II SA/Kr 1056/09
WyrokWSA w Krakowie2009-09-22
Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Renata Czeluśniak, Aldona Gąsecka-Duda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest zaskarżalne do sądu administracyjnego odrębnie od postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania?Ratio decidendi
Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie jest zaskarżalne do sądu administracyjnego odrębnie, ponieważ nie jest to postanowienie kończące postępowanie ani rozstrzygające sprawę co do istoty. Kontrola legalności takiego postanowienia następuje w ramach skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W przypadku uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i odmowy przywrócenia terminu, sądowa kontrola powinna nastąpić jednokrotnie, w ramach skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi.Stan faktyczny
Spółka A. Sp. z o.o. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. zezwalającej na usunięcie drzew. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu, uznając, że choroba członków zarządu nie stanowiła podstawy do przywrócenia terminu z uwagi na brak winy. Następnie Kolegium wydało postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Spółka wniosła skargę do WSA na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym niezastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (zawieszenie postępowania).Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie : WSA Renata Czeluśniak WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2009 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o. o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 20 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania; skargę oddala
Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].07.2008r. nr [...] , na podstawie art. 83 ust. 1, art. 84 ust. 1 – 3 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 16.04.2004r. o ochronie przyrody ( Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm. ) zezwolono wnioskodawczyni "A. " Sp. z o.o. w W. na usunięcie 5 sztuk drzew ozdobnych z działki nr 1 , obr. [...], przy ul. [...] w K. , orzekając nadto o naliczeniu opłaty w kwocie 83 517,20zł.
Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].12.2008r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku "A. " Sp. z o.o. w W. , na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 123 § 1 i 2 k.p.a. odmówiono przywrócenia terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji organu pierwszej instancji.
Orzekając w ten sposób podano, że decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...].07.2008r. nr [...] została doręczona wnioskodawczyni w dacie jej wydania. W dniu 13.08.2008r (data wpływu) Prezes spółki "A, " W.C. zwrócił się do Kolegium z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pismo to zostało nadane w polskim urzędzie pocztowym operatora publicznego w dniu 11.08.2008r. Przedmiotem rozpoznania w postępowaniu wywołanym opisanym wyżej wnioskiem jest wyłącznie kwestia procesowa sprowadzająca się do oceny możliwości przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, co nie obejmuje badania legalności samej decyzji. Artykuł 58 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełniając jednocześnie z wniesieniem prośby czynności, dla której określony był termin ( § 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). W rozpatrywanej sprawie doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 28.07.2008r., co nie jest kwestionowane i jako takie pozostaje bezsporne (art. 80 k.p.a.). Z uwierzytelnionego odpisu druku L-4 wynika, że W.C. pozostawał w leczeniu szpitalnym w okresie od dnia 31.07.2008r. do dnia 5.08.2008r., natomiast R.C. - Wiceprezes Zarządu spółki, pozostawał w leczeniu w okresie od 28.07.2008r do dnia 3.08.2008r. Uwzględniając powyższe okoliczności, brak jest podstaw do przywrócenie terminu. Z art. 58 k.p.a. wynika bowiem, że aby możliwe było przywrócenie terminu dla dokonania czynności procesowej konieczne jest ustalenie łącznego spełnienia przesłanek ustanowionych tym przepisem, a to : uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której termin był zakreślony. Poczynione przez Kolegium ustalenia prowadzą do wniosku, że nie została spełniona pierwsza przesłanka pozwalająca na przywrócenia terminu.
Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Skoro decyzja została doręczona w dniu 18.08.2008r., to termin do wniesienia odwołania należy liczyć począwszy od dnia 19.07.2008r. Koniec terminu przyda na dzień 1.08.2008r. - piątek. Osoby uprawnione do złożenia odwołania były chore w okresie od dnia 31.07.2008r do dnia 5.08.2008r. – W.C. , oraz w okresie od 28.07.2008r do 3.08.2008r. – R.C. . W przypadku W.C. odwołanie mogło być złożone między 19 a 30.07.2008r. , zaś w co do R.C. w dniach 19 do 27.07.2008r. Skoro przeszkodę we wniesieniu odwołania stanowić miała przyczyna losowa (przejściowa), to trudno przyjąć, że w tych ostatnich terminach wyżej wymienieni nie był w stanie zapoznać się z treścią decyzji. W orzecznictwie wskazuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarogodnienia przez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku ( tak w wyroku WSA z dnia 29.03.2006r., sygn. akt IV SA/Wa 1559/05). Podnosi się jednocześnie, że strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku ( tak w wyroku NSA z dnia 30.11.2006 r., sygn. akt II OSK 1397/05 ). Analiza stanu faktycznego w niniejszej sprawie pozwala stwierdzić, że W.C. i R.C. można zarzucić niedbalstwo stanowiące o ich winie, gdyż w dniu 18.07.2008r właściwie umocowany do tego członek zarządu miał wiedzę o treści decyzji. To zaś oznacza, że najpóźniej od tego dnia sam adresat decyzji musiał mieć wiedzę o jej treści, był zatem w stanie udzielić pełnomocnictwa pełnomocnikowi zawodowemu i wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
W postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].12.2008r. nr [...] zawarto też pouczenie o możliwości i sposobie złożenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 59 § 1 k.p.a. oraz art. 141 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 144 k.p.a.).
Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].03.2009r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku "A. " Sp. z o.o. w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy , na podstawie art. 127 §3 k.p.a., art. 58 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 138§1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie własne tego organu z dnia [...].12.2008r. nr [...].
Czyniąc analogiczne jak pierwotnie ustalenia z uwzględnieniem tych samych przepisów w uzasadnieniu tego postanowienia wskazano w pierwszym rzędzie na brak podstaw do uwzględnianie wniosku o przywrócenie terminu z uwagi na niezachowanie liczonego od ustania przeszkody siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jak wyjaśniono, termin ten zakończył bieg z dniem 10.08.2008r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu został sporządzony i nadany przesyłka poleconą w dniu 11.08.2008r. Niezależnie od tego podzielono stanowisko prezentowane w kwestionowanym postanowieniu wskazując na brak podstaw do uznania, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania ma charakter niezawiniony.
W postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].03.2009r. nr [...] zawarto też pouczenie o możliwości i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Następnie, postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].04.2009r. nr [...], na podstawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 129 §2 k.p.a. stwierdzono, że odwołanie " A. " Sp. z o.o. w W. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...].07.2008r. nr [...] , zezwalającą na usunięcie 5 szt. drzew ozdobnych z działki nr 1 , obr.[...] , przy ul. [...] w K. , zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Orzekając w ten sposób podano, że opisana na wstępie decyzja została doręczona adresatowi w lokalu administracji publicznej - stosownie do treści art. 42§2 k.p.a. - w dniu 18.07.2008r., co zostało potwierdzone na egzemplarzu decyzji znajdującym się w aktach sprawy własnoręcznym podpisem Wiceprezesa Zarządu Spółki R.C. , jako osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Opisane doręczenie decyzji należy uznać za prawidłowe i skuteczne w rozumieniu art. 39 i nast. k.p.a. Odwołanie od decyzji wpłynęło do Urzędu Miasta K. 13.08.2008r. (data z prezentaty urzędu), zaś zostało ono nadane przesyłką poleconą w urzędzie pocztowym w dniu 11.08.2008r. (data ze stempla pocztowego na kopercie). Mając na uwadze daty doręczenia decyzji i złożenia od niej odwołania należy przyjąć, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., który to termin wynosi 14 dni od dnia otrzymania decyzji przez stronę. Termin do złożenia odwołania upłynął z dniem 1.08.2008r (piątek), przy czym decyzja z dnia 18.07.2008r. zawiera prawidłowe pouczenie o prawie, terminie i sposobie złożenia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. . Złożony przez stronę wraz z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia został rozpoznany odmownie postanowieniem Kolegium z dnia [...].12.2008r. nr [...] . W tym stanie rzeczy nie ma możliwości ingerencji w trybie odwoławczym w ostateczną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...].07.2008r. nr [...] . Podkreślić bowiem należy, że odwołanie od decyzji przysługuje stronom wówczas, jeżeli nie jest ona jeszcze ostateczna. Ostateczna jest zarówno decyzja, od której odwołanie nie przysługuje, jak i decyzja, która nie została zaskarżona w ustawowym terminie. W tym drugim przypadku strona może wzruszyć decyzję tylko wtedy, gdy z odwołaniem zostanie wniesiony, a następnie uwzględniony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wzruszenie decyzji ostatecznej jest możliwe nadto w szczególnych sytuacjach określonych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, takich jak wznowienie postępowania, czy stwierdzenie nieważności decyzji.
Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].04.2009r. nr [...], A. Sp. z o.o. w W. domagała się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ był zobowiązany do zawieszenia postępowania do czasu przeprowadzenia sądowoadministracyjnej kontroli odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jak również art. 134 k.p.a. - poprzez jego przedwczesne zastosowanie, w sytuacji gdy nie zostało jeszcze rozstrzygnięte wyżej wskazane zagadnienie wstępne .
Opisując przebieg postępowania administracyjnego po wydaniu decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 07.2008r. nr [...] skarżąca sygnalizowała w szczególności fakt wniesienie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].03.2009r. nr [...] , która nie została rozpoznana przed datą wydania zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
W toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego , w odrębnej sprawie wszczętej na skutek skargi "A. " Sp. z o.o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].03.2009r. nr [...], wyrokiem z dnia z dnia 18.09.2009r., sygn. akt II SA/Kr 721/09, uchylono zaskarżone postanowienie oraz orzeczono o kosztach postępowania. W dacie orzekania w sprawie niniejszej brak było pisemnego uzasadnienia powyższego rozstrzygnięcia. Z wyjaśnień pełnomocnika skarżącej odnotowanych w protokole rozprawy przeprowadzonej w sprawie niniejszej dnia 22.09.2009r. wynika, że w ustnych motywach przy ogłoszeniu wyroku podano jako powód uchylenia powyższego postanowienia nieprzeprowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia, czy choroba członków zarządu spółki uniemożliwiała im skuteczne działanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm. ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania sądowadministracyjnego jest zaskarżalne w myśl art. 3 § 2 pkt 2 , przewidziane w art. 123 § 1-2 k.p.a. postanowienie organu administracji publicznej nierozstrzygajace o istocie sprawy, lecz dotyczące poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania administracyjnego, kontrola ta ma charakter ograniczony i nie obejmuje niezwiązanych z nim bezpośrednio kwestii materialnoprawnych lub procesowych. Okoliczność uprzedniego wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyroku z dnia 18.09.2009r., sygn. akt II SA/Kr 721/09 z uwagi na jego nieprawomocność nie rodzi skutku przewidzianego w art. 153 p.p.s.a. W specyficznym stanie faktycznym niniejszej sprawy nie istnieją przeszkody do dokonania niezależnej od powyższego rozstrzygnięcia kontroli legalności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].04.2009r. znak [...]. Kontrola ta uwzględnia jednakże fakt, że na dzień wyrokowania w sprawie niniejszej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].03.2009r. nr [...] zostało wyeliminowane z obrotu prawnego poprzez jego uchylenie. Przy jej dokonywaniu wzięto pod uwagę stanowisko jakie prezentowała skarżąca w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania kompleksowo, a zatem nie tylko w toku postępowania administracyjnego i niniejszej skardze, ale także w odrębnie rozpoznanej skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].03.2009r. nr [...].
Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału i przebiegu postępowania, skargę należy uznać za bezzasadną, poprzedzając szczegółowe rozważania kilkoma uwagami natury ogólnej.
W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że na postanowienie organu drugiej instancji stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia służy skarga do sądu administracyjnego. Brak natomiast jednolitości w kwestii dopuszczalności odrębnego zaskarżenia poprzedzającego wydanie takiego aktu postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia. W tym zakresie należy uwzględnić następujące regulacje .
Z art. 3 § 2 p.p.s.a. wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje co do postanowień, orzekanie w sprawach skarg : na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty ( pkt 2 ); postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie ( pkt 3 ); bezczynność organów między innymi w takich przypadkach ( pkt 8 ).
Artykuł 59 § 1 k.p.a. stanowi, że o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, zaś na postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. W art. 59 § 2 k.p.a. przewidziano szczególną regulację odnoszącą się do trybu orzekania o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia, o czym postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W stanie faktycznym niniejszej sprawy z uwagi na nieprawidłowe, dwukrotne orzekanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. co do zasadności wniosku o przywrócenie terminu trzeba podkreślić, że skoro postanowienie, o którym mowa w art. 59 § 2 k.p.a. jest ostateczne z momentem jego wydania, należy uznać, że na takie postanowienie - również odmowne, nie służy zażalenie lub inny środek zaskarżenia, w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia nie należy do kończących postępowanie w sprawie. Kończącym postępowanie jest tylko takie orzeczenie, którego uprawomocnienie się trwale zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Postanowienie to nie kończy także postępowania w incydentalnej kwestii skuteczności ( terminowości) wniesienia środka zaskarżenia. W szczególności, jego celem nie jest badanie i orzeczenie o dopuszczalności dokonania czynności procesowej mogącej zainicjować kolejny etap postępowania, lecz ocena jednego z aspektów tego zagadnienia, której negatywny wynik nie zamyka dalszego postępowania. Jak wynika bowiem z art. 58 § 2 k.p.a., składając prośbę o przywrócenie terminu należy jednocześnie dopełnić czynności, dla której przewidziany był termin. W wypadku odmowy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia, kończącym postępowanie w kwestii wpadkowej skuteczności wniesienia odwołania lub zażalenia będzie zatem postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia takiego środka ( art. 134 k.p.a. oraz tenże w związku z art. 144 k.p.a. ). Dopiero to postanowienie zamyka drogę do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach normowanych przepisami prawa materialnego, ma wyłącznie charakter aktu procesowego, wywiera skutki dla dalszego postępowania, a zatem nie należy do kategorii rozstrzygających sprawę co do istoty.
Powyższe nakazuje uznać, że na ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czy zażalenie nie przysługuje odrębna skarga do sądu administracyjnego, zaś w przypadku jej złożenia skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 §1 pkt 6 p.p.s.a. Prezentowane w tym zakresie stanowisko odpowiada nie tylko wykładni gramatycznej powołanych przepisów prawa, ale jest także zgodne z wykładnią funkcjonalną oraz systemową. W przypadku uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji lub zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji oraz złożenia związanego z tym wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, względy celowości sprzeciwiają się dwukrotnemu rozpoznawaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestii legalności wydawanych w tym przedmiocie postanowień organu drugiej instancji w sytuacji odmowy przywrócenia terminu, a także dwukrotnemu ponoszeniu przez skarżących kosztów sądowych. Zważyć należy, że w przypadku przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz nadania mu biegu prawidłowość takiego postanowienia nie podlega odrębnej kontroli sądowoadministracyjnej, zaś następuje jedynie przy okazji rozpoznawania skargi na decyzję organu drugiej instancji, która została wydana po rozpatrzeniu odwołania. W przypadku wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, którego następstwem musi być kolejne postanowienie tego samego organu, tj. postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania determinowane tym pierwszy rozstrzygnięciem, taka kontrola winna zostać dokonana w postępowaniu sądowoadministracyjnym także jednokrotnie, stanowiąc przesłankę orzeczenia o legalności postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W ten właśnie sposób strona płacąc jednokrotnie, a nie dwukrotnie wpis od skargi realizuje konstytucyjne prawo do sądu. Analogiczne uwagi dotyczą także odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. Odmienne podejście, poza brakiem spójności i niezachowaniem wymogów ekonomi procesowej ma ten negatywny skutek, że naraża strony na niepotrzebne koszty postępowania sądowoadministracyjnego. Powyższe ma znaczenie zwłaszcza w tych przypadkach, gdy stwierdzona wyrokiem oddalającym skargę odmowa przywrócenia terminu była uzasadniona, a to z góry przesądza ocenę i rozstrzygnięcie o legalności postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w kolejnym wyroku. Zważyć należy również na przyjęte w analizowanej kwestii rozwiązania systemowe, przez wskazanie na procedurę cywilną, w której przy podobnej konstrukcji przepisów dotyczących instytucji przywrócenia terminu prezentuje się takie właśnie podejście ( por. postanowienia SN : z 11.081999 r., I CKN 367/99 - OSNC 2000/3/48, Biul.SN 1999/12/7, Wokanda 2000/1/9, OSP 2000/6/93; 10.01.2002r., I CZ 198/01 – zam. zb. LEX nr 53302; z 30.01.2002r., III CZ 140/01 – zam. zb. LEX nr 53309; z 28.03.2002r., I PKN 348/01 - OSNP-wkł. 2002/17/11 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów SN z 31.05.2000 r., III ZP 1/00 - OSNC 2001/1/1 ). Uwzględniając, że w analizowanej materii odejścia od tej linii orzecznictwa nie uzasadnia specyficzny charakter sprawy administracyjnej, czy postępowania administracyjnego, w którym jest ona załatwiana, nie istnieją powody do prowadzenia wykładni sprzecznej z wynikami interpretacji gramatycznej, celowościowej i systemowej. Takie podejście pozostaje też w zgodzie z wyrażonymi w art. 12 k.p.a. zasadami szybkości i prostoty postępowania administracyjnego. Realizacja tych zasad wymaga by postanowieniu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienie środka odwoławczego towarzyszyło równoczesne orzeczenie postanowieniem o wniesieniu tego środka z uchybieniem terminu. Zważywszy na brak podstaw prawnych zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu rozpoznania skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego, taka praktyka zapobiega też przewlekłości postępowania administracyjnego i komplikacjom jakie powoduje wyrok uchylający postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego, który zapada już po wydaniu uwzględniającego to pierwsze orzeczenie postanowienia stwierdzającego wniesienia odwołania lub zażalenia z uchybieniem terminu.
Uwzględniając powyższe ogólne uwagi w stanie faktycznym niniejszej sprawy należy uznać, że kontrola legalności zaskarżonego postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania obejmuje : po pierwsze - ocenę zasadności uznania, że odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...].07.2008r. nr [...] zostało złożone przez skarżącą po upływie przewidzianego w art. 129 §2 k.p.a. terminu do jego wniesienia; po drugie - ocenę prawidłowości orzekania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.
W pierwszej kwestii zaskarżone postanowienie nie budzi zastrzeżeń. Zawiera ono prawidłowe, znajdujące potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym ustalenia, które poddano ocenie z uwzględnieniem właściwych przepisów praw. Powyższe jako niekwestionowane w skardze pozostaje poza szerszymi rozważaniami.
W kwestii drugiej, obejmującej ocenę legalności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].12.2008r., nr [...], należy uznać, że pomimo pewnych uchybień, przedmiotowe orzeczenie odpowiada prawu. W postanowieniu tym uwzględniono prawidłowo fakt złożenia przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji po upływie terminu ustawowego oraz w konsekwencji wskazano trafnie na istnienie podstaw do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Wniosek ten rozpoznano z uwzględnieniem właściwych przepisów prawa, nie stwierdzając słusznie przeszkód natury formalnej. Skarżąca zachowała bowiem termin, o którym mowa w art. 58 k.p.a., jak również przewidziany w tym przepisie wymóg równoczesnego dokonania czynności procesowej. Podany art. 58 §2 k.p.a. do złożenia wniosku termin siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu należy liczyć na zasadach przewidzianych w art. 57 §1, 4 i 5 k.p.a. Uwzględniając niekwestionowane w sprawie okoliczności, dniem w którym ustała najwcześniej przyczyn uchybienia terminu związana z chorobą członków zarządu jest pierwszy dzień po okresie zwolnienia R.C. , tj. 4.08.2008r. Ta data stanowi także niezaliczaną do okresu terminu siedmiodniowego datę zdarzenia będącego ustaniem przeszkody uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Bieg terminu do złożenie wniosku należy liczyć zatem od dnia następnego, tj. 5.08.2008r. Termin ten upływał zatem z dniem 11.08.2008r., w którym wniosek nadano w polskim urzędzie pocztowym. Nie budzą zastrzeżeń zawarte analizowanym postanowieniu rozważania dotyczące wykładni i stosowania art. 58 §1 k.p.a. odnośnie przewidzianej w tym przepisie przesłanki uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminowi. Rozważania prawne w sposób jednoznaczny wyrażają stanowisko organu rozpoznającego wniosek , poparte stosownym orzecznictwem i nie stanowi uchybienia nieodniesienie się w uzasadnieniu postanowienia do tez orzeczeń powoływanych we wniosku. W stanie faktycznym niniejszej sprawy uznano też w efekcie trafnie, że ta przesłanka nie została przez skarżącą spełniona, chociaż budzi zastrzeżenie ustalenie o pozostawaniu W.C. leczeniu szpitalnym oraz używana dla wykazania powyższego argumentacja, która jest niespójna. Akceptując jednak stwierdzenie o braku podstaw do uwzględnianie wniosku skarżącej rozpoznanego postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. dnia [...]12. 08r., uwzględniono niżej podane okoliczności.
Z dołączonego do wniosku o przywrócenie terminu odpisu z KRS na dzień 25.06.2008r. wynika, że organem uprawnionym do reprezentacji "A." Sp. z o.o. w W. jest każdy członek zarządu samodzielnie, zaś w skład zarządu wchodzą prezes – W.C. i wiceprezes – R.C. Brak w tym dokumencie wpisów dotyczących ustanowienia prokurentów, przy czym uzasadnienie wniosku potwierdza wyżej wskazany sposób reprezentacji skarżącej w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania. Ponadto, z przedstawionych akt nie wynika by skarżąca ustanowiła w postępowaniu administracyjnym pełnomocnika przed datą złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadnienie braku winy w uchybieniu terminowi miała stanowić nagła choroba obu członków zarządu w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania, określana jako nagła i poważna. Prywatność osoby fizycznej nakazuje respektować okoliczność nieujawnienia rodzaju, czy przebiegu choroby, co jednak może prowadzić do negatywnych skutków procesowych. Dołączone do wniosku dla uprawdopodobnienia tej okoliczności kserokopie zaświadczeń lekarskich L - 4 stanowią :
- co do W.C. - zaświadczenie z Poradni [...] działającej w ramach Przychodni Specjalistycznej [...] i Kardiochirurgicznej [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...], wydane przez specjalistę [...] dr med. G.B.S. – Tarkę, które nie potwierdza pobytu pacjenta w szpitalu ( rubryka [...] ), stwierdza jego niezdolność do pracy w liczbie 6 dni od 31.07.2008r. do 5.08.2008r. ( rubryki [...] ), ze wskazaniem lekarskim - chory może chodzić ( rubryka [...] ze znaczkiem [...], gdzie wpisano nr [...] oraz znajdująca się w treści zaświadczenia legenda oznaczeń dla znaku [...]), przy czym nie podano w nim numeru statystycznego choroby ( rubryka [...] );
- co do R.C. – zaświadczenie lek. med. M.A. , specjalisty [...], prowadzącej Specjalistyczny Gabinet Internistyczny, które nie potwierdza pobytu pacjenta w szpitalu ( rubryka [...] ), stwierdza jego niezdolność do pracy w liczbie 7 dni od 28.07.2008r. do 3.08.2008r. ( rubryki [...] ), ze wskazaniem lekarskim - chory może chodzić ( rubryka [...] oraz znajdująca się w treści zaświadczenia legenda oznaczeń dla znaku [...] ), przy czym nie podano w nim numeru statystycznego choroby ( rubryka [...] ).
Wyżej opisana treść zaświadczeń lekarskich wskazuje, że pomimo stwierdzonej w nich niezdolności do pracy ( a więc wielogodzinnego wykonywania obowiązków zawodowych ), stan zdrowia obu pacjentów - nieprzebywających w szpitalu, mogących chodzić także w okresie zwolnienia lekarskiego - nie był na tyle zły, by uniemożliwiał im samodzielne dokonanie odkładanej uprzednio w czasie, terminowej czynności procesowej. Tak względy logiki , jak i doświadczenia życiowego nakazują uznać, że żadnej poważnej chorobie natury psychicznej lub fizycznej nie mogą towarzyszyć wskazania lekarskie dopuszczające możliwość chodzenia. Poważna choroba wymaga zapewnienia oszczędzającego trybu życia z uwagi na możliwe ograniczenia sprawności psychofizycznej, zaś wskazanie na powinność leżenia wymaga nie tylko wzgląd na właściwy przebieg procesu leczenia, ale także bezpieczeństwo samego pacjenta. Podobnie, stosowanie w czasie terapii określonych leków osłabiających sprawność psychofizyczną pacjenta skutkuje wydaniem zaleceń wskazujących, że pacjent nie może chodzić. W wypadku obu członków zarządu wskazania lekarskie dopuszczają możliwość chodzenia. Każdy z nich mógł zatem podjąć działania zmierzające do terminowego złożenia odwołania przez samodzielne napisanie i nadanie pocztą środka odwoławczego, względnie tylko podpisanie w domu lub w siedzibie spółki, albo w innym miejscu pisma napisanego przez pracowników lub nawet osobę trzecią - także po ewentualnych uzgodnieniach telefonicznych. Przy braku podyktowanych chorobą wskazań lekarskich co do powinności leżenia, nie istniały też przeszkody do ustanowienie w tym celu profesjonalnego pełnomocnika. Podjęcie takich czynności było ze wszech miar uzasadnione nawet przy zachowaniu zwykłej, a nie szczególnej staranności w dbałości o interesy spółki z uwagi na znany członkom zarządu sposób reprezentacji tego podmiotu w niniejszej sprawie. Uwzględniając tę powinność, taki sposób reprezentacji obligowała zresztą W.C. do samodzielnego wniesienia środka odwoławczego lub ustanowienia zastępstwa już od momentu stwierdzenia niezdolności do pracy R.C. skoro choroba wyżej wymienionego sygnalizowała możliwość wystąpienia nieprzewidywalnych, losowych zdarzeń, zaś przypadała w końcowej fazie biegu terminu do wniesienia środka odwoławczego.
Powyższe okoliczności nakazują zaś uznać, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Takich nowych argumentów , czy okoliczności nie podnosiła też w składanym przez pełnomocnika będącego radcą prawnym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czy skardze na kolejne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].03.2009r. nr [...].
Analizowane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].12.2008r. nr [...] zawiera błędne pouczenie o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, które jest sprzeczne z brzmieniem art. 59 §2 k.p.a.
Stwierdzone uchybienie pozostaje jednakże bez negatywnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].04.2009r. nr [...], które słusznie uwzględnia jako jedną z podstaw orzekania wyłącznie treść wydanego uprzednio postanowienia tego organu z dnia [...].12.2008r. nr [...], nie zaś postanowienia dnia [...]03.2009r. nr [...], do którego nie nawiązuje w podstawie faktycznej, czy prawnej rozstrzygnięcia. To ostatnie orzeczenie, które zapadło w związku z wnioskiem skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy przywrócenia terminu, jako sprzeczne z jednoznacznym brzmieniem art. 59 §2 k.p.a. winno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Powyższe nastąpiło wyrokiem z dnia 18.09.2009r., sygn. akt II SA/Kr 721/09 , którym nie wzruszono jednak poprzednio wydanego postanowienia z dnia [...].12.2008r. nr [...]. Gdyby doszło do uchylenia powyższego wyroku , postanowienie należy wyeliminować z obrotu prawnego w wewnętrznym postępowaniu nieważnościowym, jako wydane z rażącym naruszeniem prawa.
W zaskarżonym w sprawie niniejszej postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].04.2009r., nr [...], poddano trafnie wszechstronnej analizie, z uwzględnieniem właściwych przepisów prawa wszystkie okoliczności istotne dla orzeczenia o stwierdzeniu uchybienia przez skarżącą terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...].07.2008r. nr [...], zaś dokonane w tym zakresie ustalenia odpowiadają dowodom zgromadzonym w aktach administracyjnych.
W świetle powyższych uwag należy uznać, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, zaś jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Zarzuty podnoszone w skardze są bezzasadne albowiem wydanie wyroku w sprawie ze skargi "A. " Sp. z o.o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].03.2009r., nr [...], nie mogło stanowić uzasadnienie dla zawieszenia postępowania administracyjnego przed organem drugiej instancji na podstawie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. Stosownie do art. 97 § pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W doktrynie zwraca się uwagę na cztery istotne elementy składające się na konstrukcję zagadnienia wstępnego na tle powołanego przepisu akcentując , że zagadnienie wstępne to : zagadnienie, które wyłania się w toku postępowania administracyjnego; jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji; istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji ( tak komentarz do art. 97 k.p.a. G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2007, wyd. II. ). W sprawie niniejszej tylko dwie pierwsze przesłanki można by uznać, za spełnione. Co do istnienia zależności między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji czy postanowienia musi istnieć pomiędzy nimi bezpośredni związek przyczynowy, bezpośrednie uzależnienie. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wyraźnie podstaw prawnych analizowanej zależności. Przy zgodności poglądów doktryny i orzecznictwa co do tego, czy podstawą zależności, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. mogą być przepisy prawa materialnego, brak jednolitości w kwestii, czy o takiej zależności mogą przesądzać przepisy prawa procesowego. W kwestiach zależności natury procesowej Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznaję, że tylko wyjątkowo, w wypadku nierozwiązanego wprost w przepisach zbiegu nadzwyczajnej administracyjnej kontroli wewnętrznej w trybie wznowienia postępowania prowadzonego z uwagi na wystąpienia tzw. właściwych przyczyn restytucyjnych z kontrolą sodową tego samego administracyjnego postępowania zwykłego można rozważać zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. Szersza analiza tego zagadnienia jest jednak bezprzedmiotowa, albowiem tak co do zasady , jaki w konkretnym stanie faktycznym niniejszej sprawy nie istniały pomiędzy zaskarżonym postanowieniem, a postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].03.2009r. nr [...] więzi prejudycjalności. W szczególności zaś, jak wywodzono wyżej, taka konieczna bezpośrednia zależność w aspekcie prawnym nie zachodzi pomiędzy zaskarżonym postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, a postanowieniem wydanym z naruszeniem art. 59 § 2 k.p.a. Występuje ona jedynie pomiędzy zaskarżonym postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].12.2008r. nr [...], w tym sensie, że to drugie determinuje ocenę jednej z dwóch przesłanek branych pod uwagę przy orzekaniu na podstawie art. 134 k.p.a. Taka też zależność faktycznie wystąpiła w niniejszej sprawie, albowiem przy orzekaniu w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania brano pod uwagę wyłącznie postanowienie z dnia [...].12.2009r. nr [...]. Sytuacja nie uległa zresztą zmianie także w związku z treścią wyroku , który nie wyeliminował z obrotu prawnego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].12.2008r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzupełnieniu do tych wywodów można dodatkowo wskazać, że także przyjęcie poglądu o odrębnej zaskarżalności ostatecznego postanowienia organu drugiej instancji w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego prowadziłoby w stanie faktycznym niniejszej sprawy do analogicznej oceny zasadności skargi. Nawet jeżeli skarżąca z uwagi na błędne pouczenie zawarte w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]12.2008r. nr [...] nie wniosła na ten akt odrębnej skargi, zaś zarzuty zawarła we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].03.2009r. nr [...], zarzuty skarżącej miano na uwadze rozpoznając niniejszą skargę. Powyższe wynika z powołanych na wstępie rozważań zasad orzekania upoważniających do kontroli wszelkich aktów w granicach sprawy dotyczącej przedmiotowej kwestii incydentalnej, niezależnie od wniosków i zarzutów skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło