I OSK 1662/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędziowie NSA Barbara Adamiak del. WSA Maria Werpachowska Protokolant Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 3 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 września 2009 r. sygn. akt II SA/Po 66/09 w sprawie ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z ewidencji egzaminatorów 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 2. zasądza na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od A.G. kwotę 220 zł (słownie dwieście dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 19 września 2009 r. sygn. akt II SA/Po 66/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi A. G., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2008 r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] o skreśleniu A. G. z listy egzaminatorów, prowadzonej przez tegoż marszałka. Skreślenie z listy egzaminatorów A. G., który, z dniem [...] grudnia 2007 r., wyrejestrował działalność polegającą na prowadzeniu ośrodka szkolenia kierowców, z dniem [...] stycznia 2008 r. podjął pracę na stanowisku egzaminatora, z której został zwolniony na własną prośbę z dniem [...] stycznia 2008 r., nastąpiło z uwagi na postawiony mu zarzut szkolenia kandydatów na kierowców. Dowodem takiego postępowania miała być kontrola przeprowadzona przez funkcjonariuszy Policji, z której protokółu wynikało, że dnia [...] stycznia 2008 r. samochód do niego należący, oznaczony literą "L" prowadziła kursantka A. G., na tylnym siedzeniu siedział kursant Krzysztof Paluszczak, zaś A. G., siedzący obok kursantki, wylegitymował się jako instruktor nauki jazdy. Marszałek Województwa uznał tę okoliczność za wystarczający powód do skreślenia A. G. z listy egzaminatorów, zaś Samorządowe Kolegium na skutek zarzutu odwołania, że jazda ta była tylko prywatna, w ramach pomocy przed egzaminem, podkreśliło, że A. G. jako egzaminator nie powinien dopuścić do sytuacji, kiedy osoba nieposiadająca prawa jazdy kieruje pojazdem, a także mieć żadnego kontaktu z osobami, które zamierzają zdawać egzamin na prawo jazdy w Ośrodku, w którym jest zatrudniony (te osoby następnego dnia, tj. [...] stycznia 2008 r., przystąpiły do egzaminu).Takie postępowanie, zdaniem Kolegium, nie daje gwarancji właściwego wykonywania obowiązków egzaminatora, któremu stawiane są szczególne wymagania, co do pryncypialności postawy i poszanowania prawa. W skardze A. G. zarzucał błędy w ustaleniach, polegające na dowolności przyjęcia braku rękojmi należytego wykonywania obowiązków i bezpodstawne przyjęcie, iż dnia [...] stycznia 2008 r. osoby znajdujące się w jego pojeździe były jego kursantami. Uchylając decyzje organów obu instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że organy naruszyły zasady ogólne K.p.a., wynikające z art. 7 i 8, a przede wszystkim czynnego udziału strony w postępowaniu. Zdaniem Sądu organ drugiej instancji zbagatelizował ten zarzut odwołania twierdząc, że A. G. brał udział w postępowaniu, składając wyjaśnienia i dowody. Sąd podkreślił, że dowody złożone przez skarżącego nie stały się podstawą ustaleń, ale poczyniono je, mając na względzie inne, co do których nie wiadomo, czy mógł się wypowiedzieć, bowiem brak jest zawiadomienia o zebraniu dowodów i zamiarze wydania decyzji. Takie uchybienie art. 10 § 1 K.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie można uznać za udowodnioną okoliczność, co do której strona nie mogła się wypowiedzieć. W ponownym postępowaniu Sąd zalecił organom wyeliminowanie powyższych błędów poprzez danie skarżącemu stosownego czasu na zapoznanie się z materiałem sprawy. Reprezentowane przez radcę prawnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30- sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez nieuzasadnione uchylenie decyzji, mimo braku podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Samorządowe Kolegium przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniono, że jakkolwiek Wojewódzki Sąd, jako podstawę uchylenia decyzji podał art. 145 § 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, najprawdopodobniej chodzi o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ tej ustawy, stąd taki przepis przytoczono w podstawie skargi, nie można uznać, że A. G. był pozbawiony możliwości czynnego udziału w postępowaniu, gdyż było wprost przeciwnie, był w nim aktywny, składał dowody, znał ustalenia kontroli Policji, odnosił się bowiem do nich. Kolegium podniosło, iż Sąd nadto nie wykazał jaki istotny wpływ miały wskazane w wyroku uchybienia, zaś na podstawie dokumentów sprawy były podstawy do oceny zachowania egzaminatora, przedstawione w zaskarżonej decyzji. Zdaniem Kolegium nie zostały naruszone przepisy wskazane przez Sąd, tj. art. 7, 8, 10 § 1 i 81 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. Z przepisu tego wynika zatem, że jeżeli w sprawie nie zachodzą przypadki wymienione w § 2 art. 183, tj. nieważność postępowania, rozpoznanie sprawy zamyka się w ramach zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie ma nieważności postępowania. Podstawy skargi kasacyjnej określa art. 174 P.p.s.a. i wymienia ich dwie – naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W niniejszej skardze kasacyjnej, jako jej podstawę, przytoczono ten drugi zarzut, tj. naruszenie przepisów postępowania. Jako przepis postępowania, który naruszył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. (w uzasadnieniu skargi podkreślono, że Wojewódzki Sąd uchylając decyzję błędnie powołał się na art. 145 § 1 lit. c/ P.p.s.a. – z kolei w podstawie podano art. 145 § 1c, trzeba stwierdzić, że zarówno Wojewódzki Sąd, jak i skarżące Kolegium błędnie ten przepis przytaczają – powinno być art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, jednak przytoczenie tylko tego przepisu bez powiązania go z jakimikolwiek innymi nie jest wystarczające. Jeżeli bowiem, zdaniem skargi kasacyjnej, Sąd błędnie uchylił decyzję na podstawie tego przepisu, należałoby podać z jakich norm wynika ten błąd. Na uwadze trzeba mieć jednak art. 176 P.p.s.a., który wymienia elementy skargi kasacyjnej, a jako jeden z nich – przytoczenie podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie. Ten element skargi należy zatem traktować jako całość i jeżeli okazałoby się, że w uzasadnieniu skargi wskazano przepisy, co może stanowić uzupełnienie podstaw, to taka konstrukcja skargi pozwala przyjąć prawidłowość postawienia zarzutu w takim rozumieniu, że daje możliwość odniesienia się do meritum sprawy. Związanie granicami skargi kasacyjnej, ustanowione art. 183 § 1 P.p.s.a. wyklucza ,tylko uzupełnienie, czy poprawienie skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie podstawy skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie, poprzez wskazanie w tym elemencie skargi przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, pozwala na przyjęcie, że w skardze postawiono Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu zarzut naruszenia przepisów postępowania, polegający na uchyleniu decyzji na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a., mimo iż w sprawie nie doszło do naruszenia przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 10 § 1 i 81 K.p.a. Z takim zarzutem skargi kasacyjnej należało się zgodzić. Z uzasadnienia wyroku wynika, że istotnym powodem dla którego Wojewódzki Sąd uchylił decyzje zaskarżone przez A. G. było naruszenie przez organy art. 10 § 1 K.p.a., pozostałe przepisy zostały naruszone już tylko jako konsekwencja niezachowania zasady wynikającej z tego przepisu. Naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., tj. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, może mieć dwojakie następstwa. Niezachowanie przez organy administracji nakazu wynikającego z tego przepisu może być podstawą wznowienia postępowania, a to w wypadku w ogóle pominięcia strony w postępowaniu przez niepowiadomienie jej o nim i wówczas taka wada może być podstawą, w wyniku kontroli sądowoadministracyjnej, do zastosowania przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ P.p.s.a. Natomiast jeśli strona o postępowaniu wiedziała, ale tylko nie powiadomiono jej o przysługujących prawach, to takie naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. może pociągać za sobą zastosowanie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit.c/ P.p.s.a. W obu wypadkach zaskarżone decyzje administracyjne podlegają uchyleniu, różnica natomiast jest istotna, o ile istnieje podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego – art. 145 § 1 pkt 1 lit.b/ P.p.s.a. – żadna inna okoliczność nie może być badana, gdy jednak wystąpi tylko "zwykłe" naruszenie – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. – to konieczne jest wskazanie nie tylko wpływu tego naruszenia na wynik sprawy, ale przynajmniej wyraźne podkreślenie istotności naruszenia. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd stwierdził, że A. G. nie został przez organ pierwszej instancji powiadomiony o zebraniu materiału dowodowego przez co uniemożliwiono mu wypowiedzenie się co do niego przed wydaniem decyzji, zaś organ drugiej instancji niesłusznie zbagatelizował to uchybienie. Z akt sprawy wynika, że A. G. uczestniczył w postępowaniu, zaś dowody, na podstawie których organ wszczął postępowanie (kontrola Policji), znał, mało tego podjął stosowne kroki, aby uchylić się od wydania takiego rozstrzygnięcia jakie zaskarżył (zwolnienie się z pracy egzaminatora), a także przedkładał swoje dowody (oświadczenia kursantów) i wyjaśnienia. Jeżeli zatem nawet organ nie powiadomił A. G. o zakończeniu czynności dowodowych to ocenić należało jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem uchylenie decyzji wymaga zaistnienia wpływu istotnego. Stwierdzić należy, że istotności przesłanki Wojewódzki Sąd nie uzasadnił, bo też raczej trudno, w takim stanie sprawy jaki miał w niej miejsce, dopatrzyć się jej. Zgodzić zatem należy się z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Poznaniu, iż nie było podstaw do uchylenia decyzji i w ponownym postępowaniu Wojewódzki Sąd odniesie się do merytorycznej zasadności zaskarżonych rozstrzygnięć. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 P.p.s.a.