II SA/Ol 587/09
WyrokWSA w Olsztynie2009-08-11
Skład orzekający: Alicja Jaszczak-Sikora, Hanna Raszkowska, Irena Szczepkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, gdy strona domaga się merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a organ jedynie ocenia brak podstaw do nałożenia obowiązków w uzasadnieniu decyzji umarzającej?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowego, jeśli strona domaga się merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a organ jedynie ocenia brak podstaw do nałożenia obowiązków w uzasadnieniu decyzji umarzającej. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zbędność rozstrzygania sprawy co do istoty, a nie ocenę bezzasadności żądania. W przypadku, gdy istnieje strona zainteresowana wynikiem merytorycznym, organ powinien wydać decyzję merytoryczną, pozytywną lub negatywną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budowy drewnianej wiaty widokowej, która według skarżącego M. P. była niezgodna z pozwoleniem na budowę i projektem, a także naruszała przepisy techniczno-budowlane i interesy osób trzecich. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe, uznając, że wybudowana wiata jest zgodna z przepisami technicznymi i nie stwarza zagrożenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że postępowanie nie było bezprzedmiotowe, a organy naruszyły przepisy proceduralne, nie rozpatrując sprawy merytorycznie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, zasądził zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 sierpnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Irena Szczepkowska Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2009 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wybudowania drewnianej wiaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. P. kwotę 740 zł (słownie: siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu akt sprawy wynika, że M. P. w dniu "[...]" zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P., zwanego w dalszym ciągu również jako powiatowy organ nadzoru budowlanego lub organ I instancji, o sprawdzenie, czy stawiana przez E. F. wiata w R. jest zgodna z pozwoleniem na budowę. W dniu "[...]" organ ten dokonał oględzin przedmiotowej wiaty, po czym pismem z dnia "[...]" zawiadomił inwestora oraz właścicieli sąsiedniej nieruchomości – M. i B. P. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie robót budowlanych, prowadzonych przy budowie wiaty w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego i pozwolenia na budowę. Postanowieniem z dnia "[...]" powiatowy organ nadzoru budowlanego, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zmianami), powoływanej dalej jako Prawo budowlane, wstrzymał roboty przy powyższej budowie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia E. F. na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Postanowieniem z dnia "[...]" powiatowy organ nadzoru budowlanego zawiesił prowadzone w sprawie postępowanie z uwagi na postępowanie, prowadzone przez Wojewodę w przedmiocie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę przedmiotowej wiaty. Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda stwierdził nieważność decyzji Starosty P. z dnia "[...]" zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej inwestorowi – "[...]" pozwolenia na budowę drewnianej wiaty widokowej. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że wymienione pozwolenie na budowę zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt 1 i 4 oraz art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, ponieważ : zatwierdzony projekt przewidywał pokrycie dachu blachą, co jest niezgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dopuszczającym pokrycia dachów dachówką ceramiczną; autor projektu nie posiada uprawnień do projektowania w zakresie rozwiązań konstrukcyjno- budowlanych; pozwolenie na budowę zostało udzielone innej osobie aniżeli ta, która złożyła oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję Wojewody, stwierdzającą nieważność pozwolenia na budowę wiaty aczkolwiek nie podzielił stanowiska organu I instancji odnośnie do sprzeczności projektu budowlanego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i braku uprawnień autora do sporządzenia projektu. W następstwie tych rozstrzygnięć Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. podjął zawieszone postępowanie i decyzją z dnia "[...]", na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami, dalej powoływanej jako K.p.a.) umorzył postępowanie w sprawie robót budowlanych istotnie odbiegających od zatwierdzonego projektu budowlanego i pozwolenia na budowę, prowadzonych przy przedmiotowej wiacie. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż wobec stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż organ nie ma możliwości weryfikowania wykonanych robót budowlanych z rozwiązaniami dokumentacji projektowej obiektu, która utraciła moc wiążącą. W dniu "[...]" powiatowy organ nadzoru budowlanego wszczął z urzędu kolejne postępowanie w sprawie wybudowanej, drewnianej wiaty widokowej, a postanowieniem z dnia "[...]", na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego nałożył na inwestora E. F. obowiązek dostarczenia oceny wraz z orzeczeniem technicznym stanu technicznego przedmiotowej wiaty. W dniu "[...]" do organu I instancji wpłynęła inwentaryzacja powykonawcza wraz z orzeczeniem technicznym, opracowanymi przez osoby posiadające uprawnienia architektoniczne i budowlane. Według autora orzeczenia technicznego wiata została wybudowana zgodnie ze sztuką budowlaną, spełnia wszelkie normy i nie zagraża bezpieczeństwu osób w niej przebywających.
Decyzją z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż z przedłożonej dokumentacji technicznej i orzeczenia technicznego wynika, że przedmiotowy obiekt został wykonany zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi. W związku z tym brak jest przesłanek do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, to jest nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Wobec tego postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji pełnomocnik uczestnika postępowania M. P. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez nakazanie rozbiórki spornej wiaty. Zarzucał, że inwestor wydłużył okap elewacji wschodniej aż do granicy z działką uczestnika; jedna z szerokości wiaty elewacji zachodniej została wydłużona o 2 metry a w elewacji północnej od strony jeziora wykonano dodatkowo jeden segment galerii widokowej. Wskazane odstępstwa od zatwierdzonego projektu nie są zgodne z przepisami Prawa budowlanego, w tym z normami techniczno-budowlanymi. Odwołujący się wywodził, że usytuowanie wiaty jest niezgodne z bezwzględnie obowiązującym przepisem § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zdaniem odwołującego się organ I instancji naruszył także przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego pomijając okoliczność, że wydłużenie elewacji wschodniej powoduje zalewanie nieruchomości M. P. wodą deszczową, pochodzącą z dachu inwestora. Ponadto odwołujący się zarzucał, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę tego, że projekt budowlany został zatwierdzony w sprzeczności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który wymaga pokrycia dachowego dachówką ceramiczną. Odwołujący powoływał się również na argumenty pozaprawne, iż tylko inwestor naruszył miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w przeciwieństwie do pozostałych mieszkańców i przedsiębiorców. Ponadto przedmiotowa wiata zasłania widok na jezioro z nieruchomości M. P., co powoduje spadek wartości jego nieruchomości oraz obniżenie dochodów uzyskiwanych przez niego z prowadzonej działalności gospodarczej.
Ponadto odwołujący się zgłosił w odwołaniu wniosek o doręczenie, wydanych w sprawie kserokopii inwentaryzacji technicznej i orzeczenia technicznego.
Dodatkowo w piśmie z dnia "[...]" odwołujący się nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji , iż przedmiotem postępowania nie jest budynek. W ocenie odwołującego się sporna wiata winna być zaliczona do budynków, czyli obiektów budowlanych, określonych w art. 4 pkt 2 Prawa budowlanego i winno się do niej stosować przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odwołujący się wywodził, że sama obecność rynien i rur spustowych w ogrodzeniu stanowi o złamaniu przepisów, regulujących kwestię odległości jaką powinien zachować inwestor, a sama ich obecność nie świadczy o tym, że działają one sprawnie i odbierają całość wody z dachu inwestora.
Decyzją z dnia "[...]"Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, iż przepis art. 73 § 1 K.p.a. określa obowiązki organu w zakresie zapewnienia stronie czynnego udziału sprawie; do obowiązków tych nie należy sporządzanie kserokopii dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Ponadto dokumentacja techniczna objęta jest ochroną przepisów o prawie autorskim. Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż wiata winna być zaliczona do kategorii, jaką są budynki z tego powodu, że posiada przegrody, organ wyjaśnił, że sformułowanie "przegroda" w definicji budynku oznacza ścianę; budynek jako całość winien stanowić zamkniętą bryłę. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy obiekt jest wiatą, ponieważ nie posiada przegród, nie jest zatem zamkniętą bryłą. Organ wyjaśnił, że kwestionowana przez skarżącego inwestycja została zrealizowana w czasie obowiązywania pozwolenia na budowę, które później zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Wobec tego nie ma w sprawie zastosowania przepis art. 48 Prawa budowlanego. Prowadzenie postępowania zgodnie z przepisami art. 50- 51 Prawa budowlanego zmierza do doprowadzenia wykonanych już robót do stanu zgodnego z przepisami prawa administracyjnego, a nie cywilnego. Z prawidłowych ustaleń organu I instancji wynika, że wiatę wybudowano zgodnie z przepisami technicznymi, nadaje się ona do eksploatacji i nie stwarza zagrożenia dla środowiska naturalnego. Powiatowy organ nadzoru budowlanego nie mógł więc orzec rozbiórki ani nałożyć na inwestora obowiązków, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Stwierdzenie, że roboty budowlane zostały wykonane prawidłowo i nie zachodzi potrzeba nałożenia obowiązków, prowadzących do doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem powoduje, iż prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Odnosząc się do kwestii dotyczących spełnienia warunków planu zagospodarowania przestrzennego i zgodności inwestycji z art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego organ II instancji stwierdził, że nie są one brane pod uwagę przez organy nadzoru budowlanego, gdyż wymogi te muszą być spełnione na etapie planowania inwestycji i badają je organy administracji architektoniczno- budowlanej. To, że zrealizowana wiata zasłania widok na jezioro z nieruchomości M. P. i może przyczynić się do spadku jego dochodów, nie stanowi naruszenia przepisów techniczno-budowlanych. Ponadto organ wskazał, że nie stwierdzono nieprawidłowości w odprowadzaniu wody z dachu inwestora.
W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pełnomocnik M. P. zarzucał organom nadzoru budowlanego, orzekającym w sprawie naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 5 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego oraz w związku z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez pominięcie okoliczności przekroczenia norm określających odległości między budynkami z granicą sąsiedniej nieruchomości; naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9 Prawa budowlanego poprzez nieustalenie, że zabudowa inwestora nie jest odpowiednio usytuowana na działce budowlanej oraz narusza poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektów, uzasadnionych interesów osób trzecich. Skarżący zarzucał także naruszenie przepisów o postępowaniu art. 105 § 2 K.p.a. poprzez ustalenie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Wobec tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący powołał się na argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dołączając dokumentację fotograficzną pełnomocnik skarżącego wywodził, że sporny obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem, posiada dach i ściany od strony nieruchomości skarżącego, które stanowią jednocześnie ogrodzenie, oddzielające nieruchomości inwestora i uczestnika. Wewnątrz natomiast wydzielone są pomieszczenia na toalety i zaplecze gastronomiczne, od strony jeziora zaś budynek jest wydzielony z przestrzeni za pomocą balustrad, które stanowią przegrody w rozumieniu Prawa budowlanego. Strona skarżąca podniosła, iż nawet gdyby przedmiotowa inwestycja nie została zakwalifikowana jako budynek, to i tak stanowi obiekt budowlany, do którego stosuje się art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9 Prawa budowlanego. Ponadto w skardze wskazano, że inwestor nadal rozbudowuje przedmiotowy obiekt budowlany, nie legitymując się pozwoleniem budowlanym. Skarżący wywodził również, że inwestor nie posiadał i nie posiada aktualnego pozwolenia na budowę, ponieważ wszystkie skutki prawne decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę zostały uchylone ze skutkiem ex tunc w związku ze stwierdzeniem nieważności tej decyzji. Wobec tego prowadzone przez inwestora roboty winy być traktowane jako samowola budowlana, która winna być karana a nie legalizowana.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ II instancji wyjaśnił, że istotą postępowania prowadzonego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem i niedopuszczalne jest wydanie nakazu rozbiórki obiektu, który został zrealizowany w czasie obowiązywania pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy za istotną okoliczność wskazał to, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdzając nieważność pozwolenia na budowę, zakwestionował jedynie adresata decyzji a nie niezgodność zamierzenia z przepisami. Ponadto Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż z orzeczenia technicznego wynika, że wody opadowe odprowadzane są na działkę inwestora, wiata jest zbudowana w odległości 2,50 m od działki M. P. a wysokość wiaty nie zmieniła się w stosunku do uprzednio zatwierdzonego projektu budowlanego. Organ zwrócił także uwagę na to, iż w zatwierdzonym przez Starostę P. projekcie budowlanym wskazane było pokrycie dachu dachówką ceramiczną bądź blachodachówką, zatem zmiana pokrycia dachowego została zaakceptowana przez organ.
Uczestnik postępowania E. F. wniósł o oddalenie skargi. Wywiódł, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, bowiem sporny obiekt nie jest budynkiem i nie miały do niego zastosowania przepisy powoływanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Podnosił on, że prawo zabudowy, wynikające z chronionego prawa własności, podlega szczególnej ochronie. W ocenie uczestnika postępowania, skarżący nie wykazał naruszenia przez inwestora konkretnych przepisów prawa. Organy zasadnie uznały, iż przedmiotowy obiekt został wybudowany zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie ma znaczenia odniesienie istniejącego stanu do pierwotnego stanu technicznego. Ponadto uczestnik postępowania wskazał, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie organu właściwego do interpretacji planu zagospodarowania przestrzennego - Burmistrza R., z którego wynika, że dopuszczalne jest pokrycie przedmiotowej wiaty blachodachówką w kolorze czerwonym. Oświadczenie to powinno wiązać organ nadzoru budowlanego w postępowaniu, prowadzonym na podstawie art. 51 Prawa budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadą legalności, wyrażoną w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 - 150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) – dalej powoływanej jako p.p.s.a. Sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga jest zasadna. Podlegała ona uwzględnieniu, ponieważ organy nadzoru budowlanego, orzekające w sprawie naruszyły art. 105 § 1 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba mieć bowiem na uwadze, iż przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu II instancji, utrzymująca w mocy decyzję powiatowego organu nadzoru budowlanego, którą to organ ten umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania wówczas, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny natury faktycznej lub prawnej, ze względu na podmiot postępowania lub jego przedmiot, stało się bezprzedmiotowe. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Nader istotnym jest, aby organ oceniając przesłanki bezprzedmiotowości postępowania oceniał sprawę wyłącznie w aspekcie zbędności rozstrzygania jej co do istoty. Wynik tego postępowania nie powinien mieć jednak charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Wobec tego nie ma podstawy prawnej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie, w której istnieje co najmniej jedna strona zainteresowana wynikiem merytorycznym. "Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do
czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak postaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy" ( wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r. sygn. akt SA/Łd 2424/94 ONSA 1996/2/80 powołany też w Komentarzu do Kodeksu Postępowania Administracyjnego M.Jaśkowska i A. Wróbel wyd. LEX a Wolters Kluwer Wa-wa 2009 str. 521 ). Na bezprzedmiotowość postępowania powoływały się organy orzekające w sprawie, po czym w uzasadnieniu decyzji wykazywały bezzasadność żądań M. P. Należy zwrócić uwagę na to, że bezprzedmiotowość postępowania i bezzasadność żądania strony nie są pojęciami tożsamymi. W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, ponieważ jest to niezgodne z prawem uchylenie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Nie zaszły bowiem okoliczności, które czyniły wydanie decyzji administracyjnej zbędnym. Ewentualny brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. W przedmiotowej sprawie wniosek do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o wszczęcie postępowania administracyjnego złożył M. P., który w toku toczącego się postępowania wyraźnie i konsekwentnie domagał się rozbiórki spornej wiaty, kwestionując ustalenia faktyczne, dokonane w oparciu o inwentaryzację powykonawczą i ocenę techniczną.
Zatem obowiązkiem organu nadzoru budowlanego rozpoznającego sprawę w trybie przepisów, umożliwiających doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem, było jej załatwienie poprzez wydanie pozytywnej lub negatywnej decyzji merytorycznej. Jako nieuprawnione należy uznać działanie organów administracji publicznej, które dokonują oceny merytorycznej braku podstaw do nałożenia na inwestora obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w uzasadnieniu decyzji umarzającej postępowanie, która to nie rozstrzyga sprawy co do istoty lecz jest tylko formalnym zakończeniem postępowania administracyjnego wówczas, gdy stanie się ono bezprzedmiotowe. O konieczności wydania decyzji merytorycznej zamiast umorzenia postępowania wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2007 r. II OSK 167/06 ( ONSA i WSA 2007/6/132). Orzeczenie to zapadło co prawda w nieco innym stanie faktycznym lecz jest ono adekwatne w stanie niniejszej sprawy. Z uzasadnienia tegoż orzeczenia wynika, że organ I instancji w postępowaniu naprawczym powinien rozpoznać sprawę merytorycznie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania w rozpoznawanej sprawie skoro sprawa istnieje, istnieje jej przedmiot oraz osoba, która w tej sprawie domaga się konkretnego rozstrzygnięcia. Brak było natomiast podstaw do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy organ nie znalazł podstaw do nakładania obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Ponadto, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, orzekające w sprawie organy administracji obu instancji naruszyły też inne przepisy postępowania to jest art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy wskazać na istotne braki w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organ pierwszej instancji, które nie zostały uzupełnione w toku postępowania przed organem odwoławczym. Zarówno Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, jak i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznały, że nie ma podstaw do nałożenia obowiązków wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, ponieważ z dokumentacji technicznej i orzeczenia technicznego wynika, że przedmiotowy obiekt został wykonany zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, skarżący nie tylko kwestionował ustalenia dotyczące zgodności inwestycji z przepisami techniczno budowlanymi, dokonane na podstawie przedłożonych przez inwestora dokumentów, ale sygnalizował również, że inwestor kontynuował roboty budowlane już po stwierdzeniu nieważności decyzji, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę przedmiotowej wiaty. Okoliczność ta ma istotne znaczenie. Inwestora prowadzącego roboty budowlane w oparciu o ostateczną decyzję na budowę - co w niniejszej sprawie miało miejsce - nie można bowiem traktować jako podmiotu, popełniającego samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 prawa budowlanego. Nie zmienia tego fakt późniejszego wyeliminowania z obrotu decyzji, udzielającej pozwolenia na budowę. Nie można więc zgodzić się z zarzutem skarżącego, że stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę wywiera taki skutek, iż budowa jest nielegalna od samego początku. W świetle twierdzeń M. P. organy winny jednak wyjaśnić jaki zakres robót został wykonany w czasie obowiązywania decyzji o pozwoleniu na budowę a jakie roboty inwestor wykonał w czasie, kiedy nie dysponował już pozwoleniem na budowę. W zależności od tych ustaleń organ winien zastosować odpowiedni tryb postępowania, określony przepisami Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie nie może jednak wskazywać organowi sposobu załatwienia sprawy zważywszy na fakt, iż decyzja podlegająca kontroli sądowoadministracyjnej nie była decyzją merytoryczną. Sąd nie może więc dokonać kontroli prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Jak już wskazywano rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie dotyczy w swej istocie oceny, czy organ był uprawniony do umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego. Skoro, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, decyzja organu nadzoru budowlanego o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości była nieuprawniona, to organ ten winien sprawę rozpatrzyć ponownie i orzec co do meritum. Rzeczą organów nadzoru budowlanego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem zbadanie, czy i jakie czynności należy wykonać aby doprowadzić całą inwestycję do szeroko rozumianego stanu zgodnego z prawem, a stosowna ocena powinna znaleźć wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej.
Z uwagi na to, że uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji następuje z przyczyn proceduralnych, Sąd nie mógł dokonać oceny zasadności zarzutów skargi, odnoszących się do naruszenia przez organy przepisów Prawa budowlanego, regulujących kwestię ochrony praw osób trzecich, braku zgodności inwestycji z przepisami prawa miejscowego oraz zgodności kwestionowanej przez skarżącego inwestycji z przepisami techniczno- budowlanymi.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku.
Na mocy art. 152 wymienionej ustawy orzeczono jak w punkcie 2 wyroku.
O kosztach sądowych, które obejmują zwrot opłat sądowych poniesionych przez skarżącego oraz zwrot wynagrodzenia radcowskiego według norm przepisanych, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. stosownie do wyniku sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło