I OZ 165/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 236/08 oddalające wniosek R.S. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 236/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek R.S. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu WSA w Szczecinie wskazał, że w sytuacji, gdy stan faktyczny mający znaczenie dla rozpatrzenia wniosku nie uległ zmianie, brak jest jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych do zmiany stanowiska Sądu zajętego wcześniej w swoim postanowieniu z dnia 22 lipca 2010 r. o oddaleniu przyznania R.S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Podano, że w niniejszej sprawie, w świetle stanu faktycznego dotyczącego realizacji postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 19 czerwca 2008 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, nie ulega wątpliwości, że do nieudzielania przez skarżącego pełnomocnictwa kolejnym wyznaczonym przez Dziekana ORA w Szczecinie adwokatom dochodziło z przyczyn leżących po stronie skarżącego. Skarżący bowiem oczekiwał od kolejnych adwokatów akceptacji i wykonania własnej koncepcji czynności procesowych. W rezultacie doszło do sytuacji, w której Dziekan ORA w Szczecinie odmówił wyznaczenia kolejnego adwokata, zaś Sąd uznał, że R. S. postępując w sposób wyżej opisany zrealizował przyznane mu prawo pomocy i dlatego wyznaczył termin rozprawy na dzień 22 lipca 2010 r., o czym poinformował skarżącego. R. S. na rozprawie w dniu 22 lipca 2010 r. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Sąd postanowieniem z dnia 22 lipca 2010 r. oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 października 2010 r. oddalił zażalenie uznając, że skarżący nie może skutecznie domagać się wyznaczenia przez Sąd kolejnego adwokata z urzędu, bowiem przyznane mu prawo pomocy postanowieniem z dnia 19 czerwca 2008 r. zostało już skonsumowane. W tym stanie faktycznym R.S. na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010 r. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Sąd uznając, że nie zachodziła potrzeba uzupełnienia wniosku przez złożenie na rzędowym formularzu, bowiem stan faktyczny nie uległ zmianie, a skarżący złożył taki wniosek na urzędowym formularzu w okresie wcześniejszym, zaś Sąd swojego dotychczasowego postanowienia z dnia 19 czerwca 2008 r. o przyznanie prawa pomocy nie uchylił, rozpoznał wniosek i go oddalił. Z przedstawionego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący nie skorzystał z przyznanego mu prawa pomocy postanowieniem z dnia 19 czerwca 2008 r. W świetle dotychczasowych postępowań indywidualnych, wywołanych wnioskami skarżącego o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy wskazać trzeba, że w postanowieniu z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I OZ 803/10 Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie stwierdził, że "w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata w sytuacji gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik z urzędu nie spełnia jej oczekiwań". W zażaleniu na powyższe postanowienie R. S. wniósł o jego uchylenie w całości i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu odniósł się m.in. do działań pełnomocników w sprawie stwierdzając, że nieudzielanie pełnomocnictwa kolejnym wyznaczonym przez Dziekana ORA w Szczecinie adwokatom nie wynikało z przyczyn leżących po stronie skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i wobec tego podlega oddaleniu. Prawo pomocy, zgodnie z treścią art. 243 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą), może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, a przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje również postępowanie egzekucyjne. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 ustawy), albo może być przez Sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 ustawy). Stosownie natomiast do treści art. 253 ustawy o wyznaczenie adwokata (odpowiednio także radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, a jeżeli adwokat ustanowiony w ten sposób ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego właściwa okręgowa rada adwokacka na wniosek ustanowionego adwokata wyznaczy w razie potrzeby adwokata z innej miejscowości. Z treści przytoczonych przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wynika, iż prawo pomocy przyznane przez Sąd rozciąga się na pełen tok postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem zarówno na postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a także na postępowanie egzekucyjne. Możliwość jego utraty została wyraźnie wskazana w art. 249 i 251 ustawy. Jeżeli zatem nie zachodzą okoliczności, o których mowa w tych przepisach, to strona z przyznanego jej zwolnienia z kosztów sądowych lub pełnomocnika z urzędu korzysta na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi w ramach sprawy, w której prawo pomocy zostało jej przyznane oraz w postępowaniu egzekucyjnym. Podkreślić należy, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy zaistniały przesłanki do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy i w jakim zakresie (całkowitym lub częściowym) oraz do wydania w tym przedmiocie postanowienia. Następnie sąd występuje do właściwego samorządu zawodowego - w rozpoznawanej sprawie jest nim okręgowa rada adwokacka - o wyznaczenie przyznanego postanowieniem sądu profesjonalnego pełnomocnika (w niniejszej sprawie - adwokata). Sąd nie ma wpływu na decyzję w tym zakresie, nie może również wnioskować o zmianę pełnomocnika. Jednakże mocodawca tj. strona, której przyznano prawo pomocy, jeżeli ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jego interesów przez wyznaczonego mu pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego (w rozpoznawanej sprawie do okręgowej rady adwokackiej) ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera natomiast przepisu, który upoważniałby stronę do żądania na drodze kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy wyznaczenia innego adwokata w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat nie spełnia jej oczekiwań. Należy bowiem jeszcze raz podkreślić, iż przyznane prawo pomocy wywołuje skutki prawne w toku całego postępowania sądowoadministracyjnego i w związku z tym nie można żądać ponownego przyznanie prawa, które skarżący już raz uzyskał. Wobec powyższych rozważań i w sytuacji, gdy stan faktyczny mający znaczenie dla rozpatrzenia wniosku nie uległ zmianie, zasadnie Sąd I instancji wskazał, że brak jest podstaw do zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lipca 2010 r. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.