VII SA/Wa 759/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Stopczyński, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2009 r. sprawy ze skargi Z. H. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Z. H. kwotę 800 (osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz.229, ze zm.), w związku z art. 103 ust. 2 oraz art. 83 ust. 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r, Nr 156, poz. 1118, ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) zw. dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Z. H. w sprawie uznania za nielegalną zabudowę linią energetyczną SN 15 kV jego nieruchomości nr [...] przy ul. S. i wydania nakazu jej rozbiórki odmówił wydania nakazu rozbiórki ww. linii energetycznej. Z. H. wnioskiem z dnia 20 marca 2008 r. wystąpił do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego Miasta S. o uznanie za nielegalną (jako samowolę budowlaną) zabudowę jego nieruchomości linią energetyczną oraz o wydanie nakazu jej likwidacji z nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku wskazał między innymi, że dziesięcioletnie postępowanie administracyjne i sądowe w trybie art. 156 k.p.a. było prowadzone na fałszywych dowodach przedstawionych przez Zakład Energetyczny w S. W związku z powyższym, organ nadzoru budowlanego przeprowadził postępowanie mające na celu wykluczenie istnienia przesłanek, które mogłyby skutkować wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki wybudowanej bez pozwolenia na budowę. Po przeprowadzeniu oględzin na terenie działki Z. H. potwierdzono przebieg wybudowanej w 1978 r. linii SN 15 KV przebiegającej przez teren powyższej nieruchomości, na której m.in. znajduje się budynek mieszkalny pobudowany w latach 50-tych ub. wieku. Ustalono także, że po przeciwnej stronie ulicy S. przebiega wybudowana linia energetyczna niskiego napięcia. W toku postępowania w przedmiotowej sprawie przedłożono szereg dokumentów określających stan prawny przedmiotowej linii, tj. dotyczących legalności wybudowania usytuowania linii na określonym terenie, jak i dokumenty techniczne wskazujące na zakres jej oddziaływania na otoczenie. Organ I instancji na podstawie zgromadzonych w toku postępowania dokumentów stwierdził, że nie występują przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 do nakazania przymusowej rozbiórki wybudowanej linii energetycznej. Jak wynika z pisma Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lipca 2008 r., szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał na tym terenie wybudowanie sieci elektrycznej. Inwestor uzyskał również decyzję Prezydenta Miasta S. Nr [...] z dnia [...] stycznia 1976 r. zatwierdzającą plan realizacyjny remontu kapitalnego linii SN 15 kV GPZ – S. Z-dy N. "P.", co świadczy, że wybudowana w ramach remontu kapitalnego linia energetyczna nie była sprzeczna z przepisami o planowaniu przestrzennym. Również z opinii technicznej oraz oceny oddziaływania na środowisko linii elektroenergetycznej 15 kV przebiegającej nad terenem przedmiotowej działki wynika, że wybudowana linia nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W sprawie tej nie wystąpiły również podstawy do uznania, że przedmiotowa linia została wybudowana niezgodnie z przepisami ani też do wydania decyzji na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Odwołanie od ww. decyzji złożył Z. H. Podniósł, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. w ww. decyzji przyjął jednostronną obronę interesu Zakładu Energetycznego, lekceważąc sobie w drastyczny sposób jego prawa do nieruchomości i bezpiecznego życia na niej. W tym celu zlecił Zakładowi Energetycznemu wykonanie pewnych badań technicznych linii. Jak okazało się, że pola elektromagnetyczne wytwarzane przez linię mieszczą się w normie, to linia może zostać. [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane uchylił w całości zaskarżoną decyzje i umorzył postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu wskazał, że z ustaleń protokolarnych przeprowadzonych w toku postępowania wynika, iż nad przedmiotową nieruchomością przebiega linia energetyczna SN-15 kV od stacji trafo "S." do ul. K. róg ul. S. Przedmiotowa linia energetyczna została pobudowana w 1978 r. i od tego okresu podlegała bieżącej konserwacji bez zmiany jej przebiegu. Nie odnosząc się do okoliczności wynikających z decyzji organu I instancji oraz do zarzutów podnoszonych przez wnioskodawcę organ doszedł do wniosku, iż z analizy zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, iż Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia [...] września 1996 r. oddalił pozew Z. H. dotyczący m.in. likwidacji przedmiotowej linii napowietrznej. W związku ze złożona apelacją Sąd Wojewódzki w S. przeprowadził postępowania sądowe, które skutkowało wydaniem wyroku z dnia [...] grudnia 1996 r. (sygn. akt [...]) oddalającego ww. apelację. W przedmiotowym wyroku sąd zauważył, iż brak jest podstaw prawnych do wydania nakazu likwidacji napowietrznej linii elektroenergetycznej SN 15 kV na działce przy ul. S. w S. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy zauważył, iż w mniejszej sprawie prowadzenie postępowania w ramach nadzoru budowlanego byłoby sprzeczne z dyspozycją art. 365 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którą orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Norma zawarta w tym artykule gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. W sytuacji, gdy w stosunku do danego przedmiotu postępowania wydano już prawomocne orzeczenie, to kolejne postępowanie, w którym pojawia się ta sama kwestia nie podlega ona już ponownemu badaniu. Związanie orzeczeniem oznacza niedopuszczalność prowadzenia postępowania dowodowego w tej sprawie (zob. wyrok SN z dnia 4 marca 2008 r. sygn. akt IV CSK 441/07). Z uwagi na powyższe, organ uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. i umorzył postępowanie administracyjne prowadzone przed organem I instancji z uwagi na fakt, iż sprawa likwidacji linii napowietrznej SN 15 kV przy ul. S. w S. została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia [...] grudnia 1996 r, sygn. akt [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję złożył Z. H. Podniósł, że decyzja ta pozbawia go dochodzenia praw do własnej nieruchomości, ubezwłasnowolnienia skarżącego oraz utrzymuje na niej stan bezpośredniego zagrożenia dla życia mojej rodziny. Ww. decyzja nie zawiera żadnego ustosunkowania się do zastrzeżeń skarżącego w stosunku do wydanej decyzji I instancji nr [...]. Powoływanie się w sprawie zabudowy nieruchomości linią energetyczna na wyroki sądów cywilnych wydanych 12 lat wcześniej i chęć utrącenia na ich podstawie obecnego postępowania jest sprzeczna z prawem. Podniósł, że ocena prawna w budownictwie należy do kompetencji administracji państwowej i sądów administracyjnych. Sąd Cywilny może orzekać w sprawie ewentualnych odszkodowań. Postępowanie to było prowadzone na podstawie fałszywych dowodów tych samych, co w późniejszym postępowaniu administracyjnym dostarczonych przez Zakład Energetyczny w S. a dotyczących budowy linii energetycznej niskiego napięcia (nn) w ulicy a nie na jego działce. Sprawę tą rozstrzygnął po dziesięciu latach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem sygn. akt VII SA/Wa 170/05 z dnia 5 października 2005 r. Wyroków sądów cywilnych z dnia [...] września 1996 r. i [...] grudnia 1996 r. nie uznał jako ostatecznych w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku syg. akt IV. SA. 1873/97 z dnia 8 listopada 1999 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt VII SA/Wa 170/07 zalecił dalsze postępowanie prowadzić przed organami nadzoru budowlanego. Przedstawienie, więc wyroku [...] o należności za pobraną energię jako wykładni prawa w prowadzonym postępowaniu zabudowy nieruchomości skarżącego linią energetyczną pozbawione jest jego zdaniem logicznego myślenia. Zaznaczył, że sprawa na początku trafiła do sądu cywilnego ponieważ Urząd Miasta w S. odmówił skarżącemu dostępu do akt wybudowanej linii twierdząc, że ich nie posiada. Zakład Energetyczny również dwukrotnie odmówił tych praw twierdząc, że skarżący nie jest stroną w sprawie i nie ma takiego obowiązku, mimo że zabudowano całą jego nieruchomość. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu naruszając przepisy procedury administracyjnej w stopniu mającym wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. W pierwszym rzędzie należy zauważyć, iż podstawą umorzenia postępowania administracyjnego przez organ II instancji było przywołanie przepisu art. 365 § 1 k.p.c. oraz wskazanego wyżej wyroku Sądu cywilnego, który w ocenie tego organu przesądził kwestię niemożności działania organów administracji publicznej w sprawie zakończonej tym wyrokiem. Przepis ten stanowi, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W doktrynie prawa kwestia zakresu związania wyrokiem sądu cywilnego innych sądów i organów administracji publicznej nie jest wolna od zróżnicowanych poglądów. Za dominujące uznać należy stanowisko, że prejudycjalnie związanie sądów, organów państwowych oraz organów administracji publicznej polega na niemożności dokonania przez te podmioty odmiennej oceny prawnej roszczenia niż zawarta w prejudykacie w odniesieniu do przyjętych w wyroku sądu cywilnego ustaleń faktycznych. Tego rodzaju związanie dotyczy również organów i sądów administracyjnych, jednakże ogranicza się ono do zawartej w sentencji wyroku treści rozstrzygnięcia obejmującego zastosowanie skonkretyzowanej i zindywidualizowanej normy prawnej. W świetle znajdujących się w aktach wyroków sądów cywilnych obu instancji stwierdzić należy, że w opisie przedmiotu sporu objętego sentencją rozstrzygnięcia przyjęto, w wyroku I instancji oddalenie powództwa o zapłatę, w wyroku II instancji oddalenie powództwa o zapłatę i inne roszczenia. Już chociażby ta okoliczność nakazywała organowi administracji podjęcie próby przeprowadzenia procesu dowodowego, którego celem powinno być ustalenie, czego dotyczyło orzeczenie sądu cywilnego. W tym zakresie organ winien też rozważyć i odnieść się do kwestii, która z linii energetycznych była przedmiotem orzeczenia sądu cywilnego, jak wynika bowiem z akt sprawy i znajdujących się w nich orzeczeń sądów administracyjnych, toczyły się postępowania również w odniesieniu do linii niskiego napięcia (oznaczanej symbolem nn), sprawa będąca przedmiotem postępowania nadzorczego dotyczyła zaś linii średniego napięcia (15 KV). Prejudycjalne związanie organu administracji publicznej wyrokiem sądu cywilnego może nastąpić dopiero po starannej analizie zakresu rozstrzygnięcia sądu cywilnego i dokonaniu oceny, które okoliczności sprawy administracyjnej służące wyprowadzeniu subsumcji prawnej (przyporządkowanie ustaleń faktycznych sprawy do treści normy prawa administracyjnego mającej w tej sprawie zastosowanie) pokrywają się z zakresem rozstrzygnięcia sądu cywilnego dokonanego w oparciu o konkretną normę prawa cywilnego. Dopiero tak przeprowadzona analiza może dać odpowiedź na pytanie, czy treść rozstrzygnięcia sądu cywilnego ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, a w konsekwencji czy może prowadzić do związania organu określonym wyrokiem. Zbadanie i ocena tych okoliczności wymaga jednak umożliwienia wypowiedzenia się wszystkim stronom postępowania administracyjnego co do wskazanych kwestii w obu instancjach administracyjnych, dlatego też nie przesądzając o wartości ustaleń dokonanych przez organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., do których organ II instancji się nie odnosił, należało uchylić zarówno decyzję zaskarżoną jak i decyzję organu I instancji. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. W pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy. Koszty zasądzono na podstawie art. 200 p.p.s.a.