III SA/Po 76/09

Dnia 23 września 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Małgorzata Górecka ( spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...r. Nr ... w przedmiocie przedmiocie umorzenia postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/M. Górecka /-/T.M. Geremek /-/W. Długaszewska Decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. – na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3 oraz art. 28 ust. 1 – 4, art. 30 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 11 z 2007 r., poz. 74 ze zm. ) – umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych w kwocie ... zł, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego w kwocie ... zł oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie ... zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w dniu 10 marca 2008 r. M. wniosła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek oraz rozłożenie ich na raty – z powodu sytuacji rodzinnej i majątkowej. W ocenie organu w sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ nie znalazł ponadto podstaw do umorzenia spornego długu na postawie § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ). Organ wskazał, iż wnioskodawczyni pozostaje na utrzymaniu męża otrzymującego świadczenie emerytalne. Posiadają oni nieruchomość mieszkalną oraz samochód osobowy. Z tego względu organ uznał, iż wnioskodawca będzie w stanie uiścić zaległe należności. M. złożyła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 3, art. 105 § 1, art. 140, art. 65 § 1 kpa w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, umorzył postępowanie wszczęte z powyższego wniosku w sprawie o ponowne rozpatrzenie możliwości umorzenia zaległości, rozstrzygniętej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, oraz przekazał sprawę w celu uzupełnienia tej decyzji o rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia odsetek od składek finansowanych przez ubezpieczonych. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS uznał, iż organ I instancji rozstrzygnął sprawę jedynie w stosunku do części zadłużenia figurującego na koncie M., nie orzekając w przedmiocie możliwości umorzenia odsetek od składek nieopłaconych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami. Ostatecznie wnioskiem z dnia 15.09.2008 r. M. sprecyzowała swoje żądanie, wnosząc o uzupełnienie decyzji organu I instancji w tym zakresie. Ponieważ Prezes ZUS nie był uprawniony do rozstrzygnięcia sprawy nie rozpatrzonej przez organ I instancji orzekł o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego i przekazaniu sprawy temu organowi. W skardze na decyzję Prezesa ZUS M. zaskarżyła to orzeczenie jako krzywdzące dla niej. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji sprawowana jest w oparciu o kryteria zgodności z prawem, a według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji w powyżej określonych granicach Sąd uznał, ze skarga okazała się uzasadniona. Sąd uwzględnił skargę z powodu naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem została ona wydana przez niewłaściwy organ. Przepis art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela pogląd utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a mianowicie, że organem wydającym decyzje w trybie wskazanym w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu ( zobacz wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009r., sygn. akt II GSK 691/08, wyrok NSA z dnia 29 maja 2007r., sygn. akt II GSK 340/06). Ze zwrotu " stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" wynika jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować powyższy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku jest natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie rozpatrywana przez ten sam organ, czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Znajduje to potwierdzenie w treści przepisów art. 83 ust. 6 i 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Prezes Zakładu podpisuje zaś wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzje, ponieważ zgodnie z art. 77 ust. 1 powołanej ustawy reprezentuje Zakład na zewnątrz. W zaskarżonej decyzji jako organ, który wydał decyzję został wskazany Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organem wydającym decyzję z dnia 19 maja 2008 roku był natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych. To, że Prezes Zakładu wydał decyzję, od której wniesiono skargę wynika nie tylko z nagłówka tej decyzji, ale i treści jej uzasadnienia. Prezes ZUS po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku z dnia 2 czerwca 2008 r. wydał w trybie art. 138 § 1 pkt. 3 kpa i art. 105 § 1 kpa decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając przy tym, iż nie był organem uprawnionym do rozstrzygnięcia sprawy nie rozpatrzonej przez organ I instancji w zakresie wnioskowanym przez stronę i wskazując to jako przyczynę umorzenia postępowania. Ze względu na powyższe okoliczności należało natomiast uznać, iż organ ten nie był w ogóle uprawniony do rozpoznania wniosku strony skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy. Wobec powyższego zaskarżona decyzja została wydana przez organ niewłaściwy, co stanowi, wadę z art. 156 § 1 pkt. 1 kpa. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS ( pkt. 1 wyroku). W oparciu o art. 152 cytowanej ustawy Sąd postanowił o wykonalności tej decyzji ( pkt. 2 orzeczenia). ./-/ Górecka /-/T. Geremek /-/W. Długaszewska T.M.d