II OSK 2156/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-04-20

Skład orzekający: Włodzimierz Ryms, Jacek Chlebny, Roman Ciąglewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie strony możności obrony jej praw w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, spowodowane ogłoszeniem upadłości strony i brakiem wstąpienia syndyka do postępowania, skutkuje nieważnością tego postępowania?
Ratio decidendi
Pozbawienie strony możności obrony jej praw w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, spowodowane ogłoszeniem upadłości strony i brakiem wstąpienia syndyka do postępowania, stanowi przyczynę nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. W takiej sytuacji zaskarżony wyrok podlega uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Rzeszowskiego o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej. Wojewoda Podkarpacki wcześniej stwierdził nieważność decyzji Starosty z powodu braku przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody, uznając brak postępowania środowiskowego za naruszenie, ale nie rażące. WSA w Warszawie uchylił decyzję GINB, uznając naruszenie za rażące. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając nieważność postępowania przed WSA z powodu pozbawienia strony możności obrony praw po ogłoszeniu upadłości spółki.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w K. w upadłości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1419/09 w sprawie ze skargi B. C., R. C., I. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2009 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. odstępuje od zasądzenia od skarżących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1419/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skarg B. C., R. C. i I. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], Wojewoda Podkarpacki stwierdził nieważność decyzji Starosty Rzeszowskiego z dnia [...] maja 2003 r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i wydającej dla "[...]" Spółki z o.o. w K. pozwolenie na budowę zespołu elektryczno-wiatrakowego, zlokalizowanego w [...], obejmującego 4 urządzenia elektryczno-wiatrakowe, sieci kablowe 20kV, telefoniczne i światłowodowe oraz zjazdy z drogi powiatowej nr 579. Wojewoda powołał się na przepis art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Ocenił, że przed wydaniem pozwolenia na budowę konieczne było, w myśl art. 32 ust.1 Prawa budowlanego, art. 46 ust.1 Prawa ochrony środowiska oraz § 3 ust.1 pkt 2 lit. f rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 179, poz.1490), przeprowadzenie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Wojewoda odnotował, że postępowanie takie nie zostało przeprowadzone, co należy uznać za rażące naruszenie prawa. Na taki charakter w/w nieprawidłowości wskazuje także, zdaniem Wojewody Podkarpackiego, art. 11 Prawa ochrony środowiska. Odwołanie wniosła "[...]" Spółka z o.o. Zakwestionowała ocenę o rażącym naruszeniu prawa. Nawiązując do zmiany stanu prawnego w zakresie kwalifikowania inwestycji jako mogących pogorszyć stan środowiska, stwierdziła, że należy brać pod uwagę stan z chwili złożenia wniosku o ustalenie warunków zabudowy, gdyż wówczas zaczyna się postępowanie zmierzające do uzyskania pozwolenia na budowę. Zauważyła, że w przypadku ujawnienia ciężkiej wady decyzji, konieczne jest rozważenie, jakie skutki prawne wywołała decyzja oraz jakie są konsekwencje pozostawienia w obrocie prawnym decyzji obarczonej wadą. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości decyzję Wojewody Podkarpackiego i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Rzeszowskiego z dnia [...] maja 2003 r., udzielającej pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy ustalił, iż sporna inwestycja stosownie do § 3 ust. 1 pkt. 2 lit. f rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. jest zaliczana do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wymagających, zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Dodał, iż takie postępowanie poprzedzające wydanie decyzji Starosty Rzeszowskiego z dnia [...] maja 2003 r. nie zostało przeprowadzone. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nieprzeprowadzenie tego postępowania stanowiło naruszenie art. 32 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z art. 46 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska, jednak naruszenie to nie miało charakteru rażącego. Przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04. Wskazał, że obok oczywistego naruszenia prawa i charakteru przepisu, który został naruszony należy brać pod uwagę społeczno-gospodarcze skutki wywołane wadliwą decyzją. Organy winny więc mieć na uwadze, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wtedy, gdy stwierdzone naruszenie, przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy, ma znacznie większą wagę, niż stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w niniejszej sprawie skutki gospodarcze oraz społeczne przedsięwzięcia w postaci elektrowni wiatrowej nie powodują sytuacji, w której należałoby decyzję Starosty Rzeszowskiego uznać za rażąco wadliwą. Takiej wadliwości nie uzasadnia brak przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowanego wniosły B. C., I. W. i R. C.. B. C. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. w związku z art. 32 ust. 1 Prawa budowlanego i art. 46 ust. 1 Prawa ochrony środowiska przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, 2) art. 156 § 1 pkt. 7 K.p.a. w związku z art. 11 i art. 46 ust. 1 Prawa ochrony środowiska przez odmowę stwierdzenia nieważności zawierającej wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa w postaci wydania decyzji Starosty Rzeszowskiego (z dnia [...] maja 2003 r.) z naruszeniem przepisów o ochronie środowiska, 3) art. 7, 77 i 107 K.p.a. przez brak dokonania wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego oraz sprzeczności ustaleń z zebranym materiałem dowodowym. I. W. i R. C. w dwóch jednobrzmiących skargach zarzuciły zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 32 ust. 1 Prawa budowlanego, 2) art. 46 ust. 1 oraz art. 11 ustawy – Prawo ochrony środowiska, 3) przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, 4) art. 7, 8, 28 i 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. Wszyscy skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przypomniał, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji bada się, czy decyzja ta została podjęta zgodnie z przepisami prawa, które obowiązywały w chwili jej wydania. Ustalenie, że podjęto ją z naruszeniem prawa nie jest jednak wystarczające. Ustawodawca wymaga bowiem aby stwierdzone naruszenie miało charakter rażący (art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a.). Zdaniem Sądu pierwszej instancji, rażącym naruszeniu prawa można więc mówić wtedy gdy: 1) naruszenie prawa ma charakter oczywisty, 2) charakter przepisu, który został naruszony pozwala na uznanie oczywistości naruszenia, 3) przemawiają za tym racje ekonomiczne i gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie. Sąd kontynuował, że brak spełnienia przesłanki opisanej w punkcie 3 przy jednoczesnym spełnieniu przesłanek określonych w punktach 1 i 2, może pociągnąć za sobą konieczność stwierdzenia nieważności decyzji. Będzie tak wówczas, gdy konkretny przepis prawa wyraźnie wskazuje na to, że nieważna jest decyzja wydana z naruszeniem przepisu (przepisów) określonej regulacji normatywnej. Stwierdził, że decyzja Starosty Rzeszowskiego z dnia [...] maja 2003 r. została wydana z ewidentnym naruszeniem art. 32 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska ( Dz. U z 2008 r., Nr 25, poz. 150). W dacie jej wydania przedsięwzięcie, którego dotyczyła, wymagało przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Taki wymóg istniał ze względu na treść § 3 ust. 1 pkt. 2 lit. f rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 179, poz. 1490). Przepis ten stanowił, że instalacje o całkowitej wysokości nie niższej niż 30 m, wykorzystujące siłę wiatru do produkcji energii mogą być przedsięwzięciami mogącymi znacząco oddziaływać na środowisko, a zatem takimi, które mogą wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Wydanie decyzji przez Starostę Rzeszowskiego w dniu [...] maja 2003 r. taką procedurą nie zostało poprzedzone. Przesądza to o konieczności uznania, iż uchybiono wymogowi jaki stawiał art. 32 ust. 1 pkt. 1 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem pozwolenie na budowę obiektu budowlanego może być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Sąd stwierdził nadto, że omawiając powyższą kwestię nie sposób pominąć art. 11 Prawa ochrony środowiska. Został on wprawdzie uchylony z dniem 15 listopada 2008 r., jednak w dacie wydania decyzji, której dotyczy kwestionowane rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a więc w dniu [...] maja 2003 r., stanowił, że decyzja wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska jest nieważna. Zdaniem Sądu, przepis ten przesądza o konieczności uznania, że decyzja Starosty Rzeszowskiego z dnia [...] maja 2003 r. została podjęta w sytuacji uzasadniającej konieczność uznania jej za nieważną. Sankcję nieważności przepis ten formułuje bowiem wprost, wiążąc ją z zaniechaniem przeprowadzenia postępowania przewidzianego w przepisach dotyczących ochrony środowiska tj. w art. 46 ust.1 Prawa ochrony środowiska oraz w § 3 ust. 1 pkt. 2lit. f rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. (Dz. U. Nr 179., poz. 1490) Skargę kasacyjną wniosła "[...]" Spółka z o.o. w K. w upadłości. Zaskarżyła wyrok w całości oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi. Jako podstawy kasacyjne wskazała: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 28 § 1 P.p.s.a. polegające na dopuszczeniu do udziału w postępowaniu pełnomocnika spółki [...] Sp. z o.o. adwokata S. S., który nie był należycie umocowany, gdyż w dniu 8 marca 2010 r. jego pełnomocnictwo wygasło z mocy prawa w związku z ogłoszeniem w tym dniu upadłości spółki [...] Sp. z o.o. przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie, sygn. akt V GU 5/05, które to postanowienie jest skuteczne i wykonalne z dniem jego wydania, które to naruszenie skutkuje nieważnością postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a.; 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. polegające na braku zawieszenia postępowania, co Sąd I instancji winien obligatoryjnie uczynić w związku z ogłoszeniem w dniu 8 marca 2010 r. upadłości spółki [...] Sp. z o.o. przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie, celem umożliwienia wstąpienia do sprawy syndyka masy upadłości, przez co w konsekwencji syndyk masy upadłości, jako strona postępowania, został pozbawiony możności obrony swych praw, które to naruszenie skutkuje nieważnością postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.; 3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska spółki [...] Sp. z o.o., zawartego w odpowiedziach na skargi, znajdujących się w aktach sprawy, w sytuacji, gdy zgodnie z w/w przepisem stanowisko w/w Spółki jako strony postępowania winno być omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a argumenty przez nią przytaczane powinny być przedmiotem oceny przez Sąd I instancji; 4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na braku jednoznacznego wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co uniemożliwia jakąkolwiek jego instancyjna kontrolę; 5) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż termin "rażące naruszenie prawa" ma miejsce bez względu na racje ekonomiczne i gospodarcze, które wywołuje zaskarżone rozstrzygnięcie i w konsekwencji błędne zastosowanie w/w przepisu poprzez przyjęcie, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, gdy tymczasem brak przesłanki negatywnych skutków ekonomicznych i gospodarczych wydanej decyzji winien przemawiać za odmową stwierdzenia jej nieważności; 6) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz.150), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten sankcjonuje każde naruszenie przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje jego stosowanie jedynie do naruszeń kwalifikowanych oraz w konsekwencji błędne zastosowanie w/w przepisu w niniejszej sprawie, w której naruszenie ustawy nie może być w ten sposób ocenione. W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła zarzuty podniesione w podstawach kasacji. Wywodziła, że niniejsza sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Powtórzyła pogląd o braku podstaw do przyjęcia, iż doszło do rażącego naruszenia prawa oraz posługiwania się przepisem art. 11 Prawa ochrony środowiska do oceny, czy doszło do rażącego naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. C., R. C. i I. W. wniosły o oddalenie skargi kasacyjnej. Ich zdaniem, zaskarżony akt nie dotyczy bezpośrednio przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Stwierdziły, że nie doszło do naruszeń proceduralnych i materialnych zarzucanych w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę kasacyjną należało uwzględnić. Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji zaistniała okoliczność stanowiąca przyczynę nieważności postępowania. Po ogłoszeniu upadłości "[...]" Spółki z o.o. w K., strona została pozbawiona możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 144 § 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz.535 ze zm. - obecnie Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1361 ze zm.), jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Od razu zauważyć trzeba, iż w myśl art. 52 Prawa upadłościowego i naprawczego, skutki ogłoszenia masy upadłości powstają w dniu ogłoszenia upadłości (por. Stanisław Gurgul "Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz", Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2010 r., s. 164-165; Andrzej Jakubecki [w:] A. Jakubecki, F. Zedler "Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz", LEX 2011, teza 1 do art. 52). Od tej pory zatem, w sprawach dotyczących masy upadłości, upadły traci legitymację procesową. Legitymację procesową do reprezentowania strony, którą upadły pozostaje jedynie w znaczeniu materialnym, uzyskuje syndyk. Zgodnie bowiem z art. 143 ust.2 Prawa upadłościowego, syndyk prowadzi postępowanie dotyczące masy upadłości w imieniu własnym, chociaż na rzecz upadłego (patrz: A. Jakubecki, op. cit. tezy 1-3 do art. 144). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżony wyrok wydany został w sprawie dotyczącej masy upadłości "[...]" Spółki z o.o. Będące przedmiotem kontroli sądowej postępowanie nadzorcze dotyczy decyzji o pozwoleniu na budowę, przy czym elementem tego pozwolenia jest usytuowanie inwestycji na nieruchomości wchodzącej w skład masy upadłości, w rozumieniu art. 61 Prawa upadłościowego i naprawczego. Mimo więc, że pozwolenie na budowę ma charakter publicznoprawny, nie może dojść do jego wydania w oderwaniu od terenu, na którym ma być realizowane. Wynika to chociażby z uwarunkowań przestrzennych określonych w planie miejscowym lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 4 ust.1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – Dz. U. Nr 80, poz.717 ze zm.). Na związek ten wskazują także m.in. przepisy art. 32 ust.4 pkt 2, art. 34 ust.1 oraz ust.3 pkt 1, art. 35 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz.1623 ze zm.). Nie można oddzielić inwestycji od terenu, na którym ma być realizowana także w procedurach związanych z ochroną środowiska, a które w niniejszej sprawie są istotą sporu. Fakt, że nieruchomość ta wchodziła do majątku upadłego w dniu ogłoszenia upadłości, także nie budzi wątpliwości. Spełniony jest więc warunek z art. 62 Prawa upadłościowego i naprawczego. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi utrata legitymacji procesowej przez upadłego i uzyskanie jej przez syndyka masy upadłości jest sytuacją procesową ocenianą nie tylko w świetle norm Prawa upadłościowego i naprawczego. Również z art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. wynika, że ogłoszenie upadłości ma wpływ na dalsze postępowanie. Jakkolwiek przepis ten stanowi jedynie o obligatoryjnym zawieszeniu postępowania, jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, to przecież dyspozycja ta jest skutkiem stanu, w którym upadły utracił legitymację procesową. O ile, tak jak w niniejszej sprawie, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, w charakterze strony (w tym przypadku uczestnika) zamiast upadłego, nie będzie brał udziału legitymowany od dnia ogłoszenia upadłości syndyk, będzie to oznaczało, że strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Trafny jest zatem sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut zaistnienia przesłanki nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., którą to przyczynę i tak należało zbadać z urzędu. W rezultacie zaskarżony wyrok podlega uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. Nieważność postępowania stwierdzana jest przez Naczelny Sąd Administracyjny jedynie w uzasadnieniu. Sentencja, jak wynika z art. 185 § 1 oraz art. 186 P.p.s.a., polega na uchyleniu zaskarżonego wyroku. Pozbawienie strony możności obrony swych praw powoduje, że ocena wydanego w nieważnym postępowaniu wyroku jest bezprzedmiotowa (por. wyroki NSA: z dnia 13 października 2004 r., sygn. akt OSK 751/04, z dnia 8 września 2006 r., sygn. akt I OSK 836/06, z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 336/07, z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 439/08, niepublikowane, treść [w} System Informacji Prawnej LEX nr 573944, nr 321133, nr 567007, 530417). Nie oznacza to jednak braku możliwości odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, o ile efektem tego odniesienia się nie jest ocena wyroku. W niniejszej sprawie możliwe jest wypowiedzenie się przede wszystkim co do pozostałych zarzutów proceduralnych. Nie zachodzi przyczyna nieważności określona w art. 183 § 2 P.p.s.a. W konsekwencji przyjęcia, że upadły utracił legitymację procesowa, nie można przyjąć by wygaśnięcie pełnomocnictwa dla pełnomocnika Spółki, spowodowane wydaniem postanowienia o ogłoszeniu upadłości (por. postanowienie SN z dnia 7 listopada 2003 r., sygn. akt I CZ 127/03, OSP 2004/10/123), skutkowało sytuacją, w której "pełnomocnik strony nie był należycie umocowany". Doszło natomiast do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., z powodu niewystarczającego przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska Spółki wobec skargi. Przepis ten zobowiązuje do zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze oraz stanowisk pozostałych stron. Sąd pierwszej instancji w ogóle nie przedstawił stanowiska Spółki. Tymczasem stanowisko to przedstawione zostało w odwołaniu i w pismach procesowych. Jak jednak wynika z powyższych uwag, bezprzedmiotowe jest rozważanie, czy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), skoro wyrok i tak podlegał uchyleniu z powodu nieważności postępowania. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., polegającego na braku jednoznacznego wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Sad pierwszej instancji oparł orzeczenie na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Jako przyczyny nieważności wskazał rażące naruszenie art. 32 ust.1 Prawa budowlanego w związku z art. 46 ust.1 Prawa ochrony środowiska oraz § 3 ust.1 pkt 2 lit. f rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 179, poz.1490). W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej regulacji. Na gruncie tej podstawy kasacyjnej sąd nie może natomiast badać zasadności przyjętej podstawy rozstrzygnięcia oraz trafności samego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 998/07, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 466506). Nie jest także usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 11 Prawa ochrony środowiska poprzez przyjęcie, że przepis ten sankcjonuje każde naruszenie przepisów Prawa ochrony środowiska. Wojewódzki Sad Administracyjny powiązał bowiem dyspozycję tego przepisu z zaniechaniem przeprowadzenia postępowania przewidzianego w przepisach dotyczących ochrony środowiska, tj. art. 46 ust.1 Prawa ochrony środowiska oraz § 3 ust.1 pkt 2 lit. f w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. zgodzić się trzeba z poglądem, według którego o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (patrz: wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 165717). Nie jest zatem możliwe, przy wykładni art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., pominięcie skutków, które wywołuje decyzja rażąco naruszająca prawo. Sąd pierwszej instancji nie poprzestał jednak, mimo odmiennej deklaracji w tym zakresie, jedynie na odnotowaniu naruszenia art. 32 ust.1 Prawa budowlanego i oczywistości tego naruszenia. Nawiązał do procedur z zakresu ochrony środowiska, których brak skutkował rażącym naruszeniem przepisu art. 32 ust.1 Prawa budowlanego w decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Nie przesądzając o prawidłowości lub wadliwości, w zakresie wykładni i zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., postępowania sądowego, które ze względów wyartykułowanych powyżej będzie powtórzone, wskazać warto, że oceny skutków naruszenia art. 32 ust.1 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania pozwolenia na budowę, należy dokonać uwzględniając znaczenie całokształtu norm materialnych i proceduralnych normujących proces oceny oddziaływania na środowisko i fakt nieprzeprowadzenia tej oceny przed podjęciem decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt II OSK 821/08, ONSA i wsa 2009/6/116; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 62/08, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 516231). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Orzeczenie o odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego oparto o art. 207 § 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło