II SA/Po 66/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2009r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia z ewidencji egzaminatorów; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ E. Brychcy /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/A. Łaskarzewska Marszałek Województwa Wielkopolskiego decyzją z dnia [...].04.2008 r. powołując się na art. 110 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 110a ust. 2 ustawy z dnia 20.06.1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.) skreślił A. G. z ewidencji egzaminatorów, prowadzonej przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał na wysokie wymagania jakie stawiane są egzaminatorom w przepisach ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w szczególności w art. 110 i 110a oraz ograniczenia w zakresie prowadzenia szkoleń kandydatów na kierowców, prowadzenia szkoły nauki jazdy itd. W ocenie organu I instancji dokonane ustalenia dowodzą, że A. G. naruszył zasady rzetelnego i bezstronnego wykonywania powierzonych zadań (art. 110 ust. 1 pkt 9, art. 110a pkt 1 Prawa o ruchu drogowym), a to stanowi podstawę do skreślenia go jako egzaminatora z ewidencji. Dalej podano, że p. A. G., po spełnieniu warunków zawartych w ww. ustawie został wpisany do ewidencji egzaminatorów, prowadzonej przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego i uzyskał nr ewidencyjny [...]. W związku z uzyskaniem uprawnień egzaminatora, z dniem 31.12.2007 r. wyrejestrował prowadzoną działalność – X z siedzibą w M. G., a następnie w dniu 5.01.2008 r. podjął pracę na stanowisku egzaminatora w X w L., którą wykonywał do dnia 25.01.2008 r., kiedy to na własną prośbę został zwolniony ze stanowiska egzaminatora w X w L., w związku ze stawianym mu zarzutem szkolenia kandydatów na kierowców. Zarzut ten został postawiony p. A. G. w wyniku kontroli drogowej przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Policji Rewiru Dzielnicowych w M. G., podczas której sprawdzeniu poddano samochód m-ki [...] nr rej. [...]- należący do A. G . Funkcjonariusze policji stwierdzili wówczas, że za kierownicą siedziała kursantka p. A. G., obok niej p. A. G., a na tylnym siedzeniu kursant p. K. P . Podczas kontroli A.G. wylegitymował się jako instruktor nauki jazdy. Według wyjaśnień Komendy Powiatowej Policji w R. (pismo z dnia 19.03.2008 r. nr [...]kontrolowany pojazd [...]o nr rej. [...]na dachu miał zamontowaną nieoświetloną niebieską tablicę z białą literą "L". Pojazd nie posiadał obowiązującego opisu w postaci adresu i nazwy ośrodka nauki jazdy. W związku z tym, że funkcjonariusze Policji nie spisali numeru blankietu legitymacji instruktora podczas kontroli, dane te uzupełnili później - udając się do miejsca zamieszkania p. A. G . Organ I instancji stwierdził, że mimo wyrejestrowania działalności gospodarczej, A. G. w dniu 16.01.2008 r. faktycznie prowadził szkolenie kandydatów na kierowców, naruszając tym samym zakaz określony w art. 110a ust. 2 Prawa o ruchu drogowym. Uznano, że A.G. miał świadomość obowiązywania zakazu prowadzenia szkoleń, ponieważ 11 dni wcześniej złożył wymagane oświadczenie dotyczące zakazu szkoleń kandydatów na kierowcę i zdawał sobie sprawę z konsekwencji jego złamania. Okoliczność tę potwierdzili funkcjonariusze policji wobec których A.G. zgłosił obawy co do ewentualnej utraty pracy jako egzaminatora. Organ odmówił wiarygodności oświadczeniu osób przebywających wówczas w pojeździe o "podróżowaniu", ponieważ pojazd oznakowany był jako szkoleniowy. Organ doszedł do przekonania, że A. G., podczas zatrzymania pojazdu przez policję, prowadził szkolenie kandydatów na kierowców. Pojazdem kierowała p. A. G., nie posiadająca uprawnień do kierowania i czyniła to pod nadzorem A. G., który wylegitymował się jako instruktor. Organ ustalił ponadto, że A.G. i K. P. następnego dnia po kontroli drogowej tj. 17.01.2008 r. przystąpili do egzaminu na prawo jazdy w X w L. W ocenie organu nie ma też znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy oświadczenie p. J. W. o wypożyczaniu samochodu od p. A. G., albowiem w czasie kontroli drogowej w dniu 16.01.2008 r. w pojeździe tym znajdował się właściciel pojazdu. Z decyzją organu pierwszej instancji nie zgodził się A. G. składając od niej odwołanie przez pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odwołaniu zostało zawarte również żądanie przeprowadzenia przed organem II instancji dowodu z uzupełniających wyjaśnień skarżącego. Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego -w szczególności art. 110 ust. 1 pkt 9 i art. 110a ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 Kpa polegające na nie zapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu (odmowę możliwości złożenia przez skarżącego stosownych wyjaśnień, odmowę udzielania przez organ informacji w przedmiocie toczącego się postępowania, niedopuszczenie skarżącego do wypowiedzenia się w przedmiocie zebranych dowodów i materiałów sprawy) oraz dowolnej i jednostronnej ocenie materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie. Zdaniem odwołującego organ I instancji dopuścił się błędów w ustaleniach faktycznych poprzez bezpodstawne przyjęcie, że odwołujący prowadził jakiekolwiek szkolenia dla kandydatów na kierowców i że osoby znajdujące się 16.01.2008 r. w samochodzie odwołującego były kursantami, oraz że nie daje rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków, które miały wpływ na wynik sprawy. Przekazując odwołanie organ I instancji odniósł się do argumentów odwołania podkreślając to, że p. A.G. miał możliwość uczestniczenia w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji i korzystał z tej możliwości. Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania, w dniu 6.03.2008 r. odwołujący zgłosił się w organie I instancji celem wyjaśnienia stawianych mu zarzutów. Później nadesłał zaświadczenie o wyrejestrowaniu działalności oraz oświadczenia osób przebywających w pojeździe podczas kontroli drogowej w dniu 16.01.2008 r., ponadto złożył własne wyjaśnienie dotyczące przeprowadzonej kontroli drogowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, decyzją z dnia [...].10.2008 r. z powołaniem na art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 113 ust.1 pkt 1 w zw. z art. 110 ust.1 pkt 9 i art. 110a ust. 2 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 Nr 108 poz. 908) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przytoczono motywy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji uznając je za prawidłowe Odnośnie wniosku o uzupełnienie postępowania dowodowego przez Kolegium polegającego na dodatkowych wyjaśnieniach strony. Kolegium uznało, że zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy pozwala na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Istotne dla sprawy są niekwestionowane przez Stronę ustalenia funkcjonariuszy policji, omówione w dalszej części uzasadnienia. W ocenie organu odwoławczego nie potwierdził się zarzut braku możliwości uczestniczenia przez Stronę w postępowaniu. Strona brała bowiem czynny udział w tym postępowaniu, składając pisemne wyjaśnienia i dostarczając dodatkowe dowody. Dalej wskazano, że Marszałek Województwa Wielkopolskiego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, że w sprawie zaistniała podstawa skreślenia odwołującego z ewidencji, ponieważ A. G. nie zastosował się do postanowień art. 110 ust. 1 pkt 9, oraz art. 110a ust. 2 Prawa o ruchu drogowym. Jakkolwiek organ I instancji nie powołał w podstawie prawnej art. 113 ust. 1, to jednak okoliczności sprawy - odwołanie się, zarówno w sentencji decyzji i uzasadnieniu decyzji, do art. 110 ust. 1 pkt 9 Prawa o ruchu drogowym wskazuje na to, że podstawą działania w sprawie skreślenia p. A. G. z ewidencji był art. 113 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Zgodnie z powołanym art. 113 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm.) marszałek województwa skreśla egzaminatora z ewidencji, jeżeli nie spełnia warunków określonych w art. 110 ust. 1 pkt 2-9; W myśl art. 110 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy, egzaminatorem może być osoba, która daje rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków. Egzaminator musi zatem dawać gwarancję rzetelnego i bezstronnego wykonywania powierzonych zadań - do czego zobowiązuje go art. 110a ust. 1 pkt 1. Zapewnieniu bezstronności służy także wprowadzony w art. 110a ust. 2 zakaz prowadzenia przez egzaminatora szkoleń dla kandydatów na kierowców czy szkoły nauki jazdy. Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że A. G. mimo, iż temu zaprzecza, faktycznie w dniu 16.01.2008 r. prowadził zajęcia z praktycznej nauki jazdy dla kandydatów na kierowców. Nie jest wiarygodnym twierdzenie zarówno odwołującego jak i pozostałych osób przebywających z nim w pojeździe podczas kontroli, że jazda była prywatną podróżą znajomych osób i że nie miała nic wspólnego ze szkoleniem. W ocenie Kolegium okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują na to, że A. G. prowadził szkolenie tych osób przed egzaminem na prawo jazdy, wyznaczonym dla nich w X w Lesznie na 17.01.2008 r. Dalej uzasadniano, że nawet gdyby przyjąć, że A. G. podróżował ze znajomymi, to jako egzaminator w X w L. nie powinien dopuścić do sytuacji jaka miała miejsce w dniu 16.01.2008 r. Pozwalając na prowadzenie pojazdu przez osobę nie posiadającą do tego uprawnień naruszył prawo, w szczególności zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, zasady etyki zawodowej i podważył tym samym rękojmię należytego wykonania swoich obowiązków jako egzaminatora. Egzaminator nie powinien mieć żadnego kontaktu z osobami, które zamierzają zdawać egzamin na prawo jazdy a zwłaszcza gdy egzamin odbywa się w ośrodku w którym jest zatrudniony, bo to koliduje z jego obowiązkami. Z powodu ustaleń kontroli drogowej istnieją poważne, uzasadnione zastrzeżenia co do bezstronności A. G. jako egzaminatora. Podkreślono, że egzaminatorom stawiane są szczególne wymagania ze względu na wagę wykonywanych przez nich obowiązków. Od egzaminatorów wymagane jest rygorystyczne przestrzeganie prawa i odwołano się do wyroków wskazując na wyrok: Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.01.2003 r. sygn. akt II SA 395/01 w którym Sąd stwierdził, że "rękojmię o jakiej mowa w art. 110 ust. 1 pkt 9 ustawy, odnieść można jedynie do osoby bez istotnych wad, która gwarantuje należyte wykonywanie swoich obowiązków. Obowiązki egzaminatora mają szczególny charakter. Wiążą się z wymogiem pryncypialnej postawy, której cechą jest m.in. bezwzględne poszanowanie prawa. Uzasadnione jest z tego powodu stosowanie surowych kryteriów oceny osób, które ubiegają się o wpis do ewidencji". Wskazano, że wymogi o których mowa w cytowanym wyroku odnoszą się przede wszystkim do osób które pełnią funkcję egzaminatora. Na powyższą decyzję złożono skargę do Sądu zarzucając naruszenie art. 113 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 110 ust.1 pkt 9 i art. 110a ust. 2 Ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, błędy w ustaleniach faktycznych polegając na nietrafności i dowolności przyjętych kryteriów weryfikacji okoliczności stanu faktycznego poprzez błędne uznanie, że skarżący nie daje rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków, bezpodstawnego przyjęcia, że skarżący prowadził jakiekolwiek szkolenie dla kandydatów ubiegających się o prawo jazdy oraz bezpodstawne przyjęcie, że osoby znajdujące się w dniu 16.01.2008 r. w samochodzie były kursantami. W konsekwencji skarżący działając przez swojego pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoją dotychczasowa argumentacje Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne określa ustawa z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269), stanowiąc w art. 1ust .2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli Sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a). Oznacza to, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sądy wtedy gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję gdy stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, albo innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy .Granice orzekania przez sąd administracyjny określa przepis art. 134 p.p.s.a. który stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się przedstawionymi powyżej regułami Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona . Na wstępie należy odnieść się do zarzutów związanych z nieprawidłowo ustalonym stanem faktycznym. Tylko bowiem nie budzące wątpliwości ustalenia odnośnie istotnych elementów stanu faktycznego pozwalają na dalszą ocenę czy w określonym stanie faktycznym zastosowano właściwą normę prawa materialnego. Wbrew twierdzeniom zawartym w obszernym i bardzo dobrze napisanym uzasadnieniu organu odwoławczego ustalenia stanu faktycznego nie są bezsporne. Przeciwnie A. G. zarówno w toku postępowania odwoławczego jak i obecnie przed sądem nie zgadza się z podstawowym twierdzeniem, a mianowicie, że w dniu 16.01.2008 r. prowadził szkolenie kandydatów na prawo jazdy. Organ odwoławczy argumentuje, że twierdzeniom skarżącego jak również oświadczeniom złożonym na piśmie przez osoby mające być szkolone nie daje wiary. Zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten określa zasadę swobodnej oceny dowodów, która oznacza, że organ jest uprawniony do oceny zgromadzonych dowodów i może jednym dowodom dać wiarę i odmówić wiary innym. Jednak żeby swobodna ocena dowodów nie zmieniała się w samowolę bezwzględnie konieczne jest aby była dokonana zgodnie z regułami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. Zgodnie z art. 81 kpa okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do oceny przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności o których mowa w art. 10 § 2 kpa. Z zarejestrowanego toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie wynika, aby organ ten w toku postępowania realizował podstawowe zasady rzetelnego postępowania zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia sprawy i zapewnienia stronie najbardziej zainteresowanej czynnego udziału w toku tego postępowania. Naruszono ogólne reguły prawidłowego procedowania w tej sprawie, a mianowicie zasadę prawdy obiektywnej - art. 7 kpa, zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa - art. 8 kpa, zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu - art. 10 § 1 kpa. Zgodnie z tym ostatnim przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie organ pierwszej instancji nie wypełnił wymogu wynikającego z art. 10 § 1 kpa, przy czym nie ulega też wątpliwości, że wyjątek od tej zasady określony w § 2 art. 10 kpa nie zachodzi. W ocenie Sądu organ odwoławczy przed którym zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa został zgłoszony niesłusznie zbagatelizował występujące uchybienie podając, że strona brała czynny udział, składając pisemne wyjaśnienia i dostarczając dowody. W aktach administracyjnych jest pisemne oświadczenie A. G., są też pisemne oświadczenia osób jadących samochodem, ale nie stały się one podstawą ustaleń organu orzekającego. Przeciwnie ustalenia poczyniono na podstawie innych dowodów co do których nie wiadomo, czy skarżący miał możliwość zapoznania się. Nie dano bowiem szansy skarżącemu aby z tymi dowodami mógł się zapoznać, ponieważ nie zawiadomiono skarżącego w trybie art. 10 § 1 kpa o zebraniu wszystkich dowodów i zamiarze wydania decyzji. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy jest to istotne uchybienie procesowe, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Okoliczność faktyczna, o której mowa w art. 81 kpa może być uznana za udowodnioną jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu. Zachowanie tych wymagań nie jest pozostawione uznaniu administracyjnemu lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek. "Załatwienie sprawy administracyjnej w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony do której kierowane są jednostronne rozstrzygnięcia, koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 i art. 10 § 1 kpa" - vide: Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz B.Adamiak, J.Borkowski Wydanie 7 warszawa 2005 s. 83. Sąd podziela pogląd, że nie każde i nie zawsze naruszenie art. 10 § 1 kpa musi skutkować koniecznością uchylenia wydanego aktu administracyjnego. W niniejszym stanie faktycznym w sytuacji, gdy w odwołaniu skarżący zarzuca naruszenie tego przepisu i wnioskuje o uzupełniające przeprowadzenie dowodu z jego zeznań przed organem II instancji co nie zostało uwzględnione oraz z uwagi, że materiał dowodowy absolutnie nie jest jednoznaczny, naruszenie przepisów proceduralnych przed organem pierwszej instancji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy należy mieć na uwadze powyższe rozważania i wyeliminować błędy natury procesowej, określić stosowny czas skarżącemu dla zapoznania się z materiałem i złożeniem wniosków dowodowych. Od aktywności skarżącego zależy czy zajdzie konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w postaci zeznań świadków lub zeznań skarżącego. Dopiero zgodnie z regułami procedury administracyjnej przeprowadzone postępowanie dowodowe daje podstawę aby organ wydając ponownie decyzje jednym dowodom dał wiarę, a innym dowodom odmówił przymiotu wiarygodności. Reasumując zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy bo między tym naruszeniem a przyjętym przez organy stanem faktycznym istnieje związek przyczynowy, dlatego Sąd w oparciu o przepis art. 145 § 1 lit.c ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt. I wyroku, a na zasadzie art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. II. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd się nie wypowiadał wobec braku wniosku skarżącego. /-/ E.Brychcy D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ A.Łaskarzewska Za nieobecnego sędziego korzystającego z urlopu uzasadnienie wyroku podpisał sędzia /-/ E.Brychcy MK