II GZ 292/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "O. L." Sp. z o.o. z siedzibą w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 777/09 w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w sprawie ze skargi "O. L." Sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić "O. L." Sp. z o.o. z siedzibą w N. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 777/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 777/09, odmówił "O. L." Sp. z o.o. z siedzibą w N. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 września 2009 r., oddalającego skargę "O. L." Sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2008 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że pełnomocnik skarżącej, radca prawny J. R., pismem z dnia [...] października 2009 r. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2009 r., dokonując jednocześnie czynności, której nie wykonał w terminie. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia, upłynął w dniu 30 września 2009 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pełnomocnik skarżącej od 29 września 2009 r. do 4 października 2009 r. ze względu na ostre zapalenie rogówki pozostawał na zwolnieniu lekarskim (zwolnienie lekarskie ZUS ZLA z dnia [...] września 2009 r. – k. [...] akt sądowych). Stan zdrowia uniemożliwiał mu wykonywanie czynności zawodowych, w tym złożenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 23 września 2009 r. Pełnomocnik skarżącej poczuł się lepiej 2 października 2009 r. i w tym dniu złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z 23 września 2009 r. Sąd podkreślił, że ze zwolnienia lekarskiego wynika, że pełnomocnik mógł chodzić, a zatem nie był chory obłożnie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przygotowanie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest nieskomplikowane i nie wymaga wysiłku intelektualnego ze strony profesjonalnego pełnomocnika. Może być on sporządzony przez pracownika kancelarii pod dyktando radcy prawnego, a następnie przez tego pracownika złożone w urzędzie pocztowym lub bezpośrednio w siedzibie sądu. Zdaniem Sądu, pełnomocnik należycie dbający o interesy swojego mocodawcy, jeżeli nie jest w stanie sam prowadzić sprawy powinien skorzystać z możliwości ustanowienia zastępcy. Z uwagi na powyższe wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie mógł być uwzględniony. Zażalenie na to postanowienie złożyła "O. L." Sp. z o.o. z siedzibą w N. Skarżąca domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 września 2009 r., ewentualnie uchylenia postanowienia Sądu I instancji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że przyczyną uchybienia terminu była choroba pełnomocnika, na którą zapadł w czasie pobytu poza siedzibą kancelarii. Lekarz z Kliniki Okulistycznej w Katowicach zalecił mu powstrzymywanie się od czytania oraz prowadzenia pojazdów. Objawy choroby (silny ból oka) oraz kuracja antybiotykowa wykluczały wykonywanie obowiązków służbowych, w tym zorganizowanie zastępstwa. Częściowe ustąpienie zapalenia rogówki pozwoliło pełnomocnikowi skarżącej na podróż do Kancelarii i sporządzenie wniosku w dniu 2 października 2009 r., mimo, że korzystał jeszcze ze zwolnienia lekarskiego. Do zażalenia skarżący dołączył zaświadczenie lekarskie z [...] października 2009 r., potwierdzające opisany stan zdrowia pełnomocnika. Uczestnik postępowania R. K., S. K. – wspólnicy spółki jawnej "A." wnieśli o oddalenie zażalenia. W uzasadnieniu wskazali, że zapalenie rogówki nie jest chorobą obłożną, a w zaświadczeniu lekarskim brak jest zaleceń dotyczących konieczności pozostawania w domu. Podkreślili, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest pismem skomplikowanym wobec czego skarżący mógł przygotować je przy pomocy osoby trzeciej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną, czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony, co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wskazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu. W literaturze prawniczej i orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się między innymi nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie wystąpiła, niezawiniona przyczyna uchybienia terminowi. Z okoliczności sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącej w trakcie biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 23 września 2009 r. – który upływał 30 września 2009 - zapadł na nagłą chorobę ostre zapalenie rogówki. W okresie od 29 września 2009 r. do 4 października 2009 r., pełnomocnik korzystał ze zwolnienia lekarskiego z zaleceniem leżenia przy wskazaniu, że chory może chodzić. Objawy choroby – silny ból oka, światłowstręt, łzawienie, pogorszenie wzroku oraz kuracja antybiotykowa uniemożliwiały pełnomocnikowi normalne funkcjonowanie. Nadto jak wynika z przedłożonych przez skarżącego wyjaśnień do zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] października 2009 r. (k. [...] akt sądowych) u pełnomocnika stwierdzono całkowitą, a nie częściową niezdolność do pracy zawodowej we wspomnianym okresie. W tych okolicznościach należało uznać, że pełnomocnik spółki, nie miał realnej możliwości podjęcia czynności procesowej, ani wyręczenia się inną osobą. Nie sposób wymagać, by radca prawny przewidując chorobę, zawczasu złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub zlecił to komuś innemu. W orzecznictwie przyjmuje się, że nagła choroba – tak jak miała miejsce na gruncie niniejszej sprawy, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą uprawdopodabnia brak winy w uchybieniu terminu (por. wyr. NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA/Wr 676/99, niepubl.). Wymaga podkreślenia, że nagła choroba jest okolicznością niezależną od strony, oczywistym też jest, że choroby takiej nie da się przewidzieć. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący należycie uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu przedkładając zwolnienie lekarskie ZUS LZA z dnia [...] września 2009 r. W tym miejscu wskazać należy, że dokument zwolnienia lekarskiego stanowi urzędowe potwierdzenie niezdolności do pracy osoby w nim wymienionej, przez co należy rozumieć także niezdolność do prowadzenia działalności zawodowej (por. wyr. NSA z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II FZ 104/06). Z uwagi na to, że pełnomocnik skarżącej przebywał w Katowicach (gdzie zapadł na ostre zapalenie rogówki) zaś siedziba kancelarii pełnomocnika znajduje się w Zabierzowie nie mógł wyręczyć się inną osobą w celu sporządzenia wniosku. Na marginesie dodać należy, że WSA wyciągnął zbyt daleko idące wnioski z okoliczności, że pełnomocnik nie był obłożenie chory ponieważ mógł chodzić (s. [...] uzasadnienia wyroku WSA). Jak trafnie wskazał skarżący w zażaleniu takie rozumowanie Sądu I instancji prowadziło by do konstatacji, że tylko najcięższe przypadki śpiączki czy intensywnej terapii usprawiedliwiałyby to, że profesjonalny pełnomocnik nie wykonuje swych zadań, a wszelkie inne sytuacje niezdolności do pracy należy kwalifikować jako niedbalstwo. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nagłą chorobę pełnomocnika skarżącej należało uznać za niezawinioną przyczynę uchybienia terminu. W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały także pozostałe przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu. Wniosek w tej kwestii pełnomocnik skarżącej złożył w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a., to jest w dniu 2 października 2009 r., i jednocześnie dokonał uchybionej czynności. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 188 p.p.s.a. oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przywrócił skarżącej termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 września 2009 r.