II SA/Po 400/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008r. sprawy ze skargi M. A., R. A., B. A., M. B. na decyzję Wojewody z dnia [..] nr [..] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o ustaleniu odszkodowania; oddala skargę /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B.Kamieńska /-/ E.Podrazik Decyzją Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [..] nr [..] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem na rozbudowę odkrywki węgla brunatnego "L.", zabudowana nieruchomość położona w L. gmina S., oznaczona geodezyjnie jako działka nr [..] o powierzchni 5,97 ha objęta księgą wieczystą KW nr [..], będąca własnością M. i M. A. Kolejną decyzją z dnia [..] Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w K. przyznał M. i M. A. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 6.149.314 zł, w tym 1.801.314 zł za grunt rolny oraz 4.348.000 zł za składniki budowlane. Decyzja ta stała się ostateczna, bowiem Minister Administracji i Gospodarki Przestrzennej postanowieniem z dnia [..] stwierdził niedopuszczalność odwołania, z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia, a następnie odmówił przywrócenia wywłaszczonym uchybionego terminu. M. i M. A. wystąpili o zmianę decyzji odszkodowawczej w trybie wznowieniowym. Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w K. dnia [..] wydał w tym trybie decyzję nr [..] o uchyleniu tej decyzji i przyznaniu byłym właścicielom odszkodowania w kwocie 17.907.616 zł w tym: 6.523.517 zł za grunt, 10.720.156 zł za składniki budowlane oraz 663.943 zł za utwardzenie podwórza i drogi dojazdowej, przy jednoczesnym potrąceniu kwoty 6.149.314 zł wypłaconej stronom na podstawie uchylonej ostatecznej decyzji odszkodowawczej z dnia [..]. Powyższa decyzja wydana w trybie wznowieniowym także się nie ostała, bowiem tenże organ decyzją z dnia [..] nr [..]: 1) zmienił w trybie art. 155 kpa, za zgoda stron, decyzje własną z dnia [..] w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za grunt, podwyższając je ( z powodu zmiany cen żyta na dzień 1 lipca 1988r.) do kwoty 9.221,13 zł, przy równoczesnym potrąceniu wypłaconej wcześniej za grunt kwoty 6.523.517 zł; 2) orzekł w punkcie II, że "w pozostałej części decyzja (...) z dnia [..] nie ulega zmianie. Organ drugiej instancji utrzymał tę decyzję w mocy, ale Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 marca 1990r. sygn. akt. IV. SA 1169/89 uchylił decyzję organu odwoławczego wobec wątpliwości, czy przy ustalaniu odszkodowania za grunt przyjęto ceny aktualnie kształtujące się w obrocie gruntami. W związku z zarzutami skarżących odnoszącymi się do wyceny innych składników majątkowych Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie podkreślił, że "przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji z [..] jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji – wydanej w trybie art. 155 K.p.a. – było wyłącznie ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczony grunt. Decyzja tą nie zostało objęte odszkodowanie za składniki budowlane oraz nasady, znajdujące się na tym gruncie. Rozstrzygnięcie w tym zakresie, zawarte w ostatecznej decyzji organu odwoławczego z dnia [..] nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego i stało się ostateczne. W konsekwencji niniejszą skargę w części dotyczącej odszkodowania za inne, poza gruntami, składniki majątkowe należało uznać za bezprzedmiotową". W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ drugiej instancji – Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [..] nr [..] uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [..] w punktach 1 i 2 w części przyznającej odszkodowanie za grunt i orzekł o przyznaniu M. i M. A. za ten składnik majątkowy odszkodowania w kwocie 203.577.000 zł, przy potrąceniu kwoty 6.523.517 zł wypłaconej za grunt na podstawie decyzji z dnia [..], a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. (pkt. 3) M. A. zmarła dnia 14 marca 1991r., a spadek po niej nabyli po 1/4 : mąż M. A. oraz dzieci R. A., B. A. i M. A. (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [..] 1998r. sygn. [..]). Następnie toczyło się postępowanie o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [..]. Zakończyło się ono wydaniem dnia [..] przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [..] w punkcie 3, to znaczy w części utrzymującej w mocy decyzję z dnia 9 czerwca 1989r. Decyzję z tej daty – wydaną w trybie art. 155 K.p.a. - utrzymano w mocy decyzją w dnia [..] w części dotyczącej odszkodowania za inne (poza gruntem) składniki majątkowe. Umożliwiło to ponowne rozpatrzenie – także w tej części – przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odwołania byłych właścicieli od decyzji Naczelnika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [..]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dnia [..], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uchylił decyzję z dnia [..] w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za składniki budowlane, utwardzenie drogi dojazdowej oraz siedliska. W dalszym toku tego postępowania rzeczoznawca majątkowy M. B. wycenił wartość tych składników majątkowych na kwotę 347.024 zł oraz zwaloryzował odszkodowanie wypłacone na podstawie decyzji z dnia [..] za te składniki. Mając na względzie wycenę zawartą w operacie szacunkowym – Starosta K. decyzją z dnia 14 [..] nr [..] ustalił odszkodowanie za składniki budowlane i utwardzenie siedliska oraz drogi dojazdowej w wysokości 115.861,73 zł, w tym: na rzecz M. A. 72.413,57 zł (5/8) a na rzecz R. A., B. A. i M. A. 14.482,72 zł (czyli dla każdego po 1/8). Ustalona tytułem odszkodowania kwota 115.861,73 zł stanowi wynik odliczenia od uaktualnionej kwoty odszkodowania (373.676 zł) zwaloryzowanej wartości odszkodowania wypłaconego już wcześniej byłym właścicielom w latach 1985 i 1988 (257.814,27 zł). Potem M. A. i jego dzieci wnieśli o zmianę w trybie art. 155 K.p.a. decyzji Starosty K. z dnia [..] Postępowanie w tej sprawie zostało prawomocnie zakończone, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 stycznia 2007r. sygn. akt. I OSK 976/06 oddalił skargę kasacyjną wyżej wymienionych stron od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 marca 2006r. sygn. akt II SA/Po 553/05 oddalającego ich skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. z dnia [..] o odmowie zmiany swojej ostatecznej decyzji z dnia [..]. Jeszcze przed prawomocnym zakończeniem postępowania w powyższej sprawie (wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2006r.) M., R., B. i M. A. wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty K. z dnia [..] powołując się na podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a. Twierdzili, że nie brali czynnego udziału w wielu fazach postępowania zakończonego przedmiotową decyzją – z naruszeniem art. 10 § 1 K.p.a. – nie byli bowiem wzywani do udziału w poszczególnych istotnych czynnościach postępowania wyjaśniającego, nie dopuszczano ich do złożenia wyjaśnień ani do zadawania pytań świadkom czy biegłym, nie brali udziału w wizji lokalnej. Zarzucili, że "o treści opinii przez 5 lat w ogóle nie zostali powiadomieni, a przecież na jej podstawie została wydana w/w decyzja". Przed wydaniem decyzji nie zostali zawiadomieni o możliwości zapoznania się z materiałami sprawy. W ocenie autorów wniosku o wznowienie kwestionowana decyzja ostateczna jest wadliwa, ponieważ "nie było w dacie 14 lutego 2000r. żadnych podstaw do dokonywania jakiegokolwiek potrącenia". Wypłacone im w latach 80 - tych odszkodowanie za "siedlisko budowlane" nie można uznać za wypłacone, gdyż z tego tytułu organ administracji dokonał potrąceń na poczet odszkodowania za grunty rolne. Dlatego odszkodowanie za siedlisko z utwardzoną drogą oraz za położenie przy drodze należy im wypłacić w pełnej wysokości. Na uzasadnienie ujawnienia się nowej okoliczności faktycznej czy nowych dowodów wnioskodawcy podali to, że "w trakcie rozpoznawania sprawy Starosta K. nie rozstrzygnął w ogóle kwestii rozliczenia odszkodowania w zakresie gruntów zmeliorowanych, odszkodowania z tytułu położenia przy drodze utwardzonej oraz z tytułu posadowienia gruntów na siedlisku gospodarczym". W konsekwencji operat szacunkowy będący podstawą decyzji Starosty K. z dnia [..]. nie objął – a powinien – do rozliczenia odszkodowanie należne im i z tego tytułu. Od tego odszkodowania powinny też zostać naliczone odsetki, bo "przez kilkanaście lat nie mogliśmy korzystać z należnych nam pieniędzy". Odsetek tych nie uwzględniono w operacie szacunkowym. Tymczasem "chcąc dokonywać kompensaty należności należy najpierw dokonać właściwego ustalenia wysokości należności wzajemnych". Decyzją z dnia [..] nr [..] Starosta K. – na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5, art. 147, art. 149 § 2, art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. – odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Starosty K. z dnia [..] orzekającej o ustaleniu na rzecz M. A., R. A., B. A. i M. A. odszkodowania za składniki budowlane i utwardzenie siedliska oraz drogi dojazdowej, dotyczące nieruchomości wywłaszczonej w 1985r. na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę odkrywki węgla brunatnego "L." – wobec braku podstaw do jej uchylenia. W uzasadnieniu podkreślono, że w trybie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną sprawdza się, czy ta decyzja dotknięta jest jedną z wad wskazanych w przepisach art. 145 § 1 K.p.a., a w konkretnej sprawie wad wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 K.p.a. Organ wznowieniowy nie dopatrzył się powołanego przez skarżących braku ich udziału w istotnych etapach postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 14 lutego 2000r. Analiza akt tego postępowania ujawniła, że strony były zawiadomione o terminie i miejscu rozprawy administracyjnej na osiem dni przed oraz pouczone w każdym stadium postępowania o możliwości przeglądania akt sprawy i składania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów. W rozprawie administracyjnej brała udział strona i rzeczoznawca majątkowy, obecna strona została zapoznana z operatem szacunkowym i przesłankami jakimi kierował się rzeczoznawca przy wyliczaniu odszkodowania i miała możliwość ustosunkowania się do wycen, zadawania pytań oraz składania wniosków i wyjaśnień. W protokole rozprawy odnotowano stanowisko stron. Przed wydaniem kwestionowanej decyzji strony na zasadzie art. 10 K.p.a. zostały zawiadomione o zakończeniu postępowania dowodowego i o możliwości zapoznania się z tym materiałem. Następnie decyzja została skutecznie doręczona stronom wraz z pouczeniem o prawie wniesienia odwołania. W ocenie organu wznowieniowego, wskazane we wniosku o wznowienie okoliczności nie miały charakteru nowych okoliczności lub nowych dowodów w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a zatem takich, które istniały w dniu kwestionowanej decyzji, ale nie były znane organowi. Objęta wznowieniem ostateczna decyzja Starosty K. z dnia [..] ustalała odszkodowanie tylko za składniki budowlane i utwardzenie siedliska oraz drogi dojazdowej wywłaszczonej nieruchomości. Podstawą do ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania za te składniki był operat szacunkowy, z którym strony się zapoznały i co do którego wypowiedziały się w trakcie rozprawy administracyjnej. Oznacza to "że zarzuty i twierdzenia stron zmierzające do podważenia prawidłowości wyliczeń odszkodowania, polegające na wskazywaniu, iż w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istotne dla sprawy, które nie były dotychczas znane organowi a mogą mieć wpływ na odmienne jej rozstrzygnięcie, nie znalazły potwierdzenia". W odwołaniu od tej decyzji autorzy wniosku o wznowienie, reprezentowani przez radcę prawnego, zakwestionowali ustalenie organu wznowieniowego, że mieli możliwość brania czynnego udziału w postępowaniu zwykłym zakończonym kwestionowaną decyzją ostateczną. Udział stron w rozprawie administracyjnej "był iluzoryczny (...) nie była to rozprawa sensu stricte, ale luźna rozmowa, w której zaprezentowane zostały niektóre prowadzone czynności". Sam operat szacunkowy "został M. A. pokazany dopiero po 5 latach". Wywody Starosty wskazujące na niezakwestionowanie wyceny rzeczoznawcy w postępowaniu zasadniczym zakończonym decyzją ostateczną skarżący nazwali "nieuprawnionym uproszczeniem", bowiem w 2000r. strony zgodziły się "jedynie na jak najszybszą wypłatę przynajmniej części pieniędzy, aby jak najszybciej je wykorzystać. Już wówczas strony wskazywały, że operat zawiera wiele nieprawidłowych wyliczeń, skutkiem czego wartość składników podlegających wycenie była znacznie zaniżona". Skarżący wskazali też. że przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. stanowi w niniejszej sprawie to, iż "waloryzacja świadczeń zawarta w operacie biegłego z dnia 15 stycznia 2000r. część tych świadczeń objęła po raz drugi. Tym samym odszkodowanie zostało pomniejszone o to, co do różnicowania nie powinno być brane pod uwagę". Wprawdzie strony nie odwołały się od przedmiotowej decyzji z dnia [..] ustalającej wadliwie wyliczone odszkodowanie, ale uczyniły to z konieczności wymuszonej ówczesną sytuacją, w obawie że wniesienie odwołania przesunęłoby wypłatę odszkodowania o dalszych kilka lat. Przyjęcie odszkodowania "nie oznaczało rezygnacji z dalszego dochodzenia swoich praw". Należało im się nie tylko wyższe odszkodowanie, ale i dodatek za grunt meliorowany, za położenie przy drodze utwardzonej oraz za to, iż grunty posadowione były na siedlisku gospodarczym. a zatem stanowiły większą wartość niż zwykłe grunty orne. Odszkodowanie za to powinno być skarżącym wypłacone w pełnej wysokości. "Jest to kolejny fakt istniejący w dacie orzekania w dniu [..], a – jak widać – nieznany organowi wydającemu decyzję". Wojewoda decyzją z dnia [..] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu obszernie przedstawiono dotychczasowy przebieg wszystkich postępowań administracyjnych, prowadzonych w trybach zwyczajnych i nadzwyczajnych, związanych z odszkodowaniem za wywłaszczoną nieruchomość rolną stanowiącą poprzednio własność M. i M. A. Później odniesiono się też do merytorycznych zarzutów skarżących odnoszących się do przedmiotowej decyzji ostatecznej Starosty K. z dnia [..] ustalającej odszkodowania M. A. i następców prawnych M. A. za składniki budowlane i utwardzenie siedliska oraz drogi dojazdowej z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej w L. o powierzchni 5,96 ha, zwłaszcza do zarzutu, że w tej decyzji dokonano ponownego potrącenia wcześniej już potrąconej kwoty odszkodowania. Zarzut ten jest bezpodstawny. Potrącenie dokonane w decyzji z dnia [..] było pierwszym potrąceniem za składniki budowlane, utwardzenie siedliska oraz drogę dojazdową. Wprawdzie w decyzji z dnia [..] potracono wypłaconą wcześniej (na podstawie decyzji z dnia [..]) kwotę 6.149.314 zł ustaloną za grunt i składniki budowlane, lecz stało się tak dlatego, że decyzja ta została uchylona. Decyzją z dnia [..] ustalono nowe odszkodowanie za składniki budowlane, utwardzenie podwórza i drogi dojazdowe. W później wydanych decyzjach organy administracji potrącały jedynie odszkodowanie wypłacone za grunt. Decyzja powyższa w pozostałej części, tj. części dotyczącej odszkodowania za składniki budowlane, utwardzenie podwórza i drogi dojazdowej, pozostawała w mocy do czasu wydania przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzji z dnia [..]. Zdaniem organu II instancji, w rozstrzyganie w trybie wznowieniowym konkretnej sprawie nie ma znaczenia eksponowana na potwierdzenie zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. okoliczność, że w wycenie z 1990r. nie wyceniono prawidłowo gruntów, bowiem nie uwzględniono dodatku za grunt meliorowany, za położenie przy drodze utwardzonej oraz za to, iż grunty były na siedlisku gospodarczym. Przecież przedmiotową decyzją z dnia [..] nie ustalono odszkodowania za grunt. Organ odwoławczy podzielił też argumentację organu I instancji – znajdującą potwierdzenie w materiale znajdującym się w aktach administracyjnych, że wskazywane przez autorów wniosku o wznowienie niebianie przez nich udziału w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [..] nie miało miejsca. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej do Sądu przez M. A., R. A., M. B. z domu A. i B. A. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów wznowieniowych pierwszej i drugiej instancji zarzucając naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a. polegające na odmowie ich zastosowania oraz niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, a przede wszystkim w zakresie wniosków stron, które zmierzały do ustalenia podstaw waloryzacji świadczeń objętych decyzją z dnia [..]. Skarżący ponowili i rozbudowali argumenty przytoczone w odwołaniu. W ich ocenie organy wznowieniowe błędnie odrzuciły spełnienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. "Nie można bowiem mówić o udziale stron w postępowaniu, jeżeli udział ten ogranicza się narzucając sposób prowadzenia czynności uniemożliwiający swobodne wypowiedzenie się w sprawie i wyznaczając takie terminy czynności, które stawiają stronę w trudnej sytuacji procesowej". Skarżący jeszcze raz podkreślili, iż waloryzacja świadczeń zawarta w operacie biegłego z dnia 15 stycznia 2000r. nie powinna uwzględniać wyliczeń zawartych w decyzjach z [..] i [..] oraz zarzucili, ze waloryzacja świadczeń zawarta w operacie biegłego z dnia [..] świadczenia dotyczące składników budowlanych objęła po raz drugi, ponieważ uwzględniając wyliczenia przyjęte w tych decyzjach rozliczył to, co było już potrącone w 1988r. Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ze potrącenia dotyczyły wyłącznie składników budowlanych, drogi i siedliska. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Na wstępie należy podkreślić, ze w niniejszej sprawie skarżący w trybie wznowieniowym dążyli do zmiany wysokości odszkodowania ustalonego w decyzji Starosty K. z dnia [..] tylko "za składniki budowlane i utwardzenie siedliska oraz drogi dojazdowej" z tytułu wywłaszczenia nieruchomości rolnej położonej w L. o powierzchni 5,96 ha. Wysokość odszkodowania organ orzekający ustalił w oparciu o operat szacunkowy aktualny w dniu [..], a w uzasadnieniu decyzji wskazał dlaczego i w jaki sposób pomniejszył ustalone w operacie odszkodowanie o zwaloryzowaną wartość odszkodowania wypłaconego byłym właścicielom w latach 1985-1988r. Decyzja ta stała się ostateczna, bowiem strony nie uruchomiły trybu odwoławczego – jak teraz twierdzą – dlatego, że chciały natychmiast otrzymać odszkodowanie. Skarżący nie zaprzeczyli wyjaśnieniom organu, że wypłata odszkodowania (wraz z odsetkami) nastąpiła dnia 30 maja 2000r. Starania o zmianę decyzji ostatecznej skarżący podjęli po raz pierwszy po dwóch latach, występując o zmianę tej decyzji w trybie art. 155 K.p.a., a następnie- jeszcze przed prawomocnym zakończeniem tego postępowania - wystąpili z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [..]. Wniosek ten uwzględniono przez wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania. Wydana w tym postępowaniu zaskarżona decyzja o odmowie wydania decyzji ostatecznej odpowiada prawu, gdyż znajduje oparcie w art. 151 § 1 K.p.a. W myśl tego przepisu organ wznowieniowy odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub 145 a K.p.a. Zasadniczą istotą przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego wskazanych przez skarżących we wniosku o wznowienie był niewyjaśniony brak udziału strony w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4) oraz ujawnienie nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów (art. 145 § 1 pkt 5). Trafnie organy, po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego przyjęły, że kwestionowana decyzja ostateczna Starosty K. z dnia [..] nie była dotknięta tego rodzaju wadami postępowania, wpływającymi na treść tej decyzji. Skarżący - jak wynika z akt administracyjnych - brali czynny udział w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji oraz byli informowani o przysługujących im prawach. Na szczególne podkreślenie zasługuje osobisty udział skarżących M. A. i M. A. w rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 28 stycznia 2000r., w trakcie której - jak wynika z protokołu - rzeczoznawca omówił sposób wykonania operatu szacunkowego wg. którego ustalone zostało odszkodowanie i jego końcowy wynik (ustalenie odszkodowania na kwotę 115.861,73 zł), czyli na taką kwotę, jaką organ orzekający wskazał w decyzji ostatecznej. W zawiadomieniu o terminie tej rozprawy skarżący zostali pouczeni o prawie przeglądania akt sprawy w każdym stadium postępowania oraz składania przed rozprawą wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów oraz wniosków (k. 501 akt administracyjnych sprawy [..]). Doręczona im decyzja z dnia [..] zawierała pouczenie o terminie i sposobie jej zaskarżenia. Jak wspomniano, przebieg postępowania zwykłego zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [..], w tym wyczerpanie przez organ administracyjny obowiązku zawartego w art. 10 K.p.a., znajduje udokumentowanie w aktach sprawy. Jeśli niektóre strony prawidłowo pouczone o możliwości zapoznania się z materiałem znajdującym się w aktach sprawy nie skorzystały z tej możliwości, a zawiadomione o terminie rozprawy administracyjnej - nie wzięły w niej udziału, to nie mogą kwestionować poprawności przebiegu danego postępowania administracyjnego. Istotnym elementem przesłanki wznowieniowej wskazanej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. jest brak winy strony. Operat szacunkowy znajdujący się w aktach sprawy trudno w takiej sytuacji potraktować jako "dla stron niedostępny". Z kolei udział strony w rozprawie administracyjnej nie jest "iluzoryczny" przez to, w efekcie tego udziału zgodzili się z wyliczeniem nie chcąc przedłużać postępowania. Jeśli chodzi o przesłankę wznowienia postępowania wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., to przypomnieć należy o zawartym tam wymogu, aby ujawnione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi, który wydał w zwykłym trybie decyzję objętą wznowieniem. W tej sytuacji nie stanowi omawianej przesłanki wznowienia powołany przez skarżących fakt zapoznania się z treścią operatu szacunkowego biegłego dopiero po pięciu latach od wydania decyzji ostatecznej. Przecież dowód w postaci operatu szacunkowego istniejący w chwili wydawania decyzji ostatecznej nie był nowy w rozumieniu omawianego przepisu oraz był znany organowi jeszcze przed jej wydaniem, bo jak wynika z uzasadnienia, na jego podstawie ustalona została kwestionowana decyzja. Jeśli chodzi o szeroko omówioną w skardze okoliczność "iż: 1) waloryzacja świadczeń zawarta w operacie biegłego z dnia 15 stycznia 2000 r. nie powinna uwzględniać wyliczeń zawartych w decyzjach z [..] i [..], bo było to działanie wbrew decyzji Prezesa UM i RM z dnia [..]; 2) waloryzacja świadczeń zawarta w operacie biegłego z dnia 15 stycznia 2000r. świadczenia dotyczące tzw. "składników budowlanych" objęła po raz drugi, ponieważ uwzględniając wyliczenia przyjęte w decyzjach wskazanych w pkt 1/ biegły "rozliczył" to, co było już potrącone w 1988 roku" to stwierdzić należy, iż nie mieszczą się one w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Nie są to bowiem nowe istotne okoliczności istniejące w dniu wydawania decyzji, nieznane organowi, który wydał tę decyzję. Znajdują one odbicie zarówno w operacie szacunkowym z dnia 15 stycznia 2000r. (w oparciu o który organ dokonał w decyzji ostatecznej wyliczenia należnego stronom odszkodowania) jak i uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Właściwym trybem do podważania zasadności potrąceń i w konsekwencji ustalenia w decyzji ostatecznej niższego odszkodowania niż spodziewały się strony był zwykły tryb odwoławczy, o sposobie uruchomienia którego strony były prawidłowo pouczone w decyzji. Okoliczność, że strony – chcąc wcześniej otrzymać odszkodowanie – zrezygnowały z tego trybu, a wcześniej zaniechały możliwości zapoznania się z treścią operatu szacunkowego znajdującego się w aktach sprawy – w ogóle nie jest przesłanką wznowień. W trybie wznowieniowym nie można skutecznie zwalczać tego operatu ani zarzucać, że operat "nie objął - a powinien - do rozliczenia odszkodowanie w zakresie gruntów zmelioryzowanych, odszkodowania z tytułu położenia przy drodze utwardzonej oraz z tytułu posadowienia gruntów na siedlisku gospodarczym" i w konsekwencji nie otrzymali należnego odszkodowania. Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest bowiem wyznaczana zakresem rozstrzygniętej decyzją ostateczną sprawy administracyjnej. Z tych wszystkich względów, w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł o oddaleniu skargi. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B.Kamieńska /-/ E.Podrazik MP