II SA/Wr 177/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie: Sędzia NSA Halina Kremis (sprawozdawca) Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant: Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 września 2009 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. Z. [...] na decyzję Wojewody z dnia 25 lutego 2009 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wykonanie robót budowlanych oddala skargę. Sygnatura akt II SA/Wr 177/09 Uzasadnienie Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wojewoda D. decyzją z dnia 25 lutego 2009 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. od decyzji Prezydenta W. z dnia 12 listopada 2008 r. Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wykonanie robót budowlanych obejmujących przebudowę na cele mieszkalne istniejącego poddasza (wraz z wymianą pokrycia dachowego) znajdującego się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. Z. [...] we W. (działka nr [...], AM-14, obręb [...]), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja wydana został w związku z przedłożonym przez inwestora – A. Z. oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postaci uchwały nr [...] Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości położonej we W. przy ul. Z. [...] , w której w wyniku głosowania wyrażono zgodę na zmianę sposobu przeznaczenia części wspólnej nieruchomości tj. strychu o powierzchni 78,69 m2 i przeznaczenia jej na adaptację na lokal mieszkalny. Uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej przyznająca inwestorowi prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, została jednak zaskarżona do sądu. Wyrokiem z dnia 23 października 2008 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy we W. uchylił uchwałę. Z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego uchwały stanowiącej podstawę ubiegania się przez inwestora o pozwolenie na wykonanie robót budowlanych, w ocenie organu odwoławczego, w sprawie zaistniały uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia o posiadaniu przez inwestora tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wyjaśnienie tych wątpliwość wymagało przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. Z. [...] we W. zarzuciła rozstrzygnięciu Wojewody D. naruszenie art. 6 kpa, art. 97 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 10 kpa. Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy miał obowiązek sprawdzenia, czy od wyroku Sądu Okręgowego we W. z dnia 23 października 2008 r., który legł u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji, wywiedziona został apelacja, czy wyrok ten stał się prawomocny, a jeśli wywiedziono apelację, czy Sąd Ape- 1 Sygnatura akt II SA/Wr 177/09 - lacyjny we W. apelację tę rozpoznał. To zaś skutkowało, że organ odwoławczy do czasu wyjaśnienia tej okoliczności na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 kpa miał obowiązek zawieszenia postępowania administracyjnego, do czasu rozpatrzenia apelacji, bowiem wyrok sądu pierwszej instancji nie jest wyrokiem prawomocnym. Strona skarżąc podniosła, że Sąd Apelacyjny we W. wyrokiem z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt [...] uchylił wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia 23 października 2008 r. i oddalił powództwo, a zatem A. Z. posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. To skutkuje, że ustalenia organu odwoławczego zawarte w decyzji były przedwczesne i ustalone z rażącym złamaniem zasad ogólnych określonych w art. 6 kpa w zw. z art. 8 kpa. Ponadto strona skarżąca zarzuciła naruszenie zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, a co polegało na tym, że organ odwoławczy nie zawiadomił strony o zgromadzonym materiale dowodowym przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, czym uniemożliwił skarżącemu wypowiedzenie się co do treści zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego. Wojewoda D. ustosunkowując się do skargi, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju uchybienia nie wystąpiły. Zaskarżoną do Sądu decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na wykonanie robót budowlanych. Analizując uzasadnienie tej decyzji należy wskazać, że jej podstawą materialnoprawną był art. 32 ust. 4 pkt. 2 oraz 33 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z treścią pierwszego z tych przepisów pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu kto złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jednocześnie ustawodawca w art. 3 pkt. 11 wskazał, że przez prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa wła- 2 Sygnatura akt II SA/Wr 177/09 sności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego przewidującego uprawnienie do wykonywania robót budowlanych. Wykładnia tego pojęcia zdaje się nie budzić wątpliwości i jednoznacznie wskazuje, że prawem do dysponowania nieruchomością również na cele budowlane legitymuje się nie tylko osoba, której przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości, ale także taka, która wywodzi swoje uprawnienia z prawa zobowiązaniowego. Takie stanowisko reprezentowane jest również w orzecznictwie sądowo administracyjnym. I tak: w wyroku z dnia 22 czerwca 1998 r. w sprawie IVSA 1366/96 (niepubl.) NSA stwierdził, że przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć m.in. tytuł prawny wynikający ze stosunku zobowiązaniowego przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Przepis art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego - co wielokrotnie przypominał NSA został zmieniony ustawą z dnia 27 marca 2003 r. - o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw. (Dz. U. nr 80, poz. 718). Od wejścia w życie tej noweli inwestor nie ma obowiązku wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a jedynie złożenia oświadczenia pod groźbą odpowiedzialności karnej. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku oświadczenie to jest bezwzględnie skuteczne. Oświadczenie to stwarza domniemanie, że inwestorowi przysługuje wymienione w nim prawo. Domniemanie takie może być jednak obalone dowodami wskazującymi, że złożone oświadczenie nie odpowiada rzeczywistości. W takiej sytuacji organ architektoniczno - budowlany powinien przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające (wyrok NSA z 11 maja 2007 r. II OSK 775/06 niepubl.). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżona decyzja, wbrew stanowisku skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, odpowiada prawu. Niespornym w niniejszej sprawie jest fakt, że do wniosku o pozwolenie na budowę inwestor – A. Z. dołączyła m.in. oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane (wskazując w tymże oświadczeniu na uchwałę Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul Z. [...] podjętą w dniu 4 czerwca 2008 r. nr [...], jako czynność prawną tworzącą podstawę do dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane). Wraz z oświadczeniem została także przedłożona przywołana uchwała. Wypełnia ona przesłanki zawarte w art. 3 pkt. 11 Prawa budowlanego. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do oceny skutków, które wywarł nieprawomocny, na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, jak i 3 Sygnatura akt II SA/Wr 177/09 decyzji organu odwoławczego, wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia 23 października 2008 r. sygn. akt [...]. Wyrokiem tym uchylona została uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul Z. [...] z dnia 4 czerwca 2008 r. Organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia uznał, że organ pierwszej instancji wydając decyzję w dniu 12 listopada 2008 r. nie odniósł się do wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23 października 2008r. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy słusznie uznał, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził dokładnie postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, poprzez wnikliwe zbadanie, czy inwestorowi przysługiwało prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Stwierdzić należy, że organ odwoławczy nie mógł z pominięciem organu pierwszej instancji przeprowadzić postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Pozbawiałoby to bowiem stronę możliwości dwukrotnego rozpoznania sprawy przez dwie instancje. Z tych też względów nie można się zgodzić ze stanowiskiem strony skarżącej dotyczącym zasadności zawieszenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W tym zakresie podzielić należy argumentację przedstawioną przez pełnomocnika uczestnika postępowania (pismo z dnia 29 czerwca 2009 r.) wskazującą, że kwestia ewentualnego zawieszenia postępowania powinna stanowić przedmiot oceny dokonanej przez organ pierwszej instancji, ponieważ wyrok Sądu Okręgowego zapadł w dniu 23 października 2008 r., a decyzja Prezydenta Miasta W. została wydana w 12 listopada 2008 r., czyli kiedy wyrok ten nie był jeszcze prawomocny. Podkreślić jednocześnie należy, że dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji obowiązany jest uwzględnić stan prawny, który powstał mocą wyroku Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 18 marca 2009 r. Wyrokiem tym uchylony został wyrok Sądu Okręgowego z dnia 23 października 2008 r. oraz oddalone powództwo Gminy W.. Z braku zatem uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie uwzględnił skargi Wspólnoty Mieszkaniowej, a wobec tego oddalił ją w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 4