I SA/Gl 227/09

WyrokWSA w Gliwicach2009-09-09

Skład orzekający: Ewa Madej, Eugeniusz Christ, Krzysztof Winiarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa, jako jednostka uprawniona do udzielania pożyczek i kredytów, może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów rezerwy na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?
Ratio decidendi
Organ interpretacyjny naruszył przepisy Ordynacji podatkowej, wydając interpretację, która nie odnosiła się do zadanego przez stronę pytania. Strona pytała o możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów rezerw na wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, podczas gdy organ interpretacyjny ocenił możliwość zaliczenia do kosztów odpisów aktualizujących, które nie były wcześniej zaliczone do przychodów należnych. Sąd uchylił zaskarżoną interpretację, wskazując, że organ powinien merytorycznie ocenić stanowisko wnioskodawcy w kontekście faktycznie postawionego problemu prawnego.
Stan faktyczny
Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa (SKOK) wystąpiła o interpretację przepisów podatkowych dotyczącą możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów rezerw na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. SKOK wskazała, że tworzy odpisy aktualizujące na należności trudne do ściągnięcia, ale ponieważ nie były one wcześniej przychodem należnym, nie mogą stanowić kosztu podatkowego. SKOK pytała jednak o możliwość tworzenia rezerw na te wierzytelności. Minister Finansów wydał interpretację, w której uznał, że odpisy aktualizujące nie mogą być zaliczone do kosztów, ponieważ nie były wcześniej przychodem należnym, co było zgodne ze stanowiskiem SKOK, ale nie odpowiadało na postawione pytanie o rezerwy.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Protokolant Apl. radc. Anna Tukaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2009r. sprawy ze skargi Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej A w K. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; W dniu 28 sierpnia 2008 r. wpłynął do organu interpretacyjnego wniosek Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej A w K. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych, w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów rezerwy na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, a to w świetle art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. b) i pkt 26 oraz art. 16 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: updop). Wnioskodawca przedstawił stan faktyczny, z którego wynika, że jest on jednostką uprawnioną do udzielania pożyczek i kredytów, na podstawie ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. Przedmiotem działalności Spółdzielni jest m.in. gromadzenie środków pieniężnych wyłącznie od jej członków, przeprowadzanie na rzecz członków rozliczeń finansowych (na ich zlecenie), udzielenie członkom pożyczek i kredytów. W związku z należnościami trudno ściągalnymi Spółdzielnia tworzy odpisy aktualizujące w celu urealnienia aktywów, zgodnie z ustawą o rachunkowości oraz przepisami wewnętrznymi (uchwałami Kasy Krajowej). Spółdzielnia wskazała, że w związku z tym, iż wierzytelność nieściągalna z tytułu udzielonej pożyczki nie była nigdy przychodem należnym, również odpis aktualizujący nie był traktowany jako koszt podatkowy. Jednakże – na co zwraca uwagę wnioskodawca – zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 26 lit. a) updop, nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów "rezerw na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, z wyjątkiem rezerw tworzonych na pokrycie, w jednostkach organizacyjnych, o których mowa w pkt 25 lit. b): - wymagalnych, a nieściągalnych kredytów (pożyczek), - kredytów (pożyczek) zakwalifikowanych do kategorii straconych, udzielonych przedsiębiorcom realizującym program restrukturyzacji na podstawie odrębnych przepisów" (art. 26 ust. 1 pkt 26 lit. a). Podkreślono, że litera b) w art. 16 ust. 1 pkt 26 dotyczy banków, natomiast ust. 1 pkt 25 lit. b), do którego odwołuje się ww. przepis wskazuje, że chodzi o jednostki organizacyjne uprawnione, na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady ich funkcjonowania, do udzielania kredytów (pożyczek). W ocenie wnioskodawcy, który wskazuje, że jest jednostką, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. b) i art. 16 ust. 1 pkt 26 lit. a) updop, powinien on mieć prawo do zaliczenia utworzonych rezerw na wierzytelności z tytułu wymagalnych a nieściągalnych kredytów (pożyczek) w ciężar kosztów uzyskania przychodów, pod warunkiem ich uprawdopodobnienia, określonego w art. 16 ust. 2. Wnioskodawca przytoczył treść tego ostatniego przepisu. Wskazała jednocześnie, że przepis art. 16 ust. 3 updop, który brzmi "przepisy ust. 1 pkt 26 dotyczą rezerw na ryzyko związane z działalnością banków, utworzonych zgodnie z przepisami o rachunkowości", nie jest tożsamy stwierdzeniem, iż rezerwy, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 26 dotyczą w całości banków, ponieważ: - odnosi się on do przedmiotu, tj. rodzaju działalności, a nie podmiotu (banków), a ponadto - art. 16 ust. 1 pkt 26 lit. a) odnosi się wprost do jednostek organizacyjnych, uprawnionych do udzielania pożyczek (kredytów), a do banków, jako podmiotów, odnoszą się pozostałe litery art. 16 ust. 1 pkt 26. Mając na względzie powyższe wnioskodawca uznał, że intencją ustawodawcy było umożliwienie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów rezerw tworzonych także przez inne jednostki uprawnione do udzielania pożyczek, tym bardziej, że działalność zgodnie z PKD, jest działalnością bankową, a ryzyko ponoszone przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe oraz banki w zakresie udzielania kredytów i pożyczek jest tożsame. W interpretacji indywidualnej z dnia [...] r. nr [...] organ interpretacyjny uznał, że stanowisko wnioskodawcy w sprawie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów utworzonych odpisów aktualizujących na pokrycie udzielonych kredytów i pożyczek, których nieściągalność została uprawdopodobniona, jest nieprawidłowe. W uzasadnieniu swego stanowiska organ interpretacyjny stwierdził, że zasady dokonywania odpisów aktualizujących wartość należności reguluje art. 35b ust. 1 ustawy o rachunkowości. Wymieniono przy tym rodzaje należności, w odniesieniu do których – stosownie do wymienionego przepisu – dokonuje się odpisów aktualizacyjnych. Podkreślono, że zgodnie z art. 15 ust. 1 updop kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Organ zwrócił uwagę, że przepis art. 16 ust. 1 pkt 26a stanowi, że nie uważa się za koszt uzyskania przychodów odpisów aktualizujących, z tym, że kosztem uzyskania przychodów są odpisy aktualizujące wartość należności, określone w ustawie o rachunkowości, od tej części należności, która była uprzednio zaliczona na podstawie art. 12 ust. 3 do przychodów należnych, a ich nieściągalność została uprawdopodobniona na podstawie ust. 2a pkt 1. Organ wyliczył określone w art. 16 ust. 2a pkt 1 przypadki, w których nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną. Odnosząc powyższy stan prawny do stanu faktycznego, organ interpretacyjny zwrócił uwagę, że wierzytelność nieściągalna z tytułu udzielonej pożyczki nie była nigdy przychodem należnym. W konsekwencji organ uznał, że "stanowisko wnioskodawcy, iż może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów odpisy aktualizujące należności, które uprzednio nie zostały zaliczone do przychodów należnych jest nieprawidłowe". Jednocześnie zauważono, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. b) updop nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wierzytelności odpisanych jako nieściągalne, z wyjątkiem udzielonych przez jednostki organizacyjne uprawnione, na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady ich funkcjonowania, do udzielania kredytów (pożyczek) – wymagalnych, a nieściągalnych kredytów (pożyczek), pomniejszonych o kwotę nie spłaconych odsetek i równowartość rezerw na kredyty (pożyczki), zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów. Organ przywołał przy tym treść art. 16 ust. 2 updop, określającego rodzaje wierzytelności, których nieściągalność została udokumentowana. W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa wnioskodawca wniósł o zmianę interpretacji i dostosowanie jej do wymogów art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Zarzucił organowi interpretacyjnemu, iż ten nie udzielił odpowiedzi na pytanie postawione we wniosku, tj.: "Czy w świetle art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. b) i pkt 26 oraz art. 16 ust.3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, Spółdzielnia jako podmiot uprawniony do udzielania pożyczek i kredytów, może tworzyć w ciężar kosztów uzyskania przychodów rezerwy na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona", przez co naruszono art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] r. nr [...] organ interpretacyjny stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Organ interpretacyjny w sposób obszerny opisał specyfikę działalności spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, wskazując, że ich system jest systemem zamkniętym, nastawionym na samopomoc, polegającą na współfinansowaniu własnych członków, będących udziałowcami kas. System ten, jak wskazał organ, nie może być utożsamiany z systemem bankowym i podatkowo traktowany tak samo jak system bankowy. Podkreślono przy tym, że funkcjonujący w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych system tworzenia rezerw na ryzyko działalności kredytowej wynika, podobnie jak w bankach, z przepisów o rachunkowości (art. 81 ust. 2 pkt 10). Zaakcentowano, że obowiązujące aktualnie przepisy updop nie przewidują rozwiązania umożliwiającego zaliczanie w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych do kosztów uzyskania przychodów odpisów aktualizujących należności. W kasach dokonane odpisy aktualizujące wartość należności nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów, na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 26 updop, ponieważ przepis ten dotyczy rezerw celowych na kredyty (pożyczki), o których mowa w rozporządzeniu w sprawie tworzenia rezerw na ryzyko związane z działalnością banków. Odpisy te nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 26a updop, gdyż należności kredytowe nie stanowiły uprzednio w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych przychodów należnych, a tylko odpisy od takich należności można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Wskazano przy tym, że spółdzielcze kasy oszczędnościowo-pożyczkowe mogą tworzyć rezerwy zgodnie z przepisami o rachunkowości (art. 35d), tak jak wszystkie podmioty podlegające tej ustawie, na przyszłe zobowiązania związane z działalnością. Jednakże zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 27 updop rezerwy takie nie są uznawane za koszty uzyskania przychodów. W dalszej kolejności organ stwierdził, że na stronie 4 wydanej interpretacji wyjaśniono, że co prawda odpisy aktualizujące nie mogą być uznane w SKOK za koszty uzyskania przychodów, jednakże wskazano, że na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. b) updop, przy spełnieniu warunków określonych tym przepisem, rezerwy mogą być uznane za koszt uzyskania przychodów. Przytoczono treść tego przepisu. Organ zwrócił też uwagę, że w interpretacji wskazano również, jakie warunki, zgodnie z art. 16 ust. 2 updop, muszą być spełnione, aby można było uznać, że nieściągalność wierzytelności została udokumentowana. W skardze na wymienioną interpretację indywidualną Spółdzielnia zarzuciła naruszenie art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na wskazaniu, że będąca przedmiotem skargi interpretacja nie udzieliła odpowiedzi na zadane we wniosku pytanie. Strona wskazała, że skarżący pytał o rezerwy na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, natomiast interpretacja dotyczy odpisów aktualizujących na pokrycie udzielonych kredytów i pożyczek, których nieściągalność została uprawdopodobniona. W związku z tym strona zażądała uchylenia zaskarżonej interpretacji oraz orzeczenia przez Sąd, co do istoty sprawy. W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny wniósł o jej oddalenie. Podkreślono m.in., że pytanie podatnika faktycznie dotyczyło kwestii zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów rezerwy na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona (w świetle art. 16 ust. 1 pkt 26 oraz art. 16 ust. 3 updop), to jednak – biorąc pod uwagę stan faktyczny oraz to, że przedmiot wniosku dotyczy zaistniałego stanu faktycznego, organ uznał, że wniosek dotyczy zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów aktualizujących. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Zgodnie z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Wniosek o interpretację indywidualną może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych (art. 14b § 2). Specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega między innymi na tym, iż organ podatkowy rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach zadanego we wniosku pytania, przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego oraz wyrażonej przez niego oceny prawnej (stanowisko podatnika). Opisany we wniosku stan faktyczny nie musi prezentować działań planowanych przez podatnika, może odnosić się również do zdarzeń już zaistniałych. Owo rozróżnienie pozostaje bez znaczenia, jeśli chodzi o obowiązki organu interpretacyjnego, co do zakresu rozpatrzenia wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji. Dlatego też organ podatkowy nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku, w tym oceny stanowiska strony i to w kontekście sformułowanego pytania. W stosunku do tych tylko okoliczności organ wyraża następnie swoje stanowisko, które musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę (art. 14b § 3 i art. 14c § 1 ustawy Ord. pod.). W ocenie Sądu zaskarżona interpretacja indywidualna narusza wymogi procesowe ustalone Ordynacją podatkową dla postępowania związanego z ich wydaniem. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnych stanowi odrębny od, regulowanego przepisami Działu IV Ordynacji podatkowej, rodzaj postępowania. Zasady postępowania interpretacyjnego określone zostały w art. 14b i nast. Ord. pod. W sprawach dotyczących interpretacji indywidualnych stosuje się - i to odpowiednio - jedynie niektóre z przepisów Działu IV Ord. pod. (zgodnie z art. 14h są to przepisy: art. 120, art. 121 § 1, art. 125, art. 129, art. 130, art. 135-137, art. 140, art. 143, art. 165a, art. 169 § 1-2, art. 170 i art. 171 oraz przepisy rozdziału 5, 6, 10 i 23 działu IV). W szczególności do postępowania w sprawach interpretacji indywidualnej nie ma zastosowania przepis art. 127 Ord. pod., mówiący o dwuinstancyjności postępowania podatkowego. Wyłączenie zasady dwuinstancyjności w sprawach związanych z wydaniem interpretacji indywidualnych ma takie znaczenie, że organ interpretacyjny w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, stwierdzając brak podstaw do zmiany wydanej uprzednio indywidualnej interpretacji, nie może "poprawić" tej interpretacji, usunąć jej istotne błędy. Rację ma strona skarżąca, że organ interpretacyjny wydał interpretację nie odnoszącą się do zadanego pytania oraz stanowiska strony. We wniosku strona w sposób jednoznaczny sformułowała pytanie, czy istnieje możliwość tworzenia w ciężar kosztów uzyskania przychodów rezerwy na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, a to w świetle art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. b) i pkt 26 oraz art. 16 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Natomiast już w petitum wydanej interpretacji organ stwierdził, że strona wystąpiła "o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych, w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów utworzonych odpisów aktualizujących na pokrycie udzielonych kredytów i pożyczek, których nieściągalność została uprawdopodobniona". To samo zostało wskazane przez organ interpretacyjny w pierwszym zdaniu pisemnej interpretacji. W dalszej części uzasadnienia (oceniając stanowisko strony), organ interpretacyjny uznał, że skoro wierzytelność nieściągnięta nigdy nie była przychodem podatkowym, to zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 26a updop odpisy aktualizujące wartość tych należności nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Udzielając takiej odpowiedzi organ nie zauważył, że takie samo stanowisko zaprezentowała we wniosku o interpretację sama strona. Wskazała ona bowiem, że tworzone przez nią odpisy aktualizujące dotyczące nieściągalnej wierzytelności z tytułu udzielonej pożyczki, z uwagi na to, że nie były one kwalifikowane jako przychód należny, nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodów. Wnioskodawcę natomiast interesowało to, czy w takiej sytuacji (tzn. przy braku możliwości kosztowego traktowania odpisów aktualizujących) może tworzyć w ciężar kosztów uzyskania przychodów rezerwy na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Organ dokonał zatem wykładni art. 16 ust. 1 pkt 26a updop (Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów aktualizujących, z tym że kosztem uzyskania przychodów są odpisy aktualizujące wartość należności, określone w ustawie o rachunkowości, od tej części należności, która była uprzednio zaliczona na podstawie art. 12 ust. 3 do przychodów należnych, a ich nieściągalność została uprawdopodobniona na podstawie ust. 2a pkt 1), natomiast stronie chodziło o stanowisko w sprawie możliwości tworzenia w ciężar kosztów uzyskania przychodów rezerwy na pokrycie wierzytelności (w rubryce D.3.45 wniosku o interpretację – "Wskazanie przepisów prawa podatkowego będących przedmiotem interpretacji indywidualnej", strona wskazała art. 16 ust. 1 pkt 26 lit. a, zgodnie z którym nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów "rezerw tworzonych na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, z wyjątkiem tych rezerw utworzonych na pokrycie: a) w jednostkach organizacyjnych, o których mowa w pkt 25 lit. b): – wymagalnych, a nieściągalnych kredytów (pożyczek), – kredytów (pożyczek) zakwalifikowanych do kategorii straconych, udzielonych przedsiębiorcom realizującym program restrukturyzacji na podstawie odrębnych ustaw"). Przepis art. 16 ust. 1 pkt 26a oraz art. 16 ust. 1 pkt 26 lit. a) to odrębne instytucje, wymagające odrębnej oceny, w świetle przedstawionego przez stronę stanu faktycznego. Dokonana przez organ interpretacja art. 16 ust. 1 pkt 26a updop była o tyle zbędna, że regulacji tej nie dotyczyło pytanie wnioskodawcy (a także zajęte przez wnioskodawcę stanowisko), a nadto strona – odwołując się do tego przepisu przy prezentacji stanu faktycznego – nie wskazywała na jakiekolwiek problemy interpretacyjne dotyczące tej regulacji (nawet wręcz przeciwnie). Stosownie do art. 14c § 1 Ord. pod. interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie. W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (§ 2). W ocenie Sądu wydana interpretacja narusza zarówno dyspozycję normy art. 14c § 1, jak i § 2. Uznając za nieprawidłowe stanowisko zajęte przez stronę, organ interpretacyjny nie odniósł się do problemu przez nią wskazywanego. Jak już wskazano ocena prawna dokonana przez organ interpretacyjny odnosi się do art. 16 ust. 1 pkt 26a updop, a nie art. 16 ust. 1 pkt 26 lit. a) w związku z art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. b) oraz art. 16 ust. 3 updop. Wymogów wynikających z powołanej regulacji nie wypełnia także samo przywołanie przez organ (w końcowym fragmencie uzasadnienia interpretacji) treści przepisów art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. b (zgodnie z nim nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów wierzytelności odpisane jako nieściągalne, z wyjątkiem udzielonych przez jednostki organizacyjne uprawnione na podstawie odrębnych przepisów do udzielania kredytów [pożyczek] – wymagalnych, a nieściągalnych kredytów [pożyczek], pomniejszonych o kwotę nie spłaconych odsetek i równowartość rezerw na te kredyty [pożyczki], zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów), przychodów także art. 16 ust. 2 updop (przepis ten wymienia wierzytelności, których nieściągalność została udokumentowana), skoro zasadnicze znaczenie w sprawie miała treść art. 16 ust. 1 pkt 26 lit. a). W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny sam przyznał, że pytanie podatnika faktycznie dotyczyło kwestii zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów rezerwy na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona (w świetle art. 16 ust. 1 pkt 26 oraz art. 16 ust. 3 updop). Trudno jednak uwzględnić argument tego organu, iż biorąc pod uwagę stan faktyczny oraz to, że przedmiot wniosku dotyczy zaistniałego stanu faktycznego, organ uznał, że wniosek dotyczy zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów aktualizujących. Jak już podniesiono w niniejszym uzasadnieniu, skoro przedstawiony we wniosku stan faktyczny nie musi prezentować działań planowanych przez podatnika, może odnosić się również do zdarzeń już zaistniałych, to – wobec braku innych regulacji - owo rozróżnienie pozostaje bez znaczenia, jeśli chodzi o obowiązki organu interpretacyjnego, co do zakresu rozpatrzenia wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji. Sądy administracyjne, sprawując wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawują tę kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych). Dokonując oceny legalności działalności administracji publicznej, sąd administracyjny nie może jednak zastępować organów administracji publicznej (władzy wykonawczej) w wykonywaniu przezeń nałożonych przez ustawy obowiązków. Stosownie do art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Skoro zatem do wydania indywidualnej interpretacji w sprawie zainicjowanej wnioskiem strony jest wskazany w ustawie organ administracji publicznej, przeto obowiązany on będzie do załatwienia tej sprawy pod względem merytorycznym, z uwzględnieniem oceny prawnej dokonanej w niniejszym wyroku, tj. dokonać oceny stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tego stanowiska. Uwzględnić przy tym należy problem faktycznie nakreślony przez stronę we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Z tych też względów Sąd, działając na podstawie art. 146 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło