedmiotowa wraz ze zmianą tych okoliczności na których uregulowanie była skierowana.
6. W dniu 7 lipca 2009 roku Skarżąca złożyła replikę na odpowiedź na skargę, w której po raz kolejny powołała się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w których wskazano, że niedopuszczalne jest usunięcie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku, oraz podniosła, że postępowanie toczące się obecnie uznać należy za kolejną nieuzasadnioną próbę usunięcia z obrotu prawnego powyższej decyzji. Skarżąca wskazała również, że w wykonaniu powyższej decyzji wydane zostały w dniu [...] lipca, [...] lipca oraz [...] sierpnia 2002 roku decyzje w zakresie podatku VAT za okres od lipca do grudnia 1995 roku, które zostały wykonane, znajdują się w obrocie prawnym a strona Skarżąca zaskarżyła je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w których postępowanie w tych sprawach zawisło pod sygn. akt od I SA/Po 431/09 do 436/09, co potwierdza, że pogląd co do bezprzedmiotowości decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku jest chybiony.
7. Minister Finansów w dniu 17 lipca 2009 roku złożył załącznik do protokołu rozprawy w którym ustosunkował się do zarzutów postawionych przez Skarżącą w piśmie z dnia 1 lipca 2009 roku, wskazując w szczególności, że wszystkie okoliczności o których Skarżąca wspominała w piśmie z dnia 1 lipca 2009 roku winny być sądowi znane ponieważ wszystkie sprawy w tym zakresie były prowadzone przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Wyjaśnił również, że jego celem jest jedynie doprowadzenie stanu sprawy do sytuacji zgodności z prawem, co może nastąpić wyłącznie poprzez stwierdzenie wygaśnięcia decyzji dnia [...] czerwca 2002 roku.
Dodatkowo, Minister Finansów podniósł, że nie toczy się żadne inne postępowania w sprawie powyższej decyzji jak również wskazał, że należy mieć na względnie okoliczność określoną w art. 247 par. 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa, to jest okoliczność, że decyzja z dnia [...] czerwca 2002 roku jest drugą decyzją w sprawie, przytoczył również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące bezprzedmiotowości decyzji.
8. W toku rozprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił z urzędu w trybie art. 106 par. 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 roku ( Dz. U. nr 153 poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a., dowód z kserokopii koperty, której oryginał znajduje się w aktach administracyjnych dołączonych do sprawy II SAB/Wa 33/08 w której nadane zostało odwołanie wniesione od decyzji wydanej w niniejszej sprawie w pierwszej instancji przez Ministra Finansów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
7. Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 par. 1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 256 poz. 1269). Kontrola ta obejmuje również kontrolę indywidualnych aktów administracyjnych jakimi są decyzje administracyjne (art. 3 par. 2 pkt 1 p.p.s.a.). Oznacza to że, po przeprowadzeniu kontroli sądowej, decyzja administracyjna podlegać będzie uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd jej niezgodności z prawem, w zakresie określonym w art. 145 par. 1 p.p.s.a..
Badanie zgodności z prawem decyzji administracyjnych oznacza obowiązek zbadania zarówno kwestii związanych z zachowaniem przepisów proceduralnych, obowiązujących przy wydawaniu decyzji jak również kwestii ich zgodności z przepisami prawa materialnego.
8. Z uwagi na fakt, że sprawa niniejsza dotyczy ewentualnego wyeliminowania z obrotu decyzji ostatecznej, w stosunku do której odmówiono wznowienia postępowania (wyrok tutejszego sądu z dnia 5 czerwca 2006 roku sygn. akt III SA/Wa 1190/06 ) oraz której nieważności nie można stwierdzić z uwagi na upływ terminów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2007 roku, sygn. akt. I FSK 1439/06) przypomnień należy przed przystąpieniem do dalszych rozważań stanowcze stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który wskazał, że zgodnie z zasadą nieodwołalności ostatecznych decyzji administracyjnych tylko szczegółowa norma ustawowa lub równa jej rangą w hierarchii źródeł prawa mogą stanowić podstawę uchylenia, zmiany, lub stwierdzenia nieważności decyzji, a przepisy zezwalające na eliminowanie z obrotu decyzji ostatecznych powinny być formułowane ze szczególną rozwagą i precyzją. Wymagają tego z jednej strony względy bezpieczeństwa prawnego, ochrony zaufania adresata decyzji do trwałości stanu prawnego stworzonego decyzją ostateczną a z drugiej strony potrzeba dostarczenia organom administracyjnym jasno określonych instrumentów eliminowania z obrotu prawnego decyzji w takim zakresie, w jakim jest to konieczne z punktu widzenia skuteczności funkcjonowania administracji (wyrok TK z dnia 8 kwietnia 1998 roku K 10/97, OTK ZU 1998/3/29, cytat za M. Kamiński, Konstytucyjne podstawy domniemania ważności decyzji administracyjnej Państwo i Prawo 9/2007 str. 63).
Jak podkreśla się w doktrynie – a sąd rozstrzygający niniejszą sprawę stanowisko to podziela – jednostka będąca adresatem ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych ma prawo oczekiwać, że jej sytuacja prawna ukształtowana w sposób autorytatywny i wiążący przez organy państwa prawa nie będzie w sposób dowolny i nieprzewidywalny zmieniane a granice czasowe i treściowe władczej ingerencji w tę sytuację będą w sposób jasny i precyzyjny zakreślone (M. Kamieński, opr.cit.).
9. Niniejsza sprawa dotyczy stwierdzenia bezprzedmiotowości decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku, stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2000 roku. Sąd wskazuje w tym miejscu, że decyzje z dnia [...] grudnia 2000 roku dotyczyły podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 1995 roku a nie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2000 roku jak wskazał Minister Finansów w decyzji z dnia [...] listopada 2007 roku.
Minister Finansów zarówno w decyzji z dnia [...] listopada 2007 roku jak i w decyzji wydanej po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej wskazywał, że bezprzedmiotowość zachodzi w razie zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji czy też w razie o zmiany w stanie prawnym, o ile powoduje ona taki skutek.
Pogląd powyższy stanowi powtórzenie poglądu prof. Tadeusza Wosia, wyrażonego w artykule opublikowanym w Państwie i Prawie nr 7 z 1992 roku w którym wskazano, że "decyzja administracyjna wiąże tak długo, jak długo mamy do czynienia z elementami decydującymi o istnieniu danego, skonkretyzowanego w decyzji stosunku prawnego. Powstanie po wydaniu decyzji sytuacji czy układu stosunków społecznych odbiegających od czynników indywidualizujących dany stosunek prawny, ukształtowany lub ustalony w decyzji, kładzie kres istnieniu tego stosunku i musi oddziaływać na obowiązywanie decyzji, która jest wyrazem tych stosunków. Stan taki można uznać za bezprzedmiotowość decyzji. Jest to sytuacja, kiedy przestaje istnieć któryś z elementów przesądzających o istnieniu stosunku prawnego w postaci skonkretyzowanej w decyzji".
Przypomnieć tutaj należy, że w przypadku stosunku administracyjnoprawnego jego podmiotami są organ i strona lub strony, przy czym organowi ustawa powierza kompetencję do władczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, strona zaś ma obowiązek przyjąć to rozstrzygnięcie. Oznacza to, że stosunek administracyjnoprawny nawiązuje się z mocy samego prawa już z chwilą zaistnienia określonych elementów stanu faktycznego.
W sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku ów stosunek administracyjno-prawny zawiązał się z chwilą złożenia przez stronę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych z dnia [...] grudnia 2002 roku. Strona w żaden sposób nie cofnęła swojego wniosku o stwierdzenie nieważności tychże decyzji. Minister Finansów przyjmując w decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 lutego 2002 roku uznał, że decyzje z dnia [...] grudnia 2000 roku rażąco naruszają prawo i w konsekwencji stwierdził ich nieważność. Wyeliminowanie powyższych decyzji z obrotu przez Ministra Finansów skutkowało wydaniem kolejnych drugoinstancyjnych decyzji w zakresie podatku VAT za poszczególne miesiące 1995 roku w dniach [...] i [...] lipca 2002 roku oraz [...] sierpnia 2002 roku, która to okoliczność nie jest kwestionowana przez strony postępowania.
10. Jak już wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lutego 2006 roku (sygn. akt IFSK 194/05), wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2002 roku nie był elementem podstawy prawnej decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku.
W konsekwencji, uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2002 roku badać można w kontekście zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającej wykonanie decyzji, co uzasadniałoby stwierdzenie jej bezprzedmiotowości.
W doktrynie jako akademicki przykład decyzji bezprzedmiotowej cytowany jest często przykład decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego w sytuacji, w której obiekt ten już nie istnieje (por. Ordynacja podatkowa Komentarz, S. Babiarz, B.Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat. M. Niezgódka-Medek Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa, 2009, str. 878).
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że decyzja z dnia [...] czerwca 2002 roku stałaby się bezprzedmiotowa na skutek zmiany stanu faktycznego, gdyby decyzje z dnia [...] grudnia 2000 roku zostały wyeliminowane z obrotu prawnego w innym trybie, ewentualnie w razie cofnięcia przez stronę wniosku o stwierdzenie nieważności, które to okoliczności nie zaistniały w niniejszej sprawie.
W konsekwencji sąd stwierdza, że sam fakt uchylenia przez Sąd Najwyższy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2002 roku nie może być traktowany jako okoliczność uzasadniająca stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku.
11. Nie można również uznać przywoływanych przez Ministra Finansów wyroków Sądów Administracyjnych wydanych w sprawie skarg wniesionych przez Skarżącego na decyzje z dnia [...] i [...] października 2001 roku za zmianę w stanie faktycznym uniemożliwiającą wykonanie decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku gdyż w wyrokach tych Sądy nie ustosunkowywały się i nie badały kwestii związanych z wykonaniem powyższej decyzji.
Decyzja z dnia [...] lutego 2002 roku jest decyzją ostateczną, próby wznowienia postępowania w sprawie nią zakończonej doprowadziły do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych wznawiających postępowanie i orzekających co do istoty sprawy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2006 roku, sygn. akt III SA/a 1190/06), co więcej przesądzone zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2007 roku (sygn. akt. I FSK 1439/06) że nie jest możliwe wyeliminowanie decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku z obrotu prawnego z powodu jej nieważności z uwagi na upływ terminu określonego w art. 249 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 września 2002 roku o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. mr 169 poz. 1383).
W konsekwencji Sąd nie podziela stanowiska Ministra Finansów, że wobec treści wyroków z dnia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 i 30 czerwca 2008 roku (sygn. akt. I FSK 1835/07, I FSK 1836/07, I FSK 1837/07 I FKS 1837/07, I FSK 1838/07, I FSK 1839/07, I FSK 1840/07) oddalających skargi o wznowienie postępowań sądowoadministracyjnych prowadzonych w sprawach zakończonych wydaniem prawomocnych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2006 roku (sygn. akt od I FSK 919/05 do I FSK 924/05) zawierających stanowisko Sądu Administracyjnego odnośnie braku istnienia przesłanek uzasadniających stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2000 roku nie jest możliwe wykonanie decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku stwierdzającej nieważność powyższej decyzji a w konsekwencji niemożliwe stało się zrealizowanie celu jaki organ administracji miał na względnie przy jej wydaniu.
12. Celem wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku było wyeliminowanie z obrotu decyzji naruszających prawo w sposób rażący i doprowadzenie do wydania decyzji zgodnych z prawem. Po wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku wydane zostały [...] i [...] lipca 2002 roku oraz [...] sierpnia 2002 roku decyzje rozpoznające odwołanie strony od decyzji pierwszoinstancyjnych z [...] września 2000 roku.
Oznacza to, że wbrew twierdzeniom Ministra Finansów decyzja z dnia [...] czerwca 2002 roku wywołała skutek prawny i stwierdzenie jej bezprzedmiotowości godziłoby w konstytucyjne domniemanie ważności decyzji administracyjnej w tym przypadku decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku i wydanych w jej następstwie decyzji z [...] i [...] lipca oraz [...] sierpnia 2002 roku.
13. Minister Finansów uzasadniając stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji z dnia [...] lutego 2002 roku powołał się na fakt, że prawomocne orzeczenia sądów wiążą z mocy art. 170 ustawy p.p.s.a. wiążą nie tylko sądy, które je wydały ale również inne sądy i organy administracji państwowej.
W niniejszej sprawie oznacza to, że Sąd jest związany :
- orzeczeniami oddalającymi skargi na decyzje Ministra Finansów odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2000 roku, czyli wyrokami tutejszego Sądu z dnia 22 marca 2005 roku wydanymi w sprawach o sygn. akt od III S.A./Wa 2420/04 do III S.A./Wa 2425/04 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2006 roku o sygn. od I FSK 919/05 do I FSK 924/05,
- orzeczeniami wskazującym że wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Izbę Skarbową decyzji z [...] i [...] lipca oraz [...] sierpnia 2002 roku, w następstwie stwierdzenia decyzją z [...] czerwca 2002 roku nieważności decyzji z [...] grudnia 2000 roku, dotknięte jest wadą skutkującą nieważnością decyzji wydanych w postępowaniu wznowieniowym (wyrok tutejszego Sądu z dnia 5 czerwca 2006 roku sygn. akt III S.A./Wa 1190/06 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I FSK1439/06 z dnia 10 lipca 2007 roku),
- orzeczeniem wskazującym, że nie jest możliwe wyeliminowanie z obrotu na z uwagi na wadę o której mowa w art. 247 par. 1 pkt 4 ustawy ordynacja podatkowa, decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I FSK1439/06 z dnia 10 lipca 2007 roku),
- orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanymi w sprawach o sygn. akt od I FSK 1970/08 do I FSK 1975/08 z których wynika, że skoro ustawodawca uznał za uzasadnione pozostawienie w obrocie decyzji dotkniętych wadami skutkującymi nieważnością z uwagi na upływ czasu, nie jest możliwe uchylenie danej decyzji w trybie art. 135 ustawy p.p.s.a.
Brak jest natomiast orzeczenia, z którego wynikałby obowiązek wyeliminowania z obrotu decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku z uwagi na jej bezprzedmiotowość, stwierdzenia takiego nie ma w żadnym z przywoływanych przez Ministra Finansów wyroków Sądów Administracyjnych.
14. Minister Finansów wskazał, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji podyktowane jest zasadną pewności prawa, stanowiącą jeden z elementów doktryny państwa prawnego. Sąd wskazuje, że właśnie wyeliminowanie decyzji z dnia [...] czerwca 2002 roku doprowadziłoby do powstania stanu niepewności z uwagi na wydanie w dniach [...],[...] lipca i [...] sierpnia 2002 roku decyzji rozpoznających odwołanie strony od decyzji pierwszoinstancyjnych.
Ustosunkowując się do podnoszonej przez Ministra Finansów w załączniku do protokołu rozprawy okoliczności, że decyzja z dnia [...] czerwca 2002 roku jest drugą decyzją w sprawie Sąd przypomina, że okoliczność ta mogłaby skutkować ewentualnym stwierdzeniem nieważności – jak już jednak zostało przesądzone w wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2007 roku, nie jest możliwe stwierdzenie nieważności powyższej decyzji z uwagi na upływ terminów. Natomiast postępowanie w sprawie stwierdzenia bezprzedmiotowości decyzji nie może przy braku przesłanek do stwierdzenia bezprzedmiotowości decyzji, zostać wykorzystane w celu wyeliminowania z obrotu decyzji, w stosunku do której stwierdzenie nieważności nie jest możliwe z uwagi na upływ czasu.
15. Sąd stwierdza podsumowując powyższe rozważania, że Minister Finansów wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy prawa materialnego, gdyż za taki przepis uznać należy art. art. 258 par. 1 pkt 1 ordynacji podatkowej regulujący kwestię rozwiązania stosunku prawnopodatkowego (por. B. Adamiak w glosie do wyroku NSA z dnia 11.10.1985 r. sygn. akt. SA/Wr 556/85 - dot. analogicznego przepisu art. 162 § 1 k.p.a) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie. Niewłaściwe zastosowanie polegało na przyjęciu, że stan faktyczny ustalony w sprawie odpowiada hipotezie normy wynikającej z art. 258 par. 1 pkt 1 ordynacja podatkowej podczas gdy przesłanki pozwalające na stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji nie występują w sprawie.
Powyższe uchybienie dotyczy zarówno decyzji wydanej przez Ministra Finansów w pierwszej jak i w drugiej instancji.
W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zgodnie z treścią art. 145 par.1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2007 roku. Zakres, w jakim powyższe decyzje nie mogą być wykonane określony został stosownie do treści art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania, wobec zawartego w skardze odpowiedniego wniosku orzeczono zgodnie z treścią art. 200 w związku z art. 205 par. 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło