II SA/Łd 493/09

Dnia 23 września 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Syg. akt II SA/Łd 493/09 U S A D A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działający z upoważnienia Wójta Gminy C., na podstawie art. 2-5, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1-3, art.15 pkt 1, art. 17 ust.1 pkt 5, art. 36 pkt 1 c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 100-102, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), przyznał J. P. zasiłek celowy w wysokości 150 złotych na częściowe pokrycie wydatków na energię elektryczną i pobór wody. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że wnioskodawca spełnia ustawowe warunki, aby ubiegać się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, bowiem jego dochód wynosi 444 złote, a zweryfikowane kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), wynosi 477 złotych. Ponadto wnioskodawca, będący osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego w wysokości 403,17 złotych na pokrycie wydatków związanych z opłatami za leki, energię elektryczną i pobór wody. Do wniosku zostały załączone opłacone faktury i paragony za leki, opiewające na kwotę 79,83 złotych oraz nieopłacone faktury za energie elektryczną i pobór wody. Ponadto podkreślono, iż potrzeby związane z zakupem lekarstw J. P. zrealizował we własnym zakresie, będąc w posiadaniu środków na ten cel, zaś obecnie ubiega się o refundację poniesionych kosztów. Odnośnie pozostałych opłat organ pierwszej instancji uznał, że J. P. nie może oczekiwać, iż Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej będzie pokrywał je w całości, a tym samym, że pomoc społeczna będzie źródłem jego utrzymania. Co prawda przyznany zasiłek, w wysokości 150 złotych, nie pokrywa w całości żądań wnioskodawcy, ale możliwości organu pomocowego zależą od posiadanych środków finansowych, które powinny być rozdzielane proporcjonalnie do rzeczywistych potrzeb starającego się o pomoc, z uwzględnieniem potrzeb innych osób ubiegających się o świadczenia. Dalej organ wskazał, że ze względu na ograniczone możliwości finansowe wnioskowane żądanie nie mogło zostać w całości uwzględnione. Od tej decyzji J. P. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T., kwestionując wysokość przyznanej mu pomocy i wniósł o przyznanie mu pomocy na zakup leków, a nieuwzględnienie wniosku o zwrot wydatków poniesionych na zakup leków jest, jego zdaniem, bezprawiem i "zamierzonym działaniem zorganizowanej grupy o znamionach prawdopodobnie przestępczych". W skład tejże grupy wchodzi, według J. P., kierownictwo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., które postanowiło zwolnić go z pracy w zakładzie Usług Komunalnych w C., w skutek czego nabawił się chorób układu nerwowego. Leki wykupił za pieniądze pożyczone, a to nie jest podstawą do odmowy przyznania mu zasiłku celowego w takiej wysokości o jaką wnioskował, czyli 403,17 złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w następstwie rozpoznania wniesionego odwołania, doszło do wniosku, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie. Organ wskazał, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania świadczenia z pomocy społecznej, jego przyznanie, jak i wysokość pozostawione są do uznania organowi administracji. Organ odwoławczy podniósł, że sytuacja J. P. uzasadnia przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej, a przyznana pomoc pozostaje w zgodzie z prawem i nie narusza granic uznania administracyjnego. Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że co prawda potrzeba zakupu leków jest jedną z niezbędnych potrzeb bytowych, to jednak istotą udzielenia zasiłku celowego jest pomoc na sfinansowanie całości lub części zgłoszonej potrzeby przed jej realizacją. Ponadto przyznany J. P. zasiłek w kwocie 150 złotych, przewyższa średnią wysokość przyznawanych przez organ pierwszej instancji zasiłków celowych, a przyznana pomoc nie jest jedyną jej formą, bowiem strona otrzymała, decyzją z dnia [...], zasiłek celowy w kwocie 386,94 złotych, a decyzją z dnia [...] zasiłek celowy wynoszący 170 złotych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. P., podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko, wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu zasiłku celowego w kwocie 403,17 złotych. Podał, że nie domagał się refundacji tylko wydania decyzji przyznającej zasiłek celowy we wskazanej przez niego wysokości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym, zgodnie z treścią art. 145 § 1 punkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Materialną podstawę prawną przyznawania zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm). W myśl art. 2 ust. 1 pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, w których się znalazły i nie są w stanie ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Oznacza to, że osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 wskazanej ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej - w wysokości nieprzekraczającej 477 złotych. Dochodem, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z art. 8 ust. 3 jest suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z materiału dowodowego, znajdującego się w załączonych aktach administracyjnych, wynika, że jedynym dochodem J. P., uzyskanym w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie przedmiotowych świadczeń jest zasiłek stały, którego wysokość wynosi 444 złote, skarżący mieszka w pięciopokojowym budynku mieszkalnym razem z żoną i córką, które według zeznań skarżącego prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, a ponadto, oświadczył, że z żoną B. pozostaje w separacji. Wobec tak określonego stanu faktycznego organy pomocowe prawidłowo ustaliły, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, a kryterium dochodowe, stosownie do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. wynosi 477 złotych. Zatem skarżący może ubiegać się o przyznanie zasiłku celowego zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z przepisów regulujących zasady przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., w sprawie sygn. akt I OSK 1464/06, Lex nr 299415) W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykazały, że w stosunku do posiadanych środków finansowych, bez szkody dla innych osób potrzebujących wsparcia, nie mogły przyznać skarżącemu zasiłku celowego w kwocie wyższej niż 150 złotych. W budżecie gminy na rok 2009r., na realizację zasiłków celowych, Rada Gminy C. zaplanowała kwotę 55.000 złotych, z czego plan kwartalny wynosi 13.750 złotych. Do dnia 24 marca 2009r. wypłacono 82 osobom 139 zasiłków celowych na łączna kwotę 12.700 złotych, wobec tego średnia wysokość takiego zasiłku wynosiła 91 złotych, a większość rodzin ubiegających się o zasiłki celowe znajdowała się w gorszej sytuacji niż J. P.. Do dyspozycji organu pozostała kwota 1050 złotych. W momencie wydawania decyzji do rozpatrzenia pozostało 9 wniosków o przyznanie zasiłku celowego, więc wnioskowane żądanie nie mogło zostać w całości uwzględnione. Zatem w ocenie Sądu zostały poddane ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazano zarówno możliwości finansowe, czyli ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, pozostawionych w danym okresie do dyspozycji organu, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, średnią wysokość przyznawanych świadczeń, jak również sytuację skarżącego. Zawarty w skardze argument, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza przepisy art. 67 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest bezzasadny, bowiem Konstytucja nie może być powoływana, jako samoistne źródło praw jednostki. Konstytucyjne prawo do godnego życia, określone w art. 30 ustawy zasadniczej, realizowane jest przez Państwo między innymi poprzez zagwarantowanie każdemu obywatelowi zabezpieczenia społecznego (art. 67), ochrony zdrowia (art.68), pomocy osobom niepełnosprawnym (art.69). Jednakże zakres i formy zabezpieczenia społecznego, warunki i zakres udzielania świadczeń zdrowotnych, formy i zakres opieki i pomocy osobom niepełnosprawnym określają ustawy. Oznacza to, iż przepis Konstytucji nie może sam w sobie stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej. Decyzje wydane w niniejszej sprawie nie mogły być wydane na podstawie art. 67 i 69 Konstytucji RP, na które powołuje się skarżący (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 marca 2009r., w sprawie sygn. akt II SA/Ol 65/09. Tak więc, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło granicy uznania administracyjnego w przyznaniu zasiłku celowego określonego w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Decyzja została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami, a przyznane świadczenie jest wyższe niż średnia pomoc przyznawana w tym okresie, co świadczy o uwzględnieniu szczególnej sytuacji życiowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku. m.o.