II FSK 1821/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Edyta Anyżewska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 756/09 w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 19 lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 756/09 na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej P.p.s.a., odrzucił skargę B. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 19 lutego 2009 r., wydaną w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wojewódzki wskazał, że skarżąca B. W. pismem z dnia 1 kwietnia 2009 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 19 lutego 2009 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 maja 2009 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 346 zł. W wezwaniu pouczono, że nieuiszczenie wpisu w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia spowoduje odrzucenie skargi. Skarżąca wnioskiem z dnia 2 czerwca 2009 r. zwróciła się o zwolnienie z kosztów sądowych. Referendarz sądowy, rozpatrując wniosek skarżącej, postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2009 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca nie wniosła sprzeciwu od tego postanowienia, wobec czego zarządzeniem z dnia 3 września 2009 r. wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 6 maja 2009 r. w terminie 7 dni od jego otrzymania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie odebrał mąż skarżącej w dniu 11 września 2009 r., a zatem termin do uiszczenia wpisu upływał w dniu 18 września 2009 r. Sąd wojewódzki uznał, że wpis od skargi nie został uiszczony we wskazanym terminie, co w myśli art. 220 § 3 P.p.s.a. obligowało go do odrzucenia tej skargi. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia skarżąca zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.: 1) Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 2 Konstytucji RP poprzez złamanie zasady zaufania do państwa i stanowionego w nim prawa, poprzez niezwykle rygorystyczne i formalne zastosowanie istniejącego prawa bez uwzględnienia "czynnika ludzkiego" tj. szczególnej sytuacji skarżącej oraz niedostatecznej i jedynie formalnej, a nie faktycznej informacji strony o przysługujących jej prawach, - art. 45 ust.1 Konstytucji w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji poprzez uniemożliwienie rozpatrzenia sprawy przez sąd, ze względu na narzucenie opłat sądowych, których strona nie była w stanie ponieść, - art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez uniemożliwienie rozpatrzenia sprawy przez sąd, ze względu na narzucenie opłat sądowych, których strona nie była w stanie ponieść; 2) Naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 220 § 1, 230 § 1 w zw. z art. 243 § 1 oraz art. 246 § 1 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy w szczególności pozostawienie wymogu uiszczenia opłat sądowych pomimo faktu, że strona nie miała fizycznej możliwości ich ponieść i składała stosowne wyjaśnienia w tym zakresie, - art. 6 P.p.s.a. poprzez niedostateczną i jedynie formalną (w treści druków), a nie faktyczną pomoc stronie i niedostateczne informowanie strony o przysługujących jej prawach, - art. 7 P.p.s.a. poprzez doprowadzenie do sytuacji, w której do merytorycznego rozpatrzenia sprawy konieczne jest złożenie skargi kasacyjnej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz przyznanie wynagrodzenia doradcy podatkowemu w związku z pełnieniem pomocy prawnej z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że postanowienie o odrzuceniu skargi zostało wydane z naruszeniem wskazanych przepisów, bowiem Sąd nie uwzględnił szczególnej sytuacji strony, której stan psychiczny, zdrowotny i majątkowy uniemożliwiał skuteczne dochodzenie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (§ 3). Wezwanie do uiszczenia wpisu, jak wskazano wyżej, w rozpoznawanej sprawie zostało doręczone 11 września 2009 r. (k. 38 akt sądowych). Zakreślony termin – bezskutecznie – upłynął z dniem 18 września tego r. Powołany przez WSA art. 220 § 3 P.p.s.a. jednoznacznie stanowi, że: "Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd." Sformułowanie "... podlegają odrzuceniu..." przesądza o obowiązku sądu odrzucenia środka prawnego (skargi), od którego wpis nie został uiszczony w zakreślonym terminie. Obowiązek ten WSA w Warszawie zrealizował prawidłowo. Bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostają przy tym twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej oraz uzupełnieniu do skargi kasacyjnej z dnia 19 sierpnia 2010 r. dotyczące stanu zdrowia i sytuacji majątkowej skarżącej. Choroba skarżącej i wynikające z niej trudności w prowadzeniu bieżących spraw życia codziennego oraz trudna sytuacja finansowa mogły być analizowane wyłącznie w kontekście przesłanek przywrócenia terminu do dokonania czynności przez stronę, o co strona również w sprawie wnosiła i wniosek ten został już rozpoznany. Rozważanie przedstawionych okoliczności w toku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę ze względu na nieuiszczenie - mimo wezwania - wpisu sądowego należało uznać za niedopuszczalne. Wobec zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej o niedostatecznym informowaniu strony przez Sąd o przysługujących jej prawach podkreślić należy, iż wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zostało doręczone wraz z pouczeniem o terminie i skutkach jego niedochowania. Nie można także zgodzić się ze skargą kasacyjną, że Sąd naruszył konstytucyjną zasadę prawa do sądu określoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Strona bowiem sama pozbawiła się tego prawa poprzez zaniedbania przy dokonywaniu czynności procesowych. Prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego, jego realizacja zależna jest od spełnienia wymogów proceduralnych, w tym między innymi dotrzymania terminu dla dokonania czynności procesowej jaką jest uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Z tych samych względów nie można uznać, by doszło do naruszenia zasady praworządności (art. 7 Konstytucji), czy zasady państwa prawa (art. 2 Konstytucji). W świetle przedstawionych okoliczności brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie naruszało prawo. W myśl art. 220 § 3 P.p.s.a., Sąd pierwszej instancji był bowiem zobligowany do odrzucenia skargi z powodu nieopłacenia wpisu sądowego, mimo skierowania do skarżącej odpowiedniego wezwania. W skardze kasacyjnej pełnomocnik strony zawarł wniosek o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia za zastępstwo prawne z urzędu. Nie może on jednak zostać uwzględniony ze względu na wymóg zawarty w § 3 st. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075), który to przepis stwierdza, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części. Oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały wpłacone w całości lub w części, jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona. Brak oświadczenia nie stanowi uchybienia formalnego, które można uzupełnić na wezwanie sądu w trybie art. 49 P.p.s.a. Tym samym brak tego oświadczenia powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł zasądzić wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną stronie przez pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2009 r. sygn. akt II FZ 90/09, LEX nr 550321). Mając na uwadze przedstawione okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a.