II OSK 272/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-02-08
Skład orzekający: Maria Czapska-Górnikiewicz, Marek Stojanowski, Mariola Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania, ma obowiązek zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie ma obowiązku zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania do czasu rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie tego terminu. Stwierdzenie uchybienia terminu jest okolicznością obiektywną, a jego rozpatrzenie nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia terminu. Ponadto, prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego w sprawie przywrócenia terminu wiąże inne sądy i organy, co wyklucza ponowne badanie tej kwestii.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki z o.o. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji zezwalającej na usunięcie drzew. SKO odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a następnie stwierdziło uchybienie terminu. Spółka zarzucała naruszenie przepisów kpa, w tym niezastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez niezawieszenie postępowania i przedwczesne zastosowanie art. 134 kpa. WSA oddalił skargę, a NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1056/09 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 22 września 2009 r., II SA/Kr 1056/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej jako: WSA), po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) sp. z o. o. w W. (dalej jako: "A") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej jako: SKO) z (...) kwietnia 2009 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu
do wniesienia odwołania skargę tę oddalił.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzją Prezydenta Miasta K. (dalej jako: prezydent) z (...) lipca 2008 r., nr (...) zezwolono wnioskodawczyni – "A" na usunięcie 5 sztuk drzew ozdobnych z działki nr (...), obr. (...) N. przy ul. C. w K., orzekając nadto o naliczeniu opłaty w kwocie 83517,20 zł.
Postanowieniem SKO z (...) grudnia 2008 r., nr (...),
po rozpatrzeniu wniosku "A", na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 123 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zmianami - dalej jako: kpa) odmówiono przywrócenia terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji organu I instancji. Orzekając w ten sposób podano, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu, bowiem nie została spełniona pierwsza przesłanka pozwalająca na przywrócenia terminu - uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu. W ww. postanowieniu SKO zawarto też pouczenie o możliwości i sposobie złożenie do SKO wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Postanowieniem SKO z (...) marca 2009 r., nr (...),
po rozpoznaniu wniosku "A" o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymano
w mocy zaskarżone postanowienie własne. Czyniąc analogiczne jak pierwotnie ustalenia z uwzględnieniem tych samych przepisów w uzasadnieniu tego postanowienia wskazano w pierwszym rzędzie na brak podstaw do uwzględnianie wniosku
o przywrócenie terminu z uwagi na niezachowanie liczonego od ustania przeszkody siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Niezależnie od tego podzielono stanowisko prezentowane
w kwestionowanym postanowieniu wskazując na brak podstaw do uznania,
że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania ma charakter niezawiniony.
Następnie, postanowieniem SKO z (...) kwietnia 2009 r., nr (...) na podstawie art. 134 kpa w związku z art. 129 § 2 kpa stwierdzono, że odwołanie "A" od decyzji prezydenta z (...) lipca 2008 r. zostało wniesione
z uchybieniem terminu. Orzekając w ten sposób podano, że opisana na wstępie decyzja została doręczona adresatowi 18 lipca 2008 r. zaś odwołanie zostało nadane przesyłką poleconą w urzędzie pocztowym 11 sierpnia 2008 r. (data ze stempla pocztowego
na kopercie), a więc w tym stanie rzeczy nie było możliwości ingerencji w trybie odwoławczym w ostateczną decyzję prezydenta z (...) lipca 2008 r.
Wnosząc w terminie do WSA skargę na ww. postanowienie SKO z (...) kwietnia 2009 r., nr (...), "A" domagała się jego uchylenia
oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ był zobowiązany
do zawieszenia postępowania do czasu przeprowadzenia sądowoadministracyjnej kontroli odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jak również art. 134 kpa poprzez jego przedwczesne zastosowanie, w sytuacji gdy nie zostało jeszcze rozstrzygnięte ww. zagadnienie wstępne.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego, w odrębnej sprawie
wszczętej na skutek skargi "A" na postanowienie SKO z (...) marca 2009 r.,
nr (...), wyrokiem z 18 września 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 721/09, uchylono zaskarżone postanowienie oraz orzeczono o kosztach postępowania.
Jako powód uchylenia powyższego postanowienia WSA wskazał nieprzeprowadzenie przez SKO postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia czy choroba członków zarządu spółki uniemożliwiała im skuteczne działanie.
W zaskarżonym wyroku WSA wskazał, że okoliczność uprzedniego wydania przez WSA wyroku z 18 września 2009 r., II SA/Kr 721/09 z uwagi na jego nieprawomocność nie rodzi skutku przewidzianego w art. 153 ppsa, a w specyficznym stanie faktycznym sprawy nie istnieją przeszkody do dokonania niezależnej
od powyższego rozstrzygnięcia kontroli legalności postanowienia SKO z (...) kwietnia 2009 r. WSA wskazał, że kontrola ta uwzględnia jednakże fakt, że na dzień wyrokowania w sprawie niniejszej postanowienie SKO z (...) marca 2009 r.,
nr (...) zostało wyeliminowane z obrotu prawnego poprzez jego uchylenie. Przy jej dokonywaniu wzięto pod uwagę stanowisko, jakie prezentowała skarżąca w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania kompleksowo,
a zatem nie tylko w toku postępowania administracyjnego i niniejszej skardze,
ale także w odrębnie rozpoznanej skardze na postanowienie SKO z (...) marca 2009 r. Po obszernym teoretyczno-prawnym wprowadzeniu do rozważań WSA wskazał,
że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy należy uznać, iż kontrola legalności postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania obejmuje ocenę zasadności uznania, że odwołanie od decyzji prezydenta z (...) lipca 2008 r. zostało złożone przez skarżącą po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 kpa terminu do jego wniesienia jak również ocenę prawidłowości orzekania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Zdaniem WSA, w zaskarżonym w sprawie niniejszej postanowieniu SKO z (...) kwietnia 2009 r. poddano trafnie wszechstronnej analizie, z uwzględnieniem właściwych przepisów prawa, wszystkie okoliczności istotne dla orzeczenia o stwierdzeniu uchybienia przez skarżącą terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta z (...) lipca 2008 r.,
zaś dokonane w tym zakresie ustalenia odpowiadają dowodom zgromadzonym
w aktach administracyjnych. Sąd I instancji podkreślił, iż zarzuty podnoszone w skardze są bezzasadne albowiem wydanie wyroku w sprawie ze skargi "A"
na postanowienie SKO z (...) marca 2009 r. nie mogło stanowić uzasadnienia
dla zawieszenia postępowania administracyjnego przed organem II instancji
na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 140 kpa, bowiem w konkretnym stanie faktycznym niniejszej sprawy nie istniały pomiędzy zaskarżonym postanowieniem a postanowieniem SKO z (...) marca 2009 r. więzi prejudycjalności. Na koniec WSA wskazał, że także przyjęcie poglądu o odrębnej zaskarżalności ostatecznego postanowienia organu II instancji w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu
do wniesienia środka odwoławczego prowadziłoby w stanie faktycznym niniejszej sprawy do analogicznej oceny zasadności skargi. Nawet, jeżeli skarżąca z uwagi
na błędne pouczenie zawarte w postanowieniu SKO z (...) grudnia 2008 r. nie wniosła
na ten akt odrębnej skargi, zaś zarzuty zawarła we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skardze na postanowienie SKO z (...) marca 2009 r., zarzuty skarżącej miano na uwadze rozpoznając niniejszą skargę.
Wnosząc skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącej zaskarżył powołany wyrok WSA w całości zarzucając naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania
w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\ oraz art. 151 ppsa poprzez oddalenie skargi strony skarżącej pomimo, iż postanowienie SKO wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 58 § 1 i 2 kpa poprzez przyjecie, iż nie znajdzie on zastosowania
w niniejszej sprawie z uwagi na zawinione przez stronę uchybienie terminu
do wniesienia środka odwołania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uchyleniem skarżonego postanowienia; b) niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\ oraz art. 151 ppsa poprzez oddalenie skargi strony skarżącej pomimo, iż postanowienie SKO zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 76 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji
gdy dokumenty urzędowe w postaci zaświadczeń lekarskich stwierdzały niezdolność
do pracy członków zarządu strony skarżącej, które to naruszenie miało istotny wpływ
na wynik sprawy, co powinno skutkować uchyleniem skarżonego postanowienia;
c) niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\ oraz art. 151 ppsa
poprzez oddalenie skargi strony skarżącej pomimo, iż postanowienie SKO zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 77 § 1 kpa poprzez
jego niezastosowanie w postaci braku przeprowadzenia przeciwdowodu w sytuacji,
gdy SKO uznało, że przedłożone zaświadczenia lekarskie członków zarządu strony skarżącej stanowi niewystarczający dowód ich niezdolności do pracy,
które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uchyleniem skarżonego postanowienia; d) niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\ oraz art. 151 ppsa poprzez oddalenie skargi strony skarżącej pomimo,
iż postanowienie SKO zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania
tj. art. 80 kpa w związku z art. 76 § 2 oraz 77 § 1 kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego wbrew logice, zasadom doświadczenia życiowego
oraz zebranym w sprawie materiałem dowodowym, czego rezultatem było ustalenie,
że strona skarżąca ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego, które naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uchyleniem skarżonego postanowienia; e) niewłaściwe zastosowanie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\ oraz art. 151 ppsa poprzez oddalenie skargi strony skarżącej pomimo, iż postanowienie SKO zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 140 kpa, w związku z art. 107 § 3 kpa, polegające na jego niezastosowaniu, poprzez brak wyszczególnienia przyczyn, z których pewnym dowodom tj. głównie przedstawionym zaświadczeniom lekarskim potwierdzającym niezdolność do pracy, SKO odmówiło "wiarygodności i mocy" dowodowej,
które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uchyleniem skarżonego postanowienia; f) niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\ oraz art. 151 ppsa poprzez oddalenie skargi strony skarżącej pomimo,
iż postanowienie SKO zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania
tj. art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez jego niezastosowanie oraz art. 134 kpa poprzez jego przedwczesne zastosowanie, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uchyleniem skarżonego postanowienia; i wreszcie g) naruszenie art. 141 § 4 ppsa polegające na przyjęciu przez Sąd stanu faktycznego ustalonego przez SKO niezgodnie z obowiązującą procedurą bez przeprowadzenia wszechstronnej kontroli ustaleń poczynionych przez kolegium, które w sposób dowolny ustaliło,
iż nastąpiło zawinione przez stronę uchybienie terminu do wniesienia środka odwołania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uchyleniem skarżonego postanowienia. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ww. Sądowi, a także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za wszystkie instancje. W bardzo obszernym uzasadnieniu wskazano, że Sąd błędnie oddalił skargę w sytuacji, gdy powinien był, z uwagi na uchylenie przez Sąd postanowienia SKO "z (...) marca 2009 r." uwzględnić skargę i uchylić skarżone postanowienie. W opinii strony skarżącej Sąd w skarżonym wyroku błędnie dokonał wyrokowania w zakresie oceny prawidłowości orzekania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W opinii strony skarżącej takie działanie Sądu, polegające
na rozpoznaniu po raz drugi tego samego zagadnienia, a co więcej wydanie odmiennego rozstrzygnięcia niż w zapadłym, obecnie prawomocnym, wyroku wprowadza uzasadnione i poważne wątpliwości strony co do prawidłowości działania organów wymiaru sprawiedliwości oraz wywołuje znaczne trudności przy interpretacji sprzecznych ze sobą wzajemnie wyroków WSA, a także budzi uzasadnione wątpliwości co do toku dalszego postępowania w sprawie. W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej strona starała się wykazać, że Sąd I instancji w skarżonym wyroku błędnie ustalił, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi,
wobec czego skarżony niniejszą skargą wyrok WSA powinien podlegać uchyleniu.
W kwestii argumentów wskazanych przez Sąd, mających na celu wykazanie błędnego postępowania strony skarżącej w zakresie żądania zawieszenia postępowania z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, strona wskazała,
że SKO miało obowiązek zawiesić postępowanie, czego błędnie nie uczyniło,
przez co naruszyło przepisy obowiązującego prawa, bowiem do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez WSA w kwestii odmowy przywrócenia terminu
do wniesienia odwołania, SKO zobowiązane było do zawieszenia postępowania
w kwestii stwierdzenia, iż odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu,
bowiem w przypadku rozstrzygnięcia przez WSA na korzyść skarżącego powstanie konieczność uchylenia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi
do wniesienia odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zmianami
- dalej jako: ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej jako: NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 ppsa. W tej sprawie przesłanki te nie wystąpiły.
Przechodząc do analizy podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania - art. 141 § 1 pkt 1 lit. c\ oraz art. 151 ppsa i art. 58 § 1 i 2 kpa, art. 76 § 2 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa w zw. z art. 76 § 2 oraz 77 § 1 kpa, art. 140 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa - NSA wskazuje, że są one nietrafne w rozpatrywanej sprawie.
Zgodnie z art. 170 ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne Sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach
w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak słusznie utrzymuje B. Dauter "ratio legis art. 170 polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy [...] a moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono
w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, Glosa
do postanowienia Sądu Najwyższego z 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP
z 2001 r., z. 4, poz. 63). [...] Skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w postępowaniu późniejszym ta kwestia nie może być już
w ogóle badana." (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-
-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009 r., kom. do art. 170, uw. 3, 5 i 7). Biorąc powyższe pod uwagę NSA wskazuje, że skarga kasacyjna we wskazanym zakresie [ww. pkt a) do e)] nawiązywała tylko do jednej okoliczności tj. kwestii związanej z przywróceniem terminu do wniesienia odwołania, jednakże ta okoliczność nie była przedmiotem badania w rozpatrywanej sprawie, a w innym postępowaniu, gdzie 18 września 2009 r. zapadł wyrok w sprawie
II SA/Kr 721/09, który 9 listopada 2009 r. stał się prawomocny. Tak więc okoliczność przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie może być przedmiotem oceny NSA w niniejszej sprawie, bowiem na tym etapie postępowania NSA jest związany wcześniejszym, prawomocnym wyrokiem WSA. Tym samym podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty dotyczące - jej zdaniem - błędnej odmowy przywrócenia terminu
do wniesienia odwołania od decyzji z (...) lipca 2008 r. są bezpodstawne w niniejszym postępowaniu, w którym Sąd I instancji oceniał prawidłowość wydania postanowienia
na podstawie art. 134 kpa w sytuacji zaistnienia okoliczności obiektywnych,
a więc faktycznego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
NSA podkreśla, iż skarga wniesiona do WSA w rozpatrywanej sprawie dotyczyła wyłącznie postanowienia SKO z (...) kwietnia 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to, do którego odnosi się art. 134 zd. 1 in fine kpa, ma na celu poświadczenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jak trafnie wskazuje A. Wróbel "w orzecznictwie utrwalił się pogląd,
że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 kpa (wyrok NSA z 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, LEX
nr 29079). W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (wyrok NSA z 29 stycznia 1997 r., SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004, w którym stwierdzono, że: ‘Skarżący wniósł odwołanie
z uchybieniem 14-dniowego terminu (art. 129 § 2 kpa). W takiej sytuacji organ nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania,
co wynika z przepisu art. 134 kpa. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej’.)" (A. Wróbel [w:]
M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2010 r., kom. do art. 134, uw. 12). Należy dodać, że w wyroku NSA z 15 listopada 1995 r., (SA/Ka 2111/94, LEX nr 27060) przyjęto, że "gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się
do dyspozycji art. 134 kpa". Przekładając powyższe rozważania na okoliczności rozpatrywanej sprawy NSA wskazuje, że organ wydający postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania powinien brać (i w przedmiotowej sprawie rzeczywiście brał) tylko okoliczności obiektywne, a więc faktyczne uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skoro sama strona skarżąca nie zaprzecza (czego koronnym dowodem jest złożenie przez nią wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania), że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania a jak wynika wprost
z postanowienia SKO z (...) grudnia 2008 r. odmówiono jej przywrócenia terminu
do wniesienia odwołania od decyzji z (...) lipca 2008 r., to obiektywną okolicznością było uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji SKO nie miało innej możliwości niż orzec jak w skarżonym postanowieniu z (...) kwietnia 2009 r. - a więc stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Odnośnie zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\
oraz art. 151 ppsa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 kpa i art. 134 kpa NSA wskazuje, że w konsekwencji prawomocności wyroku WSA z 18 września 2009 r. również ten zarzut jest chybiony. Skoro w prawomocnym - wiążącym w myśl art. 170 ppsa także NSA - wyroku Sąd I instancji finalnie orzekł co do kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania to w konsekwencji "odpadła" przesłanka zastosowania art. 97 § 4 kpa a więc istnienie nierozstrzygniętego zagadnienia wstępnego.
Nawet, gdyby pominąć ww. prawomocny wyrok WSA, który stał się przecież prawomocny dopiero po wydaniu zaskarżonego wyroku WSA z 22 września 2009 r. NSA podkreśla, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Zwieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest przy tym od wystąpienia łącznie trzech przesłanek, to jest: 1) postępowanie administracyjne musi być w toku, 2) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, 3) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 444). W ocenie NSA, w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła druga z wymienionych powyżej przesłanek, warunkująca zawieszenie postępowania od istnienia związku między kontrolowanym postępowaniem a postępowaniem dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że zagadnienie wstępne, o którym mowa we wskazanym przepisie ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że zawieszenie postępowania administracyjnego z tej przyczyny wymaga ustalenia konkretnego przepisu prawa materialnego, który uzależniałby wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie od rozstrzygnięcia sprawy przywrócenia terminu. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. W przepisie tym chodzi o kwestie, których rozstrzygnięcie nie mieści się w kompetencji organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie. W literaturze prawa administracyjnego podkreśla się, że zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005 r., s. 573). Skoro więc kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania była bez wątpienia kwestią której rozstrzygnięcie mieściło się w kompetencji organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie (a więc SKO) to tym samym WSA - nie dopatrując się naruszenia prawa przez SKO nie zawieszające postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa - postąpił prawidłowo nie naruszając tym samym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\, gdyż - wobec prawidłowego postępowania SKO - nie mógł uchylić rozstrzygnięcia organu. W konsekwencji WSA nie naruszył także art. 151 ppsa, ponieważ w sytuacji, gdy nie uwzględnił skargi, bowiem nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie miał innej możliwości jak skargę - na podstawie art. 151 ppsa - oddalić.
Na marginesie NSA wskazuje, że ma świadomość trudności w zaakceptowaniu przez stronę postępowania rozstrzygania przez SKO o uchybieniu terminu
przed prawomocnym rozstrzygnięciem o przywróceniu takiego terminu, lecz takie właśnie rozwiązanie zostało przyjęte przez ustawodawcę i ani WSA ani NSA
nie posiadają kompetencji do ingerowania w jasno i czytelnie sformułowane przepisy prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej.
Zdaniem NSA Sąd I instancji nie naruszył także art. 141 § 4 ppsa poprzez przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego ustalonego przez SKO niezgodnie
z obowiązującą procedurą bez przeprowadzenia wszechstronnej kontroli ustaleń poczynionych przez kolegium, które w sposób dowolny ustaliło, iż nastąpiło zawinione przez stronę uchybienie terminu do wniesienia środka odwołania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uchyleniem skarżonego postanowienia. NSA powtórzy jeszcze raz, że kwestia ewentualnego przywrócenia terminu nie była przedmiotem niniejszego postępowania, stąd też WSA nie musiał
w ogóle zajmować się ustaleniami SKO dotyczącymi zawinienia strony skutkującego uchybieniem terminu do wniesienia środka odwołania, bowiem Sąd I instancji oceniał tylko prawidłowość orzeczenia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Poza tym, z treści art. 141 § 4 ppsa wynika, iż uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli
w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie Sądu I instancji powinno zatem zawierać ocenę stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji, przy czym niezbędne jest wskazanie, które ustalenia zostały przyjęte przez Sąd, a które nie zostały przyjęte. Przekładając powyższe na okoliczności rozpatrywanej sprawy, zdaniem NSA, Sąd
I instancji w sposób wystarczający wykazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku,
iż zawarte w skardze zarzuty nie mieszczą się w hipotezie przepisu art. 145 § 1 pkt 1
lit. a\, b\ i c\ ppsa, a w konsekwencji prawidłowo wyjaśnił, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy - wobec zmaterializowania się obiektywnej przesłanki w postaci uchybienia terminu do wniesienia odwołania (co jest w sprawie bezsporne - spór dotyczy tylko kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania) negatywny wynik dokonanej oceny skargi "A" powoduje jej oddalenie. Zdaniem NSA, uzasadnienie Sądu I instancji w sposób wystarczający wskazuje na okoliczności prawne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia sądowego. Uzasadnienie Sądu I instancji zawiera prawidłową ocenę stanu faktycznego ustalonego przez organ administracji, a WSA poprawnie wskazał, które ustalenia zostały przyjęte przez Sąd.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 184 ppsa, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło