I FZ 291/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 889/09 w zakresie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 16 marca 2009 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki "M." sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za okres do czerwca do września 2003 r. i odsetek od tej zaległości oraz umorzenia postępowania w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za koszty egzekucyjne postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 09.09.2009 r., sygn. III SA/Wa 889/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 260 w związku z art. 257 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "popsa" pozostawił wniosek P. K. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Sąd stwierdził, że w zakreślonym terminie skarżący nie usunął braków formalnych wniosku, tj. nie złożył własnego podpisu pod wnioskiem. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać podpisany przez pełnomocnika działającego w imieniu skarżącego, ponieważ we wniosku strona składa, pod rygorem pociągnięcia do odpowiedzialności karnej z art. 233 k.k., oświadczenie o dokładnych danych o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osób fizycznych dodatkowo o stanie rodzinnym. Jest to oświadczenie wiedzy, które może pochodzić tylko od osoby, której dotyczy. Sąd wskazał, że taki pogląd dominuje w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego przykładem są postanowienia tegoż Sądu z dnia 01.08.2006 r., sygn. II FZ 466/06, z dnia 23.04.2007 r., sygn. I FZ 121/07, z dnia 10.09.2008 r. sygn. II GZ 214/08. W zażaleniu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie postanowienia w całości z uwagi na naruszenie art. 257 popsa. Zdaniem autora zażalenia brakiem formalnym w rozumieniu tego przepisu nie jest brak osobistego podpisu strony postępowania sądowoadministracyjnego. Żalący uważa, iż pełnomocnik, który legitymuje się prawidłowo sporządzonym pełnomocnictwem procesowym ma prawo podpisać w imieniu swojego mocodawcy wniosek o przyznanie prawa pomocy. W zażaleniu zwrócono również uwagę, że skarżący przebywa na stałe za granicą, w Polsce pojawia się sporadycznie, a więc istnieją trudności w uzyskaniu od niego podpisu w zakreślanym przez Sąd terminie. Postanowieniem z dnia 19.12.2009 r. tut. Sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 popsa zawiesił postępowanie w sprawie w związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich o wydanie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych [dokładnie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245)], których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. W dniu 22.07.2010 r. postępowanie w sprawie zostało podjęte w związku z wydaniem przez powiększony skład sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały z dnia 20.05.2010 r., sygn. I OPS 11/09. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Zażalenie zawiera uzasadnione podstawy. Na obecnym etapie sprawy kwestią kluczową stała się możliwość podpisania przez pełnomocnika strony wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. Problem ten został przesądzony uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.05.2010 r., sygn. I OPS 11/09 (publ. ONSAiWSA 2010/4/54 oraz Dor.Podat. 2010/6/31) podjętą na skutek wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich. W powołanej uchwale tut. Sąd wywiódł, że "wniosek o przyznanie prawa pomocy składany na urzędowym formularzu, o jakim mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), może być podpisany także przez pełnomocnika strony". Skład rozpoznający niniejszą sprawę w pełni popiera przytoczoną powyżej tezę oraz argumentację zaprezentowaną na jej poparcie w uzasadnieniu wskazanej uchwały składu 7 sędziów. Zacytowany pogląd stanowi w istocie rozbudowaną wersję wywodów zaprezentowanych w zażaleniu złożonym w przedmiotowej sprawie, a przez to podniesione w nim zarzuty należy uznać za uzasadnione. W konsekwencji powyższych stwierdzeń Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 popsa orzekł jak w sentencji. Stosując art. 185 popsa tut. Sąd nie zwarł stwierdzenia o przekazaniu sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, albowiem w istocie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy na skutek niniejszego postanowienia zostanie merytorycznie rozpoznany po raz pierwszy.