I FZ 243/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 107/09 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 24 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd podał między innymi, że kwota znajdująca się na rachunkach bankowych skarżącego i jego żony wskazuje na to, że może on uiścić wpis sądowy bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Nadto Sąd zaznaczył, że skarżący otrzymuje stały dochód w postaci wynagrodzenia za pracę, a z materiału zebranego w sprawie wynika również, że jest w stanie dokonywać wydatków wykraczających poza zakres koniecznego utrzymania siebie i rodziny (zakup akcji). W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej "P.p.s.a.") oraz art. 51 i 511 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Skarżący wniósł przy tym o uchylenie postanowienia w całości i przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu skarżący podkreślił przede wszystkim, że zobowiązanie w podatku od towarów i usług powstało przed dniem zawarcia przez niego związku małżeńskiego, a obecnie w jego małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej i nie może on wymagać od żony aby ze swych oszczędności pokryła wpisy sądowe w sprawach, w których stroną jest sam skarżący. Nadto dodał, że obecnie zatrudniony jest u swojej żony na pół etatu, z miesięcznym wynagrodzeniem netto w kwocie 450 zł, z czego utrzymać musi siebie i rodzinę. Co do wydatków, o których wspomniano w kwestionowanym postanowieniu (zakup akcji) skarżący podał, że czynności tej dokonała jego żona, która samodzielnie dysponuje swoim majątkiem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 246 § 1 P.p.s.a. regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści jej art. 199, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji niedostateczną analizę sytuacji majątkowej skarżącego. Sąd ten skorzystał z przysługującego mu na mocy art. 255 P.p.s.a. prawa i wezwał o nadesłanie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego skarżącego. W przedmiotowej sprawie, z treści złożonego wniosku wynika, iż skarżący zatrudniony jest u swojej żony, która prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z tego tytułu dochody. Ponadto skarżący podał, iż jego żona posiada 20.000 pln oszczędności oraz jest właścicielką nieruchomości rolnej. Skarżący na każdym kroku podkreśla, że w jego małżeństwie panuje ustrój rozdzielności majątkowej, a wierzyciel nie może się zaspokajać z majątku małżonka. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca jednak uwagę na treść art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że małżonkowie są obowiązani między innymi do wzajemnej pomocy – nie wyłączając z niej niezbędnej partycypacji w kosztach sądowych. W ocenie Sądu obowiązek ten istnieje bez względu na łączący małżonków ustrój majątkowy. Na podstawie zebranego materiału dowodowego nie można zatem uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania – co jest przesłanką do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Na podkreślenie zasługuje także fakt, że zwolnienie od opłat sądowych oznacza prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa, a zatem może dotyczyć tylko wyjątkowych sytuacji. Zaznaczyć należy, że skarżący, który wniósł uzasadnioną skargę uzyskuje, w przypadku jej uwzględnienia, zwrot uiszczonego wpisu od organu, który wydał zaskarżony akt (art. 200 cytowanej ustawy). Mając powyższe na uwadze, wobec nie stwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach naruszył prawo w zaskarżonym postanowieniu, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.