II GSK 1044/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska Sędzia del. NSA Tadeusz Geremek (spr.) Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 września 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 730/09 w sprawie ze skargi T. L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz T. L. kwotę 400 (słownie: czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 10 września 2009 r., sygn. V SA/Wa 730/09 orzekając na skutek skargi T. L. uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: T. L. 3 marca 2008 r. złożył w Oddziale Regionalnym AR i MR w P. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013. Po weryfikacji powyższego wniosku, decyzją z [...] lipca 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego AR i MR w P. odmówił Skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, uzasadniając to niespełnieniem warunku określonego w § 26a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 ze zm.; zwanego dalej: rozporządzeniem). Zgodnie z § 26a ust. 1 rozporządzenia - o przyznanie pomocy finansowej mogą się ubiegać osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo, nawet jeżeli to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, jeżeli są spełnione pozostałe warunki jej przyznania, z tym że do tych osób stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pomocy osobom fizycznym o których mowa w art. 7 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia - uznaje się, że osoba fizyczna prowadziła działalność rolniczą, jeżeli była właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha. Organ wyjaśnił, że Skarżący rozpoczął prowadzenie gospodarstwa rolnego od 11 grudnia 2006 r., kiedy w Biurze Powiatowym zgłosił siedzibę stada. W związku z tym, rozpoczęcie działalności rolniczej przez Skarżącego nastąpiło z przekroczeniem terminu (tj. 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku). Od powyższej decyzji producent rolny złożył odwołanie, w którym nie zgodził się z ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji, uznającymi, że 11 grudnia 2006 r. jest datą rozpoczęcia prowadzenia przez niego działalności rolniczej. Skarżący stwierdził, że rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej 4 stycznia 2007 r, a ponadto Sygn. akt II GSK 1044/09 wskazał, że kontynuował naukę, co uprawnia go do skorzystania z wyłączeń związanych z okresem nauki. Prezes AR i MR decyzją z [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu wskazał, że w sprawie ma zastosowanie § 26a ust. 1 rozporządzenia. Jednocześnie zgodnie z § 7 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia - za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności, o której mowa w ust. 2, uznaje się w przypadku osób fizycznych, które nabyły gospodarstwo przed ukończeniem 18 roku życia i kontynuowały naukę w szkole, o której mowa w ust. 1 pkt 3 - dzień zakończenia lub zaprzestania nauki, jednakże najpóźniej dzień ukończenia 26 roku życia, pod warunkiem, że wnioskodawca nie miał przerw w nauce, a w przypadku kontynuowania nauki na uczelni - podjęcie nauki nastąpiło w roku uzyskania świadectwa dojrzałości lub świadectwa maturalnego. Prezes AR i MR wyjaśnił, że w sprawie dla wskazania daty rozpoczęcia działalności rolniczej znaczenie ma zastosowanie § 7 ust. 4 rozporządzenia, w myśl którego - jeżeli przed dniem rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w ust. 3, wnioskodawca dokonał co najmniej jednej z czynności, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 2 - 6, za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej uznaje się dzień dokonania najwcześniejszej z tych czynności. W opinii Prezesa AR i MR, skarżący dokonał czynności z § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, czyli stał się posiadaczem zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt. Wyłączenia dotyczące okresów nauki zgodnie z § 7 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia, w przypadku skarżącego nie mają zastosowania, gdyż dokonał on czynności z § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. Skarżący wszedł w posiadanie nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha, 1 grudnia 2006 r. wraz z zawarciem umowy dzierżawy. Od tego momentu można zastosować wyłączenia dotyczące nauki, jednakże wejście w posiadanie zwierząt gospodarskich wyklucza stosowanie tych wyłączeń -zgodnie z § 7 ust. 4 rozporządzenia. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że wnioskodawca rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej w dniu wejścia w posiadanie zwierząt gospodarskich, czyli 11 grudnia 2006 r. i od tej daty należy liczyć 14 miesięczny termin przewidziany w rozporządzeniu. W skardze z 16 kwietnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjnym wyrokiem z dnia 10 września 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa AR i MR z dnia [...] marca 2009 r. Sygn. akt II GSK 1044/09 W ocenie Sądu I instancji skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż realizacja § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, wymaga wejścia przez wnioskodawcę w posiadanie zwierząt gospodarskich i siedzib tych zwierząt. Pojęcie i istotę posiadania definiuje art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Według tego przepisu posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo na cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie oznacza zatem stan faktyczny, którego istotą jest fizyczne władztwo nad rzeczą z zamiarem władania rzeczą dla siebie. W zaskarżonej decyzji organ administracji nie wykazał, iż Skarżący 11 grudnia 2006 r. był w posiadaniu stada, czyli sprawował nad nim faktyczne władztwo. Organ administracji błędnie uznał, iż samo złożenie przez Skarżącego wniosku o zarejestrowanie siedziby stada jest równoznaczne z wejściem w posiadanie stada przez Skarżącego i pominął badanie, czy Skarżący w jakikolwiek sposób - w dniu złożenia wniosku - rozporządzał stadem. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Prezes AR i MR zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, tj. naruszenie przepisu § 26a ust. 1 z związku z § 7 ust. 3 i ust. 4 w związku z § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007r. Naruszenie wskazanego przepisu, zdaniem kasatora, polega na jego błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że strona przeciwna składając wniosek o zarejestrowanie siedziby stada nie była posiadaczem zwierząt i nie rozpoczęła prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu przepisów o pomocy dla młodych rolników. Zdaniem organu należy uznać, że rozpoczęcie przez producenta rolnego prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu rozporządzenia miało miejsce w dniu złożenia przez niego wniosku o zarejestrowanie siedziby stada, co oznacza, że rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej zgodnie z § 2 ust.2 pkt 4 rozporządzenia. Od tej daty należy liczyć 14 miesięczny termin przewidziany w rozporządzeniu. Termin ten został przekroczony. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik zainteresowanego rolnika wniósł o jej oddalenie w całości. Zdaniem zainteresowanego sąd I instancji słusznie wskazał, że nadanie jedynie numeru siedziby stada bez wejścia w jego posiadanie nie może być utożsamiane z rozpoczęciem działalności gospodarczej. Sycin. akt II GSK 1044/09 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Już na wstępie należy zaznaczyć, iż Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., że nadanie jedynie numeru siedziby stada bez wejścia w jego posiadanie, nie może być utożsamiane z rozpoczęciem działalności rolniczej. Z treści § 26a ust. 1 rozporządzenia wynika, że w 2008 r. w okresie do dnia 30 czerwca, o przyznanie pomocy mogły ubiegać się osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo zgodnie z warunkami określonymi w § 7 ust. 1, nawet jeżeli nabycie to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, z tym że pomoc przyznaje się, jeżeli są spełnione pozostałe warunki jej przyznania. Zgodnie zaś z § 7 ust. 3 pkt 1 cytowanego rozporządzenia, za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 2, uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha. Stosowanie natomiast do ust. 4 § 7 rozporządzenia, jeżeli przed dniem rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w ust. 3, wnioskodawca dokonał co najmniej jednej z czynności, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 2 - 6, za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej uznaje się dzień dokonania najwcześniejszej z tych czynności. W przypadku osób fizycznych, o których mowa w ust. 3 pkt 3-5, które zostały ubezpieczone z mocy przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik i nie dokonały innej czynności, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 2-6, dnia, od którego podlegają temu ubezpieczeniu, nie uznaje się za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej. Ponadto zgodnie z treścią § 2 ust. 2 pkt 4 i 5 rozporządzenia, uznaje się, że osoba fizyczna prowadziła działalność rolniczą, jeżeli była właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha lub była posiadaczem zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt (pkt 4); lub została ubezpieczona na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik lub małżonek rolnika (pkt 5). Sycm. akt II GSK 1044/09 Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy datą rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej przez zainteresowanego jest dzień 11 grudnia 2006 r, tj. kiedy to w Biurze Powiatowym zgłosił on siedzibę stada, przez co wypełnił przesłanki z § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, czy też przyjęcie, że dnia 11 grudnia 2006 r. nie rozpoczął on prowadzenia działalności rolniczej, ponieważ tego dnia został mu nadany jedynie numer siedziby stada, ale nie wszedł on w posiadanie stada (co nastąpiło w okresie późniejszym), a czego wymaga § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez WSA w W. w zaskarżonym wyroku, w którym to Sąd I instancji odniósł się do ustawowej definicji posiadania, zawartej w art. 336 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) i zarzucił organom naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy. Bez wątpienia wypełnienie zapisu § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, wymaga wejścia przez wnioskodawcę w posiadanie zwierząt gospodarskich i siedzib tych zwierząt. Pojęcie i istotę posiadania definiuje art. 336 k.c, który znajduje tutaj zastosowanie. Według tego przepisu posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo na cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie oznacza zatem stan faktyczny, którego istotą jest fizyczne władztwo nad rzeczą z zamiarem władania rzeczą dla siebie. Należy w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w zaskarżonej decyzji organ administracji nie wykazał, iż skarżący 11 grudnia 2006 r. był w posiadaniu stada, czyli sprawował nad nim faktyczne władztwo. Kasator nie ma racji, że samo złożenie przez skarżącego wniosku o zarejestrowanie siedziby stada jest równoznaczne z wejściem w posiadanie stada. Organ rolny pominął badanie, czy wnioskodawca w jakikolwiek sposób (w dniu złożenia wniosku) rozporządzał stadem. Ponadto jak wynika z załączonych akt administracyjnych, mimo wyraźnego stanowiska producenta rolnego wyrażanego w toku postępowania administracyjnego, że przeniesienie stada nastąpiło dopiero w dniu 10 stycznia 2007 r., po nabyciu gospodarstwa rolnego, organ w ogóle nie odniósł się do tego zarzutu. Tymczasem, jak słusznie zaznaczył to w uzasadnieniu wyroku Sąd w W., zarzuty skarżącego potwierdza załączona do skargi kserokopia dokumentu "Zgłoszenie przemieszczenia Sygn. akt II GSK 1044/09 bydła" z 10 stycznia 2007 r. wydanego przez Kierownika Sekcji ds. Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt Biura Powiatowego AR i MR w J. Co więcej, dokumenty urzędowe (takie jak "Zgłoszenie przemieszczenia bydła" z 10 stycznia 2007 r.) sporządzone w przepisanej przez prawo formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). Wypada w tym miejscu przypomnieć, że dokumenty urzędowe korzystają m.in. z domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi. Domniemanie to może być obalone jedynie przez przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu (art. 76 § 3 K.p.a.), co w niniejszej sprawie nie zostało zrobione. Tak więc treść dokonanych przez organ administracji ustaleń wskazuje, iż nie wypełnił on ciążącego na nim obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wynikającego z przepisów ogólnego postępowania administracyjnego (m.in. 7, 8, 75, 77 K.p.a.), ale przede wszystkim z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Reasumując zasadnie Sąd I instancji uznał, że przyjęcie przez organy administracji, iż skarżący rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej w dniu 11 grudnia 2006 r. było nieprawidłowe, ponieważ sytuacja wnioskodawcy nie wypełniała przesłanek o jakich mowa w § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. W tej sytuacji stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej organu, iż skarżący nie spełnił kryteriów z § 26a ust. 1 rozporządzenia, ponieważ rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej z przekroczeniem 14 miesięcznego terminu przed dniem złożenia wniosku, należało uznać za błędne. Z wymienionych powodów skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.