II OSK 1867/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska –Szary (spr.) Sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 717/09 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) marca 2009 r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 717/09, po rozpoznaniu skargi R. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) marca 2009 r., nr (...), w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Głównego Policji w K. z dnia (...) grudnia 2008 r., nr (...), stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził od Komendanta Głównego Policji na rzecz R. M. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Pismem z dnia 1 sierpnia 2008 r. Komendant Główny Policji w K. powiadomił R. M. o wszczęciu w stosunku do niego postępowania administracyjnego w przedmiocie pozwolenia na broń palną myśliwską. W toku postępowania organ ten ustalił, że w stosunku do R. M. toczy się postępowanie karne o popełnienie czynów z art. 305 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.). Jednocześnie ustalono, że posiada on pozytywną opinię w miejscu zamieszkania oraz prawidłowe warunki do przechowywania broni. Polski Związek Łowiecki Zarząd Okręgowy w C. potwierdził, iż R. M. nigdy nie naruszył przepisów organizacyjnych jak również przepisów Prawa łowieckiego i nie był karany przez sądy łowieckie. Mając powyższe na uwadze Komendant Główny Policji w K. uznał, że zostały spełnione przesłanki z art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. Nr 52, poz. 525 ze zm.), które nakazują organowi policji cofnięcie pozwolenia na broń osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Konsekwencją powyższego było wydanie decyzji z dnia (...) grudnia 2008 r., cofającej R. M. pozwolenie na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podkreślił, że przedstawione stronie zarzuty zostały oparte na przepisach umieszczonych w dziale przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu, a nie przeciwko mieniu, jednakże okoliczność toczącego się postępowania karnego może rodzić uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem organu skoro strona stoi pod zarzutem świadomego popełnienia czynu zabronionego, oczywista staje się utrata jej wiarygodności. W odwołaniu od ww. decyzji R. M. wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez przyjęcie, że sam fakt wszczęcia postępowania karnego przeciwno skarżącemu o popełnienie przestępstwa z art. 305 § 1 Kodeksu karnego pozwala zaliczyć go do kategorii osób, co do których istnieje obawa użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i jest wystarczającą przesłanką do cofnięcia mu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, podczas gdy wykładnia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji oraz zgromadzony materiał dowodowy prowadzą do odmiennych wniosków. Komendant Główny Policji w uzasadnieniu decyzji z dnia (...) marca 2009 r., wydanej po rozpoznaniu odwołania wskazał, że w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji ustawodawca przykładowo wymienił okoliczności uzasadniające obawę o możliwości użycia broni przez jej posiadacza w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Przepis ten stanowi dla organów policji jedynie wytyczną interpretacyjną co do faktów, które uzasadniają obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Interpretacja tego przepisu musi uwzględniać fakt, że od osób starających się o pozwolenie na posiadanie broni lub już je posiadających należy wymagać bezwzględnego przestrzegania przepisów prawa. Komendant Główny Policji podniósł, iż organy policji przyjęły, iż do przesłanek niepozwalających przyznać prawa do broni, a poprzez dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji nakazujących je cofnąć, należy zaliczyć m. in. przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, zwłaszcza te, które są podobne do przestępstw przeciwko mieniu. Takim właśnie przestępstwem jest czyn z art. 305 § 1 Kodeksu karnego. R. M. przedstawiono 11 zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 305 § 1 Kodeksu karnego, które stanowi przestępstwo podobne przestępstwu przeciwko mieniu, ponieważ co do istoty jest ukierunkowane na osiągnięcie korzyści majątkowej. Zatem rodzaj i okoliczności zarzucanych czynów oraz ich ranga dla stosunków społecznych nakazują zaliczyć R. M. do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. M. zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji oraz art. 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: kpa), przez nierzetelne zebranie i rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego oraz brak wszechstronnej jego oceny. W uzasadnieniu skargi powtórzono zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 26 sierpnia 2009 r. stwierdził, że brzmienie art. 18 ust. 1 ustawy o broni i amunicji jednoznacznie wskazuje, iż decyzja w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego i ma charakter decyzji związanej. Odwołanie się w ww. przepisie do art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy oznacza, że organ obligatoryjnie orzeka o cofnięciu pozwolenia na broń wydanego osobie, o której mowa w tym artykule. Sąd pierwszej instancji dokonując wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stwierdził, że nie jest wystarczające powołanie się na skazanie prawomocnym wyrokiem, bądź prowadzenie postępowania karnego wobec danej osoby, gdyż warunkiem cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni jest wykazanie, w toku postępowania administracyjnego przez organy administracji, związku przyczynowego pomiędzy popełnieniem przez skarżącego danego przestępstwa, a uzasadnioną obawą użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organy administracji publicznej winny ustalić i rozważyć istnienie takich okoliczności faktycznych, bądź takich cech osobowych sprawcy, czy też nagannego dotychczasowego postępowania tej osoby, które należycie uzasadnią wniosek organów, iż osoba ta stwarza uzasadnioną obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W sprawie w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń osobie, wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa innego niż przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, dopuszczenie i ocena dowodów dotyczących cech osobowych sprawcy, dotychczasowego postępowania tej osoby czy też okoliczności faktycznych popełnienia czynu stanowi ocenę zaistnienia jednej z istotnych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń, tj. zaistnienia przesłanki uzasadnionej obawy, że dana osoba może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ocena także takich dowodów jak opinia środowiskowa, opinia z Koła Łowieckiego stanowi istotny element orzekania. Mając powyższe na uwadze WSA stwierdził, że zaskarżoną decyzją naruszono prawo materialne, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W skardze kasacyjnej Komendant Główny Policji zarzucił powyższemu wyrokowi: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż popełnienie przez skarżącego przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu nie uzasadnia istnienia uzasadnionej obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, oraz że prawomocne skazanie sprawcy nie wystarcza do cofnięcia R. M. pozwolenia na broń, podczas gdy okoliczności popełnienia zarzucanych mu czynów, ich rodzaj (szczególnie naganne czyny) oraz sposób ich popełnienia wskazują na zaistnienie takiej obawy; 2) naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), które mogło mieć na wynik sprawy polegające na przyjęciu, iż organy Policji: a) cofnęły R. M. pozwolenie na broń wyłącznie na podstawie samego faktu skazania bez należycie przeprowadzonego postępowania administracyjnego uzasadniającego wniosek organów, że uprawniony stwarza uzasadnioną obawę, podczas, gdy organ w toku postępowania wykazał, że R. M. postawiono 11 zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 304 § 1 kk., które polegało na utrudnianiu przeprowadzenia przetargu poprzez wchodzenie w porozumienie z inną osobą, działając przy tym na szkodę Urzędu Gminy, wyłącznie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej; b) cofnęły R. M. pozwolenie na broń nie ustalając i nie rozważając takich okoliczności jak cechy osobowe sprawcy oraz dotychczasowe postępowanie, (np. uprzednia karalność, popełnianie czynów nagannych), podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż uprawniony dopuszczając się popełnienia aż 11 czynów, zabronionych przez prawo, oraz działając umyślnie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej niezbicie wynika jego naganne postępowanie oraz całkowicie lekceważący stosunku do obowiązujących norm. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powtórzono argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji z dnia (...) marca 2009 r. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną R. M. wniósł na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. o oddalenie skargi kasacyjnej z uwagi na okoliczność, iż w sprawie tej nie doszło do naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, czy też naruszenia przepisów postępowania, a skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna oraz o zasądzenie od skarżącego organu na rzecz strony przeciwnej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. W niniejszej sprawie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności nie wystąpiły, zatem postępowanie kasacyjne ograniczać się będzie wyłącznie do zbadania zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji oraz oceny tego, czy skarżącego można zaliczyć do grona osób wymienionych w tym przepisie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zaskarżonym postanowieniem ww. przepisu wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 listopada 2009r., sygn. akt II OPS 4/09, stwierdził, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie jej pozwolenia na broń ba podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W uzasadnieniu powyższej uchwały wskazano ponadto, iż co do innych osób niż wymienione w ww. przepisie, w szczególności co do osób, które nie zostały skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, organ musi szczegółowo analizować i uzasadniać istnienie takiej obawy. Konkludując powyższe stwierdzić należy, że cofnięcie pozwolenia na broń jest obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, gdyż są to osoby co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Przede wszystkim tymi osobami są skazani prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Wskazany wyżej obowiązek zachodzi również w przypadku, gdy wobec danej osoby toczy się postępowanie karne o popełnienie ww. przestępstw. Tymczasem w przypadku R. M., powodem cofnięcia mu pozwolenia na broń palną myśliwską był fakt toczącego się w stosunku do niego postępowania karnego o popełnienie czynów z art. 305 § 1 Kodeksu karnego. Przestępstwa te, polegające na udaremnianiu lub utrudnianiu przetargu publicznego albo wchodzeniu w porozumienie z inną osobą działając na szkodę właściciela mienia albo osoby lub instytucji, na rzecz której przetarg jest dokonywany, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, są przestępstwami z rozdziału XXXVI Kodeksu karnego i dotyczą przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu. W niniejszej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można powoływać się jedynie na fakt toczącego się postępowania w sprawie o przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, jak uczyniły to organy Policji – nie uzasadnia to automatycznie obawy, że broń może być przez taką osobę użyta w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. Stosując taką wykładnię każdej osobie w stosunku do której toczy się postępowanie karne (z wyłączeniem przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu) należałoby cofnąć pozwolenie na broń. Podkreślenia wymaga, iż zarówno decyzja w sprawie pozwolenia na broń, jak i decyzja cofająca takowe uprawnienie, nie jest decyzją wydawaną w granicach klasycznego uznania administracyjnego. Ma ona charakter decyzji związanej, co rodzi obowiązek wykazania istnienia uzasadnionych okoliczności dla jej posiadania. Odnosi się to także do postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń, toczącego się na podstawie przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Warunkiem cofnięcia pozwolenia na broń palną w sytuacji jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, czyli w sytuacji, gdy nie mamy do czynienia z przestępstwem przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, jest wykazanie w toku postępowania przed organami administracji, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy zarzutem popełnienia przez stronę danego przestępstwa, a uzasadnioną obawą użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. Do oceny spełnienia przesłanki, która uzasadniałaby cofnięcie pozwolenia na broń niezbędne jest więc wzięcie pod uwagę nie tylko faktu toczącego się postępowania karnego o przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, ale również innych okoliczności faktycznych występujących w sprawie. Konieczne w tym wypadku jest dokonanie dogłębnej analizy wystąpienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Nie jest wystarczająca analiza, która sprowadza się do ogólnych twierdzeń, iż na gruncie niniejszej sprawy należy uwzględnić okoliczności odnoszące się do rodzaju popełnionego przestępstwa oraz że jest to przestępstwo podobne do przestępstwa przeciwko mieniu. Owszem, fakt zarzutu popełnienia przestępstwa może ujawniać cechy osobowe i sposób życia osoby posiadającej broń, które mogą wywołać uzasadnioną obawę, iż osoba ta użyje tej broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego – wymaga to jednak oceny w szerszym kontekście, uwzględniającej przede wszystkim zachowanie posiadacza broni w związku z zarzutem popełnienia określonego przestępstwa. Niezbędne jest więc wykazanie bezpośredniego związku między zarzutem popełnienia przez R. M. czynu z art. 305 § 1 Kodeksu karnego i toczącego się w związku z tym postępowania karnego z jego cechami charakteru i dotychczasowym zachowaniem, które stwarzałoby obawy, iż użyje on broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego (por. wyrok NSA z 15 września 2010 r., II OSK 1421/09). W związku z powyższym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał prawidłowej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Stwierdzić jednocześnie należy, że również nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., gdyż Sąd ten prawidłowo przyjął w zaskarżonym wyroku, że organy policji orzekając o cofnięciu R. M. pozwolenia na broń palną myśliwską w związku z toczącym się postępowaniem karnym o przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności i nie dokonały właściwej oceny zebranego materiału dowodowego. Zgodnie z powyższymi rozważaniami stwierdzić należy, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieusprawiedliwione w związku z czym nie mogą doprowadzić do eliminacji zaskarżonego wyroku z obrotu prawnego, stąd Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.