II SA/Bd 477/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2009r. sprawy ze skargi B. F, R. F. na postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz radcy prawnego E. M. 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Bd 477/09 Uzasadnienie Przedmiotem wniesionej do sądu administracyjnego skargi B. i R. F. jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] znak [...] udzielającej J. C. pozwolenia na użytkowanie budynku magazynowo- garażowego (części samochodowe) przy ul. O. [...] w T. Zaskarżone postanowienie zostało podjęte w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzja organu I instancji została doręczona skarżącym w dniu [...]. W rozstrzygnięciu organ I instancji organ zawarł pouczenie, że od postanowień decyzji służy stronom odwołanie do Wojewody [...] w B. za pośrednictwem Prezydenta Miasta T. w terminie 14 dni, licząc od daty jej doręczenia. W piśmie z dnia [...] skierowanym do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego w T. (jednostka organizacyjna odpowiedzialna za wydanie decyzji z dnia [...]) skarżący powołując się na numer wydanej decyzji i jej datę wyrazili niezadowolenie, iż obiekt magazynowo garażowy jest ich zdaniem użytkowany niezgodnie z wydaną decyzją. Prezydent Miasta następnie pismem z dnia [...] poinformował skarżących, że ich pismo z dnia [...] zostało przekazane zgodnie z kompetencjami do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Na decyzję z dnia [...] skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z takim skutkiem, że Sąd w postanowieniu z dnia 16 maja 2008 r. sygn. akt II SA 302/08 skargę odrzucił w związku z niewyczerpaniem toku instancji. W następstwie powyższego orzeczenia Sądu skarżący w podaniach z dnia [...] złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i odwołanie o decyzji z dnia [...]. W powyższych pismach procesowych skarżący powołali się na podanie wniesione do organu w terminie odwoławczym z dnia [...]. Postanowieniem z dnia [...] nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. na podstawie art. 59 i 58 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony przez skarżących w dniu [...]. W związku z ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718 ) z dniem 11 lipca 2003 r. organy nadzoru budowlanego otrzymały kompetencje w zakresie udzielania pozwoleń na użytkowanie. Z powyższych przepisów wynika właściwość organów nadzoru budowlanego do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Analizując stan faktyczny sprawy organ stwierdził, że odwołanie od decyzji organu I instancji powinno zostać wniesione najpóźniej w dniu [...]. Zdaniem organu skarżący nie wykazali, że wniesienie odwołania po terminie nie nastąpiło z ich winy. Organ uznał podania skarżących z datami z przed wydania decyzji organu I instancji, a załączone jako usprawiedliwienie opóźnienia za przedwczesne. Natomiast pismo z dnia [...] też zdaniem organu nie uzasadnia zwłoki. W skardze do Sądu, skarżący podnieśli, iż nie rozumieją dlaczego uznano odwołanie od decyzji z dnia [...] za wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania i dlaczego termin ten nie został przywrócony. Uważają, iż ich pismo z dnia [...] jest dowodem na wniesienie odwołania w terminie. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że pismo skarżących z dnia [...] potraktował jako zapytanie, a nie odwołanie i udzielił na nie odpowiedzi [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 przywołanego przepisu). Sądy administracyjne kierując się kryterium legalności dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, Nr 1270 z późn. zm.- zwanej dalej P.p.s.a.). Dokonana zgodnie z przedstawionymi kryteriami sądowa kontrola zaskarżonego aktu wykazała konieczność zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem zaskarżony akt podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie organy niedokładnie ustaliły stan faktyczny sprawy. Chodzi bowiem o brak dostatecznego wyjaśnienia przez organ charakteru pisma z dnia [...], które skarżący we wszystkich podaniach traktują jako odwołanie. Powyższe sporne podanie zostało bowiem wniesione do organu, który wydał decyzję w I instancji z zachowaniem 14 dniowego terminu na wniesienie odwołania. Brak oceny w zaskarżonym postanowieniu powyższego pisma z dnia [...] stanowi o naruszeniu przepisów postępowania. W ocenie Sądu organ nie miał prawa dokonać kwalifikacji powyższego pisma bez wezwania strony o sprecyzowanie jej żądania. Praktyka organu powinna dowodzić, że żądania zawarte w podaniach stron bywają zredagowane niezręcznie, niedbale, częściowo nieczytelnie, niezrozumiale. W takich przypadkach, gdy treść żądania budzi wątpliwości, a w rozpoznawanej sprawie powinna budzić, organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania treści żądania, bowiem mogłoby to prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. Nie oznacza to jednak, że organ może pozostać bezczynny. Powinien bowiem udzielić wnoszącemu podanie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie, zwłaszcza wówczas, gdy strona zwraca się z żądaniem załatwienia sprawy administracyjnej przez ten organ. W niepublikowanym wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 1993 r., SA/Kr 2342/92, trafnie przyjęto, że: "O tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym decyduje ostatecznie strona, a nie organ administracyjny, do którego strona pismo to skierowała. W razie wątpliwości, organ administracyjny mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a. winien zapytać stronę o wyrażenie swego stanowiska. Za trafną w aspekcie rozpoznawanej sprawy można uznać tezę zawartą w wyroku z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 510/08- LEX nr 477246: "1. Dopóki sprawa nie zostanie zakończona decyzją ostateczną strona może modyfikować swoje żądania, a organ administracji publicznej ma obowiązek na nowo je ocenić w świetle przepisów prawa materialnego po wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego. 2. Jeżeli żądanie strony jest uznawane za niewystarczająco precyzyjne, czy też niewłaściwie sformułowane, to obowiązkiem organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie jest wezwanie (przed wydaniem decyzji) do usunięcia występujących zdaniem organu braków lub nieścisłości w sformułowaniu żądania, z informacją o przyczynach prezentowanej oceny wniosku w świetle obowiązującego prawa i pouczeniem, o konsekwencjach takiego stanu rzeczy w razie niezastosowania się do wezwania organu przy rozstrzyganiu sprawy". Zatem jeśli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Organ ma przy tym na podstawie art. 9 k.p.a. obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W rozpoznawanej sprawie organ powinien mieć wątpliwości, tym bardziej, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skarżący określili, że ich pismo z dnia z dnia [...] jest odwołaniem. Zgodnie z art. 58 § 1 Kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy nie można było przejść do oceny spełnienia przesłanek winy przez skarżących w rozumieniu powyższego przepisu. Stan faktyczny sprawy wskazywał bowiem, że pismo skarżących z dnia [...] zostało wniesione w terminie 14 dni na złożenie środka zaskarżenia. W tej sytuacji termin byłby zachowany na wniesienie odwołania. Postępowanie zatem w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia od decyzji organu I instancji byłoby bezprzedmiotowe. Z uwagi na powyższe uchybienia w ustaleniu stanu faktycznego Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 kpa. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ zastosuje się do wskazówek zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit " c" ustawy z dnia P.p.s.a orzeczono jak sentencji wyroku.