I OSK 1598/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch Wiesław Morys Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 427/09 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przyznania odszkodowania oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 427/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 52/08 uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia J. M. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy. W związku z powyższym, Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, wydał w dniu [...] grudnia 2008 r. decyzję nr [...], w której: w punkcie 1 stwierdził, że data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej J. M. w dniu 31 stycznia 2008 r. nie ulega zmianie, w punkcie 2 uznał, że jego zwolnienie ze służby nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez Ministra Obrony Narodowej (art. 111 pkt 9 lit. b ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892)), w punkcie 3 przyznał J. M. odszkodowanie od Skarbu Państwa w wysokości [...] zł. Minister Obrony Narodowej, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], utrzymał w mocy w/w decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w sprawie miał zastosowanie art. 116 ustawy pragmatycznej w brzmieniu, obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r., nadanym przez art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242). W związku z tym ustalono, że J. M. pozostaje zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2008 r. W ocenie Ministra Obrony Narodowej, nie można przyjąć, że uchylenie przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji o zwolnieniu oficera z zawodowej służby wojskowej powoduje reaktywowanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Nie ogranicza to w jakikolwiek sposób prawa żołnierza rezerwy do ubiegania się o ponowne powołanie do zawodowej służby wojskowej, na zasadach określonych w przywołanej ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dla ogółu żołnierzy rezerwy. Zdaniem organu, nie miał w sprawie zastosowania przepis art. 10 powołanej ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r., zgodnie z którym sprawy wszczęte lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Ta regulacja nie miała zastosowania w przypadku J. M. w sprawie dotyczącej uchylenia skutków wywołanych decyzją o zwolnieniu oficera z zawodowej służby wojskowej. Uchylenie ostatecznej decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej spowodowało zniesienie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Ministra Obrony Narodowej w tym przedmiocie. Tak więc, wszczęte przed dniem 1 stycznia 2008 r. postępowanie dotyczące zwolnienia żołnierza zostało prawomocnie zniesione wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 52/08. Ponadto, w dniu 1 stycznia 2008 r., kiedy to weszła w życie ta nowelizacja, nie było wobec zainteresowanego prowadzone przed organem wojskowym żadne postępowanie w oparciu o ustawę pragmatyczną, które miałoby zakończyć się decyzją w oparciu o art. 104 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. M. zarzucił organowi błędną wykładnię art. 116 ust. 1 - 3 ustawy pragmatycznej poprzez brak odniesienia powyższego przepisu do treści korzystnego dla niego wyroku oraz brak jakiegokolwiek wyjaśnienia dlaczego i na jakiej podstawie aktualnie ustalono datę zwolnienia go ze służby z dniem 31 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że prawidłowo organ zastosował art. 116 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r. Treść powołanego przepisu, w ocenie Sądu I instancji, jednoznacznie wskazuje, że wydanie przez organ decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby w przypadku ziszczenia się warunków w nim przewidzianych ma charakter deklaratoryjny, ponieważ obowiązek zwolnienia ze służby powstaje z mocy samego prawa. Oznacza, to że bez względu na datę wydania w tym zakresie aktu, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z dniem oznaczonym w ustawie. Wobec powyższego organ był zobligowany wolą ustawodawcy wyrażoną w powołanym przepisie do wskazanego w nim określenia statusu kadrowego J. M. po uchyleniu przez Sąd decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. i utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. W ocenie Sądu I instancji do przedmiotowej sprawy nie miały zastosowania przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym przed jej nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r., ponieważ przedmiotowa sprawa nie spełnia kryteriów przewidzianych w przepisie art. 10 ustawy zmieniającej. Rozstrzygana sprawa jest sprawą nową i toczy się po 1 stycznia 2008 r. Podstawą wszczęcia tego nowego postępowania był fakt uchylenia po 1 stycznia 2008 r. ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. oraz utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego organu I instancji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 112 pkt 4 ustawy. Nie można, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przyjąć, że obecnie rozpatrywana sprawa toczy się w tym samym trybie i przedmiocie, co decyzje wyeliminowane z obrotu prawnego przez Sąd wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 52/08. Gdyby ustawodawca wprowadzając z dniem 1 stycznia 2008 r. nowelizację art. 116 zamierzał wyłączyć jego stosowanie wobec żołnierzy zwolnionych ze służby na podstawie ostatecznych decyzji wydanych przed 1 stycznia 2008 r., to niewątpliwie wyraźnie by to wskazał. Sąd nie dopatrzył się również nieprawidłowości w zakresie przyznanego odszkodowania. Przepis art. 116 ust. 3 wojskowej ustawy pragmatycznej zakreśla wyraźne ramy dla obliczenia tej należności, które organ był zobligowany stosować. Ponadto stwierdził, że z uwagi na dyspozycję art. 134 ust. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mogło być powodem uchylenia zaskarżonej decyzji, nieprawidłowe wskazanie przez organ daty zwolnienia skarżącego ze służby. Mimo, iż pierwotna decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. wskazywała jako datę jego zwolnienia dzień 31 października 2007r., to organ wydając w sprawie obecnie kontrolowane decyzje uwzględnił datę zwolnienia ze służby wskazaną w decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2007 r. zmieniająca decyzję z dnia [...] października 2007 r. i ustalająca nową datę zwolnienia na dzień 31 stycznia 2008 r., wydaną w trybie art. 163 k.p.a., która w dacie orzekania była (tak jak i decyzja utrzymująca ją w mocy z dnia [...] lutego 2008 r.) wyeliminowana z obrotu prawnego. Sąd nie dopatrując się w wydanych decyzjach rażącego naruszenia prawa nie mógł więc z powyższych względów uchylić zaskarżonych decyzji, ponieważ wydałby orzeczenie na niekorzyść skarżącego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. M., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wnoszący skargę kasacyjną przedmiotowemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 116 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż wbrew treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 52/08, Minister Obrony Narodowej de facto zrealizował decyzję, którą jako uchyloną Sąd uznał za nie podlegającą wykonaniu w całości. W ocenie kasatora przytoczony przepis art. 116 ust. 1 i 3 powołanej ustawy uniemożliwia zrealizowanie wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r. Ponadto, Sąd nie zastanowił się czy nie zachodzi sytuacja opisana w art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." i nie podjął w tej kwestii kroków, celem jej wyjaśnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Zawarty w niej zarzut sprowadzał się do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 116 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 116 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i trafnie zaaprobował stanowisko organu, który jako podstawę materialnoprawną podjętej decyzji wskazał art. 116 ust. 1-3 cytowanej ustawy oraz uznał, iż w tej sprawie przepis art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw nie miał zastosowania. Zwrócić należy uwagę, że uchylenie ostatecznej decyzji o zwolnieniu J. M. z zawodowej służby wojskowej spowodowało zniesienie, wszczętego przed dniem 1 stycznia 2008 r., postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Wydane przez Ministra Obrony Narodowej decyzje z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz [...] stycznia 2009 r. dotyczyły natomiast uregulowania statusu oficera po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 52/08 decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym dotyczących zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej w świetle art. 116 ust. 1-3 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nałożyło bowiem na organ wojskowy obowiązek określenia jego statusu kadrowego. Ponadto zauważyć trzeba, iż ustawodawca nie zawarł regulacji międzyczasowych, dotyczących stosowania art. 116 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w odniesieniu do decyzji ostatecznych. Gdyby bowiem zamierzał wyłączyć jego stosowanie w stosunku do żołnierzy zwolnionych ze służby na podstawie ostatecznych decyzji wydanych przed dniem 1 stycznia 2008 r., to niewątpliwie by to uczynił. W konsekwencji oznaczało to stosowanie zasady bezpośredniego działania nowej ustawy we wszystkich sprawach, w których miało miejsce uchylenie decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej wojskowej zarówno wydanych przed, jak i po dniu 1 stycznia 2008 r. Analiza przepisu art. 116 ust. 1-3 powołanej ustawy prowadzi do wniosku, że ustawodawca w sposób szczególny określił sytuację prawną żołnierza w stosunku do którego uchylono decyzję o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Stwierdził, że powoduje to uchylenie wszelkich skutków jakie wynikły dla żołnierza z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, jednakże z wyłączeniem skutku w postaci zwolnienia. Data zwolnienia nie ulega bowiem zmianie, a następuje jedynie zmiana trybu zwolnienia, gdyż uznaje się, że nastąpiło ono w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości reaktywowania stosunku służbowego, a jedyną rekompensatą nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu jest przyznanie żołnierzowi odszkodowania w wysokości określonej w ust. 3 art. 116 tej ustawy. Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutu, iż wbrew treści wyroku z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 52/08 Minister Obrony Narodowej de facto zrealizował decyzję, którą Sąd uznał, że nie podlega wykonaniu to stwierdzić należy, że art. 152 P.p.s.a., stanowi obligatoryjny element każdego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego uwzględniającego skargę. Określenie w tym wyroku, czy i w jakim zakresie decyzja nie może być wykonana traktować należy jako określenie, czy i w jakim zakresie zawieszona jest moc (skutek prawny) tej decyzji. W powołanym orzeczeniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzje I i II instancji zobligowany był do rozstrzygnięcia, o jakim mowa w powołanym przepisie. W warunkach niniejszej sprawy nie można natomiast przyjąć, że postępowanie toczy się w tym samym trybie i przedmiocie, co decyzje wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r. Tym samym zarzut ten jest nieuzasadniony. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 184 P.p.s.a.