IV SAB/Po 9/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 06 listopada 2008 r. sprawy ze skargi O. K. na decyzję Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie orzeczenia Sądu. w sprawie IV SAB/Po 31/06 1. wymierza Dyrektorowi Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej grzywnę w kwocie 1000,00 zł (tysiąc złotych) 2. zasądza na rzecz skarżącej O. K. od Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 1 lutego 2007 r. , IV SAB/Po 31/06 zobowiązał Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w P. do udzielenia O. K. pisemnej informacji o powodach unieważnienia pisemnego egzaminu maturalnego z języka angielskiego na poziomie podstawowym, ze wskazaniem na naruszenie przepisów dotyczących przeprowadzania egzaminów, bądź anulować unieważnienie ww. egzaminu i wystawić Skarżącej ocenę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż co prawda unieważnienie egzaminu nie musi nastąpić w formie decyzji administracyjnej to jednak brak jest kontrargumentów, by takie organy, jak OKE i jej dyrektor, wykonując zadania administracji publicznej, wpływające na status prawny obywatela, postępowały zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, unormowanych w kpa, które przecież stanowią pewien wzorzec w nawiązaniu do zasad państwa prawa. Ponadto zdaniem Sądu rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. z 2004 r., nr 199, poz. 2046), wydane na podstawie delegacji ustawowej, nie zapewnia maturzystom ochrony ich praw w postępowaniu w dostateczny sposób, to z jego treści wynikają jednoznacznie pewne reguły postępowania przy unieważnianiu prac: mowa o "niesamodzielnym rozwiązywaniu zadań egzaminacyjnych przez zdającego" i "unieważnieniu egzaminu maturalnego z danego przedmiotu tego zdającego". W ocenie Sądu nawet z lakonicznej regulacji rozporządzenia wypływa obowiązek umotywowania unieważnienia egzaminu. Zaś to "umotywowanie", w świetle przepisów ustawy (art. 22 ustawy o systemie oświaty) musi polegać na wskazaniu naruszenia przepisów prawnych przez zdającego, któremu unieważniono pracę egzaminacyjną. W wyroku tym Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie organy nie wzięły pod uwagę standardów ustawowych w postaci prawa ucznia do jawnej i umotywowanej oceny oraz informacji o wymaganiach edukacyjnych, nieudzielając Skarżącej pisemnej informacji o powodach unieważnienia pisemnego egzaminu maturalnego, ze wskazaniem na naruszenie przez nią przepisów dotyczących przeprowadzania egzaminów. Takie działanie w ocenie Sądu działanie organu władzy publicznej, mieszczące się w jego prawem określonych kompetencjach, ale noszące znamiona arbitralności i niepoddające się kontroli i nadzorowi, nie może być uznane za zgodne z prawem. Wymóg działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, rodzi po stronie organów władzy publicznej obowiązek motywowania jej rozstrzygnięć. Zdaniem Sądu organy w żaden sposób nie umotywowały swoich rozstrzygnięć, co wpłynęło na realne pozbawienie Skarżącej wpływu na toczące się postępowanie i mogło mieć wpływ na jego skutek, a argumentacja przekazanych stronie pism ograniczona jest do wyjaśnienia, iż skutkiem braku samodzielności pracy na egzaminie jest jego unieważnienie. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2007 r. I OSK 838/07 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na powyższy wyrok. Pismem z dnia [...] r. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w P. poinformowała O. K., iż podstawą unieważnienia egzaminu stanowił § 96 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. Organ wskazał, iż w trakcie sprawdzania arkuszu egzaminacyjnego ustalono, iż stosunku do pracy skarżącej zachodzi podejrzenie niesamodzielnego rozwiązywania zadań egzaminacyjnych oraz że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego jednoznacznie stwierdzono, iż praca skarżącej pisana była niesamodzielnie. Organ w piśmie tym wyjaśnił również, iż podnoszone przez skarżącą kwestie dotyczące poziomu znajomości języka angielskiego czy zamiaru studiowania tego kierunku są w niniejszej sprawie bez znaczenia, albowiem w żaden sposób nie odnoszą się do ustalenia, iż praca pisana była niesamodzielnie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu O. K. wskazała, iż Okręgowa Komisja Egzaminacyjna nie wykonała wyroku WSA albowiem nie udzieliła pisemnej informacji o powodach unieważnienia pisemnego egzaminu maturalnego z języka angielskiego na poziomie podstawowym ze wskazaniem na naruszenie przepisów dotyczących przeprowadzenia egzaminu, ani nie anulowała unieważnienia egzaminu i nie wystawiła oceny. Zdaniem skarżącej pismo organu z dnia [...] r. w żaden sposób nie wyjaśnia powodów unieważnienia egzaminu maturalnego. Skarżąca wskazała również, iż organ do tej pory nie wyjaśnił w jakiej części praca była niesamodzielna. Ponadto skarżąca podniosła, iż błędem jest twierdzenie organu, że nie powołała dowodów, które mogłyby obalić ustalenia dokonane w trakcie postępowania wyjaśniającego, iż praca była pisana niesamodzielnie, ponieważ ciężar udowodnienia spoczywa na organie, a nie na skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako nieprzewidzianej prawem oraz wyjaśnił, iż skarga jest bezzasadna również merytorycznie. Organ wskazał, iż skarżącej udzielono wyczerpującego wyjaśnienia na temat podstawy faktycznej i prawnej unieważnienia egzaminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.- dalej Ppsa), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności odnieść należy się do wniosku organu o odrzucenie skargi. Uzasadniając wniosek organ wskazał jedynie, iż skarga taka nie jest przewidziana prawem. Zgodnie z art. 154 § 1 Ppsa w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny, zaś w myśl § 6 tegoż przepisu grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc powyższe pod uwagę wniosek organu nie może zostać uwzględniony. Z wyżej cytowanego art. 154 Ppsa w sposób jednoznaczny wynika, iż taki środek prawny zwalczania bezczynności organu po wydaniu wyroku jest przewidziany. Powyższy przepis określa również przesłanki dopuszczalności wniesienia, którym jest uprzednie pisemne wezwanie organu do wykonania wyroku. W niniejszej sprawie skarżąca dochowała ustawowego warunku dopuszczalności złożenia skargi, poprzedzając ją wezwaniem organu administracji - zawartym w piśmie z dnia [...] r. - do wykonania wyroku Sądu z dnia 1 lutego 2007 r. sygn. akt IV SAB/Po 31/06. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. W związku z powyższym w niniejszej sprawie należało ustalić: na czym miało polegać wykonanie przez organ wyroku Sądu. W rozpoznawanej sprawie - jak wyjaśniono już szczegółowo w stanie faktycznym - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 1 lutego 2007 r. , IV SAB/Po 31/06 zobowiązał Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w P. do udzielenia O. K. pisemnej informacji o powodach unieważnienia pisemnego egzaminu maturalnego z języka angielskiego na poziomie podstawowym, ze wskazaniem na naruszenie przepisów dotyczących przeprowadzania egzaminów, bądź anulować unieważnienie ww. egzaminu i wystawić Skarżącej ocenę. W ocenie Sądu nawet z lakonicznej regulacji rozporządzenia wypływa obowiązek umotywowania unieważnienia egzaminu. Zaś to "umotywowanie", w świetle przepisów ustawy (art. 22 ustawy o systemie oświaty) musi polegać na wskazaniu naruszenia przepisów prawnych przez zdającego, któremu unieważniono pracę egzaminacyjną. W wyroku tym Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie organy nie wzięły pod uwagę standardów ustawowych w postaci prawa ucznia do jawnej i umotywowanej oceny oraz informacji o wymaganiach edukacyjnych, nieudzielając Skarżącej pisemnej informacji o powodach unieważnienia pisemnego egzaminu maturalnego, ze wskazaniem na naruszenie przez nią przepisów dotyczących przeprowadzania egzaminów. Zdaniem Sądu organy w żaden sposób nie umotywowały swoich rozstrzygnięć, co wpłynęło na realne pozbawienie Skarżącej wpływu na toczące się postępowanie i mogło mieć wpływ na jego skutek, a argumentacja przekazanych stronie pism ograniczona jest do wyjaśnienia, iż skutkiem braku samodzielności pracy na egzaminie jest jego unieważnienie. Z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2007 r. jednoznacznie wynika, iż obowiązkiem organu było udzielenie skarżącej pisemnej informacji o powodach unieważnienia pisemnego egzaminu maturalnego, ze wskazaniem na naruszenie przez nią przepisów dotyczących przeprowadzania egzaminów. W przedmiotowej sprawie o ile organ udzielił skarżącej pisemnej informacji na temat powodów unieważnienia egzaminu maturalnego, to jednakże w piśmie z dnia [...] r. nie wskazał naruszonych przez skarżącą przepisów. Za wykonanie powyższego obowiązku nie można uznać wskazanie § 96 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. Zgodnie z powyższym przepisem w przypadku stwierdzenia podczas sprawdzania arkusza egzaminacyjnego niesamodzielnego rozwiązywania zadań egzaminacyjnych przez zdającego, dyrektor komisji okręgowej, w porozumieniu z dyrektorem Komisji Centralnej, unieważnia część pisemną egzaminu maturalnego z danego przedmiotu tego zdającego. Zdaniem Sądu powyższy przepis jest wyłącznie przepisem kompetencyjnym upoważniającym dyrektora komisji okręgowej do unieważnienia w porozumieniu z dyrektorem Komisji Centralnej egzaminu maturalnego. Z powyższego przepisu w ocenie Sądu nie wynikają żadne prawa czy obowiązki dla osoby przystępującej do egzaminu maturalnego. Z powyższych względów przepis wskazany przez organ w piśmie z dnia [...] r. mógłby stanowić podstawę orzekania w niniejszej sprawie ale nie można go uznać za przepis który naruszyła skarżąca, a które to naruszenie uzasadniało unieważnienie egzaminu. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski Sąd na podstawie art. 154 § 1 i § 6 ppsa, orzekł jak w sentencji. Wymierzając grzywnę w wysokości 1000 zł Sąd uznał, iż w okolicznościach rozpatrywanej sprawy będzie to kwota adekwatna do stopnia zawinienia ukaranego nią organu. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa. /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska AT