I OSK 1607/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-09-28
Skład orzekający: Jerzy Bujko, Anna Lech, Ewa Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba posiadająca polskie prawo jazdy, które zostało jej zatrzymane w związku z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów, może ubiegać się o wymianę zagranicznego prawa jazdy na polskie bez konieczności ponownego przystępowania do egzaminu kwalifikacyjnego, jeśli nie została wydana decyzja o cofnięciu uprawnień?Ratio decidendi
Osoba, której polskie prawo jazdy zostało zatrzymane w związku z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów, a która nie przystąpiła do wymaganego egzaminu kontrolnego po upływie zakazu, nie może ubiegać się o wymianę zagranicznego prawa jazdy na polskie na podstawie przepisów dotyczących wymiany praw jazdy wydanych za granicą. Posiadanie polskiego prawa jazdy, nawet jeśli nie można z niego korzystać z powodu zatrzymania dokumentu i niespełnienia warunków do jego odzyskania, wyklucza możliwość uzyskania nowego polskiego prawa jazdy bez sprawdzenia kwalifikacji, co zapobiega obejściu przepisów o egzaminach kontrolnych i zapewnia bezpieczeństwo ruchu drogowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku M.L. o wymianę ukraińskiego prawa jazdy na polskie. Starosta odmówił wymiany, wskazując, że wnioskodawca posiada polskie prawo jazdy, które zostało mu zatrzymane w związku z zakazem prowadzenia pojazdów, a po upływie zakazu nie przystąpił do egzaminu kontrolnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że wnioskodawca nie spełniał warunków do wymiany prawa jazdy ze względu na stałe zamieszkanie w Polsce i posiadanie polskiego prawa jazdy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.L. od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 28 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2009 r. sygn. akt II SA/Po 278/09 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 278/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2009r. nr [...] w przedmiocie prawa jazdy.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: wnioskiem z dnia 5 września 2008 r. M. L. zwrócił się do Starosty O. z wnioskiem o wymianę prawa jazdy wydanego za granicą bez sprawdzenia kwalifikacji.
Starosta O. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., znak [...], na podstawie art. 97 ust. 1 i 4 w związku z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm), odmówił wymiany zagranicznego prawa jazdy kat. A. B, C1, C nr [...] wydanego w dniu [...] września 2008 r. przez [...].
Organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, że wnioskodawca posiada krajowe prawo jazdy kat. B, C, E, T wydane bezterminowo przez Starostę O. w dniu [...] kwietnia 2001 r. Prawomocnym wyrokiem z dnia 29 listopada 2001 r., sygn. akt VI K 300/01, Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim nałożył na M. L. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych za wyjątkiem pojazdów, na które wymagana jest kategoria prawa jazdy C, na okres dwóch lat, to jest od dnia 26 września 2001 r. do dnia 26 września 2003 r.
Na wniosek M. L. z dnia 7 lutego 2002 r. w dniu [...] lutego 2002 r. zostało mu wydane, prawo jazdy kat. C.
Po upływie kary zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, w dniu 1 października 2003 r. M. L. otrzymał zaświadczenie, że spełnia warunki do poddania się egzaminowi kontrolnemu prawa jazdy kat. B i E.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 29 września 2003 r. sygn. akt II K 457/02, wobec M. L. orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat - od dnia 3 lutego 2004 r. do dnia 3 lutego 2007 r. W związku z tym, organ wystąpił o zwrot prawa jazdy kategorii C, jednakże wnioskodawca w dniu 5 października 2006 r. oświadczył, iż prawo jazdy zostało mu skradzione.
Organ podał, że po upływie okresu, na który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, M. L. dwukrotnie wystąpił z wnioskiem o skierowanie na egzamin kontrolny, lecz do dnia wydania przedmiotowej decyzji do egzaminu kontrolnego nie przystąpił.
Wnioskiem z dnia 5 września 2008 r. M. L. wystąpił o wymianą prawa jazdy z ukraińskiego na polskie.
Starosta O. wskazał, że w myśl przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym kierujący może posiadać tylko jedno prawo jazdy, a także podkreślił, że na terytorium RP odpowiednim pojazdem może kierować osoba posiadająca ważne zagraniczne prawo jazdy wydane przez Państwo będące stroną Konwencji o ruchu drogowym sporządzonej w Wiedniu w dniu 8 listopada 1968 r. (Dz. U. z 1988 r., Nr 5 poz. 40 i 44), a której stroną jest Ukraina.
W związku z tym, zdaniem organu, z uwagi na fakt zamieszkiwania M. L. na stałe w Polsce powyższy przepis nie miał zastosowania. Stąd brak było podstaw do wymiany uzyskanego na Ukrainie prawa jazdy na krajowe prawo jazdy bez sprawdzenia kwalifikacji. Wskazano, że strona posiada krajowe prawo jazdy kat. B, C, E, T wydane bezterminowo w dniu [...] kwietnia 2001 r., a obecnie powinna przystąpić do egzaminu kontrolnego, po którego zdaniu mogłaby wystąpić z wnioskiem o zwrot przedmiotowego prawa jazdy. Zdaniem Starosty wymiana prawa jazdy uzyskanego na Ukrainie na prawo jazdy krajowe doprowadziłoby do sytuacji, gdy strona posiadałaby dwa prawa jazdy, co stałoby w sprzeczności z treścią art. 94 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz umożliwiałoby obejście przepisów nakazujących przystąpienie do egzaminu kontrolnego.
Odwołanie od decyzji Starosty O. wniósł M. L., zarzucając jej oparcie się na błędnych ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że posiada on polskie prawo jazdy, gdy w istocie wobec skarżącego został orzeczony środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, a do dnia wydania kwestionowanej decyzji nie uzyskał on polskiego prawa jazdy. Wskazano, że orzeczenie środka karnego skutkowało utratą uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym, które wobec nie przystąpienia do egzaminu, nie zostało skarżącemu przywrócone. W ocenie skarżącego Starosta dopuścił się także naruszenia art. 94 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez niedopuszczenie do wymiany prawa jazdy uzyskanego na Ukrainie po przejściu szkolenia i złożeniu egzaminu. Odwołujący się wskazał ponadto, że do dnia 26 listopada 2008 r. był zameldowany we L. Tym samym odmowa wymiany prawa jazdy stanowiła naruszenie przepisów Konwencji, która stanowi źródło prawa powszechnie obowiązującego w kraju i która ma pierwszeństwo stosowania przed ustawą.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty O. z dnia [...] grudnia 2008 r.
Na tę decyzję M. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podtrzymując zarzuty sformułowane w treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Jak wynika z protokołu rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu z dnia 25 sierpnia 2009 r., M. L. oświadczył, że na Ukrainie był zameldowany pod jednym adresem od maja 2008 r. do egzaminu, a następnie do 26 listopada 2008 r. Od tego czasu często wyjeżdżał na Ukrainę - średnio raz lub dwa razy w miesiącu. Ma żonę i dwójkę dzieci, którzy mieszkają w Polsce pod tym samym adresem, pod którym on także jest zameldowany. Uczęszczał na kurs na Ukrainie, a zameldowanie na terytorium Ukrainy było warunkiem uczęszczania na kurs, przystąpienia do egzaminu i otrzymania ukraińskiego prawa jazdy.
Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 278/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2009 r. stwierdził, że zasada wzajemności określona w art. 94 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz w art. 41 Konwencji o ruchu drogowym zezwalająca na uznawanie dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami przez państwa - sygnatariuszy Konwencji, nie ma charakteru bezwzględnego.
W ocenie Sądu z punktu widzenia niniejszej sprawy najistotniejsze jest zastrzeżenie zawarte w art. 41 ust. 6 Konwencji, z którego to przepisu wynika, że na zasadzie odstępstwa od wzajemnego uznawania uprawnień, przepisy Konwencji nie zobowiązują umawiających się stron do uznawania ważności krajowych lub międzynarodowych praw jazdy wydanych na terytorium innej umawiającej się strony w dwóch sytuacjach: po pierwsze w przypadku osób, których stałe miejsce zamieszkania w tym czasie znajduje się na ich terytoriach lub zostało ono przeniesione na ich terytoria po wystawieniu tych praw jazdy; po drugie: w przypadku praw jazdy wydanych kierującym, których stałe miejsce zamieszkania w czasie ich wydawania nie znajdowało się na terytorium, na którym te prawa jazdy zostały wydane, lub których miejsce zamieszkania po wydaniu tych praw jazdy zostało przeniesione na inne terytorium.
W związku z tym Sąd uznał, że dla prawidłowego posłużenia się przepisami Konwencji, a w konsekwencji ustawy Prawo o ruchu drogowym, konieczne jest zdefiniowanie pojęcia "stałe miejsce zamieszkania".
Ponieważ Konwencja nie zawiera definicji pojęcia "stałe miejsce zamieszkania", Sąd uznał, że konieczne jest odwołanie się do przepisu art. 25 Kodeksu cywilnego, według którego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Sąd podkreślił, że w orzecznictwie i doktrynie prawa cywilnego powszechnie przyjmuje się, że istotę tego pojęcia wyznaczają dwa integralnie złączone składniki: obiektywny, czyli pobyt stały w danej miejscowości oraz subiektywny w postaci uzewnętrznionego zamiaru, woli tego pobytu, przy czym obydwa te składniki muszą być analizowane łącznie.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie, mając na uwadze oświadczenie złożone przez skarżącego na rozprawie, za prawidłową uznać należy tę część wywodów zaskarżonej decyzji, w której organ odwoławczy wskazał, iż skarżący stale zamieszkuje w Polsce i przepisy art. 94 ust. 1 pkt 2 a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie mają zastosowania. Sąd wskazał, że skarżący w okresie, w którym uzyskał uprawnienia do kierowania pojazdami na Ukrainie nie miał w tym kraju stałego miejsca zamieszkania. Ponadto po zdaniu egzaminu skarżący zameldował się ponownie w Polsce. W związku z tym, w ocenie Sądu, w sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 41 ust. 6 lit. b Konwencji, która zwalnia państwa – sygnatariuszy Konwencji z generalnego obowiązku wzajemnego uznawania uprawnień do kierowania pojazdami uzyskanymi w innym państwie. Miejsce zamieszkania skarżącego w czasie wydawania prawa jazdy nie znajdowało się bowiem na terytorium, na którym prawo jazdy zostało wydane, a miejsce jego zamieszkania po wydaniu prawa jazdy zostało przeniesione na inne terytorium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przypomniał, że w przypadku skarżącego posiadane przez niego polskie prawo jazdy zostało mu zatrzymane prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 29 września 2003 r., sygn. akt II K 457/02, w którym orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat - od 3 lutego 2004 r. do 3 lutego 2007 r. Po upływie terminu, na jaki orzeczono środek karny, skarżący był obowiązany poddać się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Sąd wskazał, że niepoddanie się takiemu kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji stanowi przesłankę wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W niniejszej sprawie pomimo zaś spełnienia ustawowych przesłanek do wydania takiej decyzji, skarżącemu nie cofnięto uprawnień, zatem – w ocenie Sądu –należy uznać, że skarżący nie utracił nabytych w Polsce uprawnień do kierowania pojazdami, lecz tylko nie może z nich korzystać w związku z zatrzymaniem dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdem i niespełnieniem warunków odzyskania tego dokumentu. Wobec tego skarżący nie mógł skutecznie wnosić o wymianę prawa jazdy uzyskanego na Ukrainie, skoro takich uprawnień nie utracił w Polsce.
W związku z tym Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że skarżący posiada już polskie prawo jazdy, musi jednakże spełnić przewidziane prawem polskim przesłanki by je odzyskać, a przede wszystkim zdać egzamin kontrolny.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną złożył M. L., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanym, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 94 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 41 ust. 1 i 6 Konwencji o ruchu drogowym sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r., polegającą na przyjęciu, że skarżącemu nie przysługuje prawo do wymiany ukraińskiego prawa jazdy na polskie, ze względu na występowanie odstępstw wskazanych w art. 41 ust. 6 Konwencji, a zarazem brak podstawy do wymiany prawa jazdy zgodnie z art. 94 ust. 1 i 2 prawa o ruchu drogowym,
2) przepisów postępowania, to jest art. 3 § 2, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153z, poz. 1270z ze zm.), poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, iż skarżący posiada polskie krajowe prawo jazdy, a nadto, że nie zamieszkiwał na terytorium Ukrainy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że sformułowanie "nie zobowiązują" zawarte w art. 41 ust. 6 Konwencji nie oznacza generalnego zakazu uznawania praw jazdy w wymienionych przypadkach, pozostawia bowiem możliwość swobodnego uregulowania tej kwestii przez państwo sygnatariusza Konwencji. W związku z tym, zdaniem skarżącego kasacyjnie, na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przysługuje mu prawo do wymiany prawa jazdy.
Wskazano ponadto, że Sąd w zaskarżonym wyroku błędnie przyjął, iż skarżący nie mieszkał stałe na terenie Ukrainy, podczas, gdy mieszkał on na tymże terenie w okresie od maja 2008 r. do 26 listopada 2008 r. Podkreślono, że na terenie Ukrainy mieszkał także w dniu 5 września 2008 r., to jest w dniu składania wniosku do Starosty O. o wymianę wydanego na Ukrainie prawa jazdy.
Autor skargi kasacyjnej podniósł także, iż błędnie stwierdzono, że posiada on polskie prawo jazdy kat. "BCET". Wskazano, że Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 29 września 2003 r., sygn. akt II K 457/02, orzekł wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat, tj. od dnia 3 lutego 2004 r. do dnia 3 lutego 2007 r. i do dnia wydania skarżonej decyzji nie uzyskał on polskiego prawa jazdy. W związku z tym skarżący kasacyjnie stwierdził, że wobec powołanego wyroku i nieprzystąpienia do egzaminu kontrolnego, nie posiada on prawa jazdy. Podniesiono, że niepoddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji stanowi przesłankę wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym. W razie wystąpienia okoliczności wskazanych w ust. 1 powyższego artykułu cofnięcie jest obligatoryjne. Dlatego też, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, nawet mimo niewydania stosownej decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, nie jest uprawnione przyjęcie, iż skarżący posiada już polskie prawo jazdy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, zatem w pierwszej kolejności zostaną rozpoznane te ostatnie.
W niniejszej sprawie zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów postępowania, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Można zatem zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonej decyzji. Jeżeli jednak Sąd pierwszej instancji zasadnie nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, to nie można mu skutecznie postawić zarzutu naruszenia wskazanego wyżej przepisu, z którą to sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Skarga kasacyjna zarzuciła także, że w zaskarżonym wyroku naruszono art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten obliguje Sąd do przedstawienia w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Uzasadnienie wyroku spełniające określone ustawą warunki stwarza bowiem podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie też elementy zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku, a więc uznać należy, że i ten zarzut skargi kasacyjnej jest nieuzasadniony.
Przechodząc do rozpoznawania zarzutów naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a i ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok lub w związku z utratą kwalifikacji W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje (art. 114 ust. 4).
Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie posiadane przez skarżącego polskie prawo jazdy zostało mu zatrzymane prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 29 września 2003 r., sygn. akt II K 457/02, w którym orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat - od 3 lutego 2004 r. do 3 lutego 2007 r. Po upływie terminu, na jaki orzeczono środek karny, skarżący był zobowiązany do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Sąd wskazał, że niepoddanie się takiemu kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji stanowi przesłankę wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W niniejszej jednak sprawie – pomimo spełnienia ustawowych przesłanek do wydania takiej decyzji – wobec skarżącego nie została wydana decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 94 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granicą, która zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, może otrzymać polskie krajowe prawo jazdy po oddaniu zagranicznego ważnego prawa jazdy organowi wydającemu prawo jazdy, z zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli zagraniczne prawo jazdy nie jest zgodne ze wzorem określonym w Konwencji wymienionej w ust. 1 pkt 2 lit. a, dodatkowym warunkiem otrzymania polskiego prawa jazdy jest zdanie części teoretycznej egzaminu państwowego – warunek ten nie dotyczy prawa jazdy wydanego przez państwo, o którym mowa w ust. 1 pkt 1.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 94 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym ma zastosowanie wyłącznie do obywatela polskiego lub cudzoziemca zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który nie posiada ważnego polskiego prawa jazdy, legitymuje się natomiast jego zagranicznym odpowiednikiem.
W związku z tym, za Sądem pierwszej instancji przyjąć należy, że jeżeli wobec skarżącego nie została wydana decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, to nie utracił on tych uprawnień nabytych w Polsce, lecz tylko nie może z nich korzystać w związku z zatrzymaniem prawa jazdy i niespełnieniem warunków do odzyskania tego dokumentu. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika bowiem, że skarżący w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji nie ubiegał się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, lecz o wydanie nowego dokumentu na podstawie art. 94 ust. 1 i 2 powołanej ustawy Prawo o ruchu drogowym. Natomiast skarżący otrzymał zaświadczenie, że spełnia warunki do poddania się egzaminowi kontrolnemu prawa jazdy kat. B i E, ale nie poddał się temu egzaminowi.
Wobec wskazanych wyżej przepisów i okoliczności niniejszej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie mógł skutecznie – na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym – ubiegać się o wymianę ukraińskiego prawa jazdy ponieważ posiada już polskie prawo jazdy, które nie utraciło swej ważności. Zgodnie bowiem z art. 97 ust. 4 ustawy kierujący może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem.
Z powołanego wyżej przepisu wynika, że kierowca posiadający ważne polskie prawo jazdy, które zostało mu zatrzymane w związku z kierowaniem samochodem w stanie nietrzeźwości i który w tym czasie uzyskał zagraniczne prawo jazdy nie może skorzystać z uprawnienia określonego w art. 94 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przyjęcie odmiennego stanowiska w tej kwestii doprowadziłoby po pierwsze do naruszenia art. 97 ust. 4 powołanej ustawy, a po drugie, umożliwiałoby odzyskanie uprawnień do prowadzenia pojazdów wbrew dyspozycji art. 114 ust. 4 ustawy, to jest bez sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami, czym stwarzałoby zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Trzeba więc zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że zastosowanie art. 94 ust. 2 ustawy do kierowcy, który posiada ważne polskie prawo jazdy skutkowałoby obejściem wymogów, które musi spełniać kierowca, aby odzyskać zatrzymane prawo jazdy.
Natomiast odnośnie zarzutu naruszenia art. 41 ust. 6 Konwencji o ruchu drogowym Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przepis ten w ogóle nie znajdował zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż skarżący nie spełnił przesłanek w nim określonych, warunkujących jego zastosowanie. Tym samym, skoro przepis ten nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie, to nie mógł on zostać naruszony.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło