II SA/Bd 352/09

9 września 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 września 2009r. sprawy ze skargi E. S.A. Oddziału w B na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. (PPIS), decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 27 ust 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 z późn. zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej powoływanej jako" kpa", w związku z § 15 ust. 1, § 32 ust. 1, § 93 ust. 1, § 96 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 z póz. zm.) oraz art. 227 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.),dalej powoływanej jako "kp", § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. Nr 73, poz. 645); § 5 ust.1, § 16 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. Nr 81, poz. 716); art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. Nr 126, poz. 1384 ze zm.), rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 listopada 2005 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych wskazanych do wykonywania pracownikom podejmującym pracę lub zatrudnionych na tych stanowiskach (Dz. U. Nr 250, poz. 2113), po zapoznaniu się z protokołem kontroli sanitarnej z dni: 30 listopada 2007 r.,4 grudnia 2007 r.,18 grudnia 2007 r. nakazał spółce E. 1. zapewnić wentylację w pomieszczeniach biurowych nr 106,109,110,210, 2. zapewnić wentylację w pomieszczeniu magazynierów, 3. zapewnić w zakładzie aktualne wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na wszystkich stanowiskach pracy, 4. zapewnić oznakowanie miejsca, w których są przechowywane oleje przepracowane, 5. zapewnić oznakowanie magazynu z olejami i innymi preparatami niebezpiecznymi, 6. zapewnić w zakładzie pracy ocenę ryzyka zawodowego, uzupełnioną o klasyfikację szkodliwych czynników biologicznych oraz o informację dotyczącą działania tych czynników, stopnia, czasu trwania narażenia na te czynniki, a także o informację dotyczącą potencjalnego działania alergizującego lub toksycznego, 7. zapewnić w zakładzie dokument potwierdzający zaproponowanie przez pracodawcę dla pracowników narażonych na działanie czynników biologicznych szczepień ochronnych na danym stanowisku pracy, 8. zapewnić w magazynie z olejami i innymi preparatami niebezpiecznymi instrukcje określającą ich sposób przechowywania i składowania. I wskazał, że obowiązki wymienione w pkt 4, 5 decyzji należy wykonać w terminie do dnia 29 lutego 2008 r. obowiązki wymienione w pkt 6, 7, 8 decyzji należy wykonać w terminie do dnia 30 kwietnia 2008 r. obowiązek wymieniony w pkt 3 decyzji należy wykonać w terminie do dnia 30 czerwca 2008 r. obowiązki wymienione w pkt 1,2 decyzji należy wykonać w terminie do dnia 30 września 2008 r. W uzasadnieniu podał, że w wyniku kontroli sanitarnej przeprowadzonej w dniach: 30 listopada 2007 r., 4 grudnia 2007 r. i 18 grudnia 2007 r. w zakładzie spółki E. stwierdzono następujące nieprawidłowości higieniczne: 1. brak wentylacji w części pomieszczeń biurowych ( biuro nr 106,109,110,210), 2. brak wentylacji w pomieszczeniu magazynierów, 3. brak aktualnych wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na wszystkich stanowiskach pracy, 4. brak oznakowania miejsca, w których są przechowywane oleje przepracowane, 5. brak oznakowania magazynu z olejami i innymi preparatami niebezpiecznymi, 6. brak w ocenie ryzyka zawodowego informacji na temat szkodliwych czynników biologicznych, 7. brak dokumentu potwierdzającego zaproponowanie przez pracodawcę dla pracowników narażonych na działanie czynników biologicznych szczepień ochronnych wskazanych na danym stanowisku pracy, 8. brak w magazynie z olejami i innymi preparatami niebezpiecznymi instrukcji określającej ich sposób przechowywania i składowania. Stwierdzone nieprawidłowości naruszają w ocenie organu przepisy ustaw i rozporządzeń wymienionych powyżej jako podstawa prawna decyzji. Ponadto zdaniem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. stwierdzone powyżej uchybienia mogą stanowić zagrożenia bezpieczeństwa zdrowia i higieny pracowników. Brak wentylacji w części pomieszczeń biurowych, w pomieszczeniu magazynierów nie zapewnia bowiem prawidłowej wymiany powietrza w czasie korzystania z w/w pomieszczenia, a także może doprowadzić do powstania nieprawidłowego środowiska pracy. Brak aktualnych wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych na stanowiskach pracy uniemożliwia opracowanie realnej oceny ryzyka zawodowego i instrukcji bhp przy stanowiskach pracy i narażenia pracowników. Brak oceny ryzyka zawodowego w związku z wystąpieniem szkodliwych czynników biologicznych z uwzględnieniem klasyfikacji i wykazu szkodliwych czynników biologicznych powoduje brak wiedzy i świadomości pracownika na temat zagrożeń na stanowiskach pracy, co może doprowadzić do wypadku podczas pracy. W celu zapobiegania szerzeniu się chorób zakaźnych u osób pracujących, narażonych na działania czynników biologicznych, czyli gdy istnieje możliwość wystąpienia w środowisku pracy szkodliwego czynnika biologicznego przeprowadza się, po uzyskaniu ich zgody, szczepienia ochronne zalecane na danym stanowisku pracy. PPIS podał w związku z tym, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 listopada 2005 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych wskazanych do wykonywania pracownikom podejmującym pracę lub zatrudnionych na tych stanowiskach (Dz. U. Nr 250, poz. 2113) ustala wykaz stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych wskazanych do wykonywania pracownikom podejmującym pracę na tych stanowiskach. Natomiast brak oznakowania miejsca, w których są przechowywane oleje przepracowane, brak oznakowania magazynu z olejami i innymi preparatami niebezpiecznymi oraz brak w magazynie z olejami i innymi preparatami niebezpiecznymi instrukcji określającej ich sposób przechowywania i składowania może w ocenie organu spowodować niewłaściwe obchodzenie się z preparatami niebezpiecznymi, a brak wiedzy na temat właściwości preparatu niebezpiecznego, zagrożeń podczas jego składowania może doprowadzić do wypadku. Koniecznym stało się więc wydanie zaleceń zmierzających do usunięcia stwierdzonych uchybień, co powinno wpłynąć na poprawę istniejącego stanu higienicznego, i zapewnienie przestrzegania w zakładzie pracy przepisów oraz zasady bezpieczeństwa i higieny pracy. Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. (PWIS), po rozpatrzeniu odwołania spółki E. uchylił powyższą decyzję PPIS w części dotyczącej terminu wykonania zaleceń określonych w punkcie 6 i 7 tej decyzji i orzekł, że zalecenia te mają być wykonane do 31 lipca 2008 r., w pozostałym zakresie decyzję tą utrzymał w mocy. Rozstrzygnięcie to zostało przez spółkę E. zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wyrokiem z dnia 21 lipca 2008 r. (sygn. akt II SA/Bd 394/08) sąd ten uchylił decyzję PWIS, nakazując organowi wskazanie po ponownym rozpatrzeniu sprawy, jakie spośród szkodliwych czynników biologicznych wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r.(cyt. na wstępie) występują w środowisku pracy oraz na jakim stanowisku pracy występuje narażenie na nie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PWIS, decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 2 kpa oraz ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, póz. 851 z późn. zm) uchylił w części dotyczącej punktu 6 i 7 decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. i orzekł przeprowadzenie oceny narażenia na czynniki biologiczne na stanowiskach: elektromonter sieciowy, starszy elektromonter sieci, elektromonter pogotowia, starszy elektromonter pogotowia, elektromonter urządzeń specjalistycznych, starszy elektromonter urządzeń specjalistycznych, a w przypadku stanowisk z częstym kontaktem z glebą (elektromonter sieciowy, starszy elektromonter sieci) zaproponowanie pracownikom szczepień ochronnych przeciwko tężcowi. Termin wykonania zaleceń określił do dnia 30 września 2009 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zlecił Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Ś. przeprowadzenie kontroli w spółki E. w sprawie ustalenia narażenia pracowników tego zakładu na szkodliwe czynniki biologiczne dla zdrowia w środowisku pracy oraz nakazał dokładne sprawdzenie stopnia narażenia pracowników tego zakładu na kontakt z glebą na następujących stanowiskach pracy: robotnik, robotnik wykwalifikowany, elektromonter urządzeń specjalistycznych, elektromonter sieciowy, starszy elektromonter urządzeń specjalistycznych, starszy elektromonter sieciowy, elektromonter pogotowia, starszy elektromonter pogotowia, elektromonter automatyki, telemechaniki i zabezpieczeń, starszy elektromonter automatyki, telemechaniki i zabezpieczeń, mistrz ds. sieci, starszy mistrz ds. eksploatacji wykonawstwa, mistrz ds. eksploatacji, i wykonawstwa oraz mistrz ds. budowlanych. Zwrócił się także do organu I instancji o przekazanie dowodów w postaci dokumentacji potwierdzającej zakresy obowiązków, kart oceny ryzyka zawodowego oraz liczbę pracowników zatrudnionych na w/w stanowiskach w spółce E. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. przeprowadził w dniach: 3 grudnia 2008 r., 9 grudnia 2008 r. oraz 11 grudnia 2008 r. kontrolę w spółce E. celem ustalenia narażenia pracowników tego zakładu na szkodliwe czynniki biologiczne dla zdrowia w środowisku pracy oraz sprawdzenia narażenia pracowników w/w zakładu na kontakt z glebą. W czasie trwania kontroli ustalono, że w rejonie spółki E. nie ma osób zatrudnionych na stanowisku mistrz ds. eksploatacji i wykonawstwa oraz mistrz ds. budowlanych. Podczas trwania kontroli udostępniono kopie kart oceny ryzyka zawodowego oraz kopie kart zakresu czynności na stanowiskach: robotnik, robotnik wykwalifikowany, elektromonter urządzeń specjalistycznych, elektromonter sieciowy, starszy elektromonter urządzeń specjalistycznych, starszy elektromonter sieciowy, elektromonter pogotowia, starszy elektromonter pogotowia, elektromonter automatyki, telemechaniki i zabezpieczeń, starszy elektromonter automatyki, telemechaniki i zabezpieczeń, mistrz ds. sieci, starszy mistrz ds. eksploatacji wykonawstwa, mistrz ds. eksploatacji, i wykonawstwa, mistrz ds. budowlanych. Oryginały akt osobowych wraz z dokumentacją w postaci kart oceny ryzyka oraz kart zakresu wykonywanych czynności znajdowały się w oddziale spółki w Bydgoszczy. Podczas kontroli udostępniono także rejestr wypadków przy pracy za rok 2008 w spółce E. Protokół z przeprowadzonej kontroli wraz rejestrem wypadków przy pracy w spółce E. za rok 2008, nie zawierał szczegółowych zapisów dotyczących zakresu wykonywanych czynności oraz ryzyka zawodowego na w/w stanowiskach pracy, wobec tego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. zwrócił się do spółki E. o przesłanie szczegółowej dokumentacji w postaci kart oceny ryzyka zawodowego, kart zakresu wykonywanych czynności oraz dokumentacji wypadków w pracy w latach 2002-2007 na stanowiskach: robotnik, robotnik wykwalifikowany, elektromonter urządzeń specjalistycznych, elektromonter sieciowy, starszy elektromonter urządzeń specjalistycznych, starszy elektromonter sieciowy, elektromonter pogotowia, starszy elektromonter pogotowia, elektromonter automatyki, telemechaniki i zabezpieczeń, starszy elektromonter automatyki, telemechaniki i zabezpieczeń, mistrz ds. sieci , starszy mistrz ds. eksploatacji wykonawstwa, mistrz ds. eksploatacji, i wykonawstwa, mistrz ds. budowlanych. Z udostępnionych kopii kart zakresu czynności na stanowiskach pracy, kopii kart oceny ryzyka zawodowego oraz rejestru wypadków przy pracy wynika, że prace narażające pracowników na szkodliwe czynniki biologiczne występują na stanowiskach: elektromontera pogotowia, starszego elektromontera pogotowia, elektromontera sieciowego, starszego elektromontera sieci, elektromontera urządzeń specjalistycznych oraz starszego elektromontera urządzeń specjalistycznych. Zgodnie z informacjami zawartymi w kartach oceny ryzyka zawodowego na wszystkich tych stanowiskach zagrożenie stanowi możliwość zakażenia wirusem wścieklizny (Rabies virus) w wyniku pokąsania przez psa, lisa lub inne dzikie zwierzęta. Incydenty pogryzienia przez psy miały miejsce wśród pracowników spółki E. i zostały odnotowane jako wypadki przy pracy. Koniecznym więc jest uwzględnienie tego czynnika biologicznego w karcie oceny ryzyka zawodowego. Natomiast na stanowiskach: elektromontera pogotowia, starszego elektromontera pogotowia, elektromontera sieciowego, starszego elektromontera sieci w karcie oceny ryzyka zawodowego zamieszczono pracę przy wycince drzew. Możliwe niebezpieczne zdarzenia przy wykonywaniu tej pracy to: zetkniecie się człowieka z ruchomym czynnikiem materialnym (piłą), upadek z wysokości (skutek niebezpiecznego zdarzenia), skaleczenia, rana cięta kończyn, amputacja, uraz całego ciała. Podczas tych zdarzeń może dojść do kontaktu z glebą, w której w zależności od jej żyzności może znajdować się do 40 milionów komórek bakteryjnych na 1 gram gleby. Oprócz różnych gatunków drobnoustrojów saprofitycznych występujących w glebie znajdują się tam również bardzo niebezpieczne dla człowieka laseczki tężca (Clostridium tetani) oraz laseczki zgorzeli gazowej (Clostridium perfringens). Zakażenia wywołane przez te drobnoustroje związane są ze znaczną śmiertelnością, dlatego też znajomość ich etiologii jest niezwykle istotna dla pracowników na nie narażonych. Informacja o tym narażeniu musi być zawarta w karcie oceny ryzyka zawodowego. Dodatkowo na stanowiskach: elektromontera sieci oraz starszego elektromontera sieciowego występuje znaczne narażenie na zakażenie laseczkami tężca (Clostridium tetani) oraz zgorzeli gazowej (Clostridium perfringens) podczas wykonywania wykopu pod kabel lub słup, stawiania lub obalania słupa, odkopywania kabli oraz zasypywania wykopów. Wykonywanie tych czynności wskazuje na częsty kontakt pracowników z glebą. Zgodnie z informacjami zawartymi w karcie oceny ryzyka zawodowego możliwe niebezpieczne zdarzenia przy wykonywaniu tych czynności to: niewybuchy, obsunięcie się ziemi, przysypanie ziemią, uderzenie, przygniecenie słupem. Na stanowiskach tych występuje więc kontakt pracowników z glebą znacznego stopnia obligujący pracodawcę do zaproponowania działań profilaktycznych w postaci szczepień ochronnych przeciwko zakażeniom Clostridium tetani. Według oświadczenia pracodawcy przedstawionym w protokole kontroli przeprowadzonej w dniu 3 grudnia 2008 r. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. prace polegające na zasypywaniu wykopów mogą być wykonywane przez pracowników spółce E. Pracownicy spółki E. zatrudnieni przy wykonywaniu różnorodnych prac w terenie zadrzewionym narażeni są także na ukłucia kleszczy, które mogą być nosicielami groźnych dla człowieka chorób: boreliozy oraz wczesnoletniego kleszczowego zapalenia mózgu wywołanego przez wirusy z grupy Flaviviridae. Obszar województwa [...] zaliczany jest do obszarów endemicznego występowania drobnoustrojów wywołujących te schorzenia. Zgodnie z oświadczeniem pracodawcy, że większość prac obejmujących wycinkę drzew wykonuje wyspecjalizowana firma, narażenie na ukąszenie kleszcza nie jest na tyle duże, by stosować szczepienia ochronne przeciwko wczesnoletniemu kleszczowemu zapaleniu mózgu wywołanemu przez wirusy z grupy Flaviviridae. Jednak część prac w terenie zadrzewionym jest wykonywana przez pracowników spółki E., przez co są oni także narażeni na ukąszenia kleszczy i zakażenie boreliozą lub kleszczowym zapaleniem mózgu. Narażeni pracownicy muszą więc być poinformowani o możliwych skutkach zagrożenia ze strony tych czynników biologicznych oraz środkach ochrony przed tym zagrożeniem. PWIS wskazał, że w spółce E. zatrudnionych jest na stanowiskach: elektromontera sieciowego 11 osób, starszego elektromontera sieciowego 1 osoba, elektromontera pogotowia 18 osób, starszego elektromontera pogotowia 17 osób, elektromontera urządzeń specjalistycznych 6 osób, starszego elektromontera urządzeń specjalistycznych 1 osoba. Zgodnie z informacjami dotyczącymi czynności wykonywanych na stanowisku pracy (dane zawarte w kartach oceny ryzyka zawodowego oraz kartach zakresu czynności na stanowiskach pracy) wszyscy pracownicy zatrudnieni na tych stanowiskach są narażeni na zagrożenia różnorodnymi czynnikami biologicznymi i fakt ten musi być uwzględniony przy opracowywaniu oceny ryzyka zawodowego pracowników zatrudnionych na wyżej wymienionych stanowiskach. Zdaniem PWIS w ocenie ryzyka zawodowego powinny znajdować się informacje na temat szkodliwych i bardzo niebezpiecznych dla ludzi czynników biologicznych (Rabies virus, Tick- borne encephalitis virus z grupy Flaviviridae, Borrelia burgdorferi, Clostridium tetani, Clostridium perfringens), na które narażeni są pracownicy spółki E., pracujący na stanowiskach: elektromontera pogotowia, starszego elektromontera pogotowia, elektromontera sieciowego, starszego elektromontera sieciowego, elektromontera urządzeń specjalistycznych oraz starszego elektromontera urządzeń specjalistycznych. Brak takich danych powoduje, że pracodawca nie ma możliwości zminimalizowania narażenia oraz zastosowania wszelkich dostępnych środków eliminujących narażenie lub ograniczających stopień tego narażenia. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 2221 § 1 kp, w razie zatrudniania pracownika w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych pracodawca stosuje wszelkie dostępne środki eliminujące narażenie, a jeśli jest to niemożliwe ograniczające stopień tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W ocenie PWIS pracodawca powinien zastosować właściwe środki eliminujące narażenie w oparciu o informacje dotyczące czynników biologicznych zawarte w ocenie ryzyka zawodowego. Art. 226 kp nakazuje bowiem pracodawcy ocenę i dokumentację ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą, stosowanie niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko, informowania pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami. Zgodnie zaś z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005 r., Nr 81, poz. 716), przed wyborem środka zapobiegawczego pracodawca dokonuje oceny ryzyka zawodowego, na jakie jest lub może być narażony pracownik, uwzględniając w szczególności: klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników biologicznych, rodzaj, stopień, oraz czas trwania narażenia na działanie szkodliwego czynnika biologicznego, informację na temat potencjalnego działania alergizującego lub toksycznego szkodliwego czynnika biologicznego, choroby, która może wystąpić w następstwie wykonywanej pracy, stwierdzonej choroby, która ma bezpośredni związek z wykonywaną pracą oraz wskazówki właściwej inspekcji sanitarnej, Państwowej Inspekcji Pracy oraz jednostek służby medycyny pracy. PWIS podkreślił, że pracownicy spółki E. wykonują różnorodne prace w zróżnicowanym środowisku, gdzie występuje narażenie na działanie wyżej wymienionych czynników biologicznych. Czynności te stwarzają ryzyko zawodowe polegające na możliwości pośredniej lub bezpośredniej ekspozycji na czynnik chorobotwórczy w przypadkach: pogryzienia przez psa, ukąszenia kleszcza czy uszkodzenia powłok skórnych, przysypania ziemią bądź przygniecenia słupem. Obowiązkiem pracodawcy jest uświadomienie pracownikom tych zagrożeń oraz zapewnienie im odpowiednio dobranych do rodzaju i poziomu narażenia środków ochrony indywidualnej i środków ochrony zbiorowej. Realizacja tych celów wymaga sporządzenia rzetelnej oceny ryzyka zawodowego zawierającej informacje na temat szkodliwych czynników biologicznych występujących w środowisku pracy. W ocenie PWIS brak w ocenie ryzyka zawodowego takich informacji powoduje niewiedzę i świadomości na temat poważnych zagrożeń na stanowisku pracy. Wskazane konkretne czynniki biologiczne (Rabies virus, Tick- borne encephalitis virus z grupy Flviviridae, Borrelia burgdorferi, Clostridium tetani, Clostridium perfringens) należą do drobnoustrojów bardzo niebezpiecznych dla zdrowia i życia człowieka. Zakażenia przez nie wywoływane nie występują często (od kilkunastu do kilkudziesięciu zachorowań rocznie w zależności od rodzaju drobnoustroju), ale w przypadku pojawienia się infekcji charakteryzują się one wysokim stopniem śmiertelności, bądź występowaniem licznych powikłań. Dlatego też pracownicy muszą być poinformowani o tych zagrożeniach oraz o możliwościach ograniczających te zagrożenia. Jedną z takich możliwości są szczepienia ochronne, dzięki którym można znacznie ograniczyć występowanie chorób zakaźnych. Zgodnie z zapisem § 16 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005 r., Nr 81, poz. 716), w przypadku wystąpienia lub możliwości wystąpienia w środowisku pracy szkodliwego czynnika biologicznego, przeciw któremu jest dostępna szczepionka, należy zaproponować pracownikom szczepienia ochronne. Tak więc nie tylko wtedy, gdy w przeszłości wystąpiły przypadki zachorowań na choroby wywołane szkodliwym czynnikiem biologicznym np. tężec, ale również wtedy gdy istnieje potencjalna możliwość wystąpienia w środowisku pracy szkodliwych czynników biologicznych, należy informować pracowników o możliwości poddania się szczepieniom ochronnym. Oznacza to, że zakład pracy powinien posiadać stosowne dokumenty potwierdzające udzielenie pracownikom, w ocenie organu II instancji szczególnie narażonym na działanie tych czynników, informacji w tym zakresie. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (karty zakresu czynności na stanowisku pracy, karty oceny ryzyka zawodowego, rejestr wypadków przy pracy w latach 2002-2007, protokoły z kontroli przeprowadzonych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. w spółce E. PWIS stwierdził, że prace ziemne wykonywane przez pracowników firmy zatrudnionych na stanowiskach: elektromontera sieciowego i starszego elektromontera sieci należy zaliczyć do punktu 4 wykazu stanowisk pracy wymagających częstego kontaktu z glebą-rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 listopada 2005 r. W związku z tym wskazane jest zaproponowanie szczepienia ochronnego (dawki przypominającej) przeciw tężcowi pracownikom zatrudnionym na w/w stanowiskach. Za celowością takiej decyzji przemawia fakt, że ta forma profilaktyki jest najskuteczniejsza w przypadku narażonych dorosłych osób, którym nie podano dawek przypominających i najpełniej chroni je przed zakażeniem. Podkreślono, że stosowane przez pracodawcę środki ochrony indywidualnej (odzież robocza, rękawice ochronne) odgrywają inną rolę niż szczepienia, chroniąc pracownika jedynie przed powierzchniowym skaleczeniem i przerwaniem ciągłości tkanek i w żadnym razie nie mogą ich zastąpić. W ocenie PWIS na stanowiskach: elektromontera pogotowia, starszego elektromontera pogotowia, elektromontera sieciowego, starszego elektromontera sieci, elektromontera urządzeń specjalistycznych oraz starszego elektromontera urządzeń specjalistycznych występuje narażenie na zakażenie wywołane przez: Rabies virus, Tick- borne encephalitis virus (z grupy Flviviridae), Borrelia burgdorferi, Clostridium tetani, Clostridium perfringens, co powinno być uwzględnione w ocenie ryzyka zawodowego. Dodatkowo na stanowiskach: elektromontera sieciowego oraz starszego elektromontera sieci w wyniku zwiększonego narażenia na zakażenie Clostridium tetani należy zaproponować pracownikom szczepienia ochronne. Spółka E. ponownie zaskarżyła rozstrzygnięcie PWIS, wnosząc o jego uchylenie, ewentualnie stwierdzenie nieważności, oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Decyzji PWIS zarzuciła naruszenie: - art. 222 1 kodeksu pracy, twierdząc, że u skarżącego nie występuje sytuacja zatrudniania pracowników w warunkach narażania na działanie szkodliwych czynników biologicznych, w związku z czym zastosowanie tego przepisu jak i w konsekwencji przepisów wykonawczych do tego przepisu w stosunku do skarżącego nie powinno było mieć miejsca, - postanowień rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 listopada 2005 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych - wskazanych do wykonania pracownikom podejmującym pracę lub zatrudnionym na tych stanowiskach (Dz. U. Nr 250, poz. 2113), w ten sposób, że w decyzji nie uwzględniono okoliczności, że u skarżącego nie ma stanowisk, które są ujęte w załączniku do tego rozporządzenia - "Wykaz stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych wskazanych do wykonania pracownikom podejmującym pracę lub zatrudnionym na tych stanowiskach", - postanowień rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. Nr 81, poz. 716) - albowiem załącznik nr 2 do tego rozporządzenia wskazuje wykaz prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych, a u skarżącego nie istnieją stanowiska pracy wykazane w tym załączniku, w tym także nie potwierdzono nigdy w historii Firmy narażenia na działanie jakichkolwiek czynników biologicznych. Podkreśliła, że nie jest w stanie zrealizować w szczególności § 5 tego rozporządzenia, albowiem nie posiada żadnej wiedzy o szkodliwych czynnikach, na które byliby narażeni jej pracownicy, w związku z czym niewykonalnym jest dokonywanie rozważań nad wyborem środka zapobiegawczego w stosunku do niezidentyfikowanych zagrożeń i podejmowanie w tym celu oceny ryzyka zawodowego. Mając na uwadze powyższe skarżąca spółka zarzuciła przedmiotowej decyzji nieważność, z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa i niewykonalność w dniu jej wydania, oraz o charakterze trwałym (art. 156 kpa). Uzasadniając swoje stanowisko, Skarżąca podniosła, że wieloletnie doświadczenia przy pracach wykonywanych w spółce E. i jej poprzednikach prawnych nie potwierdzają wystąpienia narażenia pracowników na szkodliwe czynniki biologiczne. Od czasu kontroli sanitarnej z 30 listopada 2007 r. i wydanej na jej podstawie decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z dnia [...], w specyfice prac przy eksploatacji sieci elektroenergetycznej nic się nie zmieniło - jeśli chodzi o kontakt z otoczeniem, jak podkreślają służby BHP, technologia prac nadal jest poprawna. Wobec powyższego skarżąca uważa, iż w jej sytuacji nie ma przesłanek do przeprowadzania oceny ryzyka zawodowego pod kątem narażeń na czynniki biologiczne, albowiem nie posiadając udokumentowanej identyfikacji zagrożeń biologicznych, trudno byłoby przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego na wszelkie istniejące w ogóle czynniki biologiczne. W szczególności skarżąca nie jest w stanie "zapewnić w zakładzie dokumentu potwierdzającego zaproponowanie przez pracodawcę dla pracowników narażonych na działanie czynników biologicznych szczepień ochronnych na danym stanowisku pracy" - w zakładzie bowiem nie ma stanowisk pracy, gdzie tego typu szczepienia byłyby wymagane. Skarżąca nie widzi także możliwości sporządzenia klasyfikacji szkodliwych czynników biologicznych i informacji dotyczącej działania tych czynników, stopnia, czasu trwania narażenia na te czynniki - czynników tych, bowiem skarżąca nigdy nie zidentyfikowała, wobec czego niemożliwym jest ich klasyfikacja czy ocena przyszłej pracy brygad. Skarżąca podkreśliła, że podchodzi do obowiązków wynikających z kodeksu pracy i przepisów o bezpieczeństwie i higieny pracy ze szczególną troską. Zdrowie i warunki pracy są dla niej niezwykle istotne, potwierdzeniem czego są przyznawane jej np. tytuły "pracodawca roku". Skarżąca w związku z tym ze szczególną uwagą podchodzi do analizy zagrożeń, które łączą się z pracą wykonywaną przez jego pracowników. Nigdy jednak nie zidentyfikowano zagrożeń typu biologicznego, a wszelkie rozważania nad tego typu zagrożeniami nie prowadziłby do uzyskania racjonalnych wniosków. Skarżąca stwierdziła, że nie istnieją u niej stanowiska pracy wykazane w załączniku numer 2 do rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki, na których podczas pracy potwierdzono narażenie na działanie czynników biologicznych. Skarżąca nie wyklucza przy tym istnienia czynników biologicznych na, czy w ziemi, jednak ich negatywny wpływ na jej pracowników nie został jej zdaniem nigdy potwierdzony i udokumentowany. Przedstawiony przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wykaz stanowisk pracy na których występują narażenia na czynniki biologiczne przez niego wymienione jest zdaniem Skarżącej nieuprawniony, ponieważ nie koresponduje z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 28 listopada 2005 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych wskazanych do wykonania pracownikom podejmującym pracę lub zatrudnionych na tych stanowiskach (Dz. U. Nr 250, poz. 2113 z dnia 21 grudnia 2005 r.). Skarżąca stwierdziła, że u niej nie wykonuje się na żadnym stanowisku prac wymagających częstego kontaktu z glebą, gdyż takich prac po prostu nie ma. Kontakt pracowników z glebą jest sporadyczny. Zaproponowała przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków W. W. i M. K. na okoliczność, że nigdy nie zostało potwierdzone narażenie na działanie czynników biologicznych oraz że nie istnieją u niej stanowiska pracy wymagające częstego kontaktu z ziemią. Ponadto podkreśliła, że nie jest dotąd znana metodyka identyfikacji hipotetycznych, nieznanych pracodawcy, czynników biologicznych mogących wystąpić w otoczeniu pracownika. Oszacowanie ryzyka zawodowego związanego z czynnikami biologicznymi jest zatem, jej zdaniem niewykonalne. Skarżąca zwróciła uwagę na Polską Normę PN-N-18002 Polskiego Komitetu normalizacyjnego "Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy", z której zapisów wynika, że nie ma podstaw do dokonania oceny ryzyka zawodowego związanego z czynnikami biologicznymi. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Ustosunkowując się do zarzutów skargi stwierdził między innymi, że w decyzji z dnia [...] wyjaśnił dokładnie merytoryczne przyczyny obowiązku sporządzenia w terminie do 30 września 2009 r. przez spółkę E. oceny narażenia na czynniki biologiczne na stanowiskach w tej decyzji wymienionych i że decyzja ta była wynikiem przeprowadzenia obszernego postępowania wyjaśniającego oraz zgromadzenia materiału dowodowego uwzględniającego zalecenia wynikające z rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 lipca 2008 r. Stwierdził także, że nie zgadza z zarzutami w zakresie rażącego naruszenia prawa czy też w zakresie niewykonalności decyzji. Zarówno pierwszy zarzut jak i drugi nie ma bowiem żadnego uzasadnienie prawnego jak i merytorycznego, a strona skarżąca oprócz podniesionego zarzutu nie uzasadnia na czym polega jej zdaniem rażące naruszenie prawa czy też niewykonalność tej decyzji. Podkreślił, że zaskarżona decyzja w każdej mierze odpowiada prawu w tym nie stanowi rażącego naruszenia prawa. W zakresie niewykonalności decyzji dodatkowo wskazał, ze w orzeczeniach Naczelnego Sadu Administracyjnego podnosi się, że nie stanowią przeszkody powodującej niewykonalność decyzji ani względy ekonomiczne i finansowe, ani trudności techniczne, ani negatywne nastawienie adresatów decyzji, czy innych podmiotów do wykonania decyzji (tak NSA w wyroku z 20 grudnia 1984 roku I SA 804/84). Natomiast w tezie wyroku z 15 marca 2000 r. (IV SA 144/98) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "nie można mówić o niewykonalności decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli wynikające z niej obowiązki mieszczą się w granicach prawa" a tak jest w przedmiotowym przypadku, bowiem decyzja z dnia 9 marca 2009 r. odpowiada prawu. W ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. sporządzenie przez skarżącego oceny narażenia na czynniki biologiczne na stanowiskach: elektromonter sieciowy, starszy elektromonter sieci, elektromonter pogotowia, starszy elektromonter pogotowia, elektromonter urządzeń specjalistycznych, starszy elektromonter urządzeń specjalistycznych, a w przypadku stanowisk z częstym kontaktem z glebą (elektromonter sieciowy, starszy elektromonter sieci) zaproponowanie pracownikom szczepień ochronnych przeciwko tężcowi jest niezbędne do zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 par.1 i par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Co oznacza, że sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja, nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Przy czym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm. ), powoływanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę może uchylić decyzję, tylko wtedy gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub w części, może nastąpić, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób wskazany powyżej, skarga nie zasługuje więc na uwzględnienie. Na wstępie rozważań warto wskazać na obowiązki spoczywające na pracodawcy w związku z koniecznością zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy. Wynikają one przede wszystkim z kodeksu pracy (kp). W zakresie dotyczącym przedmiotu niniejszej sprawy wymienione zostały w Dziale Dziesiątym tej ustawy. Należy do nich przede wszystkim obowiązek ponoszenia przez pracodawcę odpowiedzialności za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Pracodawca jest obowiązany także chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń, reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy, zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy (art. 207 § 1 i 2). Pracodawca jest obowiązany przekazywać pracownikom informacje o zagrożeniach dla zdrowia i życia występujących w zakładzie pracy, na poszczególnych stanowiskach pracy i przy wykonywanych pracach, w tym o zasadach postępowania w przypadku awarii i innych sytuacji zagrażających zdrowiu i życiu pracowników, o działaniach ochronnych i zapobiegawczych podjętych w celu wyeliminowania lub ograniczenia tych zagrożeń (art. 2071 § 1). W przypadku możliwości wystąpienia zagrożenia dla zdrowia lub życia pracodawca jest obowiązany niezwłocznie poinformować pracowników o tych zagrożeniach oraz podjąć działania w celu zapewnienia im odpowiedniej ochrony, (art. 2092 § 1). W razie zatrudniania pracownika w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych pracodawca obowiązany jest stosować wszelkie dostępne środki eliminujące narażenie, a jeżeli jest to niemożliwe - ograniczające stopień tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Pracodawca prowadzi rejestr prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych oraz rejestr pracowników zatrudnionych przy takich pracach (art. 2221 § 1). Pracodawca ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko, informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226). Pracodawca jest obowiązany także stosować środki zapobiegające chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną pracą, w szczególności przeprowadzać, na swój koszt, badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia, rejestrować i przechowywać wyniki tych badań i pomiarów oraz udostępniać je pracownikom (art.227 § 1). Wskazać należy ponadto, że obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy, pracodawca realizuje w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom związanym z wykonywaną pracą, właściwą organizację pracy, stosowanie koniecznych środków profilaktycznych oraz informowanie i szkolenie pracowników. Obowiązek ten powinien być realizowany na podstawie ogólnych zasad dotyczących zapobiegania wypadkom i chorobom związanym z pracą, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom, przeprowadzanie oceny ryzyka związanego z zagrożeniami, które nie mogą być wykluczone, likwidowanie zagrożeń u źródeł ich powstawania, dostosowanie warunków i procesów pracy do możliwości pracownika, w szczególności przez odpowiednie projektowanie i organizowanie stanowisk pracy, dobór maszyn i innych urządzeń technicznych oraz narzędzi pracy, a także metod produkcji i pracy - z uwzględnieniem zmniejszenia uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie, oraz ograniczenia negatywnego wpływu takiej pracy na zdrowie pracowników stosowanie nowych rozwiązań technicznych, zastępowanie niebezpiecznych procesów technologicznych, urządzeń, substancji i innych materiałów - bezpiecznymi lub mniej niebezpiecznymi, nadawanie priorytetu środkom ochrony zbiorowej przed środkami ochrony indywidualnej, instruowanie pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracodawca ocenia ryzyko zawodowe występujące przy wykonywanych pracach, w szczególności przy doborze wyposażenia stanowisk i miejsc pracy, stosowanych substancji i preparatów chemicznych, biologicznych, rakotwórczych lub mutagennych oraz zmianie organizacji pracy. Podczas oceny ryzyka zawodowego uwzględnia się wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac. Stosowane w następstwie oceny ryzyka zawodowego środki profilaktyczne, metody oraz organizacja pracy powinny zapewniać zwiększenie poziomu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników powinny być zintegrowane z działalnością prowadzoną przez pracodawcę na wszystkich poziomach struktury organizacyjnej zakładu pracy. Pracodawca prowadzi też dokumentację oceny ryzyka zawodowego oraz zastosowanych niezbędnych środków profilaktycznych. Dokument potwierdzający dokonanie oceny ryzyka zawodowego powinien uwzględniać w szczególności opis ocenianego stanowiska pracy, w tym wyszczególnienie: a) stosowanych maszyn, narzędzi i materiałów, b) wykonywanych zadań, c) występujących na stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy, d) stosowanych środków ochrony zbiorowej i indywidualnej, e) osób pracujących na tym stanowisku; 2) wyniki przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego dla każdego z czynników środowiska pracy oraz niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko; 3) datę przeprowadzonej oceny oraz osoby dokonujące oceny. (§ 39 i 39a) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U. Nr 169 z 2003 r., poz. 1650) Mając na uwadze powyższe regulacje prawne należy przypomnieć, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie czy słusznie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa PWIS nałożył na skarżącą spółkę obowiązek przeprowadzenia oceny narażenia na czynniki biologiczne na stanowiskach: elektromonter sieciowy, starszy elektromonter sieci, elektromonter pogotowia, starszy elektromonter pogotowia, elektromonter urządzeń specjalistycznych, starszy elektromonter urządzeń specjalistycznych, a w przypadku stanowisk z częstym kontaktem z glebą (elektromonter sieciowy, starszy elektromonter sieci), zaproponowania pracownikom szczepień ochronnych przeciwko tężcowi. Skarżąca spółka twierdzi, jak wynika to z treści skargi, że nie ma u niej stanowisk pracy wymagających częstego kontaktu z glebą, co do których wskazane jest wykonanie szczepień ochronnych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 28 listopada 2005 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych -wskazanych do wykonania pracownikom podejmującym pracę lub zatrudnionym na tych stanowiskach (Dz. U. Nr 250, poz. 2113 ), ani takich na których wykonywana jest praca podczas której potwierdzone jest narażenie na działanie czynników biologicznych, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. Nr 81, poz. 716). W ocenie Sądu przeprowadzone przez PWIS przy pomocy PPIS wnikliwe postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że w skarżącej spółce zatrudnia się pracowników w warunkach narażenia na działanie szkodliwych dla zdrowia czynników biologicznych. Wskazują na to zwłaszcza wyniki kontroli przeprowadzonych przez PPIS w spółce E. w dniach 3 grudnia 2008 r., 9.grudnia 2008 r. i 11 grudnia 2008 r., co do których jak podkreślił to organ, skarżąca nie wniosła żadnych zastrzeżeń, a także informacje zawarte w dokumentach które zgromadził w toku postępowania PWIS. Organ zanalizował takie dokumenty, jak karty zakresu czynności na stanowiskach pracy, karty oceny ryzyka zawodowego oraz rejestru wypadków przy pracy, akta osobowe, rejestr wypadków przy pracy. W oparciu o powyższe organ ustalił, że u skarżącej występują awarie, których usuwanie związane jest z wykonywaniem robót ziemnych - w bezpośrednim kontakcie z glebą, co jak wykazał naraża pracowników przy ich usuwaniu zatrudnionych na działanie różnych czynników biologicznych w tym bardzo niebezpiecznych dla człowieka takich jak laseczki tężca oraz zgorzeli gazowej. Organ wykazał także, iż bezpośrednie niebezpieczeństwo zakażenia tymi drobnoustrojami występuje podczas wykonywania innych czynności aniżeli usuwanie awarii, a mianowicie podczas wykonywania wykopów pod kabel lub słup, odkopywanie kabli itp., kiedy to pracownicy też mają bezpośredni kontakt z glebą. W oparciu o karty zakresu czynności, oceny ryzyka zawodowego i rejestr wypadków organ ustalił, że stanowiskami pracy z częstym kontaktem z glebą, na których wskazane jest wykonanie szczepień ochronnych przeciw tężcowi (pkt 4 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 listopada 2005 r. cyt. powyżej) są w przypadku skarżącej, stanowiska elektromontera sieciowego i starszego elektromontera sieci. Organ wykazał, że pracownicy spółki zatrudnieni na tych stanowiskach mają na tyle częsty kontakt z glebą i wykonują przy tym tego rodzaju czynności, że występuje realne niebezpieczeństwo zakażenia tężcem, który co należy podkreślić, jest drobnoustrojem bardzo niebezpiecznym dla zdrowia i życia człowieka z powodu wysokiej śmiertelności oraz licznych powikłań w przypadku pojawienia się infekcji. Ta zwłaszcza okoliczność w ocenie Sądu powinna mieć dla skarżącej znaczenie przesądzające o konieczności zaproponowania pracownikom zatrudnionym na wyżej wymienionych stanowiskach szczepień ochronnych. Zgodzić się należy z PWIS, że np. przy wykonywaniu prac polegających na wycince drzew, które to prace są wykonywane przez pracowników spółki, może dojść do różnych skaleczeń, a następnie do kontaktu rany z ziemią, co ewidentnie powoduje niebezpieczeństwo zakażenia różnymi drobnoustrojami znajdującymi się w glebie w tym tężcem. Jak wynika to z zebranego przez organ materiału dowodowego, na stanowiskach pracy wymienionych w zaskarżonej decyzji, przy wykonywaniu różnych prac w terenie, występuje realne zagrożenie pokąsania przez psa, lisa lub inne dzikie zwierze a także ukłucia kleszczy. To zaś pociąga za sobą niebezpieczeństwo zakażenia wirusem wścieklizny, wirusami z grupy flaviviridae oraz boreliozą. Słusznie zatem organ uznał, że na tych stanowiskach występuje narażenie na działanie szkodliwych dla zdrowia czynników biologicznych. Prawidłowo także wskazał jakie dokładnie są to czynniki: Rabies virus , Tick- borne encephalitis virus z grupy Flaviviridae, Borrelia burgdorferi, Clostridium tetani, Clostridium perfringens (wymienione w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r., cyt. powyżej). Słusznie także organ przyjął, że potwierdzają występowanie narażenia na te czynniki wyniki przeprowadzonej kontroli, analiza kart stanowiskowych i kart oceny ryzyka zawodowego. Podkreślić należy, że analizował te dokumenty organ kompetentny do oceny zagrożeń biologicznych, co wynika miedzy innymi z zakresu zadań ustawowo wyznaczonych Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Przykładowo można wskazać na zapis art. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 j.t.), z którego wynika, że do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, należy: 1) dokonywanie analiz i ocen epidemiologicznych; 2) opracowywanie programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej, przekazywanie ich do realizacji zakładom opieki zdrowotnej oraz kontrola realizacji tych programów i planów; 3) ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie; 4) wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych; 4a) wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia; 5) planowanie i organizowanie sanitarnego zabezpieczenia granic państwa; 6) nadzór sanitarny nad ruchem pasażerskim i towarowym w morskich i lotniczych portach oraz przystaniach; 7) udzielanie poradnictwa w zakresie spraw sanitarno-epidemiologicznych lekarzom okrętowym i personelowi pomocniczo-lekarskiemu, zatrudnionemu na statkach morskich, żeglugi śródlądowej i powietrznych; 8) kierowanie akcją sanitarną przy masowych przemieszczeniach ludności, zjazdach i zgromadzeniach. Do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy również wydawanie opinii co do zgodności z warunkami sanitarnymi określonymi przepisami Unii Europejskiej przedsięwzięć i zrealizowanych inwestycji, których realizacja jest wspomagana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ze środków pochodzących z funduszy Unii Europejskie (art. 6). Warto także wskazać, że państwowym inspektorem sanitarnym może być tylko taka osoba, która jest lekarzem i uzyskała kierunkową specjalizację w trybie przewidzianym w odrębnych przepisach albo posiada inne wyższe wykształcenie i uzyskała specjalizację z dziedziny medycyny (art.13 ust.1 pkt 3), co daje w ocenie Sądu gwarancję fachowości w dziedzinie będącej przedmiotem niniejszej sprawy. Odnośnie zarzutu skargi co do braku możliwości sklasyfikowania szkodliwych czynników biologicznych, to za PWIS należy stwierdzić, że możliwe jest ich sklasyfikowanie poprzez analizę mikrobiologiczną próbek gleby. Przede wszystkim jednak wiedzę na ten temat można czerpać z literatury fachowej, którą przykładowo organ w odpowiedzi na skargę przytoczył. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób skutkujący jej uchyleniem czy też stwierdzeniem nieważności oraz, że uwzględnia wskazania sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lipca 2008 r. uchylającym poprzednie rozstrzygnięcie PWIS. Wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.