I SA/Wr 1045/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Protokolant Agnieszka Wróblewska, po rozpoznaniu w dniu 18 września 2009 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Prezydent Miasta W., działając jako organ egzekucyjny, w dniu [...] r. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] obejmujący zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2003, 2004 i 2006 oraz odsetki za zwłokę i skierował go do zobowiązanego – M. M. Jednocześnie dokonano zajęcia prawa majątkowego skarżącej stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dłużnika. Pismem z dnia [...] r. strona skarżąca wniosła do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a. lub ustawa egzekucyjna), a to: 1) art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na prowadzenie przez organ podatkowy jednocześnie dwóch postępowań egzekucyjnych wobec skarżącej dotyczącej tego samego przedmiotu; 2) art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez występowanie w obrocie prawnym dwóch tytułów wykonawczych wystawionych na skarżącą, a dotyczących tego samego zobowiązania; 3) art. 18, art. 26 i art. 32 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nieprawidłowe doręczenie tytułu wykonawczego, jak również nieuprawnione pominięcie w sprawie zastosowania art. 32 i art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przez co nie doręczono tytułów wykonawczych pełnomocnikowi skarżącej i tym samym pozbawiono skarżącą prawa do występowania w postępowaniu z udziałem pełnomocnika; 4) art. 18 u.p.e.a., art. 32 i art. 33 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 91 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a następnie mylne ustalenie zakresu pełnomocnictwa z dnia [...] r. (złożonego organowi egzekucyjnemu w dniu [...] r.), co skutkowało nie doręczeniem pełnomocnikowi skarżącej tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego; 5) art. 33 pkt 7 w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez nieskuteczne i wadliwe doręczenie upomnienia; 6) art. 27c u.p.e.a. z uwagi na wystawienie tytułu wykonawczego oddzielnie dla każdego z małżonków; 7) art. 26 pkt 5 w zw. z art. 80 § 3 u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania i dokonanie zajęcia rachunku bankowego pomimo, że doręczenie zawiadomienia o zajęciu i tytułu wykonawczego w dniu [...] r. było wadliwe; 8) art. 32 oraz art. 80 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe doręczenie tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności; 9) art. 33 pkt 1 i 3 u.p.e.a. z uwagi na egzekwowanie zobowiązania w wymiarze wyższym niż aktualnie wynika; 10) art. 33 pkt 6 w zw. z art. 33 pkt 10 u.p.e.a. z uwagi na wadliwość wystawionych tytułów wykonawczych, co skutkuje niedopuszczalnością wszczęcia egzekucji administracyjnej. Prezydent Miasta W. postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] , uznał wniesione zarzuty za bezzasadne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, że zarówno w zarzutach dotyczących postępowania egzekucyjnego, jak i w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta W. strona skarżąca podnosi szereg zarzutów nie wynikających z normy art. 33 u.p.e.a. Z uwagi na fakt, iż tylko wyliczone w przywołanym przepisie przesłanki mogą stanowić skuteczną podstawę wniesienia zarzutów, organ podatkowy nie ustosunkował się do tych z nich, które nie mieszczą się w treści art. 33 u.p.e.a. W odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 33 pkt 3 u.p.e.a. organ stwierdził, że nieprecyzyjne jego sformułowanie wyrażające się w stwierdzeniu, iż "organ egzekucyjny egzekwuje zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2003 i 2004 w wymiarze wyższym niż faktycznie aktualnie wynika", nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca podnosząc powyższy zarzut nie wskazała jaka jej zdaniem kwota powinna być przedmiotem egzekucji. Organ wyjaśnił, że wpłacone przez M. M. oraz J. M. należności podatkowe zaliczone zostały na poczet podatku od nieruchomości za lata 2005 i 2006, czemu dał wyraz organ podatkowy pierwszej instancji w ostatecznych postanowieniach z dnia [...] r., Nr [...] i [...]. Odnośnie zaległości za 2006 r. organ podatkowy wskazał, że egzekwowana kwota w wysokości [...] zł wynika z zaliczenia postanowieniem gminnego organu podatkowego z dnia [...] r., Nr [...] , na poczet zaległości podatkowej wpłaty dokonanej przez podatników w dniu [...] r. Nie uznano również zarzutu naruszenia art. 33 pkt 6 w zw. z art. 33 pkt 10 u.p.e.a. poprzez wydanie wadliwych tytułów wykonawczych i tym samym niedopuszczalność wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Podniesiono bowiem, że na wystawionych tytułach wykonawczych brak jest podstawy prawnej oraz nieprawidłowo oznaczono decyzje z których wynika istnienie obowiązku podatkowego. Organ stwierdził, że na spornych tytułach wykonawczych prawidłowo wskazano prawną podstawę egzekwowanego obowiązku, podobnie jak właściwie oznaczono daty i numery wydania decyzji podatkowych. Co do zarzutów braku wskazania w tytule wykonawczym rodzaju egzekwowanych odsetek oraz nieokreślenia nazwy banku i numeru rachunku, z którego ma być prowadzona egzekucja, organ podniósł, że nie zasługują one na uwzględnienie i podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji w tym zakresie. Nie zgodzono się również z zastrzeżeniami skarżącej dotyczącymi wadliwości pieczęci komornika, gdyż pieczęć o treści "z upoważnienie Prezydenta Miasta" zgodna jest ze wzorem pieczęci podpisowych wynikającym z § 29 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych (Dz. U. Nr 112, poz. 1319 ze zm.). Odpowiadając na zarzut wadliwego doręczenia upomnienia organ drugiej instancji podniósł, że stosownie do treści § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541) postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Jednocześnie, w ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2008 r., sygn. akt II FSK 929/07, organ wskazał że użyte w rozporządzeniu sformułowanie "określona" jest zwrotem potocznym, nie zaś określeniem wynikającym z regulacji zawartej w Ordynacji podatkowej. Niezależnie od powyższego organ przypomniał, że skarżąca otrzymała upomnienie informujące o zaległościach podatkowych za lata 2003, 2004 i 2006. Pomimo, iż czynność ta została dokonana w poprzednio prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, które umorzono na skutek uznania zarzutów, dotyczyła ona tych samych zaległości podatkowych wynikających z tych samych decyzji. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, dopełniono obowiązku poinformowania skarżącej o istnieniu zaległości podatkowej. Za chybiony uznano również zarzut dotyczący istotnej rozbieżności pomiędzy tytułami wykonawczymi a wyegzekwowanymi przez organ egzekucyjny zaległościami podatkowymi. Organ podkreślił, że różnica w kwocie odsetek wynosi łącznie 40 groszy, czego przy kwocie należności głównej wynoszącej ponad [...] zł nie można uznać za istotną różnicę. Według organu odwoławczego za bezpodstawny należy uznać zarzut naruszenia art. 27c u.p.e.a. z uwagi na fakt, iż przepis ten nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do treści wskazanego przepisu, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych. Zatem przepis ten ma zastosowanie tylko wtedy, gdy jeden z małżonków jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy, drugi zaś takiego statusu nie ma. W sprawie zobowiązanym jest zarówno M. M., jak i jej mąż – J. M., stąd też tytuły wykonawcze zostały wystawione na zasadach ogólnych określonych w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Nie zgodził się organ podatkowy ze skarżącą odnośnie braku skutecznego doręczenia podatnikowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności oraz tytułu wykonawczego, ponieważ w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru obydwu dokumentów przez męża skarżącej – J. M. w dniu [...] r. W ocenie organu nie naruszono również prawa skarżącej do działania w postępowaniu przez pełnomocnika. Naruszenia takiego nie można zdaniem organu upatrywać w fakcie doręczenia tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanemu, ponieważ postępowanie takie wynika wprost z treści art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. Ponadto, zarzuty przeciwko tytułowi egzekucyjnemu złożone zostały przez pełnomocnika skarżącej, stąd też trudno zgodzić się ze stanowiskiem strony o uniemożliwieniu jej działania poprzez pełnomocnika. Organ podatkowy podkreślił, że w stosunku do skarżącej nie toczą się równolegle dwa postępowania egzekucyjne dotyczące tego samego zobowiązania, ponieważ postępowanie wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., Nr [...] zostało umorzone postanowieniem Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r., Nr [...] . Postanowienie to, po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, zostało przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymane w mocy i stało się ostateczne (postanowienie z dnia [...] r., Nr [...] ). Na powyższe rozstrzygnięcie podatniczka wniosła skargę domagając się uchylenia postanowienia organu odwoławczego. W skardze powtórzono zarzuty i argumenty podnoszone na wcześniejszych etapach postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwie interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji (postanowienia) może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji (postanowienia) nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w skrócie p.p.s.a. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nie narusza prawa. Na początku rozważań wskazać należy, iż niniejsza sprawa odnosi się do problematyki zarzutów na postępowanie egzekucyjne i tylko w tym zakresie stanowi przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcia sądowego. Istotne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy ma zatem treść art. 33 u.p.e.a., który przewiduje zamknięty katalog sytuacji mogących być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z przywołanym przepisem podstawą zarzutu może być tylko: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Jak słusznie zauważył to Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1057/06,(LEX nr 321553), "Żadne inne sytuacje, czy powody nie mogą być podstawą do wniesienia zarzutów. Z unormowania tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Przy tym podniesione w nich okoliczności, które zdaniem zobowiązanego, wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego (przesądzają o jego niedopuszczalności), zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Jeżeli zatem dany zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego, to nie może być rozpoznany przez organ egzekucyjny." Podobne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zawarł w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 września 2007 r., sygn. akt I OSK 522/07, (LEX nr 374393), wskazując, iż "za bezzasadny należy również uznać zarzut skargi kasacyjnej, jakoby organ administracyjny, rozpoznający wniesione przez skarżącego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, winien był z urzędu badać poprawność wystawionego tytułu wykonawczego w całości, nie ograniczając się jedynie do uchybień wskazanych przez stronę. Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym nie jest środkiem odwoławczym od tytułu wykonawczego i nie zobowiązuje organu do zbadania poprawności tego tytułu, bez względu na treść złożonych zarzutów. To na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opiera swój zarzut. Jedną z podstaw zarzutu może być niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy, tj. nieprawidłowości w samym tytule wykonawczym. Takiego zarzutu skarżący jednak nie złożył. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny z urzędu bada dopuszczalność egzekucji. W przypadku stwierdzenia niedopuszczalności zwraca tytuł wykonawczy wierzycielowi. Jednak z brzmienia tego przepisu nie można wywieść obowiązku ponownego badania przez organ poprawności tytułu wykonawczego w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów, o ile kwestia ta nie została podniesiona przez stronę. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny rozpatruje zgłoszone zarzuty, nie bada natomiast wszelkich okoliczności mających wpływ na poprawność prowadzonej egzekucji." Prawidłowo przeto organ egzekucyjny, a za nim i organ odwoławczy, przyjęły, iż w zarzutach dotyczących postępowania egzekucyjnego, jak i w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta W. strona skarżąca podnosiła szereg zarzutów nie wynikających z normy art. 33 u.p.e.a., co uzasadniało pominięcie ich w rozważaniach, gdyż nie mogły one mieć jakiegokolwiek wpływu na wydane rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W tej sytuacji zakres rozpoznawanej sprawy, a w konsekwencji i zakres kognicji sądowoadministracyjnej, ogranicza się wyłącznie do zarzutów mieszczących się w katalogu przepisu art. 33 u.p.e.a. Przypomnieć w tym miejscu można, że strona w tym zakresie zarzuciła jedynie naruszenie: 1) art. 33 pkt 7 w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez nieskuteczne i wadliwe doręczenie upomnienia; 2) art. 33 pkt 1 i 3 u.p.e.a. z uwagi na egzekwowanie zobowiązania w wymiarze wyższym niż aktualnie wynika; 3) art. 33 pkt 6 w zw. z art. 33 pkt 10 u.p.e.a. z uwagi na wadliwość wystawionych tytułów wykonawczych, co skutkuje niedopuszczalnością wszczęcia egzekucji administracyjnej. Co do pierwszego z tych zarzutów wskazać trzeba, iż zgodnie z § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541) postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. W niniejszym postępowaniu tytuł wykonawczy został wydany na podstawie trzech ostatecznych decyzji w zakresie zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2003, 2004 i 2006 tj. z dnia [...] r., [...] , z dnia [...] r., [...] i z dnia [...] r., [...] , zatem brak było obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Niemniej jednak strona osobiście w dniu [...] r. odebrała upomnienie nr [...] dotyczące powyższych zaległości podatkowych, zaś tytuł wykonawczy z dnia [...] r., nr [...] (nota bene jedyny tytuł wystawiony przeciwko skarżącej odnośnie tych zaległości), doręczono jej za pośrednictwem jej małżonka- J. M., w dniu [...] r. Drugi zarzut strony skupiał się natomiast na kwestii egzekwowania zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2003- 2004 w wyższym wymiarze niż wynikał on z aktualnej, na moment egzekucji, wysokości, przy czym skarżąca, na co uwagę zwróciły oba organy, nie wskazała na czym te rozbieżności miałyby polegać. W tej sytuacji, przy jednoczesnym dokładnym wyjaśnieniu w postanowieniu organu odwoławczego sposobu zaliczenia wpłaconych przez podatników (stronę i jej małżonka) kwot na poczet należności na 2005 r. i 2006 r., brak jest uzasadnionych podstaw do uwzględnienia powyższego zarzutu. Słusznie Kolegium podniosło, iż w sprawie nie doszło do istotnej rozbieżności pomiędzy tytułami wykonawczymi a wyegzekwowanymi zaległościami podatkowymi, skoro różnica w kwocie odsetek wyniosła łącznie 0,40 zł, przy należności głównej przekraczającej [...] zł. Odnośnie zaś zarzutu co do wadliwości (niepełności) wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego stwierdzić należało, iż wbrew stanowisku skarżącej spełnia on wymogi formalne zawarte w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, w tym zwłaszcza odnośnie wskazania podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku (wpisano ustawę z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz daty i numery trzech decyzji ostatecznych), podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej (wpisano art. 115 ustawy egzekucyjnej), rodzaju odsetek (zakreślono odsetki za zwłokę), nazwy banku i numeru rachunku dłużnika (nie wskazano z uwagi na brak wiedzy w tym zakresie) oraz ważności pieczęci komornika (pieczęć odpowiada wymogom rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych (Dz. U. Nr 112, poz. 1319 ze zm.)) . Na marginesie rozważań co do tego ostatniego zarzutu podnieść trzeba, iż ewentualne wystąpienie uchybień co do wymogów treści tytułu wykonawczego w żadnej mierze nie stanowi podstawy stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Z przedstawionych powyżej przyczyn skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.