I FSK 2085/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia WSA del. Hieronim Sęk (sprawozdawca), Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 292/09 w sprawie ze skargi P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 10 lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołań 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Przedmiot skargi kasacyjnej Przedmiotem skargi kasacyjnej był wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2009 r. oddalający skargę Spółki akcyjnej P. z siedzibą w G. (dalej: Spółka lub Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. (dalej: Dyrektor IS) z dnia [...] lutego 2009 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. (dalej: Dyrektor UKS) z dnia [...] października 2008 r. 2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji przebieg postępowania przed organami podatkowymi 2.1. Sąd wskazał, że według ustaleń Dyrektora IS: - decyzje Dyrektora UKS zostały wysłane w dniu 6 października 2008 r. na adres pełnomocnika Spółki (G., ul. S. 2), a następnie zwrócone do nadawcy w dniu 9 października 2008 r. przez urząd pocztowy z adnotacją, że adresat wyprowadził się; - na dzień 15 października 2008 r. organ kontroli skarbowej nie został poinformowany o zmianie adresu do doręczeń, zaś w dniu 16 października 2008 r. pracownicy organu ustalili, że Kancelaria pełnomocnika Spółki wyprowadziła się z dotychczasowego miejsca wystawiając lokal na sprzedaż, o czym poinformował administrator budynku (na tę okoliczność sporządzono notatkę z dnia 15 października 2008 r.); - decyzje Dyrektora UKS zostały ponownie wysłane na ww. adres pełnomocnika Spółki w dniu 21 października 2008 r., jednak przesyłka ta została pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym z uwagi na nie zastanie go w miejscu doręczenia, o czym poinformowano poprzez złożenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata (awiza w dniu 23 października 2008 r. i w dniu 3 listopada 2008 r. – według adnotacji na kopercie oraz dokumencie "Potwierdzenie odbioru"). 2.2. W dniu 19 grudnia 2008 r. Spółka nadała wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od decyzji Dyrektora UKS, w którym twierdziła, że: - o wydaniu decyzji dowiedziała się w dniu 15 grudnia 2008 r. po otrzymaniu wezwania do zapłaty zaległości podatkowych; - z akt sprawy wynika, że były podjęte próby osobistego doręczenia decyzji, które następnie nadano przesyłką poleconą; - podany pierwotnie adres do doręczeń (G., ul. S. 2) był adresem prawidłowym, albowiem od sierpnia 2008 r. Kancelaria prowadziła działalność gospodarczą w dwóch miejscach, a urząd pocztowy został pisemnie powiadomiony o nowym adresie działalności Kancelarii (G., ul. Z. 4); - pracownik Kancelarii codziennie sprawdzał powiadomienia zostawiane przez listonoszy i odbierał korespondencję w obu miejscach; - w okresie, gdy przesyłka znajdowała się w urzędzie pocztowym nie zostało zostawione żadne powiadomienie o niej ani nie została przekazana pod drugi adres; - pełnomocnik Spółki zwrócił się do poczty o wyjaśnienie przyczyn braku doręczenia przesyłki zawierającej ww. decyzje. 2.3. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. Dyrektor IS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołań argumentując w szczególności, że: - prawidłowość adresu do doręczeń pod którym nastąpiło doręczenie zastępcze nie była kwestionowana przez pełnomocnika Spółki; - za skutecznie doręczoną w trybie zastępczym uznano przesyłkę nadaną w dniu 21 października 2008 r. (niezależnie od wcześniejszych prób doręczenia), przy czym za termin doręczenia należało przyjąć dzień 6 listopada 2008 r. (a nie dzień 7 listopada 2008 r., jak mylnie uznał organ pierwszej instancji) i od tej daty biegł 14-dniowy termin do złożenia odwołań; - Spółka nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy; - dowody zgromadzone w sprawie nie dają podstaw do kwestionowania poświadczonych przez urząd pocztowy czynności wskazujących jednoznacznie na zasadność uznania doręczenia zastępczego za skuteczne w świetle obowiązujących przepisów; - brak jest podstaw do przyjęcia, że w okresie złożenia przesyłki w urzędzie pocztowym nie zostawiono żadnego o niej powiadomienia, a twierdzenia pełnomocnika Spółki w tym zakresie są gołosłowne, gdyż poprzestał on jedynie na poinformowaniu o wystąpieniu do poczty z prośbą o wyjaśnienie tego aspektu sprawy; - okoliczność, że Kancelaria pełnomocnika od sierpnia 2008 r. prowadziła działalność gospodarczą pod dwoma adresami, o których powiadomiona była poczta, nie przesądza o braku winy po stronie Spółki. 3. Skarga do Sądu pierwszej instancji i odpowiedź na skargę 3.1. W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 121 - 123 w związku z art. 188, art. 151 w związku z art. 150 § 1 pkt 2, art. 162 § 1 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: O.p.), wywodząc, że: - przy wysyłce z dnia 6 października 2008 r. urząd pocztowy nawet nie podjął próby doręczenia przesyłki, dokonując jej zwrotu do nadawcy już w dniu 9 października 2008 r.; - notatka służbowa z dnia 15 października 2008 r. opisuje zdarzenia, które miały miejsce w dniu 16 października 2008 r., co czyni ten dowód mało wiarygodnym; - stwierdzenia zawarte w notatce pozostają w opozycji do treści oświadczenia, jakie złożył Spółce administrator budynku – A.P.; - nie wyjaśnienie tych rozbieżności narusza zasadę zaufania do organów podatkowych; - należało uwzględnić żądanie Spółki z dnia [...] lutego 2009 r. dotyczącego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, ponieważ przedmiotem tego dowodu miały być okoliczności wskazujące na uprawdopodobnienie, że naruszenie terminu nastąpiło bez winy Spółki; - skoro w dniu 15 października 2008 r. pracownicy urzędu kontroli skarbowej podjęli próbę doręczenia przesyłki, to wobec jej nieskuteczności należało złożyć pisma na okres 14 dni w Urzędzie Miejskim w G., gdyż tej rozpoczętej procedury nie można było zastąpić doręczeniem przez pocztę. 3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. 4. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji Oddalając wniesioną skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), Sąd stwierdził, że: - art. 162 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, a okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań nie świadczą, jak trafnie przyjął Dyrektor IS, aby uprawdopodobnione zostało, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy pełnomocnika Spółki; - nie naruszono zasady prawdy obiektywnej, albowiem Skarżąca nie przedłożyła wspomnianego we wniosku wystąpienia do urzędu pocztowego w celu wyjaśnienia okoliczności towarzyszących doręczeniu przesyłki, które uznano za skuteczne; - wniosek dowodowy został złożony ponad 50 dni od daty wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu i wpłynął do organu orzekającego w dacie wysłania zaskarżonego postanowienia ([...] lutego 2009 r.), co uniemożliwiało jego uwzględnienie, a ponadto przedmiotem dowodu miały być okoliczności, które nie mają istotnego wpływu na rozstrzygnięcie; - potwierdzenie odbioru przesyłki jest dokumentem urzędowym i z tej przyczyny, na mocy art. 194 § 1 i 2 O.p., korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą; - o tym, który podmiot dokona doręczenia (pracownik albo operator pocztowy), decyduje organ podatkowy a istotne jest tylko, aby sposób doręczenia był zgodny z wymogami zawartymi w rozdziale 5 Ordynacji podatkowej, gdyż od tego zależy jego skuteczność. 5. Skarga kasacyjna i odpowiedź na tę skargę 5.1. Od powyższego wyroku Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną, w której Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niezastosowanie środka określonego w ustawie, spowodowane nieprawidłową oceną zastosowania przez Dyrektora IS przepisów Ordynacji podatkowej, a w szczególności jej art. 122, art. 123, art. 187, art. 188 i art. 212. 5.2. Uzasadniając zarzuty, kasator podniósł zwłaszcza, że Sąd: - zestawiając datę wystąpienia Skarżącej z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków z datą wydania zaskarżonego postanowienia "w sposób błędny pominął" art. 212 O.p., dotyczący związania decyzją od chwili doręczenia, co powoduje, że postępowanie trwa do czasu doręczenia aktu kończącego to postępowanie i z tej przyczyny wniosek nie był spóźniony i należało go uwzględnić; - wadliwie ocenił, że przedmiotem dowodu były okoliczności, które nie miałyby istotnego wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy materiał dowodowy zawierał sprzeczności i braki. 5.3. Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. 5.4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ podniesione w niej zarzuty były chybione. 6.1. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 3 ust. 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niezastosowanie środka przewidzianego w ustawie, spowodowane nieprawidłową oceną zastosowania przez Dyrektora IS wymienionych w petitum i uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa. 6.2. Zarzuty Skarżącej należy ocenić jako chybione przede wszystkim dlatego, że odnoszą się one do okoliczności związanych z pierwszą próbą doręczenia decyzji przez operatora pocztowego (przesyłki nadanej w dniu 6 października 2008 r.) i ustaleń pracowników organu kontroli skarbowej, opisanych w notatce datowanej na dzień 15 października 2008 r. wraz z próbą doręczenia przez nich decyzji pełnomocnikowi Spółki w dniu 16 października 2008 r. Wszystkie te zdarzenia miały miejsce zanim nastąpiła drugi raz wysyłka decyzji drogą pocztową w dniu 21 października 2008 r. na adres pełnomocnika Spółki i co szczególnie należy podkreślić, adres uznawany przez niego za jeden z właściwych adresów do doręczeń. Uwaga ta nabiera szczególnego znaczenia, jeśli uwzględni się, że tylko z tej drugiej wysyłki organ kontroli skarbowej wywodził skutek doręczenia decyzji w trybie doręczenia zastępczego, co aprobował Dyrektor IS i na których to ustaleniach faktycznych opierał się Sąd pierwszej instancji. 6.3. Wobec powyższego uzasadnionych podstaw do podważenia prawidłowości zaskarżonego wyroku nie stanowi przedstawiona we wniesionym środku zaskarżenia argumentacja dotycząca zaaprobowania przez ten Sąd rzekomo niepełnego i zawierającego sprzeczności materiału dowodowego związanego z pominięciem wnioskowanego przez Skarżącą dowodu z przesłuchania świadków. Należy zauważyć, że argumentacja ta nie przystaje do stanu sprawy w tym znaczeniu, że podnoszone przez Skarżącą okoliczności były zupełnie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od decyzji pierwszoinstacyjnych, których skutek doręczenia nie był związany z próbą pierwszego doręczenia decyzji, ani też ze zdarzeniami objętymi notatką opatrzoną datą 15 października 2008 r. 6.4. Zarzuty formułowane przez Skarżącą budzą zdziwienie tym bardziej, że twierdziła ona jednocześnie, że oba podane przez nią adresy prowadzonej działalności, czyli na ul. S. 2 i ul. Z. 4 w Gdańsku, były prawidłowe i co więcej, ponoć czyniła starania aby odbierać korespondencję z obu tych adresów, twierdząc we wniosku o przywrócenie terminu, że pracownik Kancelarii codziennie sprawdzał jej dostarczanie. W takim stanie rzeczy co najmniej niezrozumiałe było motywowanie wniosku dowodowego w postaci przesłuchań świadków koniecznością ustalenia okoliczności, że na drzwiach wejściowych do Kancelarii przy ul. S. 2 w G. w październiku 2008 r. wisiała informacja, że korespondencję należy kierować na nowy adres, tj. ul Z. 4 w G. oraz, że administrator budynku – A.P. nie powiedział, iż nie zna adresu Kancelarii. Organ kontroli skarbowej mógł zatem nie tylko na ten pierwszy adres skutecznie kierować korespondencję, ale również był zobligowany do takiego właśnie jej kierowania oraz oceny skuteczności doręczenia właśnie pod nim, jako tym, który wskazał pełnomocnik Spółki wykazując swoje umocowanie w grudniu 2007 r. O zmianie zaś adresu pełnomocnik powiadomił Dyrektora UKS dopiero pismem z dnia 4 grudnia 2008 r. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 146 § 1 i § 2 O.p. w toku postępowania pełnomocnik ma obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, a w razie zaniedbania tego obowiązku, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Oznacza to, że okoliczności objęte wnioskiem dowodowym pozostawały bez znaczenia dla załatwienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołań. Z tych przyczyn zarzut zaaprobowania przez Sąd pierwszej instancji postanowienia mimo nie wyjaśnienia wskazanych okoliczności nie mógł być uwzględniony. Reasumując, ewentualne uchybienia w zakresie nie wyjaśnienia lub wątpliwości co do ustaleń dotyczących pierwszej próby doręczenia pocztowego decyzji, tudzież towarzyszące próbie ich doręczenia przez pracowników organu kontroli skarbowej oraz ustaleń zawartych w ww. notatce, czy okoliczności mające być przedmiotem zeznań świadków, były bez żadnego znaczenia w niniejszej sprawie. To z kolei czyni uprawnioną i zasadną ocenę Sądu, która jest w sposób bezpodstawny zwalczana przez Skarżącą w skardze kasacyjnej poprzez licznie przywołane przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa (art. 122, art. 123, art. 187, art. 188, art. 212), że przedmiotem wnioskowanego przez nią dowodu były okoliczności, które nie mogły mieć istotnego wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. 6.6. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że Skarżąca opierając skargę kasacyjną na podstawie określonej art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie podjęła nawet próby wykazania istotnego wpływu uchybień natury procesowej na wynik sprawy rozumiany jako rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji. Ponadto, mimo, że na wcześniejszym etapie sprawy kwestionowała prawidłowość doręczenia zastępczego w zakresie spełnienia wymogu w postaci pozostawienia zawiadomienia o nadejściu przesyłki, w skardze kasacyjnej nie sformułowała zarzutu dotyczącego tej kwestii. Z tej przyczyny zaaprobowanie przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych poczynionych w tym przedmiocie przez Dyrektora IS nie zostało podważone. 6.7. Zgodnie z art. 184 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Bezzasadność głównego zarzutu skargi kasacyjnej skutkowała koniecznością oddalenia wniesionego środka zaskarżenia. Na tej podstawie orzeczono zatem jak w punkcie 1 sentencji. 6.8. W zakresie orzeczenia w przedmiocie kosztów Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę, że wyrok sądu pierwszej instancji oddalał skargę. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła Skarżąca. Dyrektor IS złożył w terminie odpowiedź na skargę kasacyjną, sporządzoną przez radcę prawnego, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji, wnosząc o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny niniejszym wyrokiem oddalił skargę kasacyjną. Wobec takiego stanu faktycznego wskazać należało, że zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 w związku z art. 207 § 1 i art. 209 P.p.s.a.: w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę; do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się w szczególności jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach; wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w orzeczeniu oddalającym skargę kasacyjną. Według natomiast § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 28 września 2001 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie przepis ten znajduje zastosowanie także w odniesieniu do przypadku złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną (tak również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2004 r., sygn. akt FSK 80/04, niepubl. oraz B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, str. 518-519). Stawka minimalna, w myśl § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia, w "innej sprawie" wynosi 240 zł. Uwzględniając powyższe orzeczono zatem o kosztach postępowania kasacyjnego jak w pkt 2 sentencji, zasądzając kwotę 180 zł (240 zł x 75%).