II GSK 4/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-12-08
Skład orzekający: Andrzej Kuba, Dorota Chobian, Jarzy Sulimierski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie licencji na prowadzenie krajowego transportu drogowego rzeczy jest uzasadnione w sytuacji, gdy przestępstwa, za które przedsiębiorca został skazany prawomocnymi wyrokami, zostały popełnione przed datą wydania licencji, a przepisy ustawy o transporcie drogowym regulujące tę kwestię są zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że cofnięcie licencji na prowadzenie krajowego transportu drogowego jest uzasadnione, nawet jeśli przestępstwa, za które przedsiębiorca został skazany prawomocnymi wyrokami, popełniono przed wydaniem licencji. Sąd podkreślił, że ustawa o transporcie drogowym nie różnicuje sytuacji w zależności od daty popełnienia przestępstwa, a jedynie od faktu prawomocnego skazania za przestępstwa umyślne wymienione w katalogu, co skutkuje utratą dobrej reputacji i koniecznością cofnięcia licencji. Ponadto, sąd uznał przepisy ustawy za zgodne z Konstytucją RP, wskazując, że ograniczenie swobody działalności gospodarczej w tym zakresie jest dopuszczalne ustawowo i służy ważnemu interesowi publicznemu.Stan faktyczny
Przedsiębiorca H. S. został pozbawiony licencji na krajowy transport drogowy rzeczy z powodu utraty dobrej reputacji, wynikającej z prawomocnych wyroków skazujących za przestępstwa umyślne (karne skarbowe i przeciwko wiarygodności dokumentów). Przedsiębiorca argumentował, że przestępstwa te popełnił przed uzyskaniem licencji i że przepisy ustawy o transporcie drogowym są niezgodne z Konstytucją RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił jego skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Dorota Chobian (spr.) Sędzia NSA Jarzy Sulimierski Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 23 września 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 582/09 w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia licencji na prowadzenie krajowego transportu drogowego rzeczy oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 23 września 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2009r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia licencji na prowadzenie krajowego transportu drogowego rzeczy.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2009r., podjętą z upoważnienia Starosty [...], na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. "a" w zw. z art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.). orzeczono o cofnięciu H. S. wydanej decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu rzeczy. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że przedsiębiorca przestał spełniać wymóg dobrej reputacji, niezbędny do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego, z uwagi na fakt ukarania go prawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego w B. Wydział X Grodzki z dnia [...] października 2008r. sygn. akt [...] za przestępstwo umyślne karne skarbowe oraz Sądu Rejonowego w C. z dnia [...]stycznia 2006r.sygn. akt [...],, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] maja 2007r. sygn. akt [...] - za przestępstwo umyślne przeciwko wiarygodności dokumentów. W odwołaniu od tej decyzji H. S. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania podnosząc, że czyny, za które został skazany dwoma wyrokami, pozostają ze sobą w ścisłym związku i dotyczą lat 2000 i 2001, a zatem okresu poprzedzającego uzyskanie licencji transportowej, zaś w okresie prowadzenia tej działalności zasłużył na dobrą reputację.
Zaskarżoną do WSA w G. decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania nie uwzględniło. Wskazało, że cofnięcie licencji następuje w przypadku, gdy jej posiadacz nie spełnia wymagań uprawniających do wykonywania działalności w zakresie transportu drogowego. Jednym z podstawowych wymagań jest zaś posiadanie dobrej reputacji, zdefiniowanej w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Wymóg ten nie jest spełniony lub przestał być spełniony przez przedsiębiorcę w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, m.in. karne skarbowe i przeciwko wiarygodności dokumentów.
Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie nastąpiła przesłanka uzasadniająca cofnięcie licencji, bowiem odwołujący się dwoma wyrokami został skazany za przestępstwa:
- z art. 270 § 1 k.k. (posłużenie się sfałszowanymi fakturami VAT, potwierdzającymi fikcyjny zakup oleju napędowego),
- z art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. (złożenie nierzetelnego zeznania o wysokości dochodu uzyskanego za lata 2000 i 2001).
Data popełnienia przestępstwa nie ma znaczenia, bowiem istotny jest moment uprawomocnienia się orzeczenia sądu, skutkujący utratą wymogu dobrej reputacji w rozumieniu ustawy. Bez znaczenia są też skutki ekonomiczne i społeczne, bowiem decyzja o cofnięciu licencji ma charakter aktu związanego.
W skardze H. S. wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, domagając się nadto wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem o zgodność z Konstytucją zastosowanych przez organy administracji przepisów art. 5 ust. 3 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym, a także dopuszczenia lub przeprowadzenia dowodu z wywiadu środowiskowego o nim oraz wzięcia udziału w sprawie Rzecznika Praw Obywatelskich.
Zarzucił, że organy dokonały błędnej wykładni i niewłaściwie zastosowały powołane przepisy ustawy, bowiem został on skazany prawomocnymi wyrokami za przestępstwa umyślne, które popełnił w dacie poprzedzającej uzyskanie licencji, a nie w trakcie korzystania ze wskazanego w niej uprawnienia. Zatem wbrew poglądowi organów, od dnia uzyskania licencji spełnia wymóg dobrej reputacji. Zarzucił także, że decyzja narusza art. 22 Konstytucji RP, ograniczając zasadę swobody działalności gospodarczej. W piśmie procesowym z dnia 24 sierpnia 2009r., powołując się na dołączoną kserokopię pisma Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 12 sierpnia 2009r. skarżący zarzucił, że decyzja narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności, zasadę wolności gospodarczej, ingeruje w zakres kompetencji sądów oraz lekceważy akty prawa międzynarodowego (Powszechną Deklarację Praw Człowieka ONZ, Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych ONZ, Konwencję Międzynarodowej Organizacji Pracy oraz Europejską Kartę Socjalną). Skarżący poinformował również, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie przystąpi do postępowania sądowoadministracyjnego.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania.
Wskazał, iż z mocy regulacji zawartej w art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. "a" w zw. z art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym ustawowym wymogiem udzielenia licencji na wykonywanie transportu drogowego jest posiadanie przez przedsiębiorcę dobrej reputacji. Wymóg dobrej reputacji w rozumieniu ustawy nie jest spełniony lub przestał być spełniony, jeżeli osoba prowadząca działalność gospodarczą została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa umyślne m.in. karne skarbowe i przeciwko wiarygodności dokumentów. W niniejszej sprawie jest poza sporem, iż skarżący został skazany dwoma prawomocnymi wyrokami za tego rodzaju przestępstwa, które zostały wymienione w art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy, przy czym wyroki skazujące zapadły i uprawomocniły się już po udzieleniu mu licencji, zaś czyny karalne miały miejsce w latach 2000 – 2001, czyli przed wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2003r. WSA podzielił pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że dla cofnięcia udzielonej licencji istotne jest jedynie wydanie wyroku, zaś data popełnienia przestępstwa nie ma znaczenia. Ustawodawca przewidział bowiem skutek prawny w postaci cofnięcia licencji, jeżeli jej posiadacz nie spełnia wymagań uprawniających do wykonywania działalności w zakresie transportu drogowego, wśród których wymieniono niekaralność za wymienione w ustawie typy przestępstw umyślnych, m.in. karno-skarbowych i przeciwko wiarygodności dokumentów. Sąd wskazał, że gdyby wydanie prawomocnego wyroku karnego nastąpiło przed dniem [...] grudnia 2003r., to jest datą udzielenia skarżącemu licencji, z mocy art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy wydanie decyzji pozytywnej nie byłoby dopuszczalne. Skarżący zatem nie mógłby w ogóle uzyskać licencji. Wydanie prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo umyślne w okresie korzystania przez przedsiębiorcę z uprawnień wynikających z udzielonej licencji, lecz popełniane wcześniej, z woli ustawodawcy nie skutkuje wznowieniem postępowania, lecz cofnięciem licencji jako udzielonej osobie, która nie spełnia wymogu dobrej reputacji w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Z punktu widzenia ustawowych przesłanek cofnięcia licencji nie ma znaczenia data popełnienia przestępstwa. Za chybiony Sąd ten uznał także pogląd, iż organy administracji nie były związane przepisem rangi ustawowej i winny zastosować wprost normy Konstytucji RP, a mianowicie art. 22. Przepis ten stanowi wprost o dopuszczalności ograniczenia wolności gospodarczej w drodze ustawy ze względu na ważny interes publiczny. W niniejszej sprawie ograniczenie wolności gospodarczej w zakresie wykonywania transportu drogowego wynika z ustawy. Z mocy art. 7 Konstytucji organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, których źródła wymienia art. 87. Jedynie w przypadku kolizji z ustawami, umowa międzynarodowa ma pierwszeństwo przed ustawą (art. 91 Konstytucji). Tymczasem żaden z paktów wymienionych przez skarżącego w piśmie z dnia 24 sierpnia 2009r., nie pozostaje w kolizji z ustawą o transporcie drogowym, bowiem nie gwarantuje osobom skazanym prawomocnymi wyrokami prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie wykonywania transportu drogowego.
Ocena zgodności przepisów rangi ustawowej z Konstytucją RP należy wyłącznie do Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 Konstytucji). Oznacza to, że w niniejszej sprawie ani organy administracji, ani sąd administracyjny nie były władne odmówić zastosowania ustawy o transporcie drogowym. Argumentacja skargi w zakresie niekonstytucyjności tej ustawy nie mogła być zatem przedmiotem rozważań sądu administracyjnego. WSA wskazał, że nieuwzględnienie przez niego złożonego wniosku o wystąpieniu z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego nie pozbawia skarżącego ochrony prawnej, jako że przysługuje mu prawo skorzystania z instytucji skargi konstytucyjnej z art. 79 Konstytucji. W świetle stanowiska Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, zawartego w skierowanym do skarżącego piśmie z dnia 12 sierpnia 2009, iż organ ten nie przystąpi do niniejszej sprawy, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o powiadomienie Rzecznika celem skorzystania przez niego z uprawnień wynikających z art. 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej P.p.s.a. W świetle art. 106 § 3 tej ustawy brak też było podstaw prawnych do przeprowadzenia przed sądem administracyjnym wywiadu środowiskowego o skarżącym.
Zaskarżając w całości powyższy wyrok H. S. w swojej skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. "a" w zw. z art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, poprzez mylne przyjęcie, iż przestał spełniać wymóg posiadania dobrej reputacji, o którym mowa w art. 5 ust. 3 wskazanej powyżej ustawy, pomimo iż przestępstwa, które były podstawą cofnięcia mu licencji na prowadzenie krajowego transportu drogowego rzeczy, zostały popełnione przed wydaniem licencji, a także, że powyższe przepisy w zakresie przewidującym cofnięcie licencji z przyczyn jak u skarżącego są niezgodne z art. 2, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które na mocy art. 8 ust. 2 Konstytucji stosuje się bezpośrednio.
W związku z powyższym na podstawie art. 176 w zw. z art. 188 oraz art. 185 § 1 P.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy art. 5 ust. 3 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym jest zgodny z art. 2, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 3, art. 32 Konstytucji albowiem zachodzi jego zdaniem uzasadniona obawa, iż wskazany wyżej przepis w zakresie, w jakim uzależnia uzyskanie uprawnienia od realizacji przesłanki dobrej reputacji po stronie podmiotu starającego się, jest niezgodny z obiektywnym porządkiem prawnym, w szczególności z Konstytucją RP.
W uzasadnieniu wskazał między innymi, że zgodnie z art. 20 Konstytucji RP w polskim porządku prawnym panuje zasada wolności prowadzenia działalności gospodarczej. Przepis art. 22 Konstytucji RP wprowadza pewne ograniczenie tej wolności, zastrzegając, że może ono wystąpić tylko i wyłącznie ustawą i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Kwestionowane przepisy ustawy o transporcie drogowym pomimo tego, że mają charakter ustawowy, to nie spełniają drugiego warunku, gdyż nie wskazują jakiegokolwiek "ważnego interesu publicznego", który przemawiałby za ograniczeniem działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego.
Przepis art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym wprowadza ograniczenie wolności działalności gospodarczej tylko dlatego, że konkretna osoba popełniła przestępstwo. Zestawiając ten przepis z art. 22 Konstytucji RP wydaje się, że za ważny interes publiczny w powyższym przepisie ustawy o transporcie drogowym można uznać tylko i wyłącznie fakt wydania prawomocnego wyroku stwierdzającego popełnienie przestępstwa. Natomiast nie można prowadzić do tak daleko idących wniosków, że każdy, kto popełnił chociaż jedno przestępstwo, nie może uzyskać licencji, gdyż tak wymaga "ważny interes publiczny". Badając czy danej osobie należy czy też nie należy cofnąć licencję, organ powinien badać każdy przypadek z osobna, powinien ustalić czy akurat w danym przypadku "ważny interes publiczny" przemawia za cofnięciem danemu przedsiębiorcy licencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając takiej kontroli nie przeprowadził. Zdaniem skarżącego Sąd ten błędnie przyjął, że organy administracji związane są wyłącznie przepisami rangi ustawowej i nie są zobowiązane do stosowania wprost norm konstytucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny poza ogólnym stwierdzeniem, że przepis art. 22 Konstytucji "stanowi wprost o dopuszczalności ograniczenia wolności gospodarczej w drodze ustawy ze względu na ważny interes publiczny" nie wskazuje, jaki to ważny interes miał przemawiać za podjęciem aż tak daleko idącej decyzji, na mocy której została skarżącemu H. S. cofnięta licencja.
Oprócz wymogów przewidzianych w art. 22 Konstytucji RP także art. 31 ust. 3 Konstytucji wprowadza inne warunki, które wskazują, kiedy mogą zostać wprowadzone ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw jednostki. Mogą być one wprowadzane ustawowo tylko wówczas, gdy są konieczne w demokratycznym państwie w celu zapewnienia jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ochrony wolności i praw innych osób. Wskazany powyżej przepis można określić jako pewnego rodzaju uzupełnienie przepisu art. 22 Konstytucji RP. Tym samym należy przyjąć, że zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP takim "ważnym interesem publicznym", o którym jest mowa w art. 22 Konstytucji RP, mogą być tylko i wyłącznie wartości wymienione w powyższym przepisie. Tymczasem w przepisach art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. "a" w zw. z art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym na próżno można szukać którejkolwiek wartości spośród tych wskazanych w przepisie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Powyższe wskazuje w sposób oczywisty, że kwestionowane przepisy ustawy o transporcie drogowym są niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. niesłusznie twierdzi, że w niniejszej sprawie ani organy administracji ani sąd administracyjny nie były władne do odmowy zastosowania ustawy o transporcie drogowym. Na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji bezpośrednio stosowane są postanowienia ustawy zasadniczej, które odnoszą się do regulacji w zakresie wolności, praw i obowiązków człowieka i obywatela. Jednostka może skutecznie powoływać się na przepisy Konstytucji, a organ państwa jest zobowiązany takie powołanie się uwzględnić. Zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji, a także przyjęta wyraźnie zasada wyłączności ustawy w sprawach wolności i praw jednostki - stanowią podstawową gwarancję ich przestrzegania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. bez podania jakiejkolwiek podstawy odmówił zastosowania art. 2, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 Konstytucji RP, które na mocy art. 8 ust. 2 Konstytucji stosuje się bezpośrednio, zasłaniając się tym, że dana kwestia została uregulowana w ustawie o transporcie drogowym, tym samym "ani organy administracji, ani sąd administracyjny nie byli władni do odmowy zastosowania ustawy o transporcie drogowym".
Skoro przepisu art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. "a" w zw. z art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym nie można pogodzić z Konstytucją, to sąd powinien zgodnie z zasadą określoną w art. 8 Konstytucji RP zastosować przepisy rangi konstytucyjnej, a nie przepisy rangi ustawowej. Dodatkowo podniósł, że to przepis art. 41 Kodeksu karnego przewiduje możliwość orzeczenia zakazu zajmowania określonego stanowiska lub wykonywania określonego zawodu. Skoro w jego sprawie sąd nie orzekł zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, oznacza to, że całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu karnym nie uzasadniał użycia aż tak surowego środka.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.
Skarga kasacyjna w niniejszej spawie została oparta na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Zarzucając naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. "a" w zw. z art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym zarówno przez błędną jego wykładnię jak i niewłaściwe zastosowanie skarżący zarzucił, że przepisy te nie powinny mieć zastosowania z dwóch powodów: z uwagi na to, że został on skazany za przestępstwa popełnione przed uzyskaniem licencji oraz z uwagi na to, że jego zdaniem przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP.
Skarga nie zawiera żadnego uzasadnienia, dlaczego zdaniem jej autora skazanie za przestępstwa popełnione przed uzyskaniem licencji na prowadzenie działalności w zakresie transportu miałoby przemawiać za niestosowaniem wobec skarżącego art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. "a" w zw. z art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a". Dlatego też jedynie ogólnie wskazać należy, iż podstawy do wykonywania działalności gospodarczej w postaci transportu drogowego stwarza licencja wydawana przez właściwy organ administracji publicznej, podmiotom spełniającym wszystkie ustawowe przesłanki uprawniające do ubiegania się o jej wydanie. Przesłanki określające wymogi wobec przedsiębiorców ubiegających się o wydanie licencji w celu podjęcia i wykonywania transportu drogowego zostały wymienione w art. 5 ust. 3, ust. 4, ust. 5 i ust. 6 ustawy o transporcie drogowym. Stosownie do treści art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a" powołanej wyżej ustawy, przedsiębiorcy udziela się licencji, jeżeli "spełnia wymóg dobrej reputacji", który to wymóg nie jest spełniony lub przestał być spełniany jeżeli został on skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa umyślne: karne skarbowe, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, obrotowi gospodarczemu, wiarygodności dokumentów, ochronie środowiska lub warunkom pracy i płacy albo innym przepisom dotyczącym wykonywania zawodu. Zasadnie więc Sąd I instancji uznał, że mamy do czynienia ze spełnieniem negatywnej przesłanki wyłączającej wymóg dobrej reputacji w sytuacji, gdy osoba posiadająca licencję została skazana prawomocnymi wyrokami sądu za umyślne przestępstwa określone w katalogu opisanym w art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej powołany wyżej przepis prawa nie daje żadnych podstaw do uznania, iż wolą ustawodawcy było przyjęcie, że tylko skazanie za przestępstwa popełnione po udzieleniu licencji mogą prowadzić do skutku w postaci utraty wymogu dobrej reputacji. Trafnie Sąd I instancji wskazał, że gdyby wydanie prawomocnego wyroku karnego nastąpiło przed udzieleniem skarżącemu licencji, z mocy art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy, wydanie decyzji pozytywnej nie byłoby dopuszczalne. Skarżący zatem nie mógłby w ogóle uzyskać takiej licencji. Wydanie prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo umyślne w okresie korzystania przez przedsiębiorcę z uprawnień wynikających z udzielonej licencji, lecz popełniane wcześniej, z woli ustawodawcy nie skutkuje wznowieniem postępowania, lecz cofnięciem licencji jako udzielonej osobie, która nie spełnia wymogu dobrej reputacji w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Z punktu widzenia ustawowych przesłanek cofnięcia licencji data popełnienia przestępstwa nie ma znaczenia.
W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której ustalony i niekwestionowany stan faktyczny odpowiada powołanej normie prawa. Akceptując stanowisko Sądu I instancji należy podkreślić, że pozytywne ustalenie, iż osoba posiadająca licencję została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za jedno z przestępstw umyślnych, wymienionych w art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a", jest wystarczającą podstawą do uznania, iż osoba taka nie legitymuje się niezbędną przesłanką do dysponowania licencją zezwalającą na podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, a mianowicie spełnianiem wymogu dobrej reputacji. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja miała miejsce. Strona składająca skargę kasacyjną nie kwestionuje okoliczności związanych ze skazaniem jej prawomocnymi wyrokami sądu za umyślne przestępstwa karno skarbowe i przeciwko wiarygodności dokumentu.
Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że stosownie do treści art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym, organ administracji publicznej jest zobligowany do cofnięcia licencji jeżeli jej posiadacz nie spełnia wymagań uprawniających do wykonywania działalności w zakresie transportu drogowego. Brak wymogu dobrej reputacji jest wystarczającym powodem do tego, aby uznać, że posiadacz licencji nie spełnia wymogów uprawniających do wykonywania działalności w zakresie transportu drogowego.
W tym stanie rzeczy także jako bezzasadne należy uznać te zarzuty skargi kasacyjnej, które odnoszą się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów Konstytucji RP. Cofnięcie licencji osobie prowadzącej działalność w postaci transportu drogowego, stosownie do zasad określonych w ustawie o transporcie drogowym nie może stanowić naruszenia zasad określonych w art. 2, 20, 22, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji RP. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest również uzasadnionych podstaw do kwestionowania konstytucyjności przepisów, w oparciu o które organy administracji cofnęły skarżącemu licencję na prowadzenie działalności. Wbrew stanowisku wyrażonemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej żaden z wymienionych przepisów Konstytucji nie gwarantuje skarżącemu niczym nieograniczonego prawa do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Z przepisów powołanych przez samego autora skargi, a mianowicie art. 22 oraz 31 ust. 3 Konstytucji RP wynika, że ograniczenie działalności gospodarczej jest dopuszczalne: w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny. W tym miejscu zauważyć należy, iż autor skargi popada w sprzeczność. Z jednej strony bowiem akcentuje, że ograniczenie w zakresie między innymi prawa do korzystania z wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy, z drugiej zaś strony odmawia tego prawa ustawodawcy uznając, iż każdorazowo organ i sąd winny oceniać, czy zachodzą przesłanki do takiego ograniczenia. Wskazać należy, iż wbrew zarzutom skargi kasacyjnej to nie organ ani sąd rozpoznający skargę od decyzji organu każdorazowo ma oceniać, czy ze względu na ważny interes publiczny uzasadnione jest ograniczenie prawa do prowadzenia działalności gospodarczej, lecz to ustawodawca dokonuje takiej oceny, w rezultacie której wprowadza takie ograniczenia. W tym miejscu dodatkowo wskazać należy, iż także przepisy unijne przewidują możliwość ograniczenia prawa do prowadzenia działalności w zakresie transportu drogowego w przypadku skazania za przestępstwo. Mianowicie zgodnie z art. 3 ust. 1 i ust. 2 Dyrektywy Rady Unii Europejskiej z dnia 29 kwietnia 1996r. w sprawie dostępu do zawodu przewoźnika drogowego transportu rzeczy i przewoźnika drogowego transportu osób oraz wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, mających na celu ułatwienie tym przewoźnikom korzystanie z prawa swobody przedsiębiorczości w dziedzinie transportu krajowego i międzynarodowego ( Dz. UE L 96.1124.1 ze zm.) przedsiębiorstwa zainteresowane wykonywaniem działalności przewoźnika drogowego powinny między innymi posiadać nieposzlakowaną opinię. Państwa Członkowskie określą warunki, które muszą być spełnione przez przedsiębiorstwa utworzone na ich terytoriach, aby spełniony został wymóg nieposzlakowanej opinii. Do ich obowiązków należy zdecydowanie o tym, że wymóg ten nie jest spełniany lub przestał być spełniany, jeśli osoba fizyczna lub osoby, od których oczekuje się spełnienia tego warunku na mocy ust. 1, zostały skazane za popełnienie między innymi ciężkich przestępstw kryminalnych, włączając w to przestępstwa gospodarcze. Stosownie do tego uregulowania w ustawie z dnia z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ustawodawca określił katalog przestępstw, za popełnienie których skazanie powoduje utratę posiadania wymogu dobrej reputacji. W sprawie bezsporne jest, iż oba przestępstwa, za popełnienie których skarżący został skazany prawomocnymi wyrokami, są wymienione w art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy o transporcie drogowym. To zaś skutkować musiało cofnięciem mu licencji.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 8 Konstytucji RP to zauważyć należy, iż przepis ten upoważnia do zastosowania ustawy zasadniczej bezpośrednio tylko wtedy, gdy nie istnieje przepis ustawy regulujący materię objętą orzekaniem. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, skoro ustawa o transporcie drogowym zawiera szczegółowe regulacje w zakresie przyznawania i cofania licencji na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Jej przepisy korzystają z domniemania konstytucyjności i nie ma żadnych podstaw do ich pominięcia, czy też uznania ich za sprzeczne z powołanymi w skardze przepisami Konstytucji RP.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło