II FSK 3622/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Nina Półtorak, Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi E. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2010 r. sygn. akt II FSK 19/10 oddalającym skargę kasacyjną E. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/GL 1143/08 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 15 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia 1. wznawia postępowanie sądowe, 2. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 19/10, 3. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 1143/08, 4. umarza postępowanie sądowe, 5. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części, 6. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach na rzecz E. M. kwotę 6751 (słownie: sześć tysięcy siedemset pięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu pozostałych kosztów postępowania sądowego w sprawie. 1. Wyrokiem z dnia 1 lipca 2010 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 19/10, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną E. M. (dalej jako: "skarżąca") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 1143/08, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 15 października 2008 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. 2. W piśmie z dnia 20 listopada 2013 r. skarżąca złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym wyrokiem na podstawie art. 272 § 1 i 2 oraz art. 275 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), wskazując jako podstawę wznowienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09, opublikowany w Dzienniku Ustaw dnia 27 sierpnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 985), zgodnie z którym art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r. jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. wniesiono o zmianę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 19/10, poprzez uchylenie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 1143/08 w całości oraz uchylenie poprzedzających ten wyrok decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 15 października 2008 r. oraz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia 6 września 2007 r. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego – w prawem przewidzianej wysokości. W uzasadnieniu autor skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego wskazał, że wydane w sprawie skarżącej rozstrzygnięcia organów podatkowych obu instancji zapadły z kwalifikowanym naruszeniem obowiązującego porządku konstytucyjnego (w części dotyczącej ustalenia podstawy opodatkowania), a ponieważ w przypadku tego rodzaju zobowiązania podatkowego niemożność ustalenia podstawy opodatkowania skutkuje automatyczną niemożnością ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, przywołana decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach (jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji) stały się decyzjami rażąco wadliwymi, gdyż zostały wydane na podstawie bądź przy zastosowaniu regulacji prawnych, które naruszają porządek konstytucyjny. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach wniósł o umorzenie postępowania wznowieniowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że na skutek rozpoznania wniosku skarżącej o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 15 października 2008 r., Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach decyzją z dnia 5 grudnia 2013 r. uchylił w całości decyzję ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 15 października 2008 r. oraz decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia 6 września 2007 r. Jednocześnie poinformowano, że decyzja ta stała się ostateczna. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego okazała się zasadna, dlatego podlega uwzględnieniu. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2010 r. (sygn. akt II GPS 1/10, publik. w ONSAiWSA z 2010 r., nr 5, poz. 81), art. 272 § 1 p.p.s.a. "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie." Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa skarżącego do ponownego rozpoznania sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2013 r. (sygn. akt SK 18/09), Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wznowić postępowanie w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem i rozpoznać sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 p.p.s.a.). Mając na uwadze, że w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998 – 2006, z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – Sąd w niniejszym składzie uwzględnia skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 19/10, jak również zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 1143/08 (art. 282 § 2 p.p.s.a.). Jest bowiem rzeczą bezsporną, że podstawą materialnoprawną decyzji, których sprawa dotyczy, był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Fakt uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, w wyniku wznowienia postępowania podatkowego, decyzją z dnia 5 grudnia 2013 r. w całości decyzji wymiarowej tego organu z dnia 15 października 2008 r. oraz decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia 6 września 2007 r., sprawił, że bezprzedmiotowe stało się postępowanie sądowe. Okoliczność ta uzasadnia zatem jego umorzenie (art. 282 § 2 in fine p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 282 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 w zw. z art. 276 tej ustawy, przyjmując, że – niezależnie od kosztów postępowania wywołanego skargą o wznowienie - Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do rozliczenia kosztów postępowania wznowionego w ramach ponownego rozpoznania sprawy (art. 282 § 1 p.p.s.a.), a także mając na uwadze, że toczące się postępowanie nadzwyczajne stanowi wyraz realizacji konstytucyjnego uprawnienia jednostki do sanacji postępowania (sądowego) opartego na niekonstytucyjnym akcie normatywnym (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP). Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstąpił od zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części dotyczącej kosztów zastępstwa procesowego na tym etapie postępowania sądowego. W tym wypadku za "przypadek szczególnie uzasadniony", w rozumieniu wymienionego przepisu, NSA uznał to, że w dacie orzekania zarówno przez organ podatkowy, jak i sąd administracyjny pierwszej instancji, art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. pozostawał w obrocie prawnym i korzystał z domniemania zgodności z Konstytucją.