II OSK 838/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-05-13

Skład orzekający: Paweł Miładowski, Małgorzata Dałkowska - Szary, Marzenna Linska - Wawrzon

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego powinna być wymierzona w wysokości proporcjonalnej do części obiektu, która została faktycznie nielegalnie użytkowana, czy też w wysokości określonej dla całego obiektu, niezależnie od stopnia jego użytkowania?
Ratio decidendi
Kara pieniężna z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego jest karą administracyjną, której wymierzenie jest obowiązkowe w każdym przypadku samowolnego przystąpienia do użytkowania obiektu lub jego części z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego. Wysokość tej kary, zgodnie z art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego, nie jest zależna od tego, czy stwierdzono przystąpienie do użytkowania całego obiektu, czy tylko jego części, jeśli obiekt ma jednakowe przeznaczenie. Obowiązek przestrzegania przepisów Prawa budowlanego, w tym uzyskania pozwolenia na użytkowanie, ma priorytet nad innymi względami, takimi jak ciągłość świadczenia usług medycznych.
Stan faktyczny
Inwestorzy przystąpili do użytkowania rozbudowanej części przychodni lekarskiej bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie i bez zgłoszenia zakończenia budowy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył karę pieniężną. Inwestorzy wnieśli zażalenie, a następnie skargę do WSA, argumentując m.in. brakiem swojej winy z powodu niedysponowania oryginałem dziennika budowy, który był dowodem w postępowaniu cywilnym. WSA oddalił skargę. Inwestorzy wnieśli skargę kasacyjną do NSA, podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym dotyczące priorytetu przepisów o ochronie zdrowia nad przepisami Prawa budowlanego oraz kwestionując wysokość nałożonej kary.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary /spr./ Sędzia del. WSA Marzenna Linska - Wawrzon Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej G. U. i Z. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 grudnia 2009 r. sygn. II SA/Gl 647/09 w sprawie ze skargi G. U. i Z. U. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia (...) maja 2009 r. nr (...) w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. U. i Z. U. solidarnie na rzecz Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach kwotę 1800 (słownie: tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 647/09, oddalił skargę G. U. i Z. U. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia (...) maja 2009 r. nr (...) w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Postanowieniem z dnia (...) marca 2009 r. nr (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nałożył na inwestorów – G. U. i Z. U. karę z tytułu nielegalnego użytkowania części obiektu w wysokości 20,000 zł. W uzasadnieniu ww. postanowienia wskazano, że w wyniku kontroli ustalono, iż ww. inwestorzy bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie przystąpili do użytkowania rozbudowanej części Przychodni Lekarskiej "A." zlokalizowanej przy ul. C. (...) w T. Stwierdzono, że w dobudowanych pomieszczeniach – gabinetach lekarskich, przyjmowani są pacjenci, a także funkcjonuje nowa recepcja i dwa wejścia z wiatrołapami oraz schody zewnętrzne wraz z pochylnią dla niepełnosprawnych. Inwestorzy nie zgłosili zakończenia budowy tej części zrealizowanego obiektu i nie dopełnili obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie, nałożonego w decyzji o pozwoleniu na budowę nr (...) z dnia (...) sierpnia 2006 r. W zażaleniu inwestorzy zarzucili powyższemu postanowieniu rażące naruszenie art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) polegające na błędnym przyjęciu, iż skarżący bez swojej winy nie będąc w posiadaniu oryginału dziennika budowy, mogli skutecznie złożyć wniosek o uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie obiektu, rażące naruszenie art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez pominięcie dowodów i wyjaśnień złożonych przez skarżących, w szczególności pism przez nich kierowanych do Sądu Okręgowego w K., a złożonych w toku postępowania wyjaśniającego, wskazujących na brak zawinienia skarżących w zakresie braku możliwości złożenia kompletnego wniosku o pozwolenie na użytkowanie obiektu, tj. zawierającego dziennik budowy w oryginale, rażące naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, postanowieniem z dnia (...) maja 2009 r. nr (...) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji wskazując, że działania tego organu były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, a rozstrzygnięcie prawidłowe. Inwestorzy prowadzili rozbudowę obiektu w oparciu o decyzję, w której kilkakrotnie wymieniono warunki, pod którymi można przystąpić do użytkowania inwestycji, czyli obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie – byli oni więc świadomi konieczności jej uzyskania. Organ odwoławczy wskazał, że brak oryginału dziennika budowy, przekazanego do sądu powszechnego w związku z toczącym się postępowaniem z powództwa cywilnego, nie stanowił przeszkody w złożeniu dokumentów wymaganych art. 55 Prawa budowlanego z informacją o przekazaniu dziennika budowy do sądu. Organ II instancji podkreślił również, że pisma kierowane przez skarżących do Sądu Okręgowego noszą daty późniejsze niż ustalony faktycznie okres, w którym inwestor przystąpił do użytkowania obiektu. Ponadto organ wskazał, że wysokość kary obliczono prawidłowo, według podanego w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego wzoru. Przywołany natomiast słuszny interes społeczny oraz słuszny interes obywateli wymagają, aby instytucje pożytku publicznego były realizowane i użytkowane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Pismem z dnia 22 czerwca 2009 r. inwestorzy wnieśli na powyższe postanowienie skargę, przytaczając takie same zarzuty jak w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, dodając jedynie zdanie zarzucające organowi II instancji utrzymanie w mocy błędnego rozstrzygnięcia, nie dążąc do bezstronnego przeanalizowania sprawy, w oparciu o niepełne i błędne ustalenia faktyczne. Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w uzasadnieniu wyroku, którym oddalił powyższą skargę, wskazał, że przepisy Prawa budowlanego jasno precyzują skutki przystąpienia przez inwestora do użytkowania obiektu lub jego części przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, nie uzależniając ich od powodów takiego działania, czy też istnienia lub braku istnienia po stronie inwestora winy. Przepis art. 57 ust. 7 tej ustawy obliguje bowiem organ nadzoru budowlanego do wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania w przypadku stwierdzenia, że przystąpiono do użytkowania obiektu lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55 Prawa budowlanego, nie pozostawiając w tej kwestii organowi żadnego uznania administracyjnego. Sąd dodał przy tym, iż zgodność powyższych rozwiązań z Konstytucją była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł, że art. 57 ust. 7 zdanie drugie w zw. z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego oraz załącznikiem do tej ustawy, jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji (wyrok z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt P 64/07). Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że dla obciążenia w niniejszej sprawie inwestorów odpowiedzialnością przewidzianą w ww. normach istotny jest sam fakt przystąpienia do nielegalnego użytkowania obiektu lub jego części – bez znaczenia pozostają zatem pobudki, jakie nimi w tej mierze kierowały. Nietrafne są więc, zdaniem Sądu, wywody inwestorów o braku ich winy z uwagi na niemożność, z powodu niedysponowania dziennikiem budowy, dokonania przez nich działań zgodnych z prawem. Słusznie organ II instancji podkreślił w odpowiedzi na skargę, że jeśli w ocenie inwestorów nie było możliwości skutecznego złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie przed zakończeniem postępowania cywilnego, w którym dziennik budowy służył jako dowód w sprawie, to powinni oni wstrzymać się z przystąpieniem do użytkowania rozbudowanej części przychodni do czasu uzyskania stosownego pozwolenia. Sąd podkreślił przy tym, że skarżący w decyzji udzielającej pozwolenia na budowę zostali pouczeni o obowiązku zgłoszenia zakończenia robót budowlanych i uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Za nietrafne więc uznać należy zarzuty dotyczące niezbadania przez organy kwestii niedysponowania przez skarżących dziennikiem budowy pozostającym w dyspozycji Sądu Okręgowego w K. – żadne trudności w dopełnieniu działań warunkujących możliwość przystąpienia do użytkowania obiektu nie uprawniają bowiem inwestorów do samowolnego przystąpienia do użytkowania. Skargą kasacyjną G. U. i Z. U. zaskarżyli w całości powyższy wyrok, zarzucając mu: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 55 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 57 ust. 1 tej ustawy oraz art. 15 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 55 ust. 1-6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) przez błędną ich wykładnię i bezzasadne przyjęcie, iż obowiązek ciągłości udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentom placówki mógł być zaniechany na czas jej przebudowy, a w konsekwencji przyjęcie, iż powołane przepisy Prawa budowlanego stanowią lex specialis w stosunku do ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, wydanej na podstawie art. 68 ust. 1 i 2 ustawy Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U.97.78.483) – dając bezzasadnie priorytet formalnym procedurom prawa budowlanego nad ochrona zdrowia obywateli i obowiązkiem zapewnienia ciągłości wykonywania świadczeń medycznych; - błędną wykładnię przepisów art. 57 ust. 7 i art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego poprzez bezzasadne przyjęcie, iż w przypadku użytkowania tylko niektórych gabinetów rozbudowywanej przychodni – kara pieniężna winna być wymierzona w takiej wysokości, jak gdyby użytkowanie dotyczyło całego obiektu. 2) naruszenie przepisów postępowania – art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 76 § 1 i 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie udowodnionych okoliczności i brak rzetelnych ustaleń służących do obliczenia wysokości kary, a w konsekwencji dowolną ocenę znaczenia dokumentów stwierdzających zatrzymanie oryginału dziennika budowy dla celów postępowania przed Sądem Okręgowym w K. i brak właściwej kontroli decyzji przez Sąd I instancji – wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T., mimo iż zebrany przez organ materiał dowodowy przeczy zasadności wydanej decyzji oraz poprzez brak wyjaśnienia za pomocą dowodów czy skarżący zobowiązani do zapewnienia ciągłości świadczeń zdrowotnych na podstawie kontraktu zawartego z NFZ mogli odmówić ich wykonywania w przebudowanej przychodni jak również poprzez brak wskazania, w której części przychodni świadczono usługi medyczne, a co za tym idzie brak rozróżnienia części użytkowanej przychodni od nie użytkowanej i wyliczenie kary w niewłaściwej wysokości, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ze względu na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że przedmiotowy obiekt podlegał rozbudowie a roboty te nie naruszały konstrukcji budynku ani nie wprowadzały zmian zasadniczych parametrów technicznych istniejącego już obiektu budowlanego – dotyczyły one jedynie zmiany wielkości pomieszczeń oraz wykonania podjazdu dla wózków inwalidzkich, które to czynności nie stwarzały żadnego zagrożenia dla praw osób trzecich. Podkreślono także, że art. 68 Konstytucji daje priorytet ochronie zdrowia i nakłada mocą przepisów wykonawczych zobowiązanie na podmioty świadczące powołane usługi do ich nieprzerwanego wykonywania. Skarżący od lat wykonywali usługi z zakresu opieki zdrowotnej i ich zaniechanie na czas wykonywanych robót budowlanych pozostawałoby w sprzeczności z obowiązkiem udzielania świadczeń. Organ I instancji nie rozważył więc kolizji zobowiązań wynikających z Prawa budowlanego oraz z Konstytucji RP dając priorytet przepisom Prawa budowlanego. Wstrzymanie wykonywania usług stanowiłoby naruszenie postanowień kontraktu z NFZ oraz treści powołanych przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, których priorytetowy charakter został wsparty treścią ustawy zasadniczej, a uchybienie im pociągnęłoby daleko idące sankcje względem skarżących. Skarżący wskazali także, powołując się na orzecznictwo NSA, że nieuprawniony jest pogląd, iż w sytuacji, gdy inwestor dopuścił się samowoli użytkowej tylko w odniesieniu do części obiektu budowlanego, to karę pieniężną wymierza się w takiej wysokości, jak gdyby samowola użytkowa dotyczyła całego obiektu. Naliczenie sankcji winno opierać się więc na rzetelnie poczynionych ustaleniach faktycznych, czyli na stwierdzeniu jaka faktycznie część obiektu była rzeczywiście użytkowana. Ponadto zdaniem skarżących Sąd I instancji bezzasadnie uznał, że nic nie usprawiedliwia nie złożenia przez skarżących wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Złożenie tego wniosku zdeterminowane jest koniecznością załączenia wszystkich wymienionych w art. 57 ust. 1 Prawa budowlanego dokumentów, m.in. oryginału dziennika budowy. Nie załączenie tego dokumentu rodzi konsekwencje w postaci wezwania do uzupełnienia braków a nieuzupełnienie ich powoduje, że zawiadomienie staje się bezskuteczne. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ II instancji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu odpowiedzi wskazano, że skoro możliwe było prawidłowe wykonywanie praktyki lekarskiej i działanie przychodni w dotychczas istniejących pomieszczeniach (przed rozbudową), to dziwi fakt, iż skarżący przystąpili do użytkowania pomieszczeń, w których prowadzone były roboty budowlane, zamiast zakończyć je, a następnie wystąpić z wymaganym wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie i działać zgodnie z przepisami prawa. Powoływanie się na priorytet uznania przepisów dotyczących ochrony zdrowia nie może być więc zasadne w świetle prowadzenia działalności lekarskiej w pomieszczeniach, w których jednocześnie prowadzone są roboty budowlane. Inspektor nadzoru budowlanego musi stać na straży wartości wyrażonych w Prawie budowlanym (art. 5 tej ustawy), dotyczących w niniejszej sprawie zwłaszcza bezpieczeństwa użytkowania oraz odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych. Odnośnie natomiast zarzutu dotyczącego wysokości kary organ wskazał, że przywołany wyrok NSA wydany był na kanwie innego stanu faktycznego i wyrażony w nim pogląd nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Odnośnie zarzutu dowolnej oceny znaczenia dokumentów stwierdzających zatrzymanie oryginału dziennika budowy organ wskazał, że okoliczność ta nie może mieć żadnego znaczenia dla oceny zasadności nałożenia kary z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania rozbudowanej części obiektu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem postępowania objętego kontrolą skarżonego wyroku jest postanowienie, którym organ nadzoru budowlanego wymierzył inwestorom karę z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania budynku ( rozbudowanej części Przychodni Lekarskiej). Skarżący nie kwestionują faktu przystąpienia do użytkowania rozbudowanej części Przychodni pomimo braku zgłoszenia zakończenia robót budowlanych i bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Kwestionują natomiast wymierzenie kary z tego tytułu wskazując na szczególne, w ich ocenie, okoliczności sprawy opisane w zarzutach skargi kasacyjnej. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy w pierwszej kolejności wskazać, że inwestor może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego po dokonaniu skutecznego zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy (art. 54 Prawa budowlanego) oraz w sytuacjach przewidzianych prawem po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 55 Prawa budowlanego). Konsekwencją stwierdzenia przez organ przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem powyżej wskazanych obowiązków jest wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego (art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego). Jak wskazywał Trybunał Konstytucyjny, badając konstytucyjność tego uregulowania, ciążący na inwestorze obowiązek zawiadomienia o zakończeniu budowy albo uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i przewidziana sankcja, mająca zapewnić realizację tych powinności, służą ochronie doniosłych wartości wyróżnionych ze względu na interes publiczny, do których należy przede wszystkim: środowisko, bezpieczeństwo ludzi i mienia, zdrowie i życie ludzi, ład przestrzenny oraz poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 maja 2009 r. sygn. akt P 64/07, OTK ZU z 2009 r. nr 5/A, poz. 64). W innym z kolei wyroku Trybunał stwierdził, że tam gdzie przepisy nakładają na osoby fizyczne lub prawne obowiązki, winien się również znaleźć przepis określający konsekwencję niespełnienia obowiązku, bowiem brak stosownej sankcji powoduje, że przepis staje się martwy, a niespełnienie obowiązku nagminne. Trybunał przyznał jednocześnie, że ustanowienie opłaty jest przejawem władczej ingerencji państwa w sferę praw majątkowych jednostki, ale jednocześnie podkreślił, że ingerencja ta stanowi sankcję niezgodnego z prawem zachowania określonych podmiotów (por. wyrok z dnia 18 kwietnia 2000 r. sygn. akt K 23/99, OTK ZU z 2000 r. nr 3, poz. 89). Istotą kary administracyjnej, a taką stanowi opłata z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 stycznia 2007 r. sygn. akt P 19/06, OTK-A z 2007 r. nr 1, poz. 2). Wskazując na powyższe względy, szczególnie w aspekcie funkcji kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku, jaką jest zobligowanie inwestora do podjęcia czynności w celu skutecznego dokonania zawiadomienia o zakończeniu budowy oraz uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części, stwierdzić należy, iż wymierzenie kary określonej w art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane obowiązkowe jest w każdym przypadku, gdy na stronie ciążyła powinność dokonania zgłoszenia lub ubiegania się o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie, a inwestor z naruszeniem swego obowiązku nie czyni tego i samowolnie przystępuje do użytkowania zrealizowanego obiektu. Organ nadzoru nie ma przy tym żadnych możliwości odstąpienia od wymierzenia takiej kary. Jest to bowiem, niezależna od stopnia zawinienia, kara administracyjna nakładana w każdym przypadku samowolnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 Prawa budowlanego. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów art. 55 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 57 ust. 1 tej ustawy oraz art. 15 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 55 ust. 1-6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) przez błędną ich wykładnię i bezzasadne przyjęcie, iż obowiązek ciągłości udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentom placówki mógł być zaniechany na czas jej przebudowy, a w konsekwencji przyjęcie, iż powołane przepisy Prawa budowlanego stanowią lex specialis w stosunku do ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, wydanej na podstawie art. 68 ust. 1 i 2 ustawy Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U.97.78.483) – dając bezzasadnie priorytet formalnym procedurom prawa budowlanego nad ochroną zdrowia obywateli i obowiązkiem zapewnienia ciągłości wykonywania świadczeń medycznych. Sąd I instancji dokonał bowiem prawidłowej wykładni powołanych przepisów art. 55 pkt. 1 w zw. z art. 57 ust. 1 Prawa budowlanego i wykładnia ta jest zgodna z zastosowaną przez Trybunał Konstytucyjny w przytoczonych wyrokach z dnia 5 maja 1999r. sygn. akt P 64/02 ; z dnia 18 kwietnia 2000r. sygn. akt K 23/99 i z dnia 15 stycznia 2007r. sygn. akt P 19/06. Sąd I instancji nie mógł natomiast dokonać błędnej wykładni przepisów art. 15 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 55 ust. 1-6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, gdyż tych przepisów nie stosował w zaskarżonym wyroku. Fakt samowolnego przystąpienia do użytkowania rozbudowanej części Przychodni Lekarskiej przez skarżących inwestorów jest bezsporny, a wymierzenie kary administracyjnej określonej w art. 57 ust. 1 Prawa budowlanego było w takim przypadku obowiązkowe i niezależne od rodzaju działalności prowadzonej w samowolnie użytkowanym obiekcie. Wskazać należy, że to właśnie rodzaj prowadzonej działalności polegającej na świadczeniu usług medycznych obliguje świadczeniodawcę do szczególnego przestrzegania przepisów, w tym budowlanych mających zapewnić bezpieczeństwo takich usług. Chybiony jest również zarzut naruszenia przez błędną wykładnię przepisów art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego przez przyjęcie, że w przypadku użytkowania tylko niektórych gabinetów rozbudowywanej przychodni kara pieniężna winna być wymierzona w takiej wysokości, jak gdyby użytkowanie dotyczyło całego obiektu. Pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, że art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego pozwala na miarkowanie wysokości kary w zależności od powierzchni rozbudowanego budynku "rzeczywiście nielegalnie użytkowanej", nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach prawa, bowiem przepisy art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego nie pozwalają na obniżenie wysokości kary wymierzanej z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego o jednakowym przeznaczeniu i zaliczonego do tej samej kategorii ( XI) w zależności od tego, czy przystąpiono do użytkowania całego obiektu czy jego części. Pogląd prawny wyrażony w powołanym w skardze kasacyjnej wyroku NSA z dnia 8 października 2008r. sygn. akt II OSK 1159/06 dotyczył odmiennego stanu faktycznego, gdy samowola użytkowa została stwierdzona w obiekcie składającym się z kilku części o różnym przeznaczeniu zaliczonych do różnych kategorii. Jednak w tym przypadku, wysokość wymierzanej na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, nie jest zależna od tego, czy stwierdzono przystąpienie do użytkowania całej rozbudowanej Przychodni, czy też niektórych gabinetów skoro jest to obiekt o jednakowym przeznaczeniu. W świetle powyższych rozważań za nietrafne należy uznać także zarzuty naruszenia przepisów postępowania – art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 76 § 1 i 80 k.p.a., których naruszenia skarżący upatrują w braku należytego wyjaśnienia okoliczności podnoszonych w zarzutach dotyczących naruszenia prawa materialnego. Skoro, jak wykazano wyżej, Sąd I instancji - działając zgodnie z wynikającą z art. 3 § 1 p.p.s.a. zasadą sądowej kontroli administracji publicznej - dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 55 pkt. 1, art. 57 ust. 1 i art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego, to tym samym okoliczności związane z rodzajem prowadzonej przez skarżących działalności, wskazaniem w której części samowolnie użytkowanej przychodni świadczono usługi medyczne czy też oceną znaczenia dokumentów stwierdzających zatrzymanie oryginału dziennika budowy dla celów postępowania sądowego nie miały znaczenia dla oceny zasadności nałożenia kary z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania rozbudowanej części obiektu. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w przepisie art. 204 pkt. 1 p.p.s.a. 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz, Budowlane prawo, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, Oddalono skargę kasacyjną, II OSK 1821/09 - Wyrok NSA z 2010-11-26, Centralna Baza Orzeczeń Naczelnego (NSA) i Wojewódzkich (WSA) Sądów Administracyjnych, Orzecznictwo NSA i WSA

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło