IV SA/Wa 929/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2009 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego - skargę oddala - Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu zażalenia A. Sp. z o. o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych "[...]", umorzył postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu postanowienia organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 12 września 2007 r. Wójt Gminy S. zwrócił się do Wojewody [...] o uzgodnienie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych "[...]", składającego się z 21 siłowni wiatrowych typu E-28 produkcji firmy E. o mocy 3 MW każda wraz z infrastrukturą towarzyszącą w postaci: dróg dojazdowych, sieci uzbrojenia terenu (linii technicznej oraz stacji GPZ-30/110kv), w obrębie miejscowości G. i S., gm. S. Postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. Wojewoda [...] uzgodnił środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł w dniu 31 marca 2008 r. w imieniu A. Sp. z o. o. z siedzibą w G. jej pełnomocnik adw. J. R. Wskutek wniesienia skargi na bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia omawianego zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SAB/Wa 144/08 zobowiązał Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do wydania orzeczenia w sprawie zażalenia w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Organ rozpoznając sprawę w związku z zażaleniem wniesionym przez stronę skarżącą wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 48 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j.: Dz. U. z 2008 r., nr 25, poz. 150 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku przedsięwzięć, które mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 i nie są bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynikają z tej ochrony, będących przedsięwzięciami, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się po uzgodnieniu z wojewodą w przypadku obszarów nie będących obszarami morskimi. Organ wskazał, że w toku postępowania odwoławczego weszła w życie nowa ustawa regulująca przedmiotową kwestię – ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227). Zgodnie z art. 153 ust. 1 tej ustawy do spraw wszczętych na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że dotychczasowe kompetencje ministra właściwego do spraw środowiska przejmuje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, a kompetencje wojewodów, marszałków województw i dyrektorów urzędów morskich przejmują regionalni dyrektorzy ochrony środowiska. Ponadto organ wskazał, iż zgodnie a rt. 153 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy na postanowienia w sprawach wszczętych na podstawie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, a niezakończonych decyzją ostateczną, wydane przez wojewodów, marszałków województw, organy inspekcji sanitarnej, dyrektorów urzędów morskich oraz starostów nie przysługuje zażalenie. Wobec powyższego organ stwierdził, iż postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe i zasadne było jego umorzenie na podstawie art. 138 § 1 pkt w związku z art. 144 i art. 105 § 1 kpa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2009 r. wniosła A. Sp. z o. o. z siedzibą w G., reprezentowana przez adw. J. R., zwracając się do Sądu o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - naruszenie art., 153 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w związku z art. 8 kpa i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj. naruszenie konstytucyjnej zasady państwa prawnego, z której wynika zakaz działania prawa wstecz oraz zasada stanowienia przepisów prawa z poszanowaniem reguł budowania zaufania do organów państwa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, - naruszenie interesu skarżącego poprzez brak rozpatrzenia przez organ prawnie dopuszczalnego zażalenia, co narusza zasadę równości stron oraz konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych, z uwagi na zaniechanie dokonania prokonstytucyjnej wykładni przepisu art. 153 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r., - naruszenie przepisu art. 7 kpa w związku z art. 77 ust. 1 kpa polegające na braku ustalenia przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, czy w sprawie została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych "[...]" i braku ustalenia czy była ona ostateczna, który to brak miał istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło to do wydania postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania, w oparciu o przepis art. 153 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez brak ustalenia, czy w sprawie została wydana decyzja ostateczna, organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 77 § 4 fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Skoro strona wniosła zażalenie na postanowienie uzgodnieniowe i postanowienie to nie ma statusu ostatecznego w związku z toczeniem się postępowania zażaleniowego, jest oczywiste, że organ prowadzący postępowanie główne nie mógł wydać decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. W niniejszej sprawie spór dotyczy wykładni i zastosowania art. 153 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 omawianego przepisu, do spraw wszczętych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 144 (a więc do spraw wszczętych na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska – Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 ze zm.), przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się, z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1 przepisy dotychczasowe, z tym że dotychczasowe kompetencje należące do ministra właściwego do spraw środowiska przejmuje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, a kompetencje należące do wojewodów, marszałków województw i dyrektorów urzędów morskich przejmują regionalni dyrektorzy ochrony środowiska. W świetle zaś art. 153 ust. 2 pkt 2 omawianego przepisu, na postanowienia wydane w sprawach, o których mowa w ust. 1, wydane m. in. przez wojewodów nie przysługuje zażalenie. Zatem w sprawach wszczętych na podstawie ustawy – Prawo ochrony środowiska przed dniem wejścia w życie ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, ustawodawca wyłączył zastosowanie art. 106 § 5 kpa w zakresie, w jakim przewiduje on dopuszczalność złożenia zażalenia na postanowienie wydane w trybie uzgodnienia przez wojewodów. Nie budzi zatem wątpliwości, że jeżeli w tego rodzaju sprawie przed dniem wejścia w życie ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, tj. przed dniem 15 listopada 2008 r. organ uzgadniający nie zajął stanowiska, to od wydanego przezeń po tej dacie postanowienia nie przysługuje zażalenie, co jednoznacznie wynika z treści art. 153 ust. 2 ustawy. W rozpatrywanej sprawie postanowienie uzgodnieniowe Wojewoda [...] wydał [...] marca 2008 r., a zażalenie strona skarżąca złożyła w dniu 31 marca 2008 r. a zatem jeszcze przed wejściem w życie omawianego uregulowania. W ocenie Sądu, skoro w aktualnie obowiązującym stanie prawnym możliwość wnoszenia zażaleń od omawianego rodzaju postanowień została wyłączona, należy przyjąć, ze nie ma również podstaw do merytorycznego rozpoznawania zażaleń wniesionych przed wejściem w życie art. 153 ust. 2 omawianej ustawy. Powołany przepis w jednoznaczny sposób wyłącza bowiem postanowienia uzgadniające spod kontroli instancyjnej, nie określając granic czasowych ich wydania. W takiej sytuacji, reguła określona w tym przepisie znajduje zastosowanie do postanowień wydanych przez organy wymienione w tym przepisie zarówno na gruncie już uchylonych, jak i obecnych rozwiązań prawnych (por. K. Gruszecki. Komentarz do ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. LEX/El.2009 – komentarz do art. 153). W związku z powyższym należy przyjąć, że w stosunku do zażaleń wniesionych przed dniem zmiany przepisów niedopuszczalne jest ich merytoryczne rozpoznanie przez organy wyższego stopnia, które zobowiązane są do stosowania przepisów obowiązujących w dacie orzekania. W konsekwencji prowadzone przez nie postępowanie powinno być umorzone jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 153 ust. 2 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Argumentacja strony skarżącej zmierzająca do wykazania niekonstytucyjności omawianego rozwiązania, jest poza zakresem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu, gdyż sąd administracyjny nie jest właściwy do dokonywania oceny zgodności z Konstytucją przepisów ustawy. Uprawnienie takie przysługuje jedynie Trybunałowi Konstytucyjnemu i tylko ten Trybunał może orzec, że dany przepis nie jest zgodny z ustawą zasadniczą. Poza tym, w ocenie Sądu, po wprowadzeniu omawianego wyżej art. 153 ust. 2 uprawnienia stron w tego typu sprawach nie doznają uszczerbku, skoro wydane postanowienia będą mogły być kwestionowane w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, a więc w sprawie głównej (art. 142 kpa). Ustawodawca bowiem nie odebrał prawa do kwestionowania omawianych postanowień, lecz zmodyfikował jedynie procedurę takiego kwestionowania poprzez wykluczenie prowadzenia odrębnego postępowania wobec tego rodzaju postanowień. Za niezasadny należy uznać również zarzut podniesiony w skardze naruszenia przez organ w zaskarżonym postanowieniu art. 7 w związku z art. 77 kpa, poprzez nieustalenie, czy w sprawie została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowych "[...]". W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, iż skoro nie zakończono postępowania zażaleniowego w sprawie uzgodnieniowej, to organ prowadzący postępowanie główne nie mógł wydać decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W tej sytuacji organ prowadzący postępowanie zażaleniowe w sprawie uzgodnienia, prowadzone w ramach postępowania głównego, nie ma obowiązku formalnego występowania do organu prowadzącego postępowanie główne, z pytaniem czy wydał już decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach i czy jest ona ostateczna. Wyjaśnienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w omawianym zakresie są w ocenie Sądu satysfakcjonujące. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż zażalenie strony w świetle obowiązujących przepisów nie mogło zostać merytorycznie rozpoznane, a postępowanie wszczęte przedmiotowym zażaleniem winno zostać umorzone. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.