I OZ 1078/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prokuratora Rejonowego w Jeleniej Górze na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 570/09 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi Kategorii A, B, C, E p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 570/09 wstrzymał wykonanie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, B, C, E. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu, cofnięcie skarżącemu uprawnień do prowadzenia pojazdów silnikowych, chociaż praca zawodowa skarżącego jest związana z koniecznością kierowania tymi pojazdami, może spowodować wyrządzenie znacznej szkody. Konsekwencją utraty tych uprawnień może być również niemożność wywiązania się przez niego z wcześniej zawartych umów, co może dodatkowo spowodować trudne do odwrócenia skutki. Zatem wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny może wywołać skutki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Poza tym, postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięciem tymczasowym - tylko na czas postępowania sądowego - i traci swój byt prawny z chwilą wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Prokurator Rejonowy w Jeleniej Górze, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając, że z rozstrzygnięciem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie sposób się zgodzić, wobec wadliwej interpretacji art. 61 § 3 P.p.s.a. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno przed jak, i po reformie zasadzie jest zgodne co do rozumienia wyrządzenia znacznej szkody, przez którą rozumie się szkodę zarówno majątkową, jak i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Podobnie trudne do odwrócenia skutki należy postrzegać przez pryzmat następstwa wywołanego istotną i trwałą zmianą rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r, sygn. akt II SA Bk 352/06). Prokurator podniósł również, że pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu wniosku w ogóle nie wskazał na czym polega konkretnie szkoda oraz jakich jest rozmiarów, ani też nie wskazał na czym polegają trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem Prokuratora, skarżący M. G. w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą ma możliwość wywiązania się z przyjętych zobowiązań przez zatrudnienie kierowcy lub też zlecenie dokonania określonych prac firmie transportowej. Nie ma zresztą we wniosku mowy o istotnej lub trwałej zmianie rzeczywistości skutkującej koniecznością ponoszenia przez skarżącego znacznego nakładu sił i środków. Podkreślił, że o niezdolności do prowadzenia pojazdów silnikowych M. G. wie od kwietnia 2008 r., a więc miał wystarczająco dużo czasu do uregulowania kwestii związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, w tym zapewnieniem swej firmie osoby mającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Niemożność zapewnienia kierowcy nie jest żadną szczególną przesłanką uzasadniającą odwoływanie się do wyjątkowej instytucji określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a. Prokurator podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przedłożył interes finansowy skarżącego ponad bezpieczeństwo w ruchu lądowym oraz potencjalne zagrożenie jakie niesie ze sobą dopuszczenie M. G. do poruszania się po drogach jako kierowcy. Podkreślił wagę opinii biegłych z zakresu psychiatrii, którzy wskazali, że M. G. jako kierowca może stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia i życia innych uczestników ruchu drogowego przez możliwość spowodowania kolizji, wypadku lub katastrofy w ruchu lądowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności (art. 61 § 1 P.p.s.a.). Skarżący uprawniony jest do złożenia stosownego wniosku o udzielenie mu ochrony tymczasowej przez wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji wyżej wymienionej normy prawnej wynika, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania we wniosku przesłanek zawartych w powołanym przepisie, tj. przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Jak przyjęto w judykaturze, sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny zawartości skargi, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie, bowiem samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 P.p.s.a. nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia. Twierdzenia strony powinny również być poparte dokumentami źródłowymi. (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2004 r., GZ 121/04, niepubl.). Przesłanki uwzględnienia przez sąd wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zostały wymienione alternatywnie i w sposób wyczerpujący (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków). Ustalając pojecie "znacznej szkody" w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez pojęcie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową, a także niemajątkową – która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Można o niej mówić również, jeżeli rozmiary szkody wykonaniem zaskarżonej decyzji są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt I OZ 1588/06 – niepubl., postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt II OZ 1386/07, niepubl. i postanowienie NSA z 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 386/08). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które powodują trwałą zmianę, przy czym powrót do stanu poprzedniego następuje tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 352/06, niepubl.). Odnosząc takie zapatrywania co do pojęcia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do okoliczności niniejszej sprawy, wskazać należy, że zatrzymanie prawa jazdy nie jest jednoznaczne z koniecznością ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, po pierwsze, nie wykazał, na czym w ogóle ma polegać grożąca mu szkoda oraz jakich może być rozmiarów. Lakonicznego i ogólnikowego stwierdzenia skarżącego, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować daleko idącą szkodę, gdyż prowadzi firmę budowlaną, co wymaga posiadania prawa jazdy nie można utożsamiać z dostatecznym uprawdopodobnieniem, iż w sprawie należy zastosować środek ochrony tymczasowej. Skarżący nie wskazał także na jaką szkodę zostanie narażony w razie wykonania zaskarżonej decyzji, a przecież nie wystarczy tu jedynie stwierdzenie, że będzie się domagał jej naprawienia na drodze postępowania cywilnego. We wniosku nie podał także, jaki jest zakres usług transportowych, które osobiście wykonuje. Należy podkreślić, że gdyby nawet przyjąć, iż w wyniku utraty uprawnień do prowadzenia pojazdów działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego będzie musiała zostać ograniczona, to i tak okoliczności tej nie można uznać za dostateczne spełnienie przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Według bowiem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, jedynie w wypadku, gdy wykonanie zaskarżonej decyzji skutkowałoby całkowitym zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej, nie zaś tylko jej ograniczeniem, a w konsekwencji utratą jedynego źródła utrzymania strony skarżącej, spełniona zostaje przesłanka wyrządzenia znacznej szkody (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt II OZ 1386/07, niepubl.). W rozpatrywanej sprawie natomiast sytuacja taka nie występuje. Trafnie podkreśla Prokurator w zażaleniu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie wziął pod rozwagę niemajątkowych skutków wykonania decyzji. Sąd w ogóle nie rozważył - mimo jednoznacznych opinii biegłych lekarzy - jak duże zagrożenie może stwarzać skarżący w ruchu lądowym i to nie tylko dla innych uczestników tego ruchu, lecz również dla niego samego, przedkładając ponad te okoliczności jedynie interes finansowy skarżącego. Trudno nie zgodzić się z zażaleniem, że dla zapewnienia prawidłowego prowadzenia działalności gospodarczej skarżący miał wystarczająco dużo czasu, aby zatrudnić kierowcę, gdyż od kwietnia 2008 r. wiedział o orzeczeniach lekarskich stwierdzających jego niezdolność do prowadzenia pojazdów silnikowych. Poza tym, jak zaznaczył we wniosku, transport stanowi jedynie dodatkowy profil w działalności jego firmy. W tym stanie rzeczy, wobec niespełnienia przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 P.p.s.a. do wstrzymania zaskarżonej decyzji, zaskarżone postanowienie należało uchylić. Dlatego też, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.